Bir ülkenin ekonomi yönetimi, yüksek enflasyon ve faiz oranlarının geçerli olduğu bir dönemde sermaye birikimini desteklemek amacıyla hızlandırılmış amortisman, yatırım indirimi ve vergi muafiyeti (istisnası) gibi çeşitli vergi harcaması enstrümanlarını karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir.
Birinci strateji olarak planlanan hızlandırılmış amortisman uygulamasında, satın alınan üretim donanımları için yasal faydalı ömür süresince erken yıllarda daha yüksek tutarlarda gider yazma imkânı sunulmaktadır.
İkinci strateji olan yatırım indiriminde ise, yatırım harcamasının belirli bir oranının normal amortisman süreçlerinden bağımsız olarak doğrudan kurum kazancından indirilmesine olanak tanınmaktadır.
Ayrıca belirli şartları taşıyan yabancı yatırımcılara ilk üç yıl için kurumlar vergisi muafiyeti verilmesi de planlanmaktadır.
Vergi teşviklerinin marjinal sermaye maliyetini düşürme mekanizmaları ve zamanlama etkileri (kalıcı tasarruf veya vergi ertelemesi) bağlamında incelendiğinde, bu enstrümanların niteliği hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi maliye teorisine göre kesinlikle doğrudur?
- Hızlandırılmış amortisman uygulaması, işletmelerin toplam nominal vergi yükümlülüğünü azaltmayıp yalnızca faizsiz bir kamu kredisi etkisi yaratarak nakit akışını öne çekerken; yatırım indirimi, matrahtan ilave bir kesinti sağlayarak firmanın net sermaye maliyetini kalıcı olarak aşağı çeken bir sübvansiyon niteliğindedir.Cevap
- BSöz konusu vergi teşviklerinin tamamı, arz yönlü iktisat politikasından ziyade toplam talebi doğrudan canlandırmaya yönelik Keynesyen araçlar olup, temel olarak yatırımların marjinal verimliliğinden çok otonom tüketimi artırmayı hedefler.
- CVergi muafiyeti ve yatırım indirimi gibi araçlar, öncelikli olarak fonksiyonel gelir dağılımında adaleti tesis etmeyi amaçlar ve piyasadaki kaynak tahsisini değiştirmekten ziyade emek ile sermaye paylarını dengelemek için kullanılır.
- DHızlandırılmış amortisman yöntemi, ekonomik daralma dönemlerinde yasama organının herhangi bir müdahalesine gerek kalmadan kendiliğinden devreye giren ve vergi tahsilatını düşüren tam otomatik bir istikrar sağlayıcıdır.
- EYatırım indirimi, ilgili yatırımın toplam amortisman tutarını nominal olarak artırarak geçici bir vergi avantajı yaratırken; vergi muafiyeti, ekonomik göstergelere bağlı olarak önceden belirlenmiş katsayılarla çalışan bir formül esnekliği uygulamasıdır.