Maliye Bakanlığı, ülkenin potansiyel üretim düzeyini artırmak ve sürdürülebilir bir büyüme patikasına girmek amacıyla, hem hanehalklarının marjinal gelir vergisi oranlarını hem de firmaların kurumlar vergisi oranlarını düşüren bir reform paketi hazırlamıştır.
Arz yönlü iktisat teorisi çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu reform paketinin makroekonomik performansı artırması beklenen temel mekanizma aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Vergi indirimlerinin nispi fiyatları değiştirerek; serbest zamanın fırsat maliyetini yükseltmesi yoluyla emek arzını, cari tüketimin fırsat maliyetini artırması yoluyla da sermaye birikimini teşvik etmesiCevap
- BHarcanabilir geliri artan hanehalklarının tüketim harcamalarını çoğaltması neticesinde, çarpan mekanizmasının devreye girerek efektif talebi ve milli geliri yükseltmesi
- CAzalan vergi yükünün ardından devletin, bütçe imkânlarını doğrudan altyapı ve beşeri sermaye yatırımlarına kaydırarak üretim kapasitesini fiziki olarak desteklemesi
- DMarjinal tüketim eğilimi yüksek olan dar gelirli kesimlerin vergi yükünün hafifletilmesiyle, gelir dağılımında adaletin sağlanarak piyasa dengesinin kendiliğinden oluşması
- EMaliye politikasının temel amacının tarafsızlık ve bütçe denkliği olması gerektiği varsayımıyla, vergi oranlarındaki düşüşün kamu harcamalarında eş anlı bir daralmayı zorunlu kılması
Cevap
Arz yönlü iktisat teorisine göre vergi indirimleri, nispi fiyatları değiştirerek serbest zamanın fırsat maliyetini yükseltir ve emek arzını artırır; aynı zamanda cari tüketimin fırsat maliyetini artırarak sermaye birikimini teşvik eder.
Arz yönlü iktisatçılara (örneğin Arthur Laffer, Paul Roberts) göre, marjinal vergi oranlarındaki indirimler doğrudan nispi fiyatları etkileyerek bir 'teşvik (ikame) etkisi' yaratır. Gelir vergisi oranlarının düşürülmesi, bireylerin elde edeceği net ücreti artıracağından serbest zamanın fırsat maliyetini yükseltir ve kişileri daha fazla çalışmaya teşvik eder (emek arzı artar). Benzer şekilde, sermaye getirileri üzerindeki vergi yükünün azalması, cari tüketimin fırsat maliyetini artırarak birey ve firmaları daha fazla tasarruf ve yatırım yapmaya yönlendirir (sermaye birikimi artar). Emek ve sermaye faktörlerinin miktarındaki bu artış, ekonominin potansiyel üretim kapasitesini yükselterek toplam arz eğrisini sağa kaydırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisatta Vergi İndirimleri ve Teşvik (İkame) Etkisi