Klasik iktisadi düşünce okulunun maliye alanındaki temel felsefesi, piyasa mekanizmasının kendiliğinden tam istihdam dengesini sağlayacağı ve her arzın kendi talebini yaratacağı varsayımına dayanır. Bu yaklaşımı benimseyen bir düşünürün, dönemin maliye bakanına yazdığı tavsiye mektubunda şu ifadelere yer verilmiştir:
'Sayın Bakan, piyasa mekanizması kusursuz işleyen bir saattir. Sizin vergi ve harcama kararlarınız, bu saatin çarkları arasına kum tanesi kaçırmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Devletin altın kuralı, ekonominin doğal düzenine gölge düşürmemektir.'
Bu mektuptaki görüşlerden hareketle, Klasik Yaklaşımın maliye politikası vizyonu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Devletin mali operasyonları; ekonomideki konjonktürel dalgalanmaları önlemek yerine, yalnızca temel kamu hizmetlerinin finansmanını sağlamak üzere tarafsızlık (nötrlük) ilkesiyle yürütülmelidir.Cevap
- BKamu bütçesi, ekonomideki daralma ve genişleme evrelerinde kendiliğinden devreye girerek makroekonomik dengeyi sağlayacak otomatik istikrar araçlarıyla donatılmalıdır.
- CEkonomik durgunluk dönemlerinde işsizliği azaltmak amacıyla bütçe denkliği ilkesinden geçici olarak vazgeçilmeli ve iradi kamu harcamaları artırılmalıdır.
- DSerbest piyasa mekanizmasının yarattığı eşitsizlikleri gidermek için, vergi politikası kaynak tahsisinden ziyade gelir dağılımında adaleti sağlama amacına odaklanmalıdır.
- EDevlet, ekonomik kalkınmayı hızlandırmak ve altyapı yatırımlarını finanse etmek için bütçe açıklarını modern maliye politikasının sürdürülebilir bir aracı olarak kullanmalıdır.
Cevap
Devletin mali operasyonları; ekonomideki konjonktürel dalgalanmaları önlemek yerine, yalnızca temel kamu hizmetlerinin finansmanını sağlamak üzere tarafsızlık (nötrlük) ilkesiyle yürütülmelidir.
Klasik iktisadi yaklaşım, ekonominin her zaman tam istihdamda dengede olacağını (Say Kanunu) ve devlet müdahalesinin bu doğal dengeyi bozacağını savunur. Bu nedenle maliye politikasının ekonomik istikrar, büyüme veya gelir dağılımı gibi makroekonomik hedefleri olmamalıdır. Devletin tek amacı asli görevlerini (adalet, güvenlik, diplomasi) yerine getirmek olmalı ve bunu yaparken piyasadaki nispi fiyatları değiştirmeyen, tüketim ve üretim kararlarını etkilemeyen tarafsız (nötr) vergiler kullanmalıdır. Sorudaki 'saatin çarklarına kum kaçırmamak' metaforu da tam olarak bu tarafsızlık ve müdahalesizlik ilkesini ifade etmektedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Klasik Yaklaşımda Tarafsız (Nötr) Maliye Politikası ve Denk Bütçe İlkesi
Tahmini Süre:1m 30s