Merkezi Türkiye'de bulunan bir özel sektör inşaat firmasının Katar'daki büyük çaplı bir projesinde, firmanın işleri dolayısıyla yılı aşkın bir süredir kesintisiz olarak görev yapan Türk vatandaşı İnşaat Mühendisi (K), bu süre zarfında hem Katar'daki çalışması karşılığında ilgili firmadan ücret geliri elde etmiş hem de Türkiye'nin İzmir şehrindeki dairesinden kira geliri sağlamıştır. Mühendis (K), Katar'daki ücret geliri üzerinden bu ülkede yerel mevzuat gereği gelir vergisi ödemiştir.
sayılı Gelir Vergisi Kanunu hükümleri dikkate alındığında, Mühendis (K)'nın Türkiye'deki vergi yükümlülüğü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Merkezi Türkiye'de bulunan bir teşebbüse bağlı olarak yurt dışında çalıştığı için tam mükellef sayılır; ancak Katar'da vergilendirilmiş olan ücret geliri Türkiye'de ayrıca vergilendirilmez, sadece Türkiye'deki kira geliri üzerinden beyanname verir.Cevap
- BBir takvim yılı içinde Türkiye'de aydan fazla bulunmadığı ve ikametgâhı Katar'da olduğu için dar mükellef sayılır; bu nedenle sadece Türkiye'de elde ettiği kira geliri üzerinden vergilendirilir.
- CTam mükellefiyet esasında vergilendirileceği için hem Katar'daki ücret geliri hem de Türkiye'deki kira geliri toplanarak beyan edilir; Katar'da ödenen vergiler ise Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilir.
- DYurt dışında çalışan Türk vatandaşları 'nerede yaşanıyorsa orada vergilendirilme' ilkesi gereği, Türkiye'deki mal varlığı gelirleri de dahil olmak üzere Türkiye'de hiçbir şekilde vergiye tabi tutulamazlar.
- ETürkiye'de bir iş yeri açmadığı veya herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığı sürece, sadece yurt dışındaki hizmeti esas alınarak dar mükellefiyet kapsamında tüm gelirlerinden muaf tutulur.
Cevap
İlgili kişi, merkezi Türkiye'de bulunan bir teşebbüse bağlı olarak yurt dışında bulunması nedeniyle tam mükellef kabul edilir; ancak yurt dışında vergilendirilmiş kazançları için Türkiye'de tekrar vergi ödemez, yalnızca Türkiye kaynaklı kira geliri için beyanda bulunur.
Türk vergi sisteminde tam mükellefiyetin iki temel kriteri 'ikametgâh' ve 'bir takvim yılında 6 aydan fazla oturma'dır. Ancak Gelir Vergisi Kanunu'nun 3. maddesinin 2. bendi, bu kriterlere bakılmaksızın bazı Türk vatandaşlarını tam mükellef saymaktadır. Bunlar; resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye'de bulunan teşebbüs ve müesseselere bağlı olup bu kurumların işleri dolayısıyla yabancı memleketlerde oturanlardır. Sorudaki mühendis, merkezi Türkiye'de olan bir firmaya bağlı çalıştığı için tam mükelleftir. Yine aynı maddenin son fıkrası uyarınca, bu kişilerin yurt dışında vergilendirilmiş kazançları Türkiye'de tekrar vergilendirilmez (mükerrerliği önleme amacıyla). Bu nedenle Katar'daki vergili ücreti hariç tutulur, İzmir'deki kira geliri ise tam mükellefiyet kapsamında vergiye tabi olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tam Mükellefiyetin İstisnai Halleri (GVK Madde 3)