Soru

Zorluk: ZorTransfer Harcamalarının Alt Türleri

Kamu giderlerinin ekonomik sınıflandırması içerisinde yer alan transfer harcamaları; karşılığında doğrudan bir mal veya hizmet alımı gerçekleşmemesi ve satın alma gücünün toplumun farklı kesimleri arasında el değiştirmesi bakımından reel (gerçek) harcamalardan ayrılır. Bu harcamalar kendi içinde sosyal, iktisadi, mali ve sermaye transferleri gibi alt kategorilere ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi transfer harcamalarının bir alt türü olan "iktisadi transferler" (ekonomik transferler) kapsamında yer alır?

  1. A
    Devletin mülkiyetinde kalmak üzere inşa edilen bir üniversite kütüphanesi için yapılan hakediş ödemeleri
  2. Kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) piyasa fiyatlarını maliyetin altında tutmaları nedeniyle oluşan görev zararlarının hazinece karşılanmasıCevap
  3. C
    Devletin, vadesi gelmiş olan iç borç senetlerinin anapara geri ödemelerini gerçekleştirmesi
  4. D
    Adalet Bakanlığı bünyesinde çalışan hakim ve savcılara yapılan aylık maaş ödemeleri
  5. E
    Sosyal güvenlik kurumları aracılığıyla emekli, dul ve yetimlere yapılan aylık tahsisat ödemeleri

Cevap

Kamu iktisadi teşebbüslerinin (KİT) görev zararlarının hazine tarafından karşılanması, iktisadi transferler kapsamında yer alır.
İktisadi transferler, devletin piyasadaki fiyat oluşumuna müdahale etmek, belirli sektörlerde üretimi teşvik etmek veya tüketicinin satın alma gücünü korumak (subvansiyon) amacıyla yaptığı karşılıksız ödemelerdir. KİT'lerin ürünlerini maliyetin altında satmaları sonucu oluşan zararların devletçe karşılanması, fiyat mekanizmasına yapılan doğrudan bir müdahale olduğu için iktisadi transfer niteliği taşır.

Adım Adım Çözüm

1
Harcamanın karşılıklı olup olmadığını kontrol et.
Seçeneklerdeki ödemelerin hangilerinin 'karşılıksız' (unrequited) olduğu belirlenir. KİT görev zararları, borç ödemeleri ve emekli maaşları karşılıksızdır (transfer niteliğindedir).
Transfer harcamasını reel harcamadan ayırmanın ilk adımı budur.
2
Karşılıksız ödemelerin 'kamu gideri' tanımına girip girmediğini analiz et.
Borç anapara ödemesi bir finansman hareketidir, kamu gideri değildir. Bu seçenek elenir.
5018 sayılı Kanun ve mali literatür anapara ödemesini bütçe gideri olarak kabul etmez.
3
Kalan transfer kalemlerini amaçlarına göre sınıflandır.
Emekli maaşları sosyal amaçlı (sosyal transfer), KİT görev zararları ise fiyat/üretim müdahalesi amaçlı (iktisadi transfer) ödemelerdir.
Transfer harcamalarının alt türleri arasındaki fark, harcamanın odaklandığı ekonomik/sosyal hedefle belirlenir.

Anahtar Kavram

İktisadi Transferler ve Kamu Gideri Tanımı

Daha Fazla Pratik

Kamu borç faiz ödemelerinin neden 'mali transfer' olarak sınıflandırıldığını ve anapara ödemesinden neden ayrıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla