Makroekonomik istikrarsızlıkların ve yüksek enflasyonun yaşandığı bir ekonomide, maliye otoritesi içsel büyüme dinamiklerini desteklemek amacıyla firmaların marjinal sermaye maliyetini kalıcı olarak düşürmeyi hedeflemektedir. Alınacak mali önlemin sadece zamanlama farklılığından doğan geçici bir 'vergi ertelemesi' (faizsiz kredi) sağlaması değil; vergi matrahını reel olarak ve ek bir hak vererek daraltması, böylece 'kalıcı bir vergi tasarrufu' yaratması istenmektedir.
Bu hedefler ve kısıtlar dikkate alındığında, politika yapıcıların alması gereken teşvik kararı ve bu kararın teorik dayanağı aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Yatırım indirimi müessesesi devreye sokulmalıdır; çünkü bu araç, yapılan yatırım tutarının belirli bir oranının normal amortisman paylarına ek olarak kurum kazancından indirilmesine imkân vererek, sermayenin kullanıcı maliyetini kalıcı bir vergi tasarrufu ile azaltır.Cevap
- BHızlandırılmış amortisman yöntemi zorunlu kılınmalıdır; çünkü bu uygulama, ilk yıllarda daha yüksek amortisman ayrılması yoluyla firmaların efektif talebini uyarır ve makroekonomik düzeyde kalıcı bir vergi harcaması etkisi yaratır.
- CStratejik sektörlere tam vergi muafiyeti sağlanmalıdır; çünkü bu politika, piyasanın doğal kaynak tahsis mekanizmasına müdahale etmeden yalnızca kişisel gelir dağılımını düzelterek alt gelir gruplarının tasarruflarını artırır.
- DKurumlar vergisi tatili (bağışıklığı) ilan edilmelidir; çünkü devletin fiziksel ve beşeri sermaye yatırımlarından çekilerek bu alanı tamamen özel kesime bırakması, içsel büyüme teorilerinde kalkınmanın temel önkoşuludur.
- EMevcut vergi tarifesinde mali sürüklenmeye izin verilmelidir; çünkü yüksek enflasyon koşullarında mali sürüklenme mekanizması, firmaların artan nominal kârlarını otomatik olarak koruma altına alarak yatırımların iç finansmanını kalıcı olarak destekler.
Cevap
Sermayenin kullanıcı maliyetini kalıcı olarak azaltan ve vergi matrahından normal amortismana ek bir indirim sağlayarak vergi ertelemesinin ötesine geçen teşvik aracı, 'Yatırım İndirimi'ni tanımlayan seçenektir.
Vergi harcaması yoluyla yatırımların teşvik edilmesinde en önemli ayrım, 'vergi ertelemesi' ile 'kalıcı vergi tasarrufu' arasındadır. Hızlandırılmış amortisman uygulamaları, yatırımın maliyetinin daha kısa sürede gider yazılmasını sağlayarak firmaya vergi ödemelerini öteleme imkânı sunar, ancak toplamda indirilecek tutar yatırımın nominal maliyetini hiçbir zaman aşmaz. Yatırım indirimi ise, yatırım harcamasının belirli bir yüzdesinin normal amortisman indirimlerinden bağımsız olarak vergi matrahından düşülmesine olanak tanır. Böylece firma, yatırımın toplam maliyetinin üzerinde bir tutarı matrahtan düşmüş olur. Bu durum, geçici bir faizsiz kredi (erteleme) etkisinden ziyade, net bir 'kalıcı vergi tasarrufu' yaratır ve enflasyonist ortamlarda dahi sermayenin marjinal (kullanıcı) maliyetini doğrudan ve kalıcı olarak düşürür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Yatırım İndirimi ve Hızlandırılmış Amortismanın Sermaye Maliyeti Üzerindeki Etkileri