Soru

Zorluk: Çok zorVergi Hukukunda Zamanaşımı ve Terkin

Mükellef (B)’nin 20202020 takvim yılına ait beyan dışı bıraktığı ticari kazancı, 12.10.202512.10.2025 tarihinde vergi dairesince tespit edilmiş ve matrah takdiri amacıyla aynı gün Takdir Komisyonuna sevk işlemi yapılmıştır. Takdir Komisyonu kararı 25.11.202625.11.2026 tarihinde vergi dairesine ulaşmıştır. Ayrıca mükellef, 10.02.202610.02.2026 tarihinde meydana gelen şiddetli bir deprem sonucunda mal varlığının %45\%45’ini kaybetmiştir.

213213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, bu vergi alacağının hukuki durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tarh zamanaşımı süresi Takdir Komisyonunda geçen süre nedeniyle en fazla 11 yıl uzayarak 31.12.202631.12.2026 tarihinde sona erer ve mükellef varlığının 1/31/3’ünden fazlasını kaybettiği için terkin talebinde bulunabilir.Cevap
  2. B
    Takdir Komisyonuna sevk işlemi zamanaşımını durdurduğu için tebliğ işlemi kararın ulaştığı tarihten itibaren 20272027 yılı sonuna kadar yapılabilir.
  3. C
    Varlık kaybı %50\%50’nin altında kaldığı için mükellefin doğal afet nedeniyle vergi borcunun silinmesini (terkin) talep etme hakkı bulunmamaktadır.
  4. D
    Tarh zamanaşımı süresi hiçbir şekilde uzamayacağı için söz konusu vergi alacağı 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla zamanaşımına uğramıştır.
  5. E
    Takdir Komisyonuna sevk işlemi tahsil zamanaşımını kesen bir neden olduğu için beş yıllık süre yeniden işlemeye başlar.

Cevap

Tarh zamanaşımı süresi Takdir Komisyonunda geçen süre nedeniyle en fazla 11 yıl uzayarak 31.12.202631.12.2026 tarihinde sona erer ve mükellef varlığının 1/31/3’ünden fazlasını kaybettiği için terkin talebinde bulunabilir.
Doğru yanıt, hem tarh zamanaşımının durma süresindeki yasal üst sınırı (11 yıl) hem de doğal afet nedeniyle terkin (silinme) şartı olan varlık kaybı oranını (1/31/3) doğru bir şekilde birleştirmektedir. 20202020 yılına ait bir borç normal şartlarda 20252025 sonunda zamanaşımına uğrayacakken, komisyona sevk nedeniyle bu süre en geç 20262026 sonuna kadar uzar. Mükellefin %45\%45 oranındaki kaybı ise yasada aranan %33.3\%33.3 (1/31/3) eşiğini geçtiği için terkin imkanı doğar.

Adım Adım Çözüm

1
Tarh zamanaşımı başlangıç ve bitişinin tespiti
01.01.202101.01.2021 - 31.12.202531.12.2025
20202020 yılı vergiyi doğuran olayı için zamanaşımı takip eden yılın başından itibaren 55 yıldır.
2
Takdir Komisyonuna sevk etkisinin hesaplanması
Süre 11 yıl durur.
VUK 114114. madde uyarınca komisyonda geçen süre zamanaşımını durdurur ancak bu durma süresi 11 yılı aşamaz.
3
Yeni zamanaşımı tarihinin belirlenmesi
31.12.202631.12.2026
Normal bitiş tarihi olan 31.12.202531.12.2025 üzerine yasal üst sınır olan 11 yıl eklenir.
4
Terkin (Abatement) şartlarının kontrolü
Terkin mümkündür.
VUK 115115. maddeye göre deprem gibi afetlerde varlığın en az 1/31/3’ü ( 33.3%~33.3\%) kaybedilirse terkin yapılabilir; mükellefin kaybı %45\%45’tir.

Anahtar Kavram

Tarh zamanaşımını durduran haller ve doğal afetler nedeniyle terkin şartları
Bu soruyu puanla