Maliye politikası literatüründe, bütçe sisteminin kendi iç dinamikleri sayesinde makroekonomik dalgalanmaları yumuşatma kapasitesine sıklıkla vurgu yapılır. Yasama veya yürütme organlarının herhangi bir ilave müdahalesine gerek duymadan, yalnızca mevcut mali çerçevenin işleyişiyle ekonomik şokların etkisini daraltan bu mekanizmalar, sistemin 'amortisörleri' olarak işlev görür.
Aşağıda verilen maliye politikası uygulamalarından hangisi, metinde çerçevesi çizilen bu mekanizmaya (otomatik istikrar sağlayıcılara) uygun bir örnek oluşturmaz?
- AEkonomik yavaşlama evresinde kapasite kullanımının düşmesiyle beraber, işsizlik sigortası fonundan hak sahiplerine yapılan ödemelerin toplam hacminin artış göstermesi
- BBireylerin nominal gelirlerinin yükseldiği enflasyonist bir dönemde, artan oranlı vergi tarifesi nedeniyle vergi yüklerinin ağırlaşarak harcanabilir gelir artışının yavaşlaması
- Çeyreklik büyüme oranının art arda iki kez negatif çıkması şartına bağlı olarak, önceden planlanmış olan altyapı projelerinin ilgili bakanlıklarca derhal uygulamaya konulmasıCevap
- DTarımsal rekoltenin yüksek olduğu ve piyasa fiyatlarının gerilediği yıllarda, devletin taban fiyat uygulaması üzerinden yaptığı destekleme alımı harcamalarının kendiliğinden yükselmesi
- EEkonomik canlanma döneminde şirket kârlarının hızla büyümesi üzerine, kurumlar vergisi tahsilat tutarının milli gelir büyümesinden daha yüksek bir oranda artması
Cevap
Doğru yanıt, büyüme oranının negatif çıkması şartına bağlı olarak önceden planlanan projelerin yürütme kararıyla başlatılmasını ifade eden seçenektir.
Doğru yanıt olan seçenek, literatürde 'formül esnekliği' adı verilen uygulamayı tanımlamaktadır. Formül esnekliğinde, belirli bir makroekonomik göstergenin (örneğin büyüme oranının) önceden belirlenmiş bir eşik değere ulaşması durumunda, yürütme organının (ilgili bakanlıkların) bir eylemiyle ek önlemler devreye sokulur. Her ne kadar bu süreç önceden yasal bir kurala bağlanmış olsa da, fiiliyatın başlaması için idari bir adım ve bürokratik mekanizmalar gerektiğinden (uygulama gecikmesi mevcuttur), bu tür araçlar 'hiçbir müdahale gerektirmeyen' saf otomatik istikrar sağlayıcı sınıfına girmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Formül Esnekliği Ayrımı
İpuçları
1
Otomatik istikrar sağlayıcılar devredeyken, meclisin toplanmasına veya bakanlıkların bir emrine ihtiyaç duyulmaz. Sistem tamamen kendi yasal altyapısı içinde rutin bir şekilde tepki verir.
2
Şıklardaki mekanizmalardan birisi her ne kadar önceden kanunla kurgulanmış olsa da, icraata dökülmesi için 'ilgili makamların/bakanlıkların' düğmeye basmasını gerektirir.
3
Bir göstergeye (örneğin büyüme verisine) bakılarak idarece karar alınan ve uygulamaya konulan paketlere 'formül esnekliği' denir; bu otomatik istikrar sağlayıcıdan farklı bir kategoridir.
Daha Fazla Pratik
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücünü (esnekliğini) belirleyen faktörleri ve mali sürüklenme (fiscal drag) kavramını gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s