Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Bir ülkenin Hazine ve Maliye Bakanlığı, bütçe gelirlerindeki konjonktürel dalgalanmaları en aza indirmek ve tahsilatı garanti altına almak amacıyla vergi sisteminde yapısal bir değişikliğe gitmiştir. Bu kapsamda, matrahı milli gelire karşı oldukça duyarlı olan kurumlar vergisi ile artan oranlı gelir vergisinin toplam vergi hasılatı içindeki payı önemli ölçüde azaltılmış; bunun yerine gelire karşı esnekliği sıfıra yakın olan maktu vergiler ve maktu harçların ağırlığı artırılmıştır.

Maliye politikası teorisi çerçevesinde, söz konusu ülkenin vergi sisteminde gerçekleştirdiği bu yapısal dönüşümün makroekonomik istikrar üzerindeki etkisine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Vergi sisteminin otomatik istikrar sağlayıcı özelliği zayıflamış olup, otonom harcama şoklarının milli gelir üzerindeki sarsıcı çarpan etkisi artacaktır.Cevap
  2. B
    Enflasyonist dönemlerde bireylerin nominal gelir artışlarıyla daha yüksek vergi dilimlerine geçmesi kolaylaşacağından, mali sürüklenme şiddetlenecektir.
  3. C
    Vergi oranlarında ve matrahlarında sağlanan bu katılık, formül esnekliği mekanizmasını güçlendirerek konjonktürel dalgalanmaları kendiliğinden sönümlendirecektir.
  4. D
    Ekonomideki marjinal vergi haddi yükseleceği için kamu harcamaları çarpanının değeri küçülecek ve sistem şoklara karşı daha dirençli hale gelecektir.
  5. E
    Devletin vergi gelirlerindeki bu istikrar, iradi maliye politikası uygulamalarının karar ve uygulama gecikmesi (içsel gecikme) sorunlarını bütünüyle ortadan kaldıracaktır.

Cevap

Vergi sisteminin otomatik istikrar sağlayıcı özelliği zayıflamış olup, otonom harcama şoklarının milli gelir üzerindeki sarsıcı çarpan etkisi artacaktır.
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel mantığı, milli gelir artarken devletin kasasına giren verginin milli gelirden daha hızlı artması (ekonomiyi soğutması), milli gelir düşerken ise vergi yükünün kendiliğinden azalarak harcanabilir geliri desteklemesidir. Bu mekanizmanın çalışabilmesi için vergi sisteminin gelire karşı esnek olması (özellikle artan oranlı vergiler) şarttır. Sorudaki senaryoda ülke, esnek olmayan maktu vergilere yönelmiştir. Bu durum marjinal vergi oranını düşürerek çarpan katsayısını (1/[1−c(1−t)]1 / [1 - c(1-t)]) büyütür. Çarpanın büyümesi, ekonomide otonom harcamalarda meydana gelecek herhangi bir azalma veya artış şokunun (örneğin ihracatın aniden düşmesi) milli gelir üzerinde çok daha şiddetli ve yıkıcı bir etki yaratması anlamına gelir. Dolayısıyla sistemin otomatik istikrar sağlama gücü zayıflamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki politika değişikliğini analiz et.
Ülke, gelire karşı duyarlı (esnek) vergilerden (artan oranlı gelir ve kurumlar vergisi), gelire duyarsız (esnekliği sıfır olan) maktu vergilere geçiş yapmıştır.
Politikanın makroekonomik değişkenler (özellikle marjinal vergi haddi) üzerindeki yönünü belirlemek için.
2
Vergi esnekliği ile otomatik istikrar sağlayıcılar arasındaki ilişkiyi kur.
Bir vergi sisteminin otomatik istikrar gücü, vergi hasılatının milli gelire olan esnekliğine bağlıdır. Esneklik ne kadar yüksekse (artan oranlı sistemler), sistem ekonomideki daralma ve genişlemelere o kadar hızlı anti-siklik tepki verir.
Değişikliğin konjonktür üzerindeki kendiliğinden (otomatik) etkisini saptamak için.
3
Esnekliğin düşmesinin çarpan katsayısına etkisini değerlendir.
Maktu vergilere geçiş, marjinal vergi haddini (tt) sıfıra yaklaştırır. Çarpan formülünde 1/[1−c(1−t)]1 / [1 - c(1 - t)] vergi oranının düşmesi, çarpan katsayısını büyütür. Çarpanın büyümesi, herhangi bir yatırım veya tüketim şokunun milli gelirde yaratacağı dalgalanmanın şiddetini artırır.
Doğru seçenekte yer alan 'çarpan etkisi artacaktır' yargısının matematiksel/teorik ispatını yapmak için.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Gücü ve Vergi Esnekliği

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücü ile vergilerin matrah esnekliği arasında doğru orantı vardır. Maktu vergilerin esnekliği nedir?
2
Vergilerin gelire karşı duyarsızlaşması (maktu hale gelmesi), çarpan katsayısının formülündeki marjinal vergi haddini (tt) düşürür. Bu durum dışsal şokların etkisini nasıl değiştirir?

Daha Fazla Pratik

Otomatik istikrar sağlayıcıların gücünü sınırlayan 'mali sürüklenme' kavramının hangi tür enflasyon (talep/maliyet) altında daha yıkıcı olduğunu çalışın.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Bu konudan daha fazla soru