Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

263 soru

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, işletme büyüklüğü ölçülerini aşması nedeniyle zirai kazancı gerçek usulde (bilanço veya zirai işletme hesabı esası) vergilendirilen bir çiftçinin, yeniden tevkifat (stopaj) usulüne dönebilmesi için gerekli olan şartlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İşletme büyüklüğü ölçülerinin altına düşüldüğü yılı takip eden vergilendirme döneminden itibaren doğrudan tevkifat usulüne dönülebilir.

Ölçülerin altına düşüldüğü yılı takip eden yıldan başlayarak üst üste iki yıl süreyle ölçülerin altında kalınması şartıyla üçüncü yılın başında dönülebilir.

Ölçülerin altına düşülen yılı takip eden yıldan başlayarak üst üste üç yıl süreyle bu ölçülerin altında kalınması şartıyla, dördüncü yılın başından itibaren dönülebilir.

Çiftçinin vergi dairesine yazılı başvuruda bulunması kaydıyla, işletme büyüklüğü ölçülerinin altına düşüldüğü tarihten itibaren altı ay içinde dönülebilir.

Gerçek usule kendi isteğiyle (ihtiyari olarak) geçen mükellefler için herhangi bir süre şartı aranmaksızın her zaman tevkifat usulüne geri dönülebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ölçülerin altına düşülen yılı takip eden yıldan başlayarak üst üste üç yıl süreyle bu ölçülerin altında kalınması şartıyla, dördüncü yılın başından itibaren dönülebilir.

Cevap

İşletme büyüklüğü ölçülerinin altına düşülen yılı takip eden yıldan başlayarak üst üste üç yıl süreyle bu ölçülerin altında kalınması ve dördüncü yılın başından itibaren dönülmesi şartı doğrudur.

Zirai kazançta gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin stopaj usulüne dönebilmesi için; işletme büyüklüğü ölçülerinin altına düşüldüğü yılı takip eden yıldan başlayarak üst üste üç yıl boyunca bu ölçülerin altında kalmaları ve ancak bu süreyi takip eden dördüncü yılın başından itibaren stopaj usulüne geçmeleri mümkündür (GVK Madde

54

Adım Adım Çözüm

Zirai kazançta usul değişikliği kurallarını belirle.

Gerçek usulden tevkifat (stopaj) usulüne geçişin şartları analiz edilir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK)

54

. maddesindeki özel hükmün tespiti gerekir.

Kanunda belirtilen süre şartını kontrol et.

Ölçülerin altına düşülen yılı takip eden yıldan itibaren

3

yıl üst üste düşük kalma şartı bulunur.

Mükellefiyetin istikrarını sağlamak için kanun koyucu belirli bir deneme süresi öngörmüştür.

Dönüşün gerçekleşeceği zamanı belirle.

Üç yıllık süreyi takip eden dördüncü yılın başı dönüş tarihidir.

Şartların tamamlandığı yılın sonu beklenmeli ve yeni vergilendirme dönemi başlatılmalıdır.

Anahtar Kavram

Zirai Kazançta Usul Değişikliği (Gerçek Usulden Tevkifata Dönüş)

Soru 2Soru →

Merkezi Fransa'da bulunan ve sadece bilimsel araştırmaları destekleme amacı güden kâr amacı gütmeyen (X) Vakfı, Türkiye'de bir irtibat bürosu açmıştır. Bu irtibat bürosu sadece pazar araştırması ve tanıtım faaliyetleri yürütmekte, herhangi bir ticari işlem gerçekleştirmemektedir. Bununla birlikte, (X) Vakfı'nın Türkiye'deki bir bankada bulunan mevduat hesabından $1.200.000$ TL faiz geliri ve İstanbul'da sahip olduğu bir iş merkezinden $600.000$ TL kira geliri elde ettiği tespit edilmiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, (X) Vakfı'nın Türkiye'deki bu durumu ve vergilendirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de bir iktisadi işletme oluşmadığı için vakıf adına kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmez; elde edilen gelirler üzerinden (varsa) sadece vergi tevkifatı yapılır.

İrtibat bürosu açıldığı ve Türkiye'den gelir elde edildiği için vakıf, dar mükellef kurumlar vergisi mükellefi sayılır ve yıllık beyanname vermelidir.

Vakfın elde ettiği kira ve faiz gelirlerinin toplamı yasal sınırları aştığı için bu durum 'zımni iktisadi işletme' sayılır ve tam mükellefiyet esasında vergilendirilir.

Vakıf kâr amacı gütmediği ve bilimsel amaçlı faaliyet yürüttüğü için Türkiye'deki tüm gelirleri kurumlar vergisinden muaftır.

Vakfın Türkiye'de bir temsilciliği (irtibat bürosu) bulunduğu için tüm dünya kazançları üzerinden Türkiye'de vergi ödemekle yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'de bir iktisadi işletme oluşmadığı için vakıf adına kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmez; elde edilen gelirler üzerinden (varsa) sadece vergi tevkifatı yapılır.

Cevap

Türkiye'de bir iktisadi işletme oluşmadığı için vakıf adına kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmez; elde edilen gelirler üzerinden sadece vergi tevkifatı yapılır.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca dernek ve vakıflar doğrudan mükellef değildir; sadece bunlara bağlı iktisadi işletmeler mükellefiyet kapsamındadır. Merkezi yurt dışında olan bir vakfın Türkiye'de kurumlar vergisi mükellefi (dar mükellef) olabilmesi için bünyesinde bir iktisadi işletme oluşması gerekir. İrtibat büroları pazar araştırması gibi ticari olmayan faaliyetler yürüttüğü için iktisadi işletme oluşturmazlar. Ayrıca faiz ve kira gibi pasif gelirler, bir ticari organizasyon altında toplanmadığı sürece iktisadi işletme kazancı olarak değil, mal varlığının getirisi olarak kabul edilir ve beyanname verilmesini gerektirmez; nihai vergileme tevkifat yoluyla yapılır.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet türünün ve kurumun statüsünün belirlenmesi

Vakıf, merkezi yurt dışında olduğu için dar mükellef kapsamına girebilir ancak öncelikle bir kurumlar vergisi süjesi (mükellefi) olup olmadığı incelenmelidir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesine göre vakıflar değil, vakıflara ait 'iktisadi işletmeler' mükellefiyet kapsamındadır.

İktisadi işletme oluşup oluşmadığının analizi

İrtibat bürosunun ticari faaliyette bulunmaması ve kira/faiz gibi pasif gelirlerin bir ticari organizasyon gerektirmemesi nedeniyle Türkiye'de bir iktisadi işletme oluşmamıştır.

İktisadi işletme için ticari, sınai veya zirai bir faaliyetin devamlı olarak icra edilmesi ve bir organizasyonun bulunması gerekir.

Vergilendirme rejiminin tespiti

Mükellefiyet tesis edilmeyecek, ancak elde edilen kira ve faiz gelirleri üzerinden Gelir Vergisi Kanunu veya Kurumlar Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca stopaj (tevkifat) yoluyla vergi alınacaktır.

Dar mükellefiyette iktisadi işletme dışındaki pasif gelirler beyanname değil, tevkifat usulüyle vergilendirilir.

Anahtar Kavram

İktisadi İşletme ve Dar Mükellefiyet İlişkisi

Daha Fazla Pratik

İş ortaklıklarının tam ve dar mükellefiyet esasındaki farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 3Soru →

Türk vergi sisteminde ücret gelirlerinin vergilendirilmesi; tevkifat usulü, yıllık beyan esası ve son yıllarda yürürlüğe giren istisna düzenlemeleri ile çok katmanlı bir yapıya bürünmüştür. Özellikle asgari ücretin vergi dışı bırakılması ve yüksek ücret gelirlerinin beyan zorunluluğuna ilişkin kurallar bu sürecin temelini oluşturmaktadır.

Buna göre, $193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca ücret gelirlerinin vergilendirilmesi ve asgari ücret istisnası uygulamasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Birden fazla işverenden tevkifata tabi ücret alınması durumunda, asgari ücret istisnası sadece mükellefin en yüksek ücret aldığı tek bir işveren tarafından uygulanır.

Yıllık beyanname verilmesi durumunda, asgari ücretin yıllık safi tutarı üzerinden hesaplanan gelir vergisi, beyanname üzerinde hesaplanan toplam vergiden mahsup edilir.

Tek işverenden elde edilen ve tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücret gelirleri, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmez.

Tevkifat usulüne tabi olmayan (istisna kapsamında olmayan yabancı elçilik çalışanları vb.) ücret gelirleri, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmek zorundadır.

Birden fazla işverenden ücret alınması halinde beyanname verme sınırının hesabında, mükellefin seçtiği herhangi bir işverenden alınan ücret 'birinci işveren' kabul edilerek toplama dahil edilmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek işverenden elde edilen ve tamamı tevkif yoluyla vergilendirilmiş ücret gelirleri, tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmez.

Cevap

Tek işverenden elde edilen ve tevkifata tabi tutulmuş ücret gelirlerinin, tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyeceği bilgisi yanlıştır; bu gelirler GVK 103. maddedeki dördüncü dilim sınırını aşarsa beyan edilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 86. maddesinde yapılan değişiklik ile tek işverenden alınan ve tevkifata tabi tutulmuş ücretler için belirlenen istisna sınırı kaldırılmış, bunun yerine GVK 103. maddedeki dördüncü gelir dilimi (yüksek bir eşik) bir beyan sınırı olarak getirilmiştir. Bu nedenle 'tutarı ne olursa olsun beyan edilmez' ifadesi güncel mevzuatla çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

Tek işverenden alınan ücretlerin beyan esasını kontrol et.

GVK Madde 86 uyarınca, tek işverenden alınan ücretler normalde beyan edilmez; ancak 2020 yılından itibaren 103. maddedeki 4. dilimi aşanlar beyan zorunluluğuna tabidir.

Yüksek gelirli ücretlilerin de beyanname vermesi sağlanarak vergi adaletinin güçlendirilmesi amaçlanmıştır.

Asgari ücret istisnasının çoklu işveren durumundaki uygulamasını analiz et.

İstisna sadece tek bir işverende (en yüksek ücret olanda) uygulanır.

İstisnanın mükerrer uygulanmasını önlemek ve tek bir asgari ücret tutarını vergi dışı bırakmak hedeflenmiştir.

Tevkifat yapılmayan ücretlerin durumunu değerlendir.

Tevkifat yapılmayan ücretler tutarına bakılmaksızın beyan edilir.

GVK 95. madde uyarınca verginin doğrudan mükelleften tahsil edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Ücret Gelirlerinde Beyanname Verme Sınırları ve Asgari Ücret İstisnası Mekanizması

Daha Fazla Pratik

Ücret gelirlerinde 'safi değer' tespiti yapılırken indirilebilecek giderler (sigorta primleri, sendika aidatları vb.) konusuna çalışılması önerilir.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 4Soru →

$5520$ sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun $1$ . maddesinde verginin mükellefleri tahdidi olarak sayılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan kurumlar vergisi mükellefleri arasında yer almaz?

Vakıflar

Sermaye şirketleri

İş ortaklıkları

İktisadi kamu kuruluşları

Kooperatifler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vakıflar

Cevap

Vakıflar doğrudan kurumlar vergisi mükellefi değildir; vergi mükellefiyeti vakfın kendisine değil, vakfa bağlı olarak faaliyet gösteren iktisadi işletmeye aittir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun

1

. maddesi uyarınca dernekler ve vakıflar bizzat kurumlar vergisi mükellefi sayılmamıştır. Vergi mükellefiyeti, bu kuruluşlara bağlı olarak kurulan ve devamlılık arz eden ticari, sınai veya zirai faaliyet yürüten 'iktisadi işletmeler' üzerinden tesis edilir.

Adım Adım Çözüm

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK)

1

. maddesindeki mükellef listesinin incelenmesi

Mükellefler: Sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları, dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler ve iş ortaklıkları.

Kanun koyucu, kurumlar vergisi mükelleflerini sayısal olarak sınırlandırmıştır (numerus clausus).

Vakıf ve derneklerin hukuki statüsünün mükellefiyet açısından değerlendirilmesi

Vakıf ve derneklerin kendileri mükellef listesinde yoktur; sadece 'ait iktisadi işletmeler' ifadesi yer almaktadır.

Vakıf ve dernekler kar amacı gütmeyen kuruluşlar oldukları için bizzat mükellef yapılmamış, ancak haksız rekabeti önlemek adına ticari faaliyet yürüten işletmeleri vergilendirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisi Mükellefiyeti (Mükellefiyetin Şahsiliği)

İpuçları

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun

1

. maddesindeki listeyi hatırlayın; listede bir yapının 'kendisi' mi yoksa ona ait 'işletme' mi mükellef sayılmış?

Daha Fazla Pratik

İktisadi işletmelerin oluşması için gereken 'devamlılık' ve 'ticari mahiyet' kriterlerini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 5Soru →

Tam mükellef Başarı Tekstil A.Ş.’nin $2025$ yılı hesap dönemine ilişkin beyan ettiği bazı mali veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Mali Veri Türü	Tutar (TL)
Ticari Bilanço Karı	$10.000.000$
İştirak Kazançları (Tam mükellef bir kurumdan)	$1.500.000$
İştirak Kazancına İlişkin Finansman Giderleri	$200.000$
Diğer Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG)	$800.000$
Kamu Yararına Çalışan Derneklere Yapılan Bağış	$600.000$
Ar-Ge İndirimi	$500.000$

Buna göre, şirketin ilgili dönem Kurumlar Vergisi beyannamesinde esas alınacak vergi matrahı kaç TL’dir?

8.200.000

8.335.000

8.535.000

8.300.000

8.835.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $8.335.000$

Cevap

İşlemler sonucunda vergi matrahı

8.335.000

TL olarak hesaplanır.

Doğru hesaplama yöntemi şu şekildedir: Ticari kara (

10.000.000

) KKEG (

800.000

) eklenir ve iştirak istisnası (

1.500.000

) çıkarılarak indirimler öncesi kurum kazancı

9.300.000

TL olarak bulunur. İştirak kazancına ilişkin giderler (

200.000

) kanunen indirilebilir olduğu için işlem yapılmaz. Bağış sınırı bu tutarın %5'i olan

465.000

TL'dir. Bu tutar ve Ar-Ge indirimi (

500.000

) düşüldüğünde

8.335.000

TL matraha ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

Ticari kardan hareketle istisna öncesi kurum kazancını hesaplayın.

10.000.000

(Ticari Kar) +

800.000

(KKEG) -

1.500.000

(İştirak İstisnası) =

9.300.000

Kurumlar vergisi matrahına ulaşmak için önce ticari kara kanunen kabul edilmeyen giderler eklenir ve vergiden istisna edilen kazançlar düşülür.

İştirak kazancına ilişkin giderlerin durumunu değerlendirin.

Düzeltme gerekmez.

KVK Madde 5/3 uyarınca, iştirak kazançlarına ilişkin finansman giderleri diğer istisna kazanç giderlerinden farklı olarak kurum kazancının tespitinde gider olarak indirilebilir. Dolayısıyla KKEG olarak eklenmezler.

İndirilebilecek bağış ve yardım tutarını belirleyin.

9.300.000 \times 0,05 = 465.000

Kamu yararına çalışan derneklere yapılan bağışlar, o yıla ait kurum kazancının %5'i ile sınırlı olarak indirilebilir.

600.000

TL bağış yapılmış olsa da ancak

465.000

TL'si indirilebilir.

Nihai matrahı hesaplayın.

9.300.000 - 465.000

(Bağış) -

500.000

(Ar-Ge) =

8.335.000

İndirim öncesi kurum kazancından, sınırlandırılmış bağış tutarı ve Ar-Ge indirimi düşülerek vergi matrahına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kurum Kazancının Tespiti ve İştirak Kazancı Giderleri İstisnası

Daha Fazla Pratik

İştirak kazancı istisnasının tam mükellef ve dar mükellef kurumlar açısından farklarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 6Soru →

Gelir Vergisi Kanunu'na (GVK) göre ticari kazancın tespiti; gerçek usul (bilanço veya işletme hesabı esası) ve basit usul olmak üzere iki temel yöntemle gerçekleştirilir. Basit usul, özellikle küçük ölçekli ticari faaliyetlerin vergilendirilmesini kolaylaştırmak amacıyla belirli şartlara bağlanmıştır.

Buna göre, ticari kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mükellefin işinde bilfiil çalışması veya bulunması, basit usule tabi olabilmek için gerekli olan genel şartlardan biridir.

Basit usule tabi mükellefler, yanlarında çalışan işçilere ödedikleri ücretler üzerinden vergi tevkifatı (stopaj) yaparak muhtasar beyanname ile beyan etmek zorundadırlar.

Şartları sağlasalar dahi serbest meslek faaliyeti yürüten mükellefler, ticari kazançlara tanınan basit usulde vergilendirme imkanından yararlanamazlar.

Basit usulde ticari kazanç; bir hesap dönemi içindeki hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet fark olarak tespit edilir.

Basit usulde vergilendirilen mükellefler, işletme faaliyetlerinde kullandıkları sabit kıymetler için amortisman ayıramazlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Basit usule tabi mükellefler, yanlarında çalışan işçilere ödedikleri ücretler üzerinden vergi tevkifatı (stopaj) yaparak muhtasar beyanname ile beyan etmek zorundadırlar.

Cevap

Basit usule tabi mükelleflerin vergi tevkifatı (stopaj) yapma ve muhtasar beyanname verme yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Basit usulde vergilendirilen mükellefler, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi uyarınca vergi tevkifatı yapmakla sorumlu tutulmayan mükellefler grubundadır. Bu mükellefler yanlarında çalışan işçilerin ücretlerinden stopaj yapmazlar ve bu nedenle muhtasar beyanname vermezler. Bu durum, basit usulün getirdiği önemli bir idari kolaylıktır.

Adım Adım Çözüm

Basit usulün genel ve özel şartlarını hatırla.

İşinde bilfiil çalışmak, kira sınırı ve yıllık alım/satım/hasılat limitlerine bakılır.

Mükellefiyet türünün doğru belirlenmesi için şartların teyidi gerekir.

GVK 94. madde kapsamındaki tevkifat sorumluluğunu analiz et.

Basit usulde vergilendirilenler tevkifat yapacaklar listesinden (müstesna durumlar hariç) hariç tutulmuştur.

Stopaj yükümlülüğünün olup olmadığını belirlemek için kanuni dayanak incelenir.

Basit usulde çalışanların vergilendirilme şeklini belirle.

Yanlarında çalışanlar 'diğer ücret' esasına göre vergi karnesi yoluyla vergilendirilir.

Mükellefin muhtasar beyanname verip vermeyeceği bu bilgiyle kesinleşir.

Anahtar Kavram

Basit Usulde Vergi Sorumluluğu ve Stopaj Muafiyeti

Soru 7Soru →

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca, hesap dönemi takvim yılı olan bir sermaye şirketinin, elde ettiği kurum kazancına ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesini vermesi ve tahakkuk eden vergiyi ödemesi gereken yasal sürelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Beyanname, Mart ayının başından yirmi beşinci günü akşamına kadar verilir; vergi ise Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.

Beyanname, Nisan ayının başından yirmi beşinci günü akşamına kadar verilir; tahakkuk eden vergi Nisan ayı sonuna kadar ödenir.

Beyanname, Nisan ayının başından son günü akşamına kadar verilir; tahakkuk eden vergi Nisan ayı sonuna kadar tek taksitte ödenir.

Beyanname, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar verilir; vergi ise beyanname verme süresi içinde ödenir.

Beyanname, Nisan ayının son günü akşamına kadar verilir; tahakkuk eden vergi Mayıs ayı sonuna kadar ödenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beyanname, Nisan ayının başından son günü akşamına kadar verilir; tahakkuk eden vergi Nisan ayı sonuna kadar tek taksitte ödenir.

Cevap

Kurumlar vergisi beyannamesi Nisan ayının başından son günü akşamına kadar verilir ve tahakkuk eden vergi aynı süre içinde (Nisan ayı sonuna kadar) ödenir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 14. ve 21. maddeleri uyarınca; hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler, kurumlar vergisi beyannamelerini hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın (Nisan) birinci gününden sonuncu günü akşamına kadar vermek ve tahakkuk eden vergiyi bu süre içerisinde ödemekle yükümlüdürler.

Adım Adım Çözüm

Hesap döneminin tespit edilmesi

Takvim yılı (1 Ocak - 31 Aralık)

Yıllık beyannamenin hangi ayı takip edeceği bu döneme göre belirlenir.

Beyan süresinin belirlenmesi

Nisan ayının 1. gününden son günü akşamına kadar

5520 sayılı KVK Madde 14 uyarınca beyanname dördüncü ayın sonuna kadar verilir.

Ödeme süresinin belirlenmesi

Nisan ayı sonuna kadar

KVK Madde 21 uyarınca kurumlar vergisi, beyannamenin verildiği ayın sonuna kadar ödenir.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Tarh Zamanı ve Ödeme

Daha Fazla Pratik

Kurumlar vergisinde tasfiye ve birleşme gibi özel durumlarda beyanname verme sürelerinin nasıl değiştiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 8Soru →

Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre, hesap dönemi takvim yılı olan mükellefler, yıllık kurumlar vergisi beyannamelerini hesap döneminin kapandığı ayı izleyen hangi sürede ilgili vergi dairesine vermelidir?

Üçüncü ayın son günü akşamına kadar

Dördüncü ayın son günü akşamına kadar

Beşinci ayın son günü akşamına kadar

İkinci ayın son günü akşamına kadar

Birinci ayın son günü akşamına kadar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dördüncü ayın son günü akşamına kadar

Cevap

Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın son günü akşamına kadar verilir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre, takvim yılı esasında vergilendirilen mükellefler yıllık beyannamelerini hesap dönemini takip eden dördüncü ayın (Nisan) son günü akşamına kadar vermekle yükümlüdürler.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet türü ve hesap dönemi tespiti

Mükellef kurumlar vergisi mükellefidir ve hesap dönemi takvim yılıdır (1 Ocak - 31 Aralık).

Yasal beyan süresinin başlangıç noktasını belirlemek için hesap döneminin bitişi bilinmelidir.

Yasal beyan süresinin hesaplanması

Aralık ayını (12. ay) izleyen dördüncü ay Nisan ayıdır.

5520 sayılı Kanun, beyannamenin dördüncü ayın başından sonuna kadar verilmesini emreder.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Kanuni Beyan Süresi

İpuçları

Gelir vergisi beyannamesinden bir ay sonra verildiğini hatırlayın.

Takvim yılı kullananlar için bu ay, bahar aylarının ortasına denk gelir.

Daha Fazla Pratik

Özel hesap dönemine sahip kurumlarda beyan süresinin nasıl değiştiğini inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 9Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca zirai kazanç sahiplerinin vergilendirilmesine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi, çiftçinin kazancının 'gerçek usulde' (zirai işletme hesabı veya bilanço esası) tespit edilmesini zorunlu kılan hallerden biridir?

Zirai faaliyetten elde edilen ürünlerin tamamının ticaret borsalarına tescil ettirilerek satılması

İşletmeye dahil biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olunması

Zirai faaliyetin yanında küçük çaplı bir serbest meslek faaliyetinin de icra edilmesi

Çiftçinin ikametgahının zirai işletmenin bulunduğu belediye sınırları dışında olması

Üretilen zirai ürünlerin sadece kamu kurum ve kuruluşlarına ihale yoluyla satılması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletmeye dahil biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olunması

Cevap

İşletmeye dahil biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araca sahip olunması, zirai kazancın gerçek usulde vergilendirilmesini zorunlu kılar.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 54. maddesine göre, biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca ya da on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçiler, işletme büyüklüğü ölçütlerine bakılmaksızın kazançlarını gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya bilanço esası) tespit ederek vergilendirilmek zorundadırlar.

Adım Adım Çözüm

Zirai kazançta vergi mükellefiyeti ile ilgili temel kavramların (çiftçi, zirai işletme, zirai faaliyet) tanımlanması.

Zirai faaliyetle uğraşan gerçek kişilere 'çiftçi', bu faaliyetlerin yapıldığı yerlere ise 'zirai işletme' denir.

Sorunun yasal çerçevesini ve öznelerini doğru tanımlamak.

Gelir Vergisi Kanunu'nun (GVK) 54. maddesinde yer alan gerçek usule geçiş şartlarının incelenmesi.

Kanunda belirtilen işletme büyüklüğü ölçütlerini aşanlar ile biçerdöver veya benzeri büyük motorlu araçlara sahip olanların gerçek usulde vergilendirileceği tespit edilir.

Gerçek usulü zorunlu kılan yasal şartı belirlemek.

Anahtar Kavram

Zirai Kazançta Gerçek Usule Tabi Olma Şartları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 10Soru →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; özel okul, kreş, hastane veya benzeri yerlerin işletilmesinden elde edilen kazançlar, vergilendirme tekniği açısından aşağıdakilerden hangisi kapsamında kabul edilmektedir?

Ticari kazanç

Serbest meslek kazancı

Ücret

Gayrimenkul sermaye iradı

Zirai kazanç

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ticari kazanç

Cevap

Özel okul, hastane ve benzeri yerlerin işletilmesinden elde edilen kazançlar ticari kazanç olarak vergilendirilir.

Ticari kazanç cevabı doğrudur çünkü Gelir Vergisi Kanunu'nun

37

. maddesinde, özel okul ve hastane gibi kurumların işletilmesinden elde edilen gelirlerin, faaliyetin niteliğine bakılmaksızın kanunen ticari kazanç sayılacağı belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Faaliyetin niteliğini belirleyin.

Özel okul ve hastane işletmeciliği, bir organizasyon ve sermaye gerektiren işletme faaliyetidir.

Kazancın türünü belirlemek için faaliyetin içeriği analiz edilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu (

GVK

) Madde

37

hükmünü uygulayın.

Kanunun

37

. maddesinin ikinci fıkrasının dördüncü bendi, bu faaliyetleri açıkça 'ticari kazanç' olarak sınıflandırmıştır.

Bazı kazanç türleri, mahiyetleri gereği kanun tarafından doğrudan ticari kazanç kapsamında sayılmıştır.

Anahtar Kavram

GVK Madde 37: Ticari Kazancın Tarifi ve Özel Durumlar

Daha Fazla Pratik

Benzer şekilde devamlı gayrimenkul alım satım işleriyle uğraşanların kazancının da ticari kazanç sayıldığını hatırlayın.

Tahmini Süre:45s

Soru 11Soru →

Gelir Vergisi Kanunu'na göre bir ödemenin ücret olarak nitelendirilmesi için hizmetin bir işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı olarak yapılması gerekmektedir. Bir kamu kurumunda kadrolu mimar olarak görev yapan bir kişi, mesai saatleri dışında kendi adına ve kendi sorumluluğu altında piyasadaki şahıslara mimari projeler çizerek gelir elde etmektedir. Buna göre, bu kişinin kamu kurumundan aldığı aylık maaş ile dışarıya yaptığı projelerden elde ettiği gelirin vergi hukuku açısından nitelendirilmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Maaş: Ücret; Proje Geliri: Serbest Meslek Kazancı

Maaş: Ücret; Proje Geliri: Ticari Kazanç

Maaş: Serbest Meslek Kazancı; Proje Geliri: Ücret

Maaş: Ücret; Proje Geliri: Diğer Kazanç ve İrat

Her iki ödeme de Ücret kapsamında değerlendirilir

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maaş: Ücret; Proje Geliri: Serbest Meslek Kazancı

Cevap

Maaş ödemesinin 'Ücret', proje çizim gelirinin ise 'Serbest Meslek Kazancı' olarak nitelendirilmesi doğrudur.

Doğru cevapta belirtildiği üzere, kamu kurumundan alınan maaş bir işverene (idareye) tabi olarak ve bir iş yerine bağlı olarak sunulan hizmetin karşılığı olduğu için GVK 61. madde kapsamında 'ücret'tir. Buna karşın, kişinin mesai saatleri dışında bağımsız olarak yürüttüğü proje çizim işi, herhangi bir işverene bağlı olmaksızın şahsi sorumluluk altında gerçekleştirilen mesleki bir faaliyet olduğundan GVK 65. madde uyarınca 'serbest meslek kazancı' olarak vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

Kamu kurumundaki çalışma ilişkisini analiz et.

Hizmet erbabı kuruma bağlıdır (tabiyet), emir ve talimat altındadır.

GVK Madde 61 uyarınca işverene tabi ve belirli bir iş yerine bağlı çalışma ücretin temel unsurudur.

Dışarıya yapılan proje çizim faaliyetini analiz et.

Faaliyet şahsi sorumluluk altında, kendi nam ve hesabına, mesleki bilgi kullanılarak yürütülmektedir.

GVK Madde 65 uyarınca sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye dayanan ve bağımsız yürütülen faaliyetler serbest meslek faaliyetidir.

Anahtar Kavram

Ücret ile Serbest Meslek Kazancı Ayırımı (Tabiyet Kriteri)

İpuçları

Bir ödemenin ücret olması için mutlaka bir 'işverene bağlılık' ilişkisi olup olmadığına bakınız.

Kişinin kendi adına ve sorumluluğu altında, uzmanlığına dayalı iş yapması hangi gelir unsuruna girer?

Daha Fazla Pratik

Ücretlilerin vergilendirilmesinde 2022'den itibaren uygulanan asgari ücret istisnasının asgari ücretin üzerindeki maaşlara nasıl yansıdığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 12Soru →

$5520$ sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında gerçekleştirilen 'devir' (birleşme) işlemlerinde, münfesih (dağılan) kurumun devir tarihine kadar olan kazançlarının beyanı ve bu beyanname üzerinden hesaplanan verginin ödenmesine ilişkin aşağıdaki kurallardan hangisi doğrudur?

Kurum kazancı, devrin ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren

30

gün içinde beyan edilir ve tahakkuk eden vergi beyanname verme süresi içinde ödenir.

Beyanname, devrin gerçekleştiği ayı takip eden ayın

25

. günü akşamına kadar verilir ve vergi aynı ayın sonuna kadar iki eşit taksitte ödenir.

Münfesih kurumun kazancı, devralan kurumun hesap dönemi sonu olan Nisan ayı içerisinde beyan edilir ve vergi tek seferde ödenir.

Beyanname, devrin ticaret siciline tescil edildiği tarihi takip eden

15

gün içinde verilmeli, vergi ise tescilden itibaren

3

ay içinde ödenmelidir.

Münfesih kurum için ayrıca bir beyanname verilmez; bu kurumun kazançları devralan kurumun geçici vergi beyannameleri ile birleştirilerek beyan edilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurum kazancı, devrin ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren $30$ gün içinde beyan edilir ve tahakkuk eden vergi beyanname verme süresi içinde ödenir.

Cevap

Kurum kazancının devrin ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren

30

gün içinde beyan edilmesi ve verginin bu süre içinde ödenmesi kuralı doğrudur.

Doğru ifadeye göre,

5520

sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun

20

. maddesi uyarınca, devir işlemlerinde münfesih kurumun devir tarihine kadar olan kazançları, devrin ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren

30

gün içinde beyan edilmeli ve aynı süre içinde ödenmelidir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup tescil tarihi esas alınır.

Adım Adım Çözüm

Hukuki Olayın Tespiti

İşlemin bir 'devir' (KVK m.

19

) olduğu belirlenir.

Devir durumunda münfesih kurumun vergilendirme süreci genel kurallardan farklılaşmaktadır.

Beyanname Süresinin Belirlenmesi

KVK m.

20/1-a

uyarınca tescil tarihinden itibaren

30

günlük süre tespit edilir.

Kanun koyucu infisah eden kurumun işlemlerinin hızlıca tasfiyesi için özel bir beyan süresi öngörmüştür.

Ödeme Süresinin Belirlenmesi

Tahakkuk eden verginin beyanname verme süresi (

30

gün) içinde ödenmesi gerektiği sonucuna varılır.

Özel beyan durumlarında genellikle beyan ve ödeme süreleri birleştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Devir Halinde Beyan ve Ödeme

Daha Fazla Pratik

Kurumların tasfiye edilmesi durumunda tasfiye sonu beyannamesinin verilme süresi ile devir beyannamesi süresi arasındaki benzerliği inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 13Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) hükümlerine göre, ücretlerin vergilendirilmesi, unsurları ve istisnaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Ücret; işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı sağlanan para ve ayınlar ile para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin en temel ayırıcı unsuru olan 'bağımlılık', hizmet erbabının işverenin emir ve talimatları altında çalışmasını ve hukuki bir bağla işverene tabi olmasını ifade eder.

2022 yılında yapılan düzenleme ile tüm ücretlilerin asgari ücrete isabet eden net gelirleri vergiden istisna edilmiş; bu değişikliğe bağlı olarak asgari geçim indirimi (AGİ) uygulaması kaldırılmıştır.

Bir kişinin kendi nam ve hesabına, bir işverene tabi olmaksızın yürüttüğü şahsi mesleki faaliyetler karşılığında elde ettiği gelirler, stopaj yapılması şartıyla ücret hükümlerine göre vergilendirilir.

Hizmet erbabına ödenen yemek bedelleri ve işyerine gidiş-geliş için sağlanan taşıma hizmetleri, kanunda belirlenen günlük limitler ve şartlar dahilinde gelir vergisinden istisna edilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir kişinin kendi nam ve hesabına, bir işverene tabi olmaksızın yürüttüğü şahsi mesleki faaliyetler karşılığında elde ettiği gelirler, stopaj yapılması şartıyla ücret hükümlerine göre vergilendirilir.

Cevap

Kendi nam ve hesabına bağımsız olarak yürütülen faaliyetlerden elde edilen gelirler ücret değil, serbest meslek kazancıdır.

Kendi nam ve hesabına, bir işverene tabi olmaksızın yürütülen faaliyetler serbest meslek kazancı kapsamına girer. Ücretin tanımı gereği (GVK Madde 61), gelirin ücret sayılabilmesi için hizmet erbabının bir işverene tabi olması ve onun talimatları doğrultusunda, ona ait bir işyerinde çalışması zorunludur. Dolayısıyla bağımsız çalışma ifadesi ücretin doğasına aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Ücretin tanımını analiz etme

GVK Madde 61'e göre ücretin üç temel unsuru vardır: İşverene tabiyet, işyerine bağlılık ve hizmet karşılığı ödeme.

Bir gelirin ücret sayılabilmesi için çalışan ile işveren arasında bağımlılık ilişkisi olması şarttır.

Serbest meslek kazancı ile ayrımını yapma

Eğer kişi faaliyetini 'kendi nam ve hesabına' ve 'bağımsız' olarak yürütüyorsa bu gelir GVK Madde 65 uyarınca serbest meslek kazancıdır.

Ücreti diğer gelir unsurlarından ayıran en önemli fark 'bağımlılık' (tabiyet) unsurudur.

Güncel mevzuat kontrolü

2022 yılı itibarıyla asgari ücret tutarındaki kazançlar istisna edilmiş ve AGİ kaldırılmıştır.

Mevzuat değişiklikleri sınav sorularının güncelliği açısından kritiktir.

Anahtar Kavram

Ücret - Serbest Meslek Kazancı Ayrımı ve İstisnalar

İpuçları

Ücret ile serbest meslek kazancı arasındaki temel fark 'bağımlılık' unsurudur.

Daha Fazla Pratik

GVK Madde 23'teki diğer ücret istisnalarını (engellilik indirimi, kreş yardımı vb.) gözden geçiriniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 14Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; Türkiye'de yerleşmiş olan gerçek kişiler, Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler. Bu durum, Türk vergi sisteminde aşağıdaki mükellefiyet türlerinden hangisini ifade eder?

Tam mükellefiyet

Dar mükellefiyet

Vergi muafiyeti

Vergi istisnası

Vergi sorumluluğu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam mükellefiyet

Cevap

Tam mükellefiyet

Tam mükellefiyet, Gelir Vergisi Kanunu'na göre Türkiye'de yerleşmiş sayılanların (ikametgahı olanlar veya bir takvim yılında 6 aydan fazla oturanlar) Türkiye içindeki ve dışındaki tüm gelirleri üzerinden vergilendirilmesini ifade eden bir rejimdir.

Adım Adım Çözüm

Kanun hükmünü analiz et

GVK Madde 3'e göre Türkiye'de yerleşmiş olanlar tam mükelleftir.

Mükellefiyetin kapsamını belirleyen temel kriter 'yerleşme' esasıdır.

Vergilendirme kapsamını kontrol et

Tam mükellefler, Türkiye içi ve dışı tüm kazançları üzerinden vergilendirilir (şahsiyet ilkesi).

Tam mükellefiyet, mükellefin dünya çapındaki toplam gelirini vergiye tabi tutar.

Anahtar Kavram

Tam Mükellefiyet

Alternatif Yöntem

Kapsam odaklı eleme yöntemi: Eğer bir gerçek kişi 'tamamından' sorumluysa bu her zaman 'tam' mükellefiyettir; sadece 'bazı' (yerel) kazançlardan sorumluysa 'dar' (sınırlı) mükellefiyettir.

Tahmini Süre:45s

Soru 15Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye ya da ihtisasa dayanan ve bir işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılan faaliyetlerden elde edilen kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Buna göre, serbest meslek kazançlarının tespiti ve vergilendirilmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Serbest meslek kazancında gelirin elde edilmesi 'tahsil esası'na bağlanmıştır ve bu yönüyle tahakkuk esasının geçerli olduğu ticari kazançtan ayrılır.

Müellif, hattat, heykeltıraş ve ressamların eserlerini satmak suretiyle elde ettikleri kazançlar, tutarına bakılmaksızın her durumda gelir vergisinden istisnadır.

Bir diş hekiminin muayenehanesinde kullanmak üzere aldığı ve amortismana tabi olan bir tıbbi cihazı satması durumunda elde ettiği kazanç, 'diğer kazanç ve iratlar' kapsamında vergilendirilir.

Bir avukatın, mesleki faaliyetini bir limited şirket ortağı olarak bu tüzel kişilik çatısı altında yürütmesi durumunda elde edilen kazanç, serbest meslek kazancı olarak vergilendirilir.

Serbest meslek erbabı, hizmeti ifa ettiği ancak bedelini henüz nakden veya hesaben almadığı durumlarda, 'tahakkuk esası' uyarınca kazancı beyan etmek zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Serbest meslek kazancında gelirin elde edilmesi 'tahsil esası'na bağlanmıştır ve bu yönüyle tahakkuk esasının geçerli olduğu ticari kazançtan ayrılır.

Cevap

Serbest meslek kazancında gelirin elde edilmesi 'tahsil esası'na bağlanmıştır ve bu yönüyle tahakkuk esasının geçerli olduğu ticari kazançtan ayrılır.

Serbest meslek kazançlarında gelirin elde edilmesi 'tahsil esası'na dayanır. Bu ilke gereği, ödemenin nakden, hesaben veya aynen alınmasıyla kazanç doğar. Ticari kazançta geçerli olan 'tahakkuk esası'ndan (gelirin kesinleşmesi) ayrılan en temel fark budur.

Adım Adım Çözüm

Serbest meslek kazancının tanımını ve kapsamını Gelir Vergisi Kanunu Madde 65 çerçevesinde değerlendirin.

Kazancın şahsi mesaiye dayanması ve bir işverene bağlı olunmaması gerektiği saptandı.

Kazanç türünün doğru teşhis edilmesi, uygulanacak vergilendirme rejimini belirler.

Elde etme ilkesini (Tahsil Esası) ticari kazançtaki Tahakkuk Esası ile karşılaştırın.

Serbest meslek kazancında paranın fiilen veya hesaben ele geçmesinin (tahsil) vergilendirme için zorunlu olduğu görüldü.

Tahsil esası, serbest meslek kazancını ticari kazançtan ayıran en temel teknik özelliktir.

Telif kazançları istisnası ve amortismana tabi kıymetlerin satışı gibi özel hükümleri inceleyin.

İstisnanın belirli bir limit (GVK 103/4. dilim) dahilinde olduğu ve ekipman satışının da mesleki kazanç sayıldığı belirlendi.

Güncel mevzuat sınırları ve özel hükümler sınavda belirleyici çeldiricileri oluşturur.

Anahtar Kavram

Serbest Meslek Kazancında Tahsil Esası ve Ticari Kazançtan Ayrımı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 16Soru →

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre zirai kazançların vergilendirilmesinde, birden fazla ortağı bulunan müşterek bir zirai işletmede (iştirak halinde mülkiyet dahil) aynı anda hem bitkisel üretim hem de hayvancılık gibi farklı ölçülere tabi faaliyetlerin yürütülmesi durumunda; ortakların gerçek usulde vergilendirilme zorunluluğunun tespiti hangi hukuki esasa göre yapılır?

Ortakların her birinin işletmedeki hissesine isabet eden kapasite miktarı ayrı ayrı hesaplanır ve sadece kendi payı kanuni sınırları aşan ortaklar gerçek usulde vergilendirilir.

İşletme büyüklüğü ölçüleri her bir ortağın hissesi için değil işletmenin tamamı için dikkate alınır ve farklı türdeki faaliyetlerin yasal sınırlara olan nispetleri (oranları) toplanarak bu toplam

%100

'ü aşarsa tüm ortaklar gerçek usulde vergilendirilir.

Müşterek işletmelerde şahsi mükellefiyet esas olduğundan, işletme büyüklüğü ölçüleri yerine sadece çiftçinin sahip olduğu motorlu araçların (biçerdöver vb.) varlığına bakılarak gerçek usul tayin edilir.

Farklı türdeki faaliyetlerden sadece hasılatı en yüksek olan türün ölçüsü esas alınır ve bu ölçü ortak sayısına bölünerek elde edilen rakam yasal sınırı aşarsa tevkifat usulünden vazgeçilir.

İşletmenin toplam büyüklüğü ne olursa olsun, ortaklardan en az birinin şahsi ticari kazancı varsa işletmenin tamamı zorunlu olarak gerçek usulde vergilendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşletme büyüklüğü ölçüleri her bir ortağın hissesi için değil işletmenin tamamı için dikkate alınır ve farklı türdeki faaliyetlerin yasal sınırlara olan nispetleri (oranları) toplanarak bu toplam $%100$ 'ü aşarsa tüm ortaklar gerçek usulde vergilendirilir.

Cevap

Gelir Vergisi Kanunu'nun 54. maddesinin son fıkraları uyarınca, zirai faaliyetlerde 'gerçek usul' tespiti yapılırken iki temel kural birleşir: 1) Karma faaliyetlerde her faaliyetin yasal limitine olan oranı hesaplanıp toplanır (Nispetlerin Toplanması). 2) Müşterek işletmelerde bu hesaplama ortakların hisseleri üzerinden değil, işletmenin toplam kapasitesi üzerinden yapılır. Eğer toplam nispet

%100

'ü geçerse, tüm ortaklar gerçek usule tabi olur.

Adım Adım Çözüm

Zirai işletme tanımını ve kapsamını analiz etmek

Zirai faaliyetin icra edildiği birim olan 'zirai işletme', vergilendirme rejiminin belirlenmesinde temel alınır.

Gerçek usulün tespiti mükellefin şahsından ziyade işletmenin kapasitesine (büyüklüğüne) bağlıdır.

Birden fazla faaliyet türü (karma ziraat) durumunda GVK 54 hükmünü uygulamak

Farklı üretim türleri (buğday, küçükbaş hayvan vb.) için mevcut kapasitenin, kanunda o tür için belirlenen tavan sınıra oranı hesaplanır.

Kanun koyucu, farklı ölçekli işlerin toplam ekonomik hacmini bu 'nispetlerin toplanması' (yüzdelerin toplamı) yöntemiyle ölçer.

Müşterek mülkiyet (ortaklık) durumunda sınırların uygulamasını belirlemek

Sınırlar ortakların hissesine bölünmez; işletmenin toplam kapasitesi üzerinden değerlendirme yapılır.

Zirai kazançta işletme bütünlüğü esası, vergi güvenliğini sağlamak amacıyla hisselere bölünerek sınırların aşılmasını engeller.

Anahtar Kavram

Zirai Kazançlarda Nispetlerin Toplanması ve İşletme Bütünlüğü Esası

Daha Fazla Pratik

GVK 54. maddedeki güncel işletme büyüklüğü ölçülerini (dönüm ve hayvan sayıları) inceleyerek sayısal örnekler çözün.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 17Soru →

Merkezi Hollanda'da bulunan ve uluslararası lojistik hizmeti sunan bir kurumun, Türkiye'de tescilli bir şubesi veya kanuni temsilciliği bulunmamasına rağmen; şirketin tüm operasyonel stratejilerinin belirlendiği, finansal yönetim kararlarının alındığı ve yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun katılımıyla toplantıların icra edildiği fiili yönetim ofisinin İstanbul'da bulunduğu tespit edilmiştir.

$5520$ sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca, bu kurumun mükellefiyet statüsü ve vergiye tabi kazanç kapsamı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kanuni merkezinin yurt dışında olması nedeniyle kurum, Türkiye'de sadece dar mükellefiyet kapsamında değerlendirilir ve yalnızca Türkiye'den elde ettiği kazançlar üzerinden vergilendirilir.

İş merkezinin Türkiye'de bulunması sebebiyle tam mükellefiyet kapsamında kabul edilir ve gerek Türkiye içinde gerekse Türkiye dışında elde ettiği tüm kazançları üzerinden vergilendirilir.

Kurumun hisselerinin tamamı yabancı uyruklu kişilere ait olduğu sürece, iş merkezi Türkiye'de olsa dahi tam mükellefiyet statüsü kazanamaz.

Şirketin Türkiye'de tescilli bir şubesi bulunmadığından, fiili yönetim ofisi olsa dahi Türkiye'de herhangi bir kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilemez.

İş merkezinin varlığı sadece vergi sorumluluğu doğurur; kurumun asıl mükellefiyeti kanuni merkezin bulunduğu ülkede devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İş merkezinin Türkiye'de bulunması sebebiyle tam mükellefiyet kapsamında kabul edilir ve gerek Türkiye içinde gerekse Türkiye dışında elde ettiği tüm kazançları üzerinden vergilendirilir.

Cevap

İş merkezinin Türkiye'de bulunması nedeniyle kurum tam mükellef sayılır ve dünya genelinde elde ettiği tüm kazançlar üzerinden vergilendirilir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun

3

. maddesine göre, bir kurumun tam mükellef sayılabilmesi için kanuni merkezinin veya iş merkezinin Türkiye'de bulunması yeterlidir. İş merkezi, iş işlemlerinin fiilen toplandığı ve yönetildiği yerdir. Senaryoda kurumun tüm stratejik yönetim kararlarının İstanbul'da alındığı belirtildiğinden, iş merkezi Türkiye'dedir. Bu durum kurumu tam mükellef kılar ve tam mükellefler dünya genelindeki tüm kazançları üzerinden vergiye tabi tutulurlar.

Adım Adım Çözüm

Kurumun 'kanuni merkez' ve 'iş merkezi' konumlarını analiz etme

Kanuni merkez Hollanda (yurt dışı), iş merkezi ise İstanbul'dur (Türkiye).

Mükellefiyet türünü belirlemek için KVK Madde

3

kriterleri incelenmelidir.

KVK Madde

3/1

hükmünü olaya uygulama

Kanunî veya iş merkezlerinden biri Türkiye'de bulunan kurumlar tam mükellefiyet kapsamına girer.

Tam mükellefiyet için kanuni veya iş merkezinden sadece birinin Türkiye'de bulunması yeterlidir.

Tam mükellefiyetin kapsamını saptama

Tam mükellef kurumlar, gerek Türkiye içinde gerekse yurt dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilirler.

Tam mükellefiyet 'sınırsız vergi yükümlülüğü' (şahsilik ilkesi) doğurur.

Anahtar Kavram

Kurumlar Vergisinde Tam Mükellefiyet ve İş Merkezi Kriteri

Soru 18Soru →

$193$ sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, bir takvim yılı içinde Türkiye'yi terk eden bir mükellefin, terk tarihinden önceki kıst döneme ait gelirlerini bildireceği yıllık gelir vergisi beyannamesini vermesi gereken yasal süre aşağıdakilerden hangisidir?

Memleketi terk tarihini takip eden

15

gün içinde

Memleketi terk tarihinden önceki

15

gün içinde

Terk tarihini takip eden ayın

26

. günü akşamına kadar

Terk tarihinden itibaren

4

ay içinde

Takvim yılını izleyen Mart ayının sonuna kadar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Memleketi terk tarihinden önceki $15$ gün içinde

Cevap

Memleketi terk eden mükellefler, yıllık gelir vergisi beyannamelerini terk tarihinden önceki

15

gün içinde vermek zorundadırlar.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

92

. maddesi uyarınca, memleketi terk edenlerin yıllık beyannameleri terk tarihinden önceki

15

gün içinde verilmelidir. Bu düzenleme, mükellefin Türkiye'den ayrılmasıyla vergi takibinin zorlaşacağı varsayımına dayanarak vergi güvenliğini sağlamayı amaçlar.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet durumunun tespiti

Mükellefin takvim yılı içinde memleketi terk ettiği saptanmıştır.

Memleketi terk, yıllık beyanname verme süresini değiştiren istisnai bir durumdur.

İlgili kanun maddesinin belirlenmesi

Gelir Vergisi Kanunu Madde

92

hükmü esas alınır.

Yıllık beyannamenin verilme zamanı ve şekli bu maddede düzenlenmiştir.

Özel sürenin uygulanması

Terkten önceki

15

günlük süre belirlenir.

Vergi alacağının güvence altına alınması amacıyla yasa koyucu normal süreyi beklemeden beyan ve tarh işleminin yapılmasını öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Münferit ve İstisnai Beyan Süreleri

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 19Soru →

Tam mükellefiyet esasında vergilendirilen ve hesap dönemi takvim yılı olan bir sermaye şirketinin, $2025$ yılı kazançlarına yönelik beyan, tarh ve ödeme yükümlülükleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın son günü akşamına kadar verilir ve tahakkuk eden vergi bu süre içinde ödenir.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı yılı takip eden Mart ayının son günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine verilmelidir.

2025

yılının Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan dördüncü geçici vergi dönemine ait beyanname,

2026

yılı Şubat ayında verilerek yıllık vergiden mahsup edilir.

Kurumlar vergisi tarhiyatı, beyanname verme süresi tamamlandıktan sonra vergi dairesince yapılacak olan ikmalen tarhiyat usulüyle gerçekleştirilir.

Yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergi, beyanname verme süresinde tarh edildikten sonra Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar vergisi beyannamesi, hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın son günü akşamına kadar verilir ve tahakkuk eden vergi bu süre içinde ödenir.

Cevap

Kurumlar vergisi beyannamesinin hesap dönemini izleyen dördüncü ayın sonuna kadar verilmesi ve verginin bu sürede ödenmesi gerektiğini belirten ifade doğrudur.

Hesap dönemi takvim yılı olan kurumlarda, kurum kazancı bir sonraki yılın Nisan ayı sonuna kadar beyan edilir. Kurumlar vergisi, bu beyan süresi içinde tarh olunur ve tahakkuk eden verginin tamamı Nisan ayının sonuna kadar tek taksit halinde ödenir.

Adım Adım Çözüm

Mükellefiyet türü ve hesap döneminin belirlenmesi

Tam mükellef sermaye şirketi ve takvim yılı (

1

Ocak -

31

Aralık).

Beyanname verme ve ödeme süreleri hesap döneminin sonuna göre belirlenir.

Beyanname verme süresinin tespiti

Aralık ayını izleyen

4.

ay olan Nisan ayının son günü (

30

Nisan).

5520

sayılı KVK Madde

25

uyarınca yıllık beyanname

4.

ayda verilir.

Tarh ve ödeme usulünün analizi

Beyanname verildiği anda tarh edilir ve Nisan ayı sonuna kadar tek taksitte ödenir.

KVK Madde

26

30

gereği tarhiyat beyanla eş zamanlıdır ve ödeme beyan ayının sonuna kadardır.

Anahtar Kavram

Kurumlar vergisinde beyan ve ödeme takvimi (Nisan ayı sonu, tek taksit).

Soru 20Soru →

Bay (Z), 2025 takvim yılında aşağıdaki menkul sermaye iratlarını elde etmiştir:

- Tam mükellef bir anonim şirketten brüt $500.000$ TL kâr payı elde edilmiştir. Kurum bünyesinde $\%10$ oranında vergi tevkifatı yapılmıştır.
- İsviçre'deki bir bankada bulunan mevduat hesabından $30.000$ TL faiz geliri elde edilmiştir (Türkiye'de tevkifata tabi değildir).
- Türkiye'deki bir bankada bulunan vadeli mevduat hesabından $200.000$ TL brüt faiz geliri elde edilmiştir (Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi kapsamında vergi tevkifatı yapılmıştır).

2025 yılı beyanname verme sınırları şu şekildedir:
- Tevkifata tabi menkul sermaye iratları için (GVK 86/1-c): $230.000$ TL
- Tevkifata tabi olmayan menkul sermaye iratları için (GVK 86/1-d): $13.000$ TL

Buna göre Bay (Z)'nin 2025 yılı gelir vergisi beyanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kâr payının yarısı (

250.000

TL) ile İsviçre banka faizinin tamamı (

30.000

TL) beyan edilmeli; kâr payı üzerinden kesilen

50.000

TL verginin tamamı mahsup edilmelidir.

Kâr payının tamamı (

500.000

TL) ve İsviçre faizi (

30.000

TL) beyan edilmeli; yerli mevduat faizi ise beyannameye dahil edilmemelidir.

Kâr payının yarısı (

250.000

TL) beyan edilmeli; ancak stopajın sadece yarısı (

25.000

TL) mahsup edilebilir.

Yerli mevduat faizi (

200.000

TL) de dahil olmak üzere elde edilen tüm iratlar beyan edilmeli ve toplam stopaj tutarı mahsup edilmelidir.

İsviçre banka faizi Türkiye'de tevkifata tabi olmadığı için tutarı ne olursa olsun beyannameye dahil edilmez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kâr payının yarısı ( $250.000$ TL) ile İsviçre banka faizinin tamamı ( $30.000$ TL) beyan edilmeli; kâr payı üzerinden kesilen $50.000$ TL verginin tamamı mahsup edilmelidir.

Cevap

Kâr payının istisna sonrası tutarı ile yurt dışı faiz geliri toplanarak beyan edilmeli ve kâr payı stopajının tamamı mahsup edilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısı istisnadır (

250.000

TL). Bu tutar, tevkifata tabi menkul sermaye iratları için belirlenen beyan sınırını (

230.000

TL) aştığı için beyan edilmelidir. Tevkifata tabi olmayan yurt dışı banka faizleri ise kendi sınırını (

13.000

TL) aştığı için beyana dahildir. Ayrıca, kâr payı üzerinden yapılan tevkifatın tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilebilir.

Adım Adım Çözüm

Kâr payı için istisna ve beyan kontrolü yapılması

\%50

istisna uygulanır:

500.000 / 2 = 250.000

TL. Bu tutar

230.000

TL'lik sınırı aştığı için beyan edilmelidir.

GVK Madde 22/2 uyarınca kâr paylarının yarısı istisnadır.

Yurt dışı faiz geliri için beyan kontrolü yapılması

30.000

TL tutarındaki faiz,

13.000

TL'lik sınırı aştığı için beyan edilmelidir.

Tevkifata tabi olmayan iratlar GVK 86/1-d kapsamında değerlendirilir.

Yerli mevduat faizinin değerlendirilmesi

Beyan dışı bırakılır.

GVK Geçici 67. madde uyarınca yerli mevduat faizleri nihai vergileme olup beyan edilmez.

Mahsup edilecek verginin belirlenmesi

Brüt

500.000

TL üzerinden kesilen

50.000

TL stopajın tamamı.

Kâr payının yarısı istisna olsa da stopajın tamamının mahsup edilebileceği kuralı geçerlidir.

Anahtar Kavram

Menkul sermaye iratlarında istisna, beyan sınırları ve stopaj mahsubu kurallarının sentezi.

Sayfa 1 / 14Sonraki

Gelir Üzerinden Alınan Vergiler

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar