Examkin

Soru

Zorluk: ZorBütçenin Tanımı ve Temel Nitelikleri

Bütçe; devletin gelecekteki belirli bir dönemine ilişkin gelir ve gider tahminlerini içeren, bu giderlerin yapılmasına ve gelirlerin toplanmasına izin veren bir belgedir. Bu tanım çerçevesinde bütçenin "izin" ve "tahmin" nitelikleri ile hukuki statüsü, bütçe kanununun işleyişi üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır.

Buna göre, bütçenin hukuki niteliği ve temel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bütçe kanunu ile yürütme organına verilen harcama yetkisi, bu harcamaların mutlaka yapılmasını gerektiren bir yükümlülük değil, belirlenen sınırlar dahilinde kullanılabilecek bir izindir.
  2. B
    Bütçe kanununda yer alan gider kalemleri için belirlenen tutarlar mutlak bir tavan (üst sınır) teşkil ederken, gelir kalemleri için belirlenen tutarlar birer tahmin niteliği taşır.
  3. C
    Bütçe kanunu, genel, sürekli ve soyut hukuk kuralları içermediği için maddi anlamda kanun değil, sadece yasama organı tarafından kabul edildiği için şekli anlamda kanun kabul edilir.
  4. Bütçe kanununda yer alan gelir tahminleri, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin konulması ve toplanması için tek başına yeterli olan asli bir hukuki dayanak oluşturur.Cevap
  5. E
    Bütçenin önceden izin alma (yasallık) niteliği, bütçe kanununun ilgili mali yıl başlamadan önce yasama organı tarafından onaylanıp yürürlüğe girmesini zorunlu kılar.

Cevap

Bütçe kanununda yer alan gelir tahminlerinin, vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin toplanması için tek başına yeterli olan asli bir hukuki dayanak oluşturduğu ifadesi yanlıştır.
Bütçe kanunu 'şekli bir kanun' dur; yani genel, soyut ve sürekli hukuk kuralları içermez. Kamu gelirlerinin (vergi, resim, harç vb.) asıl dayanağı bütçe kanunu değil, 19821982 Anayasası'nın 73.73. maddesi gereğince kendi özel (asli) kanunlarıdır. Bütçe kanunundaki gelir rakamları sadece birer tahmin olup, bu gelirlerin toplanması için 'yıllık izin' işlevi görür ancak tek başına vergi mükellefiyeti yaratmak için yeterli veya asli bir dayanak değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçenin 'izin' niteliğini analiz etme
Bütçe, yürütmeye harcama yapma ve gelir toplama yetkisi verir.
Yasama organının yürütme üzerindeki denetimini sağlar.
2
Gider ve gelir kısımları arasındaki farkı belirleme
Giderler birer 'tavan' (üst sınır), gelirler ise 'tahmin'dir.
Mali disiplin için giderler sınırlandırılmalı, ancak kamu yararı için gelirlerin tahmin üstü toplanması engellenmemelidir.
3
Bütçenin hukuki niteliğini (şekli kanun) değerlendirme
Bütçe kanunu genel, sürekli ve objektif kural koymaz.
Maddi anlamda kanunlar (vergi kanunları gibi) hak ve borç yaratırken, bütçe sadece mali yetkilendirme yapar.
4
Gelirlerin hukuki kaynağını tespit etme
Gelirlerin asli dayanağı vergi kanunlarıdır, bütçe kanunu ise yıllık izin belgesidir.
19821982 Anayasası'nın 73.73. maddesi uyarınca vergi ancak kanunla (maddi kanun) konulur; bütçe kanunu vergi koyamaz.

Anahtar Kavram

Bütçenin Şekli Kanun Niteliği ve Gelir-Gider Asimetrisi

İpuçları

1
Bütçe kanununun 'şekli kanun' mu yoksa 'maddi kanun' mu olduğunu hatırlayın.
2
Anayasa'nın 73.73. maddesi (Vergi Ödevi) ile 161.161. maddesi (Bütçe) arasındaki farkı düşünün; vergi koyan kanun hangisidir?

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi'nin bütçe kanunundaki 'bütçe dışı hükümler' (bütçe eklemleri) hakkındaki iptal gerekçelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Bütçenin Tanımı ve Temel Nitelikleri

Bu konudan daha fazla soru