Bir ülkenin ekonomi yönetimi, makroekonomik göstergelerdeki bozulmalara karşı alınacak önlemlerin zamanlamasını analiz etmektedir. Analiz raporunda, uygulanabilecek üç farklı mali müdahale yöntemi şu şekilde sıralanmıştır:
I. Ekonomik faaliyetteki daralmaya bağlı olarak işsizlik sigortası ödemelerinin mevcut mevzuat çerçevesinde kendiliğinden artması
II. Yeni bir kanuni düzenleme ile katma değer vergisi (KDV) oranlarında genel bir indirime gidilmesi
III. Ülke çapında yeni otoyol ve demiryolu inşaat projelerinin yatırım programına alınarak başlatılması
Maliye politikasının etkililiğini sınırlayan 'zaman gecikmeleri' (zaman farkları) teorisine göre, bu üç yöntemin karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- I numaralı yöntemde karar (yasama) ve uygulama (icra) gecikmesi fiilen yokken; III numaralı yöntemin uygulama gecikmesi, II numaralı yöntemin uygulama gecikmesine kıyasla oldukça uzundur.Cevap
- BII numaralı yöntem bir formül esnekliği uygulaması örneği olduğundan, ekonomik göstergelerdeki değişime bağlı olarak meclis onayına gerek kalmadan anında devreye girer ve karar gecikmesini sıfırlar.
- CI numaralı yöntemin ekonomideki bozulmayı teşhis etme (tanıma) gecikmesi, iradi müdahaleler olan II ve III numaralı yöntemlerin teşhis gecikmesinden belirgin şekilde daha uzundur.
- DEğer ekonomideki temel sorun yüksek enflasyon olsaydı, teşhis gecikmesini aşmak ve ekonomiyi hızla soğutmak için II numaralı yöntemdeki vergi oranları derhal indirilmelidir.
- EIII numaralı yöntemde bayındırlık projelerinin fizibilite ve ihale süreçleri tamamen yürütmenin yetkisinde olduğundan, bu yöntemin uygulama (icra) gecikmesi, yasal düzenleme gerektiren II numaralı yöntemden daha kısadır.
Cevap
Otomatik istikrar sağlayıcıların karar ve uygulama gecikmesinin olmaması ile altyapı projelerinin uygulama gecikmesinin vergi politikalarına göre çok daha uzun olduğunu belirten ifade doğrudur.
Otomatik istikrar sağlayıcı konumunda olan işsizlik sigortası (I), ekonomik yavaşlama başladığı anda meclis onayına veya idari bir karara gerek duymadan kendiliğinden devreye girer; bu nedenle karar ve uygulama gecikmesi yoktur. İradi maliye politikası araçlarından kamu yatırım projelerinin (III) uygulanabilmesi için yer tespiti, fizibilite, ÇED raporları ve ihale gibi uzun bürokratik aşamalar gerekir. Bu yüzden, meclis kararı sonrası hemen Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girebilen vergi indirimlerine (II) kıyasla uygulama (icra) gecikmesi çok daha uzundur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İradi Maliye Politikası ve Zaman Gecikmeleri (Teşhis, Karar, Uygulama, Etki)