Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Hukuku ve Özel Hukuk Gelirleri Ayrımı

Devletin veya diğer kamu tüzel kişilerinin mali faaliyetleri kapsamında elde ettikleri gelirler, bu gelirlerin dayandığı hukuki otoritenin niteliğine göre 'kamu hukuku gelirleri' (jus imperiijus\ imperii) ve 'özel hukuk gelirleri' (jus gestionisjus\ gestionis) olarak iki temel gruba ayrılır. Bu iki gelir türünün tabi oldukları hukuki rejimler ve ortaya çıkacak uyuşmazlıkların çözüm yolları dikkate alındığında, aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

  1. Özel hukuk gelirlerinden doğan uyuşmazlıklar kural olarak Borçlar Hukuku hükümlerine göre adli yargıda; kamu hukuku gelirlerinden doğan uyuşmazlıklar ise Vergi/İdare Hukuku hükümlerine göre idari yargıda çözümlenir.Cevap
  2. B
    Özel hukuk gelirleri de kamu bütçesine dahil edildiği için, bu alacakların ödenmemesi durumunda kamu hukuku gelirlerinde olduğu gibi 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
  3. C
    Kamu hukuku gelirleri tarafların karşılıklı rızasına dayanan 'iki taraflı' (bilateralbilateral) işlemlerdir; özel hukuk gelirleri ise devletin egemenlik gücüyle belirlediği 'tek taraflı' (unilateralunilateral) işlemlerdir.
  4. D
    Kamu hukuku gelirlerinin kapsamına sadece vergiler girerken; harçlar, şerefiyeler ve parafiskal gelirler devletin mülk ve teşebbüs gelirleri kategorisinde yer alarak özel hukuk rejimine tabi tutulur.
  5. E
    Anayasa'nın 'verginin kanuniliği' ilkesi gereği hem kamu hukuku hem de özel hukuk gelirlerinin her bir işlem özelinde sadece kanunla konulması ve değiştirilmesi zorunludur.

Cevap

Özel hukuk gelirlerinden doğan uyuşmazlıklar Borçlar Hukuku hükümlerine göre adli yargıda; kamu hukuku gelirlerinden doğan uyuşmazlıklar ise kamu hukuku hükümlerine göre idari yargıda çözümlenir.
Doğru ifade, özel hukuk ve kamu hukuku gelirlerinin hem maddi hukuk kuralları (Borçlar Hukuku vs. Vergi Hukuku) hem de usul hukuku (Adli Yargı vs. İdari Yargı) bakımından tamamen farklı rejimlere tabi olduğunu belirtmektedir. Özel hukuk gelirleri (jus gestionisjus\ gestionis) devletin bir tacir veya mülk sahibi gibi hareket etmesiyle elde edilir ve taraflar arasında hukuki eşitlik esastır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelirin kaynağını ve dayandığı otoriteyi analiz et.
Devletin egemenlik gücünü (jus imperiijus\ imperii) kullandığı gelirler (vergi, harç vb.) kamu hukuku; bir özel hukuk kişisi gibi (jus gestionisjus\ gestionis) hareket ettiği gelirler (kira, faiz vb.) özel hukuk geliridir.
Hukuki rejimin belirlenmesi için gelirin kaynağına bakılmalıdır.
2
Gelirin tabi olduğu hukuk dalını belirle.
Kamu hukuku gelirleri Vergi Hukuku ve İdare Hukuku kurallarına; özel hukuk gelirleri ise Borçlar Hukuku ve Medeni Hukuk kurallarına tabidir.
Taraflar arasındaki ilişkinin 'eşitlik' mi yoksa 'üstünlük' mü içerdiği hukuk dalını tayin eder.
3
Yargı yolunu ve tahsil usulünü tespit et.
Kamu hukuku gelirlerinde uyuşmazlıklar İdari Yargı'da görülür ve tahsilde 6183 sayılı Kanun uygulanır. Özel hukuk gelirlerinde ise uyuşmazlıklar Adli Yargı'da görülür ve genel icra hükümleri uygulanır.
Hukuk dalındaki farklılık, yargı kolu ve icra yöntemini de birbirinden ayırır.

Anahtar Kavram

Hukuki Rejim Ayrımı (Jus ImperiiJus\ Imperii vs. Jus GestionisJus\ Gestionis)

Daha Fazla Pratik

Devletin mülk ve teşebbüs gelirleri ile harçlar arasındaki 'karşılıklılık' farkını inceleyerek cebri niteliği pekiştirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Hukuku ve Özel Hukuk Gelirleri Ayrımı

Bu konudan daha fazla soru