Soru

Zorluk: OrtaVerginin Mahiyeti ve Amaçları

Vergi; devletin egemenlik gücüne dayanarak kamu harcamalarını karşılamak üzere kişilerden cebri, karşılıksız ve parasal olarak aldığı bir kamu geliridir. Verginin bu mahiyeti ile günümüz modern maliye anlayışındaki amaçları bir arada değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi hem verginin "karşılıksızlık" niteliğini koruyan hem de "ekstra-fiskal" (mali olmayan) bir amaca hizmet eden bir uygulamadır?

  1. Servet eşitsizliğini azaltmak amacıyla miras yoluyla geçen varlıklardan yüksek oranlı vergi alınmasıCevap
  2. B
    Devletin sunduğu yükseköğretim hizmetinden yararlanan öğrencilerin bu hizmet karşılığında ödediği harçlar
  3. C
    Sosyal güvenlik kurumlarının finansman ihtiyacını karşılamak üzere çalışan ve işverenlerden alınan primler
  4. D
    Bütçe giderlerini finanse etmek ve sadece hazineye gelir sağlamak amacıyla katma değer vergisi (KDV) oranlarının artırılması
  5. E
    Belediyelerin yaptığı yol ve kaldırım çalışmaları sonucunda mülk değeri artan taşınmaz sahiplerinden alınan şerefiyeler

Cevap

Servet eşitsizliğini azaltmak amacıyla miras yoluyla geçen varlıklardan yüksek oranlı vergi alınması
Doğru seçenekte belirtilen servet eşitsizliğini azaltma hedefi, devletin sosyal adaleti sağlama yönündeki müdahaleci (ekstra-fiskal) amacını yansıtır. Ayrıca bu amaçla alınan vergiler, mükellefe doğrudan bir hizmet sunulmadığı için verginin 'karşılıksızlık' mahiyetine tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Verginin mahiyetini analiz et
Vergi karşılıksızdır (unrequited). Yani ödenen verginin karşılığında doğrudan bir hizmet veya menfaat beklenmez.
Vergiyi harç, şerefiye ve parafiskal gelirlerden ayıran en temel yapısal fark karşılıksız olmasıdır.
2
Verginin amaçlarını sınıflandır
Mali (fiskal) amaç gelir sağlamaktır; ekstra-fiskal (mali olmayan) amaç ise ekonomik veya sosyal hayata müdahale etmektir.
Modern maliyede vergi sadece bir finansman aracı değil, aynı zamanda bir politika aracıdır.
3
Uygulamaları eşleştir
Servet vergileri (miras vergisi gibi), gelir dağılımını düzeltmeyi (ekstra-fiskal amaç) hedefler ve karşılıksızdır.
Bu uygulama hem tanıma (karşılıksızlık) hem de istenen amaca (ekstra-fiskal) tam olarak uymaktadır.

Anahtar Kavram

Verginin Karşılıksızlığı ve Ekstra-Fiskal Amaçlar
Bu soruyu puanla