Kamu borç yönetimi, makroekonomik istikrarın sağlanmasında para ve maliye politikalarının en kritik tamamlayıcılarından biridir. Özellikle fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artış eğiliminin dizginlenmesi safhasında borçlanma araçlarının kaynağı, vadesi ve teknik yönetimi büyük önem taşır.
Buna göre, enflasyonist baskıların bertaraf edilmesi amacıyla kurgulanacak bir borçlanma stratejisinin makroekonomik yansımalarına ilişkin aşağıdaki teorik değerlendirmelerden hangisi kesinlikle hatalıdır?
- AEnflasyonist konjonktürde faiz yükünü hafifletmeyi amaçlayan konversiyon işlemi yerine, kısa vadeli kamu borçlarının uzun vadeli hale getirilerek piyasadaki atıl fonların uzun süre bağlandığı konsolidasyon (tahkim) işlemine öncelik verilmelidir.
- BBanka dışı özel kesimden (hanehalkı ve firmalar) gerçekleştirilen uzun vadeli iç borçlanmalar, bireylerin marjinal tüketim eğiliminden kaynaklanan cari harcama potansiyellerini doğrudan emeceği için en etkin daraltıcı etkiyi oluşturur.
- Devletin iç borçlanma ihalelerinde ticari bankaların serbest ve atıl rezervlerine yönelmesi, bankaların kredi yaratma mekanizmasını daraltacağından, enflasyonla mücadelede hanehalkından borçlanmaya kıyasla toplam talep üzerinde daha kalıcı ve net bir daraltıcı etki sağlar.Cevap
- DBütçe açıklarının finansmanında Merkez Bankası kaynaklarına başvurulması, senyoraj yaratımı yoluyla emisyon hacmini ve yüksek güçlü parayı doğrudan artıracağından, anti-enflasyonist maliye politikası mimarisiyle bütünüyle çelişir.
- EFiyat istikrarsızlığının ve enflasyon beklentilerinin yüksek olduğu evrelerde, tasarruf sahiplerinin harcamalarını ertelemelerini teşvik etmek amacıyla reel getirisi pozitif olan veya doğrudan enflasyona endeksli devlet tahvilleri ihraç edilmelidir.
Cevap
Ticari bankaların atıl rezervlerinden borçlanmanın, enflasyonla mücadelede hanehalkından borçlanmaya kıyasla daha güçlü bir daraltıcı etki yaratacağını öne süren ifade hatalıdır.
Hatalı olan ifadenin kök nedeni, makroekonomideki fonların 'aktif' ve 'atıl' olma durumları ile paranın dolaşım hızı kavramlarında yatmaktadır. Devlet, ticari bankaların kasasında duran ve kredi olarak piyasaya sürülmemiş atıl (kullanılmayan) rezervlerini borçlanıp, kamu harcaması yoluyla piyasaya aktardığında, normalde ekonomide talep yaratmayan bir fonu canlandırmış olur. Bu durum paranın dolaşım hızını ve hacmini büyüterek enflasyonist bir genişleme yaratabilir. Buna karşın, banka dışı özel kesimden (hanehalkı) yapılan borçlanma, kişinin doğrudan mal ve hizmet alımında kullanacağı aktif satın alma gücünü piyasadan çeker. Dolayısıyla, enflasyonla mücadelede en kesin ve kalıcı daraltıcı etkiyi hanehalkından borçlanmak sağlar; ticari bankaların atıl fonlarından borçlanmak bu etkiyi zayıflatır veya tersine çevirir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Enflasyonla Mücadelede Borçlanmanın Kaynağı ve Vadesi