Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Bütçe Sisteminin Yasal Çerçevesinin Gelişimi

Türkiye’de bütçe sisteminin yasal çerçevesinin tarihsel gelişim sürecinde, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu’nun yerini alan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile birlikte kamu mali yönetim anlayışında köklü bir zihniyet değişimi yaşanmıştır. Bu değişim, bütçenin uygulanması ve denetlenmesi süreçlerine de doğrudan yansımıştır.

Buna göre, 5018 sayılı Kanun ile harcama sürecinin yasal çerçevesinde yapılan ve 'önleyici denetimden hesap verebilirliğe geçişi' simgeleyen en önemli değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sayıştay’ın harcama öncesi tescil ve Maliye Bakanlığı’nın vize yetkilerinin kaldırılarak, denetim odağının harcama sonrası dış denetime ve kurum içi iç kontrole kaydırılmasıCevap
  2. B
    Sayıştay’ın bütçe üzerindeki dış denetim yetkisinin tamamen kaldırılarak, tüm denetim sürecinin kurum bünyesindeki iç denetçiler tarafından yürütülmesine başlanması
  3. C
    Bütçe hazırlık sürecinde Orta Vadeli Program (OVP) hazırlama zorunluluğunun kaldırılarak, tüm bütçe yetkisinin doğrudan harcama birimlerine devredilmesi
  4. D
    Harcama sürecinde yer alan 'Harcama Yetkilisi' ve 'Gerçekleştirme Görevlisi' sıfatlarının birleştirilerek, tüm mali sorumluluğun tek bir kişide toplanması
  5. E
    Mahalli idarelerin ve özel bütçeli idarelerin bütçelerinin Genel Bütçe kapsamına alınarak tüm kamu bütçelerinin tek bir cetvelde (Cetvel I) birleştirilmesi

Cevap

5018 sayılı Kanun ile harcama öncesi vize ve tescil işlemlerinin kaldırılması ve denetimin harcama sonrasına kaydırılmasıdır.
Türkiye'de bütçe sisteminin yasal gelişiminde 5018 sayılı Kanun ile gerçekleşen en büyük dönüşüm, mali yönetimde 'şekli uygunluk' denetiminden 'performans ve hesap verebilirlik' odaklı denetime geçilmesidir. Bu kapsamda, 1050 sayılı Kanun döneminde uygulanan ve harcamayı geciktiren harcama öncesi 'vize' (Maliye Bakanlığı) ve 'tescil' (Sayıştay) işlemleri kaldırılarak, harcama yetkisi ve sorumluluğu doğrudan ilgili kamu idaresine verilmiş; denetim ise harcama sonrasına (post-audit) yoğunlaştırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
1050 sayılı Kanun'un denetim anlayışını analiz etme
1050 sayılı Kanun merkeziyetçi bir yapıya sahipti; harcamalar yapılmadan önce Maliye Bakanlığı 'vize' ve Sayıştay 'tescil' işlemi yaparak harcamayı önceden onaylıyordu.
Zihniyet değişiminin başlangıç noktasını belirlemek için eski sistemin özelliğini anlamak gerekir.
2
5018 sayılı Kanun'un getirdiği reformu değerlendirme
5018 sayılı Kanun ile 'yönetişim' ve 'hesap verebilirlik' ilkeleri doğrultusunda harcama öncesi bu dış onaylar kaldırılmış, sorumluluk harcama yetkililerine bırakılmıştır.
Reformun temel amacı, bürokrasiyi azaltmak ve idarecilere yetkiyle birlikte sorumluluk (hesap verme) yüklemektir.
3
Yeni denetim mekanizmasını tanımlama
Harcama öncesi onayların yerini kurum içi 'iç kontrol/iç denetim' ve harcama sonrası 'Sayıştay dış denetimi' almıştır.
Denetimin zamansal ve kurumsal olarak nereye evrildiğini netleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Harcama Öncesi Denetimden Harcama Sonrası Denetime Geçiş
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de Bütçe Sisteminin Yasal Çerçevesinin Gelişimi