İç borçlanma piyasalarında tıkanıklık yaşayan ve borç çevirme oranları (roll-over ratio) kritik seviyelere inen bir Hazine, vadesi dolan yükümlülüklerini tasfiye edebilmek için Merkez Bankasına doğrudan Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) ihraç etmiş ve bu yolla sağlanan yeni emisyon hacmini kullanmıştır.
Bu uygulamanın kamu borçlarının sona ermesi bağlamındaki kavramsal karşılığı ve makroekonomik etkisine ilişkin aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- AKonsolidasyon (Tahkim) - Hazine'nin kısa vadeli yükümlülükleri uzun vadeye yayıldığı için özel kesim yatırımlarını dışlama (crowding-out) etkisi şiddetlenir.
- Para Basımı (Monetizasyon) ile İtfa - Yaratılan emisyon açık piyasa işlemleriyle sterilize edilmediği sürece para tabanı genişler ve senyoraj kaynaklı enflasyonist baskı doğar.Cevap
- CZımni (Gizli) İtfa - Merkez Bankasının piyasadan likidite çekmesi sonucunda borcun reel değeri düşer ve bütçe açıkları daralır.
- DKonversiyon (Değiştirim) - Hazine piyasaya nakit çıkışı yapmadan yüksek maliyetli borçları düşük maliyetlilerle değiştirerek para arzını kontrol altında tutar.
- EBorcun Reddi (Repudiasyon) - Hazine yükümlülüklerini alacaklılara ödemekten hukuki olarak vazgeçtiği için ülkenin uluslararası risk primi (CDS) aniden yükselir.
Cevap
Doğru yanıt, bu işlemin Para Basımı (Monetizasyon) ile İtfa olduğunu ve sterilize edilmezse enflasyonist baskı yaratacağını belirten seçenektir.
Verilen senaryoda Hazine, yükümlülüklerini Merkez Bankası bilançosunu büyüterek, yani yeni para (emisyon) yarattırarak ödemektedir. Bu işleme kamu maliyesinde borcun paraya çevrilmesi (monetizasyon) adı verilir. Monetizasyon sonucunda piyasaya enjekte edilen bu likidite, Merkez Bankası tarafından başka araçlarla (örneğin APİ satışları) sterilize edilmezse para tabanını genişletir ve doğrudan enflasyonist bir sürece zemin hazırlar. Senyoraj kaynaklı bu enflasyonist baskı monetizasyonun en tipik makroekonomik sonucudur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Monetizasyon (Borcun Paraya Çevrilmesi) ve Makroekonomik Etkileri