Soru

Zorluk: OrtaGelir Vergisinin Konusu, Özellikleri ve Mükellefiyeti

193193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'na göre, Türkiye'de bir takvim yılı içinde devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar Türkiye'de yerleşmiş sayılır ve tam mükellefiyet esasına göre vergilendirilirler. Ancak Kanun, bazı özel durumlarda bu sürenin aşılmasını "yerleşme" için yeterli görmeyerek bu kişilerin dar mükellef sayılmaya devam edeceğini hükme bağlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de altı aydan fazla kalmasına rağmen, "yerleşmiş sayılmayanlar" kapsamında değerlendirilerek dar mükellefiyet esasına göre vergilendirilmeye devam edenlerden biri değildir?

  1. A
    Belli ve geçici bir iş veya görev için Türkiye'ye gelen ilim ve fen adamları
  2. B
    Öğrenim veya tedavi amacıyla Türkiye'de bulunan yabancılar
  3. C
    Hastalık veya tutukluluk gibi elde olmayan nedenlerle Türkiye'de kalmış olanlar
  4. Türkiye'de bir iş yeri açmak veya bir işe yerleşmek amacıyla gelenlerCevap
  5. E
    İstirahat veya seyahat maksadıyla Türkiye'de altı aydan fazla bulunan turistler

Cevap

Türkiye'de bir iş yeri açmak veya bir işe yerleşmek amacıyla gelenler yerleşmiş sayılanlar (tam mükellef) kapsamındadır.
Gelir Vergisi Kanunu'nun 44. maddesine göre, ikametgahı Türkiye'de olanlar veya bir takvim yılında 66 aydan fazla kalanlar tam mükellef sayılır. Aynı maddenin 11. fıkrası, Türkiye'de bir iş yeri açmak veya ailesini buraya getirmek gibi durumları yerleşme niyeti olarak kabul eder. Türkiye'de bir iş yeri açmak amacıyla gelen bir kişi, Kanun'un 55. maddesinde sayılan "dar mükellef kalmaya devam eden istisnai kişiler" (eğitim, tedavi, geçici görev vb.) arasında yer almaz. Bu nedenle bu kişi tam mükellefiyet esasına tabidir.

Adım Adım Çözüm

1
Genel kuralın belirlenmesi
GVK Madde 44'e göre Türkiye'de bir takvim yılında 66 aydan fazla kalanlar tam mükellef sayılır.
Mükellefiyet türünü belirleyen temel süre kriterini hatırlamak gerekir.
2
İstisnai durumların (Madde 5) analizi
İlim adamı, iş adamı, memur gibi geçici görevle gelenler ile eğitim, sağlık ve elde olmayan nedenlerle kalanlar 66 ayı geçseler de dar mükellef kalırlar.
Kanunun yerleşme saymadığı özel durumları ayırt etmek gerekir.
3
Yerleşme niyetinin değerlendirilmesi
GVK Madde 44/11 uyarınca, Türkiye'de iş yeri açan veya işe yerleşenler yerleşme niyetine sahip kabul edilir ve istisna kapsamında değildirler.
Niyet kriterinin 66 ay kuralından bağımsız olarak tam mükellefiyet doğurduğunu saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Tam ve Dar Mükellefiyet Ayrımında Yerleşme ve İstisnaları

İpuçları

1
GVK Madde 44 yerleşme esaslarını, Madde 55 ise istisnalarını düzenler.
2
Eğitim, tedavi ve geçici görev gibi durumlar süreden bağımsız olarak kişiyi tam mükellef yapmaz.

Daha Fazla Pratik

Tam mükellefiyetin 'şahsilik' ve 'evrensellik' özelliklerini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla