Examkin

Soru

Zorluk: OrtaGelir Dağılımında Adalet Amacı

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığı, uygulanmakta olan vergi ve kamu harcama sisteminde yapısal bir reform paketini yürürlüğe koymuştur. Bu paket kapsamında öncelikle, aynı düzeyde kazanç sağlayan tüm mükelleflerin gelir kaynağına bakılmaksızın eşit mali yüke tabi tutulması güvence altına alınmıştır. Eş zamanlı olarak, üst gelir dilimlerine uygulanan artan oranlılık keskinleştirilmiş ve buradan elde edilen ek vergi hasılatı, doğrudan dar gelirli kesimlere yönelik nakdi transfer ödemelerinin finansmanında kullanılmıştır.

Buna göre, söz konusu politika paketiyle güdülen asıl makroekonomik amaç ve işleme konulan vergileme prensipleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak tanımlanmıştır?

  1. A
    Kaynak dağılımında etkinlik amacı güdülmüş olup, piyasa başarısızlıkları fayda ilkesi ve mali tevzin mekanizmalarıyla giderilmeye çalışılmıştır.
  2. Gelir dağılımında adalet amacı hedeflenmiş olup, sırasıyla yatay ve dikey adalet prensipleri artan oranlı vergileme ve transfer harcamaları araçlarıyla uygulamaya konulmuştur.Cevap
  3. C
    Ekonomik istikrar amacı ön planda tutulmuş olup, enflasyonist baskılara karşı otomatik istikrar sağlayıcılar ve formül esnekliği kuralları devreye sokulmuştur.
  4. D
    Ekonomik büyüme ve kalkınma amacı hedeflenmiş olup, arz yönlü iktisat politikaları çerçevesinde vergi harcamaları ve yatırım teşvikleri kullanılmıştır.
  5. E
    Gelir dağılımında adalet amacı gözetilmiş olmakla birlikte, bu duruma müdahale için fonksiyonel gelir dağılımı araçları ve mali sürüklenme mekanizması tercih edilmiştir.

Cevap

Gelir dağılımında adalet amacı hedeflenmiş olup, sırasıyla yatay ve dikey adalet prensipleri artan oranlı vergileme ve transfer harcamaları araçlarıyla uygulamaya konulmuştur.
Verilen senaryoda açıkça iki temel adalet ilkesi hayata geçirilmektedir. Birincisi, aynı geliri elde edenden aynı verginin alınması kuralı olan 'yatay adalet'tir. İkincisi ise ödeme gücü daha yüksek olandan artan oranlarla daha çok vergi tahsil edilmesi kuralı olan 'dikey adalet'tir. Toplanan bu kaynakların dar gelirlilere nakdi sosyal transfer olarak aktarılması, maliye politikasının zenginden alıp yoksula vererek toplumsal eşitsizlikleri gidermeyi hedefleyen 'gelir dağılımında adalet' amacının en klasik ve doğrudan uygulanış biçimidir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki 'aynı düzeyde kazanç sağlayanların eşit mali yüke tabi tutulması' ifadesini analiz etmek.
Bu uygulamanın, ödeme gücü aynı olanların aynı vergiyi ödemesini öngören 'yatay adalet' ilkesine karşılık geldiği belirlenir.
Yatay adalet, vergi hukukunda eşitlik ilkesinin yatay düzlemdeki karşılığıdır.
2
Parçadaki 'üst gelir dilimlerine artan oranlılık uygulanması ve elde edilen hasılatın dar gelirlilere transfer edilmesi' ifadesini analiz etmek.
Bu uygulamanın, farklı ödeme gücüne sahip kişilerin farklı oranlarda vergilendirilmesini ifade eden 'dikey adalet' ilkesi olduğu tespit edilir.
Dikey adalet, gelir arttıkça vergi oranının (artan oranlı vergilerle) yükselmesini gerektirir.
3
Kullanılan vergi ve harcama politikalarının temel makroekonomik amacını sentezlemek.
Artan oranlı vergiler ve sosyal transfer harcamaları doğrudan eşitsizlikleri azaltmaya yönelik 'gelir dağılımında adalet' amacının temel enstrümanlarıdır.
Bu araçlar piyasa mekanizmasının yarattığı kişisel gelir dağılımı adaletsizliklerini devlet müdahalesiyle düzeltmeyi hedefler.

Anahtar Kavram

Maliye politikasının gelir dağılımında adalet amacı ve adalet ilkeleri (Yatay/Dikey Adalet)
Bu soruyu puanla

Konular

Gelir Dağılımında Adalet Amacı

Bu konudan daha fazla soru