Soru

Zorluk: ZorKlasik Yaklaşımda Maliye Politikası

Say Kanunu'nun geçerli olduğu ve paranın yalnızca bir işlem vasıtası (peçe) olarak kabul edildiği teorik çerçevede, maliye politikasının makroekonomik istikrarı sağlama gibi bir misyonu bulunmamaktadır. Bu teorik model baz alındığında, kamu harcamalarının finansmanı için kullanılacak vergi sisteminin 'kaynak tahsisi' (piyasadaki üretim faktörlerinin dağılımı) üzerindeki rolü ve sınırları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Piyasa mekanizması tam istihdam dengesini kendiliğinden sağladığı için, vergiler nispi fiyatları değiştirmemeli ve faktörlerin sektörel dağılımına müdahale etmekten kaçınmalıdır.Cevap
  2. B
    Özel sektör yatırımlarının yetersiz kaldığı durumlarda, vergi gelirleri atıl kapasiteyi harekete geçirecek üretken kamu harcamalarına yönlendirilmelidir.
  3. C
    Vergi sistemi, serbest piyasanın kaynak tahsisinde yarattığı etkinliği bozmadan, toplumdaki gelir ve servet eşitsizliklerini giderecek şekilde artan oranlı tasarlanmalıdır.
  4. D
    Bütçe denkliği ilkesi esnetilmese de, vergiler ekonomik dalgalanmalara karşı kaynak tahsisini düzenleyen isteğe bağlı (iradi) bir istikrar aracı olarak kullanılmalıdır.
  5. E
    Vergi oranları sabit tutularak, artan oranlı gelir vergisi tarifesinin yarattığı otomatik istikrar mekanizması sayesinde kaynak tahsisindeki makroekonomik bozulmalar engellenmelidir.

Cevap

Piyasa mekanizması tam istihdam dengesini kendiliğinden sağladığı için, vergiler nispi fiyatları değiştirmemeli ve faktörlerin sektörel dağılımına müdahale etmekten kaçınmalıdır.
Soru kökünde betimlenen yapı, Klasik İktisadi Yaklaşım'dır. Klasik yaklaşımda 'tarafsız (nötr) maliye' anlayışı esastır. Bu anlayışa göre piyasa mekanizması kaynak tahsisinde kusursuz işler ve ekonomiyi daima tam istihdamda tutar. Dolayısıyla alınacak vergiler piyasa aktörlerinin tasarruf, yatırım ve tüketim kararlarını değiştirmemeli; malların nispi fiyatlarında bir bozulmaya yol açarak kaynak tahsisine müdahale etmemelidir. Doğru seçenek bu nötralite ilkesini tam olarak ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel varsayımları analiz et.
Say Kanunu (her arz kendi talebini yaratır) ve paranın yansızlığı (peçe olması) varsayımları, Klasik İktisat Okulu'nun temel dayanaklarıdır.
Hangi iktisadi yaklaşımın maliye politikası görüşünün sorulduğunu tespit etmek için teorik ipuçlarının doğru değerlendirilmesi gerekir.
2
Klasik okulun devlet müdahalesi ve kaynak tahsisi konusundaki temel kuralını hatırla.
Klasiklere göre ekonomi her zaman tam istihdamdadır ve 'Görünmez El' kaynakları en etkin şekilde tahsis eder. Devletin ekonomiye müdahalesi zararlıdır.
Devletin ekonomideki rolü, uygulanacak vergi politikasının sınırlarını çizer.
3
Seçenekler arasında 'Tarafsız Vergi' ilkesini tanımlayan ifadeyi bul.
Vergilerin sadece zorunlu harcamaları finanse etmesi gerektiği, nispi fiyatları ve üretim faktörlerinin dağılımını (kaynak tahsisini) değiştirmemesi gerektiği kuralı doğru cevapta yer almaktadır.
Tarafsız maliye, Klasik okulun kaynak tahsisine yönelik en net kısıtlamasıdır.

Anahtar Kavram

Tarafsız Maliye ve Nötr Vergi İlkesi
Bu soruyu puanla