Bir ülkenin merkezi yönetimi, geçmiş yıllarda çevresel etkileri nedeniyle iptal edilen bir madencilik projesi sonucunda, uluslararası tahkim mahkemesi tarafından devlete kesilen yüklü tazminatı ödemek amacıyla uluslararası piyasalardan 10 yıl vadeli tahvil ihracına çıkmıştır. Yapılan bu borçlanma neticesinde kamu envanterine yeni bir fiziki varlık dâhil olmamış ve gelecekte gelir yaratacak herhangi bir kapasite artışı sağlanmamıştır.
Söz konusu borçlanma işlemi dikkate alındığında, kamu borçlarının sınıflandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Verimlilik kriteri bağlamında, karşılığında kendi kendini ödeyecek bir gelir akışı veya maddi varlık yaratılmadığı için "ölü borç" olarak nitelendirilir.Cevap
- BAltyapı projesinin iptaline yönelik hukuki bir tasfiye ödemesi yapıldığından, verimlilik kriteri açısından "gayrimenkul (mameleki) borç" kapsamında değerlendirilir.
- CFonlar uluslararası piyasalardan temin edildiği için, bu işlem verimlilik sınıflandırması içerisinde "dış borç" kategorisinde yer alır.
- DBorcun vadesinin 10 yıl olması, söz konusu yükümlülüğün verimlilik kriterine göre "konsolide borç" olarak adlandırılmasını gerektirir.
- EUluslararası hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi devletin risk primini düşüreceğinden, elde edilen bu dolaylı finansal fayda sebebiyle "verimli borç" statüsündedir.
Cevap
Verimlilik kriteri bağlamında, karşılığında kendi kendini ödeyecek bir gelir akışı veya maddi varlık yaratılmadığı için "ölü borç" olarak nitelendirilir.
Verimlilik kriterine göre kamu borçları; verimli, gayrimenkul (yarı verimli) ve ölü (verimsiz) borçlar olmak üzere üçe ayrılır. Ölü borçlar, bütçe açıklarının kapatılması, savaş harcamalarının finansmanı veya uluslararası tazminatların ödenmesi gibi hiçbir yeni gelir kaynağı yaratmayan ve fiziki varlık bırakmayan harcamaları kapsar. Soruda ifade edilen senaryoda herhangi bir fiziki kapasite artışı yaşanmadığı için bu borç ölü borçtur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Verimliliğine Göre Kamu Borçları