Examkin

Soru

Zorluk: ZorAdam Smith'in Vergileme İlkeleri

Adam Smith, *Ulusların Zenginliği* adlı eserinde "belirlilik" (certainty) ilkesini tartışırken, vergi sistemindeki farklı türdeki aksaklıkları birbirleriyle kıyaslamış ve bir hiyerarşi kurmuştur. Smith’e göre, bir vergi sisteminde ortaya çıkabilecek önemli ölçüdeki bir eşitsizlik (adaletsizlik) ile çok küçük düzeydeki bir belirsizlik (keyfilik) arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

  1. Önemli düzeydeki bir eşitsizlik, çok küçük bir belirsizlik kadar büyük bir kötülük teşkil etmez; çünkü belirsizlik vergi memurlarının keyfi uygulamalarına ve yolsuzluğuna zemin hazırlar.Cevap
  2. B
    Belirlilik ilkesi sadece idari maliyetleri düşürmeyi amaçladığından, adalet ilkesinin ihlali her durumda toplum için daha ağır bir ekonomik yıkım doğurur.
  3. C
    Wagner'in sosyal-politik ilkeleri uyarınca devletin gelir ihtiyacı adaletten önce gelirken; Smith'e göre belirsizlik ve adaletsizlik eşit ağırlıkta sistemik risklerdir.
  4. D
    Verginin miktarının mükellef tarafından bilinmesi, iktisadilik ilkesinin bir gereği olup; adalet ilkesinin ihlalinden doğan zararları telafi eden temel mekanizmadır.
  5. E
    Yatay ve dikey adaletin sağlanmadığı bir sistemde verginin miktarının belirli olması, mükellefin vergiye karşı hukuki bir direnç göstermesini haklı kılan temel sebeptir.

Cevap

Önemli düzeydeki bir eşitsizlik, çok küçük bir belirsizlik kadar büyük bir kötülük teşkil etmez; çünkü belirsizlik vergi memurlarının keyfi uygulamalarına ve yolsuzluğuna zemin hazırlar.
Adam Smith, 'Ulusların Zenginliği' eserinde, vergilemede belirliliğin önemini vurgularken oldukça iddialı bir kıyaslama yapar. Ona göre, vergi sisteminde matematiksel olarak büyük görünen bir eşitsizlik, çok küçük düzeydeki bir belirsizliğin yaratacağı tahribat kadar kötü değildir. Bunun temel sebebi, belirsizliğin vergi idaresindeki memurların mükelleflere karşı keyfi davranmasına, rüşvet ve yolsuzluk gibi ahlaki çöküntülere yol açmasıdır. Smith bu durumu 'insolence and corruption of tax-gatherers' (vergi memurlarının küstahlığı ve yolsuzluğu) olarak tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Adam Smith'in Belirlilik (Certainty) ilkesinin kapsamını analiz edin.
Belirlilik; verginin miktarının, zamanının ve ödeme biçiminin açık, kesin ve herkes tarafından bilinir olmasıdır.
Bu ilke, vergi idaresinin takdir yetkisini kötüye kullanmasını engellemek için tasarlanmıştır.
2
Smith'in Belirlilik ve Adalet (Eşitlik) ilkeleri arasındaki kıyaslamasını inceleyin.
Smith, belirsizliğin yaratacağı keyfiliğin (arbitrariness), eşitsizlikten (inequality) daha büyük bir toplumsal zarar (kötülük) doğuracağını savunur.
Çünkü belirsiz bir vergi sistemi, vergi memurlarının küstahlığına, zulmüne ve yolsuzluğuna (corruption) açık kapı bırakır.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin Smith'in hiyerarşisine uygunluğunu değerlendirin.
Doğru ifade, küçük bir belirsizliğin büyük bir eşitsizlikten daha kötü olduğunu belirten ifadedir.
Smith'in bizzat belirttiği üzere, 'küçük bir belirsizlik, önemli ölçüdeki bir eşitsizlik kadar büyük bir kötülük değildir' tezi, belirliliğin önceliğini vurgular.

Anahtar Kavram

Adam Smith'in Belirlilik İlkesi ve Keyfiyetin Önlenmesi
Bu soruyu puanla

Konular

Adam Smith'in Vergileme İlkeleri

Bu konudan daha fazla soru