Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcılar

Maliye politikasında makroekonomik istikrarı sağlamaya yönelik araçlar; idari bir karar gerektirip gerektirmemesine, etki mekanizmasına (gelir veya harcama yönlü) ve tetiklenme biçimine göre farklı kavramlarla ifade edilmektedir.

Bu kapsamda, aşağıdaki mali araç ve mekanizma eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Ekonomik canlanma döneminde artan oranlı gelir vergisinin ortalama vergi oranını yükselterek bütçe fazlası yaratması – Gelir yönlü otomatik istikrar sağlayıcı
  2. Ekonomik daralma dönemlerinde işsiz kalan birey sayısındaki artış nedeniyle, işsizlik sigortası ödemeleri toplamının herhangi bir idari karara gerek kalmaksızın genişlemesi – Formül esnekliğiCevap
  3. C
    Büyüme sürecinde enflasyonun da etkisiyle artan nominal gelirlerin vergi yükünü ağırlaştırarak, ekonomiyi tam istihdama ulaşmaktan alıkoyması – Mali sürüklenme
  4. D
    İşsizlik oranının %10\%10'u aşması durumunda, yasada yer alan bir hüküm gereği katma değer vergisi oranlarının idari karara gerek kalmadan düşürülmesi – Formül esnekliği
  5. E
    Ekonomik durgunluk döneminde yasama organının onayıyla yeni altyapı yatırımlarının bütçeye ödenek olarak eklenmesi – İradi (ihtiyari) maliye politikası

Cevap

İşsizlik sigortası ödemeleri toplamının işsiz sayısındaki artışla kendiliğinden genişlemesinin formül esnekliği olarak tanımlandığı seçenek yanlıştır. Bu mekanizma bir harcama yönlü otomatik istikrar sağlayıcıdır.
Yanlış olan eşleştirme işsizlik sigortası ödemelerindeki artışın formül esnekliği olarak tanımlanmasıdır. İşsiz sayısının artmasına bağlı olarak bütçeden çıkan transfer ödemelerinin idari bir karar olmaksızın artması, harcama yönlü otomatik istikrar sağlayıcı bir mekanizmadır. Formül esnekliğinde ise, örneğin 'işsizlik oranı belli bir seviyeyi aşarsa vergi oranları şu kadar indirilir' şeklinde yasada önceden saptanmış parametrik bir değişim söz konusudur. Sadece harcama hacminin mevcut kurallar çerçevesinde genişlemesi formül esnekliği sayılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki maliye politikası araçlarının tanımlarını analiz et.
Otomatik istikrar sağlayıcılar mevcut kurallar altında hacimsel değişim yaratır; formül esnekliğinde ise kurallar (oranlar) bir göstergeye endeksli olarak değişir. Mali sürüklenme, otomatik istikrarın olumsuz yan etkisidir. İradi politikalar ise yeni karar gerektirir.
Yanlış eşleştirmeyi bulmak için kavramsal farkların, özellikle otomatik istikrar sağlayıcı ile formül esnekliği arasındaki farkın netleşmesi gerekir.
2
İşsizlik sigortası ödemelerindeki artışın niteliğini değerlendir.
İşsizlik maaşı alan kişi sayısının artması, sistemin kurallarında (maaş bağlama oranı, süresi vb.) bir değişiklik yaratmaz; sadece faydalanıcı sayısı arttığı için toplam transfer harcaması artar. Bu durum formül esnekliği değil, doğrudan harcama yönlü otomatik istikrar sağlayıcıdır.
Hacimsel artış ile yasal parametre değişimi (formül esnekliği) birbirine karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Formül Esnekliği
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla