Soru

Zorluk: Çok zorKamu Giderlerinin Fiyat İstikrarı Üzerindeki Etkileri

Bir ekonomide, üretim faktörlerinin tam istihdama yakın bir kapasitede kullanıldığı ve kısa dönem arz esnekliğinin oldukça düşük olduğu bir evrede, merkezi yönetim eş anlı yürütülecek iki farklı mali program açıklamıştır. Birinci programda, dar gelirli hanehalklarının satın alma gücünü desteklemek maksadıyla karşılıksız nitelikteki sosyal ödemelerde büyük çaplı bir artışa gidilmiştir. İkinci programda ise, ekonominin uzun vadeli fiziki sermaye stokunu büyütecek ancak tamamlanması yıllar sürecek olan yüksek maliyetli altyapı yatırımlarına başlanmıştır.

Kamu harcamalarının ekonomik sınıflandırması ve bu harcamaların fiyat istikrarı üzerindeki zaman gecikmeli (kısa ve uzun dönem) etkileri dikkate alındığında, uygulanan bu politika bileşiminin genel fiyat düzeyi üzerindeki makroekonomik yansımalarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak en tutarlıdır?

  1. A
    Kamu harcamalarındaki genişleme mutlak surette enflasyonla sonuçlanacağından, harcamaların ekonomik niteliğine veya zaman ufkuna bakılmaksızın her iki program da fiyatlar genel düzeyini sürekli ve artan bir ivmeyle yukarı yönlü tetikler.
  2. B
    Sosyal ödemeler hanehalkından devlete yönelik doğrudan bir faktör arzı karşılığında yapıldığından kısa dönemde fiyat istikrarını desteklerken; altyapı harcamaları reel kaynak tüketmediği için yalnızca uzun dönemde enflasyonist etki doğurur.
  3. Kısa dönemde her iki harcama türü de efektif talebi genişleterek fiyatlar üzerinde enflasyonist baskı yaratırken; uzun dönemde yalnızca altyapı yatırımlarının üretim kapasitesini artırıcı verimlilik etkisi bu baskıyı hafifletici rol oynar.Cevap
  4. D
    Uzun bir olgunlaşma süresi gerektiren altyapı projeleri cari harcama niteliği taşıyıp kısa dönemde arzı artırırken; sosyal ödemelerin yatırım harcaması olarak sınıflandırılması ekonomide kalıcı bir deflasyonist baskı oluşturur.
  5. E
    Her iki harcama kalemi de gerçek olmayan (transfer) harcama statüsünde yer aldığından, ekonominin fiziki üretim potansiyeli üzerinde hiçbir reel etki yaratmaz ve tüm dönemlerde yalnızca talep enflasyonunu besler.

Cevap

Doğru yanıt, kısa dönemde her iki harcamanın da enflasyonist baskı yarattığını, ancak uzun dönemde yalnızca altyapı yatırımlarının kapasite artışı yoluyla bu baskıyı hafiflettiğini belirten ifadedir.
Doğru yanıt, gerçek (yatırım) ve gerçek olmayan (transfer) harcamaların makroekonomik etkilerini zaman boyutunda doğru bir şekilde ayırt eden seçenektir. Tam istihdama yakın bir ekonomide, hem sosyal transferler (tüketimi uyararak) hem de altyapı yatırımları (devletin faktör talebini artırarak) kısa dönemde toplam talebi genişletir ve arz esnekliği düşük olduğu için güçlü bir enflasyonist baskı yaratır. Ancak uzun dönemde, altyapı yatırımları tamamlandığında ekonominin üretim kapasitesini (toplam arzı) büyüterek verimlilik artışı sağlar ve bu durum başlangıçtaki talep yönlü enflasyonist baskıyı hafifletici/dengeleyici bir işlev görür. Transfer harcamalarının ise böyle bir arz artırıcı etkisi yoktur.

Adım Adım Çözüm

1
Ekonomik konjonktürü ve harcama türlerini analiz etme
Ekonomi tam istihdama yakın olduğu için arz esnekliği düşüktür. Karşılıksız sosyal ödemeler 'transfer harcaması' statüsünde, altyapı projeleri ise 'gerçek (yatırım) harcama' statüsündedir.
Uygulanan maliye politikasının fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkisini belirlemek için mevcut kapasite kısıtı ve harcamaların ekonomik niteliği doğru sınıflandırılmalıdır.
2
Kısa dönem makroekonomik etkileri belirleme
Tam istihdama yakın ekonomide, hem transfer ödemelerinin marjinal tüketim eğilimi yüksek kesimlerce harcanması hem de altyapı yatırımlarının faktör talebini artırması, toplam talebi (AD) genişleterek güçlü bir enflasyonist baskı yaratır.
Kısa dönemde her iki harcama kalemi de efektif talebi uyarır ve inelastik (katı) olan arz eğrisi üzerinde fiyatları doğrudan yukarı çeker.
3
Uzun dönem makroekonomik etkileri ayrıştırma
Uzun dönemde sosyal transferlerin üretim kapasitesi üzerinde yaratıcı bir etkisi yoktur. Ancak altyapı yatırımları (gerçek harcamalar) tamamlandığında ekonominin üretim kapasitesini (AS) artırır ve verimlilik artışıyla başlangıçtaki enflasyonist eğilimi hafifletir.
Yatırım harcamalarının transfer harcamalarından en temel farkı, uzun vadede arz yönlü olumlu şok (kapasite genişlemesi) yaratabilmeleridir.

Anahtar Kavram

Kamu harcamalarının kompozisyonunun (gerçek ve transfer harcamaları ayrımı) kısa ve uzun dönemde fiyat istikrarı üzerindeki asimetrik etkileri.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla