Program Bütçe Sistemi

18 soru

Soru 1Soru

Bir kamu kurumunun bütçe uygulama sonuçları ve ödenek dağılımı incelendiğinde; harcamaların 'personel giderleri', 'hizmet alımları' ve 'tüketim malları' gibi kalemler bazında takip edilmek yerine; 'Anne ve Çocuk Sağlığının Korunması', 'Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele' ve 'Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri' gibi belirli hizmet grupları (programlar) altında toplandığı ve bu gruplar için belirlenen somut hedeflere ulaşma düzeyinin ölçüldüğü görülmektedir.

Buna göre, senaryoda belirtilen bütçe sistemi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaynak tahsisinde girdiler (input) yerine çıktı ve amaçlara (output/objective) odaklanır; Performans bütçe sisteminden ise sadece yönetimsel verimlilik (efficiency) ve birim maliyetlere değil, programın toplumsal etkinliği ve hedefleri arasındaki bağa (effectiveness) öncelik vermesiyle ayrılır.

Cevap

Program bütçe sistemi, kaynak tahsisinde girdiler yerine çıktı ve amaçlara odaklanması ve performans bütçesinden toplumsal etkinliğe öncelik vermesiyle ayrılması yönüyle doğru tanımlanmıştır.
Doğru yanıt olan ifade, Program Bütçe Sistemi'nin özünü tam olarak yansıtmaktadır. Bu sistem, kamu kaynaklarının neye (maaş, kırtasiye vb.) harcandığından ziyade, neden harcandığını ve hangi kamusal amaçlara (eğitim, sağlık çıktıları) hizmet ettiğini sorgular. Ayrıca, Performans bütçesinin teknik birim maliyet analizlerinden ziyade, seçilen programların toplumsal hedeflere ulaşmadaki etkinliğini (effectiveness) merkeze alması bu sistemin en belirgin ayırt edici özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoyu analiz et
Ödeneklerin girdi kalemleri (personel, yakıt) yerine hizmet grupları (sağlık programları) bazında dağıtıldığı belirlendi.
Bu yapı, kaynak tahsisinin amaç odaklı olduğunu gösterir.
2
Bütçe sistemini tanımla
Amaç ve çıktı odaklılık Program Bütçe Sistemi'nin temel karakteristiğidir.
Geleneksel bütçe girdiye, Performans bütçe ise verimliliğe odaklanır.
3
Program ve Performans bütçe farkını ayırt et
Performans bütçe = Verimlilik (Efficiency), Program bütçe = Etkinlik (Effectiveness).
Performans bütçesi 'işi doğru yapmaya' (maliyet), Program bütçesi 'doğru işi yapmaya' (toplumsal fayda) odaklanır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi'nin Çıktı ve Etkinlik Odaklılığı

Daha Fazla Pratik

Program bütçe ile PPBS arasındaki tarihsel ve yapısal bağları incelemek, bütçe sistemlerinin gelişimini anlamanıza yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Kamu harcamalarını maaş, kira, kırtasiye gibi harcama kalemleri (girdi) yerine; eğitim, sağlık, ulaştırma gibi devletin üstlendiği temel fonksiyonlar ve bu fonksiyonların gerçekleştirilmesine yönelik amaçlar (çıktı) doğrultusunda gruplandıran bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi
Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarının tahsisinde devletin sunduğu hizmetleri (fonksiyonları) temel alır. Bu sistemde bütçe; programlar, alt programlar ve faaliyetler şeklinde hiyerarşik olarak bölünür. Temel amaç, harcamaları nesneler (maaş, kırtasiye) bazında değil, gerçekleştirilmek istenen hedefler bazında izlemektir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sisteminin odak noktasını belirle.
Soru kökünde harcamaların girdi kalemleri yerine fonksiyonel amaçlar (programlar) üzerinden sınıflandırıldığı belirtilmektedir.
Program bütçe sisteminin temel karakteristiği, kaynakların 'ne satın alındığına' değil, 'ne yapılacağına' göre tahsis edilmesidir.
2
Diğer sistemlerle karşılaştırarak eleme yap.
Geleneksel sistem 'girdi' odaklıdır; performans sistemi ise program bütçesinin üzerine 'verimlilik/ölçüm' kriterlerini ekler.
Amaca yönelik fonksiyonel gruplandırma doğrudan program bütçesinin tanımıdır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi'nin Çıktı ve Amaç Odaklılığı
Soru 3Soru

Kamu kesiminde kaynak tahsisi sürecinde; bütçe ödeneklerinin personel maaşı, kira veya kırtasiye alımı gibi harcama kalemleri (girdiler) yerine; 'ulaştırma ağının genişletilmesi', 'anne ve çocuk sağlığının korunması' veya 'mesleki eğitimin niteliğinin artırılması' gibi belirli toplumsal amaçlar ve bu amaçlara hizmet eden faaliyet grupları temelinde yapılandırılması öngörülmektedir. Bu yaklaşım, harcamaların kontrolünden ziyade hizmetlerin planlanmasına ve sonuçlarına odaklanmaktadır.

Buna göre, bütçeleme sürecinde 'kamu parasıyla ne alındığına' değil 'kamu parasıyla ne yapıldığına' odaklanan bu bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi, harcamaları nesnel girdiler yerine fonksiyonel amaçlar ve hizmet grupları bazında sınıflandırarak kamu hizmetlerinin planlanmasını ön plana çıkarır.
Program bütçe sistemi, bütçe ödeneklerinin tahsisinde nesnel harcama türlerini (personel, kırtasiye vb.) değil, devletin gerçekleştirmek istediği temel fonksiyonları ve bu fonksiyonlar altındaki somut programları esas alır. Bu sayede bütçe, bir kontrol belgesi olmaktan çıkıp bir planlama ve yönetim aracına dönüşür.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sisteminin odak noktasını belirle.
Sistem, 'personel, kira' gibi girdiler yerine 'ulaştırma, sağlık' gibi amaçlara odaklanıyor.
Harcama kalemlerine odaklanan sistem Geleneksel Bütçedir; ancak soruda bunun tam tersi bir durum tarif edilmektedir.
2
Amaç-çıktı ilişkisini değerlendir.
Hizmetlerin 'ne yapıldığına' (programlara) bakılması Program Bütçe Sisteminin temel ayırt edici özelliğidir.
Performans bütçesi ile karıştırılmamalıdır; performans bütçesi 'verimlilik ve birim maliyet' gibi sayısal ölçümlere daha fazla ağırlık verir.

Anahtar Kavram

Program bütçe sistemi, bütçe sınıflandırmasını fonksiyonel esaslara göre yaparak kaynak tahsisini toplumsal hedeflerle ilişkilendirir.

Daha Fazla Pratik

Program bütçe sisteminin gelişim aşaması olan Planlama-Programlama-Bütçeleme Sistemi (PPBS) ile farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 4Soru

Kamu kaynaklarının tahsisinde; bütçe ödeneklerinin personel maaşı, kırtasiye alımı veya kira gibi harcama kalemleri (girdiler) yerine; 'Yükseköğretim Hizmetleri' veya 'Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele' gibi belirli toplusal hedeflere yönelik hizmet grupları bazında yapılandırıldığı bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi
Program bütçe sistemi, kamu harcamalarının neye harcandığından (maaş, kırtasiye vb. girdiler) ziyade, harcamanın hangi amaca yönelik yapıldığına (eğitim, sağlık vb. çıktılar) odaklanan bir yaklaşımdır. Soruda verilen 'Yükseköğretim Hizmetleri' gibi hedefler, harcamaların fonksiyonel bir sınıflandırma ile 'programlar' halinde düzenlendiğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe odağının girdi mi yoksa çıktı/amaç mı olduğunu belirlemek
Soruda harcamaların maaş veya kira gibi 'girdiler' yerine, eğitim ve sağlık gibi 'toplusal hedefler/programlar' bazında yapıldığı belirtilmiştir.
Program bütçenin en temel ayırt edici özelliği çıktı ve hedef odaklı olmasıdır.
2
Tanımlanan özelliğe sahip bütçe sistemini seçenekler arasından saptamak
Kamu hizmetlerini fonksiyonel programlar altında toplayan sistem Program Bütçe Sistemi'dir.
Geleneksel sistem girdiye, Performans sistemi verimliliğe odaklanırken; Program sistemi hizmetin amacına odaklanır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi'nin Fonksiyonel/Çıktı Odaklı Yapısı

Daha Fazla Pratik

Program bütçe ile performans bütçe arasındaki farkları (planlama vs yönetim odağı) tablo üzerinden inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru

Bir kamu kurumunun bütçeleme yaklaşımındaki tarihsel dönüşüm süreci aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

KriterI. Dönem YapısıII. Dönem Yapısı
Sınıflandırma BirimiPersonel maaşları, kırtasiye, kira ve yolluklarTemel eğitim, ana-çocuk sağlığı, orman yangınlarıyla mücadele
Yönetim OdağıHarcamaların yasal sınırlar içinde kalmasıKamu hizmetlerinin toplumsal amaçlara ulaşma düzeyi
Karar MekanizmasıÖnceki yıl harcamalarına belirli oranlarda ekleme yapılmasıAlternatif hizmet sunum yöntemlerinin uzun vadeli maliyet-fayda analizi

Bu tabloya göre, kurumun I. Dönemden II. Döneme geçişte benimsediği bütçe sistemleri aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Geleneksel (Nesnel) Bütçe Sistemi - Program Bütçe Sistemi

Cevap

I. Dönem yapısı Geleneksel (Nesnel) Bütçe Sistemini, II. Dönem yapısı ise Program Bütçe Sistemini yansıtmaktadır.
Kurumun I. döneminde ödenekler maaş ve kira gibi harcama kalemlerine göre ayrılmaktadır; bu durum Geleneksel Bütçe Sisteminin tipik özelliğidir. II. dönemde ise ödenekler 'temel eğitim' veya 'ana-çocuk sağlığı' gibi toplumsal amaçları gerçekleştirmeye yönelik programlar altında toplanmıştır. Ayrıca uzun vadeli planlama ve çıktı odaklılık vurgusu, Program Bütçe Sisteminin ana unsurlarını oluşturmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Dönem analizi
Geleneksel Bütçe Sistemi
Sınıflandırma birimlerinin 'personel, kırtasiye, kira' gibi girdiler olması ve odağın sadece 'yasal sınırlar' olması, harcamaların nesnel kalemler bazında kontrol edildiği geleneksel yapıyı gösterir.
2
II. Dönem analizi
Program Bütçe Sistemi
Hizmetlerin 'eğitim, sağlık' gibi temel fonksiyonlar/amaçlar etrafında kümelenmesi ve 'toplumsal amaçlara ulaşma düzeyi' ile 'uzun vadeli maliyet-fayda analizi' vurgusu, program bütçe sisteminin temel karakteristiğidir.
3
Sistemler arası ayrım
Doğru eşleştirme
Girdi odaklılıktan (Traditional) amaç ve çıktı odaklılığa (Program) geçiş tablonun ana eksenidir.

Anahtar Kavram

Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarını harcama kalemleri (girdiler) yerine, devletin üstlendiği temel fonksiyonlar ve bu fonksiyonların nihai çıktıları (programlar) bazında tahsis eder.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

Bir kamu kurumu bütçe hazırlık sürecinde ödeneklerini; personel giderleri, kırtasiye alımı veya kira gibi nesnel harcama kalemleri (girdiler) yerine; 'okuma yazma oranının artırılması', 'ana-çocuk sağlığının korunması' veya 'karayolu güvenliğinin sağlanması' gibi devletin üstlendiği temel amaç ve hedeflere (çıktılara) göre tahsis etmektedir. Bu bütçeleme yaklaşımıyla kaynakların hangi toplumsal ihtiyaçlara hizmet ettiği vurgulanmaktadır.

Buna göre, yukarıda özellikleri belirtilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi
Doğru yanıt olan sistem, kamu harcamalarını personel, kırtasiye gibi 'neye harcandığı' üzerinden değil, eğitim ve sağlık gibi 'ne amaçla harcandığı' üzerinden sınıflandırır. Bu yaklaşım, kaynak tahsisini doğrudan çıktı ve amaçlarla ilişkilendiren Program Bütçe Sistemi'nin temel özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Odak noktasını belirle
Harcamalar 'amaç' ve 'hedef' (çıktı) odaklı gruplandırılmıştır.
Soruda ödeneklerin eğitim, sağlık gibi fonksiyonel hedeflere göre dağıtıldığı belirtilmektedir.
2
Alternatif sistemlerle karşılaştır
Geleneksel sistem girdiye, Performans sistemi ise verimliliğe odaklanır.
Program bütçeyi diğerlerinden ayıran temel fark, kaynak tahsisinin doğrudan devletin üstlendiği programlar/amaçlar üzerinden yapılmasıdır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sisteminde temel amaç, bütçe ödeneklerini harcama kalemleri yerine devletin sunduğu hizmetlerin hedefleri (programlar) doğrultusunda organize etmektir.

İpuçları

1
Geleneksel sistemde bütçe 'girdi' odaklıdır; bu soruda ise 'çıktı' ve 'amaç' vurgulanıyor.
2
Eğitim ve sağlık gibi büyük hizmet gruplarının birer 'program' olarak bütçelenmesini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Program bütçe ile Planlama Programlama Bütçeleme Sistemi (PPBS) arasındaki farkları inceleyerek analitik becerinizi geliştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru

Bir kamu idaresinin mali planlama sürecinde; bütçe ödeneklerinin 'personel maaşları', 'kira giderleri' veya 'kırtasiye alımları' gibi geleneksel nesnel kalemler (girdiler) yerine; 'kadın sağlığının korunması', 'okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması' veya 'tarımsal verimliliğin artırılması' gibi spesifik kamusal amaçlar ve toplumsal çıktılar doğrultusunda tahsis edilmesi benimsenmiştir. Bu sistemde, kaynakların yönetiminde birim maliyetlerin ölçülmesi veya teknik verimlilik analizlerinden ziyade, belirlenen stratejik hedeflerin gerçekleştirilme düzeyi ve nihai çıktıların niteliği esas alınmaktadır.

Buna göre, kaynak tahsisini 'program-alt program-faaliyet' hiyerarşisi içinde ve doğrudan toplumsal hedeflere odaklanarak gerçekleştiren bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, harcamaların nesnel kalemler yerine toplumsal hedefler ve çıktılar bazında sınıflandırılmasını esas alır.
Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarının tahsisinde geleneksel sistemin 'nesnel (girdi)' sınıflandırmasını reddeder. Bunun yerine, kamu hizmetlerini 'neden yapıldığına' (amaç) göre gruplandırır. Soruda belirtilen 'kadın sağlığı' veya 'tarımsal verimlilik' gibi ifadeler, bu sistemin toplumsal çıktı ve hedef odaklı yapısını temsil etmektedir. Ayrıca program, alt program ve faaliyet şeklindeki hiyerarşik yapı bu sistemin teknik iskeletini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Harcama kalemlerinin türünü analiz etme
Harcamaların 'maaş' veya 'kira' gibi girdiler yerine 'sağlık' veya 'eğitim' gibi amaçlara odaklandığı tespit edildi.
Geleneksel bütçe sisteminden ayrılan temel fark girdi yerine amaç/çıktı odaklılıktır.
2
Performans ve Program ayrımını yapma
Soruda birim maliyet ve verimlilik (performans odağı) yerine doğrudan toplumsal hedeflerin ve çıktıların vurgulandığı görüldü.
Program bütçe amaçlara (neden?), performans bütçe ise verimliliğe (nasıl/ne kadar maliyetle?) odaklanır.
3
Sistem hiyerarşisini kontrol etme
Program-alt program-faaliyet yapısının Program Bütçe Sistemi'ne ait olduğu doğrulandı.
Bu hiyerarşi, kaynakların belirli hizmet paketleri altında toplanmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi: Çıktı ve Amaç Odaklılık
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Kamu kaynaklarının tahsis sürecinde; bütçe ödeneklerinin kurumsal yapılar veya satın alınan girdiler (personel, kırtasiye, kira vb.) esas alınarak değil, devletin yerine getirmekle yükümlü olduğu temel fonksiyonların gerçekleştirilmesi amacıyla oluşturulan 'hizmet programları' ve bu programların hedeflediği 'toplumsal çıktılar' bazında sınıflandırıldığı; odağın girdilerin denetiminden 'hizmetin etkililiğine' kaydırıldığı bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi
Program Bütçe Sistemi, bütçe ödeneklerinin idari birimler veya nesnel harcama kalemleri yerine, devletin üstlendiği fonksiyonel görevler (programlar) doğrultusunda ve bu programların hedeflediği çıktılar bazında tahsis edildiği sistemdir. Temel felsefesi 'kaynakların neye harcandığı' değil, 'kaynaklarla hangi amaçların başarıldığı' (etkililik) üzerinedir.

Adım Adım Çözüm

1
Odak Noktasının Belirlenmesi
Girdi (personel, kira) yerine çıktı ve amaç vurgusu saptanmıştır.
Soru kökünde girdilerin (nesnelerin) değil, hizmet programlarının ve toplumsal çıktıların esas alındığı belirtilmektedir.
2
Verimlilik ve Etkililik Ayrımı
Etkililik (amaçlara ulaşma derecesi) odağı belirlenmiştir.
Performans bütçeleme 'verimliliğe' (nasıla), Program bütçeleme ise 'etkililiğe' (niçine/amaca) odaklanır.
3
Sınıflandırma Mantığının Analizi
Fonksiyonel ve programatik sınıflandırma yapıldığı görülmüştür.
Program bütçe, devletin fonksiyonlarını (eğitim, sağlık vb.) programlar altında toplayarak kaynak tahsis eder.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi (Amaç ve Çıktı Odaklılık)

Daha Fazla Pratik

Performans esaslı program bütçe sisteminin (PEPB), Türkiye'de 2021 yılından itibaren uygulanmaya başlanan güncel hibrit model olduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Kamu mali yönetiminde program bütçe sistemini; harcamaları personel, kira veya kırtasiye gibi nesnel kalemlere ayıran "Geleneksel Bütçe" sisteminden ayıran ve verimlilik ile birim maliyetlere odaklanan "Performans Bütçe" sisteminden farklı kılan temel uygulama esası aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçe ödeneklerinin, girdi türlerinden bağımsız olarak belirli toplumsal amaçlara ve çıktılara hizmet eden faaliyet grupları (programlar) temelinde tahsis edilmesi

Cevap

Bütçe ödeneklerinin, girdi türlerinden bağımsız olarak belirli toplumsal amaçlara ve çıktılara hizmet eden faaliyet grupları (programlar) temelinde tahsis edilmesi
Program Bütçe Sistemi'nin en belirgin özelliği, bütçe ödeneklerinin kamu idarelerinin hiyerarşik yapısından veya harcama kalemlerinin türünden (girdiden) bağımsız olarak, ulaşılmak istenen nihai hedefler (programlar) etrafında toplanmasıdır. Bu sistem, 'hükümet ne satın alıyor?' sorusu yerine 'hükümet ne yapıyor ve hangi amaca hizmet ediyor?' sorusuna yanıt arar.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe sistemlerini odak noktalarına göre analiz etme
Geleneksel bütçe 'girdi' (input), Performans bütçe 'verimlilik' (efficiency), Program bütçe ise 'çıktı ve amaç' (output/objective) odaklıdır.
Sistemin temel ayırt edici unsurunu bulmak için neyi ölçtüğünü anlamak gerekir.
2
Geleneksel ve Performans bütçe ile karşılaştırma yapma
Geleneksel bütçedeki 'personel gideri' gibi nesnel kalemlerin yerini Program bütçede 'Eğitim Kalitesinin Artırılması' gibi amaçlar alır.
Program bütçe, kaynakların neye harcandığından çok, hangi toplumsal faydanın hedeflendiğine odaklanır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi'nin Amaç ve Çıktı Odaklılığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru

Bir ülkede kamu harcamalarının planlanmasında, kaynakların hangi kurumsal birim tarafından harcandığından ziyade; "ulaşım altyapısının modernizasyonu" veya "tarımsal verimliliğin artırılması" gibi toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik ana hizmet kategorilerine tahsis edilmesi ve bu kategorilerin nihai çıktıları üzerinden değerlendirilmesi benimsenmiştir. Bu yaklaşım, bütçe ödeneklerinin geleneksel "girdi" temelinden "amaç ve çıktı" temeline kaydırılmasını öngören hangi bütçe sistemini ifade etmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi, kamu kaynaklarının belirli toplumsal amaçlar ve bu amaçlara ulaşmak için oluşturulan programlar bazında tahsis edildiği sistemdir.
Doğru yanıt olan sistem, kamu hizmetlerini belirli amaçlar etrafında 'programlar' halinde gruplandırır. Senaryoda geçen ulaşım modernizasyonu ve tarımsal verimlilik gibi ifadeler, bütçenin nesne (girdi) odaklılıktan kurtulup hizmet çıktılarına ve toplumsal hedeflere odaklandığını göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki harcama odak noktasını belirle.
Harcamaların personel veya kira gibi nesneler yerine 'ulaşım' ve 'tarım' gibi amaçlar (programlar) altında toplandığı görülmektedir.
Bütçe sistemlerini ayırt etmek için ödeneklerin neye göre sınıflandırıldığına bakılmalıdır.
2
Girdi ve çıktı odaklı sistemleri karşılaştır.
Geleneksel sistem girdiye, Program sistemi ise çıktıya ve nihai amaca odaklanır.
Soruda girdiden çıktıya doğru bir kayma vurgulandığı için Program bütçesi doğru yanıttır.

Anahtar Kavram

Program bütçe sistemi, bütçeleme sürecini bir planlama aracı olarak görerek kaynakları toplumsal çıktılara ve uzun vadeli hedeflere göre dağıtır.

Daha Fazla Pratik

Program bütçe sisteminin bir üst aşaması olan PPBS (Planlama, Programlama ve Bütçeleme Sistemi) arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 11Soru

Kamu idarelerinde bütçe ödeneklerinin; personel giderleri, kira veya kırtasiye alımları gibi 'nesnel kalemler' yerine; 'bulaşıcı hastalıklarla mücadele' veya 'okullaşma oranının artırılması' gibi belirli toplumsal hedefler (amaçlar) ve bu amaçlara yönelik hazırlanan hizmet grupları bazında tahsis edildiği bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarını nesnel girdiler yerine toplumsal amaçlar ve çıktı üreten hizmet programları bazında planlayan yaklaşımdır.
Program bütçe sistemi, bütçe kaynaklarının kamu hizmetlerinin amaçları (hedefleri) doğrultusunda ve bu amaçlara hizmet eden programlar bazında tahsis edilmesini öngörür. Geleneksel bütçenin girdi odaklı yapısını aşarak, 'çıktı' ve 'toplumsal fayda' eksenli bir planlama sunar.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe ödeneklerinin hangi kritere göre sınıflandırıldığını analiz edin.
Ödeneklerin 'personel' veya 'kira' gibi girdiler yerine 'halk sağlığı' veya 'eğitim' gibi amaçlara ayrıldığı görülmektedir.
Sınıflandırma kriteri, bütçe sisteminin temel karakterini belirler.
2
Geleneksel ve modern yaklaşımlar arasındaki farkı değerlendirin.
Geleneksel sistem girdi (input) odaklıyken, program bütçe sistemi çıktı (output) ve amaç (objective) odaklıdır.
Program bütçeleme, 'ne satın alındığı' ile değil 'ne başarıldığı' ile ilgilenir.
3
Performans bütçesi ile olan ince ayrımı belirleyin.
Performans bütçesi 'verimlilik' ve 'yönetim' odağına sahipken, program bütçesi 'hizmet' ve 'politika hedefleri' odağına sahiptir.
Program bütçelemede temel birim 'program' adı verilen hizmet grubudur.

Anahtar Kavram

Program bütçe sisteminde harcamalar, kamu idarelerinin ulaşmak istediği amaçlara (hedeflere) ve bu amaçları gerçekleştirecek somut hizmet programlarına göre tasnif edilir.

İpuçları

1
Soruda geçen 'amaçlar' ve 'hizmet grupları' ifadeleri, bütçenin neye hizmet ettiğiyle ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

Program bütçenin bir ileri aşaması olan ve uzun vadeli planlamayı sisteme dahil eden PPBS (Planlama-Programlama-Bütçeleme Sistemi) aşamalarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 12Soru

Bir kamu idaresinin bütçe hazırlık sürecinde, ödeneklerin planlanmasında 'yakıt alımı', 'araç bakımı' veya 'teknik personel istihdamı' gibi nesnel kalemlerin (girdilerin) ötesine geçilerek; 'ulusal enerji arz güvenliğinin artırılması' gibi stratejik bir hedefin gerçekleştirilmesi amacıyla yürütülen faaliyet dizilerinin (yenilenebilir enerji teşvikleri, şebeke modernizasyonu vb.) bir bütün olarak değerlendirilmesi ve kaynakların bu hedeflere yönelik gruplandırılması esas alınmaktadır.

Bu bütçeleme yaklaşımının temel felsefesi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Program Bütçe Sistemi'nin Geleneksel (Nesnel) Bütçe Sistemi'nden temel farkını ortaya koyar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bütçenin odağını, kaynakların hangi kalemlere harcandığına dair 'girdi' kontrolünden; hangi toplumsal amacın gerçekleştirileceğine dair 'çıktı ve amaç' yönelimine kaydırması

Cevap

Bütçenin odağını girdi kontrolünden çıktı ve amaç yönelimine kaydıran yaklaşım Program Bütçe Sistemi'ni temsil eder.
Program bütçe sistemi, bütçe sürecini kamu hizmetlerinin amaçları doğrultusunda organize eder. Geleneksel bütçe sistemi girdilere (maaş, yakıt, kırtasiye) odaklanarak mali denetimi hedeflerken; program bütçe sistemi kaynakların toplumsal hedeflere (çıktı ve amaç) ne ölçüde hizmet ettiğine odaklanır. Senaryoda verilen 'enerji arz güvenliği' hedefi üzerinden yapılan gruplandırma, sistemin bu çıktı/amaç yönelimini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki harcama kalemlerini analiz etme
'Yakıt alımı', 'personel istihdamı' gibi kalemler girdileri (nesneleri); 'enerji arz güvenliği' ise bir amacı/hedefi temsil eder.
Bütçe sistemlerini birbirinden ayıran temel kriter, kaynakların neye göre tahsis edildiğidir.
2
Program Bütçe ile Geleneksel Bütçe farkını belirleme
Geleneksel bütçe 'neyin satın alındığına' (girdi), Program bütçe ise 'neyin başarılacağına' (amaç/çıktı) odaklanır.
Program bütçe, bütçeyi sadece bir muhasebe belgesi değil, bir yönetim ve planlama aracı olarak görür.
3
Performans bütçe çeldiricilerini eleme
Verimlilik, birim maliyet ve iş yükü gibi kavramlar Performans bütçeye aittir. Program bütçe daha makro düzeyde 'etkinlik' ve 'hedef' odaklıdır.
KPSS bütçe sorularında en yaygın karıştırılan iki sistem Program ve Performans bütçedir.

Anahtar Kavram

Program bütçe sisteminde ödenekler; girdiler yerine, kamu idarelerinin uzun vadeli amaçlarını gerçekleştirmeye yönelik programlar bazında tahsis edilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Bir kamu kurumunun mali yönetim stratejisinde, ödeneklerin 'akaryakıt alımı', 'bakım-onarım' veya 'personel mesai ücretleri' gibi girdiler temelinde sınıflandırılması terk edilerek; 'orman yangınlarıyla mücadele', 'siber güvenlik altyapısının güçlendirilmesi' veya 'kırsal kalkınmanın desteklenmesi' gibi belirli toplumsal çıktılara hizmet eden gruplar altında toplanması benimsenmiştir.

Buna göre, Program Bütçe Sistemi'ne geçişi ifade eden bu yeni yaklaşımda, bütçeleme sürecinin temel karakteristiği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaynak tahsisinde bütçenin neyi satın aldığından ziyade, hangi amaçların (çıktıların) gerçekleştirilmek istendiğine odaklanılması

Cevap

Kaynak tahsisinde bütçenin neyi satın aldığından ziyade, hangi amaçların (çıktıların) gerçekleştirilmek istendiğine odaklanılması
Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarının belirli toplumsal amaçları gerçekleştirmek üzere tasarlanmış 'programlar' bazında tahsis edilmesini savunur. Bu sistemde bütçenin ne satın aldığına (girdi/input) değil, o parayla hangi toplumsal faydanın ve çıktının (output/objective) sağlandığına bakılır.

Adım Adım Çözüm

1
Geleneksel ve modern bütçe yaklaşımları arasındaki farkı analiz edin.
Geleneksel bütçe 'girdi' (personel, kırtasiye vb.) odaklıyken, modern sistemler 'amaç' ve 'çıktı' odaklıdır.
Soruda verilen senaryodaki değişim yönünü belirlemek için gereklidir.
2
Senaryoda belirtilen 'orman yangınlarıyla mücadele' gibi ifadelerin hangi bütçe sınıflandırmasına girdiğini belirleyin.
Bu ifadeler, belirli bir kamu hizmeti programını ve hedefini temsil eder.
Program bütçenin en belirgin özelliği ödeneklerin amaçlar/programlar altında toplanmasıdır.
3
Performans bütçe ile program bütçe arasındaki nüansı ayırt edin.
Performans bütçe 'verimlilik ve birim maliyet' (nasıl yapıyoruz?) üzerine kuruluyken, program bütçe 'amaç ve çıktı' (ne elde ediyoruz?) üzerine kuruludur.
Çelişkili seçenekleri (B ve A) elemeye yardımcı olur.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sisteminin Amaç/Çıktı Odaklılığı

Daha Fazla Pratik

Performans bütçe ile program bütçe arasındaki 'verimlilik' ve 'amaç' ayrımını vurgulayan karşılaştırma tablolarına göz atın.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 14Soru

Bir kamu mali reformu kapsamında hazırlanan bütçe rehberinde; ödeneklerin kurumsal hiyerarşiden ziyade 'trafik güvenliğinin artırılması' veya 'temiz enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması' gibi belirli çıktı hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik hizmet paketleri altında gruplandırılması istenmektedir. Harcamaların 'ne satın alındığına' (personel, yakıt, kira vb.) değil, 'hangi toplumsal amaca hizmet ettiğine' odaklanan bu bütçeleme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, harcamaların nesnesinden (girdi) ziyade harcamanın amacına (çıktı/program) odaklanan yaklaşımdır.
Program bütçe sistemi, bütçe ödeneklerinin kurumsal yapılar veya satın alınan nesneler (girdiler) yerine, devletin yürüttüğü temel fonksiyonlar ve ulaşılmak istenen hedeflere (programlar/çıktılar) göre sınıflandırıldığı sistemdir. Soruda belirtilen 'trafik güvenliğinin artırılması' gibi ifadeler, bu sistemdeki 'amaç/çıktı' odaklılığı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Odak noktasını belirle
Harcamanın 'personel, yakıt' gibi girdiler yerine 'trafik güvenliği, temiz enerji' gibi çıktılara odaklandığı görüldü.
Bütçe sistemlerini birbirinden ayıran temel kriter, kaynak tahsisinde neyin referans alındığıdır.
2
Hizmet paketlerini analiz et
Belirli bir toplumsal amacı gerçekleştirmeye yönelik bütüncül hizmet grupları 'program' olarak tanımlanır.
Program bütçede ödenekler, fonksiyonel bir yaklaşımla belirli amaçlar etrafında toplanır.
3
Sistem eşleştirmesini yap
Çıktı odaklılık ve amaç temelli sınıflandırma Program Bütçe Sistemi'nin karakteristik özelliğidir.
Bu sistem, bütçeyi bir yönetim aracı olarak kullanarak kaynakların hangi toplumsal faydalar için harcandığını açıkça gösterir.

Anahtar Kavram

Program bütçe sistemi, girdi odaklı geleneksel bütçeden farklı olarak, kaynakların 'hangi amaçlar için' harcandığını ön plana çıkaran çıktı odaklı bir modeldir.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru

Kamu kaynaklarının tahsisinde geleneksel yöntemleri modernize etmek isteyen bir mali idare, bütçe hazırlık sürecinde ödeneklerin "personel gideri" veya "tüketime yönelik mal ve malzeme alımı" gibi girdi odaklı ekonomik kodlar yerine; "Tarımsal Sürdürülebilirlik ve Gıda Arz Güvenliği" başlığı altında gruplandırılan hizmet hedeflerine göre talep edilmesini kararlaştırmıştır. Bu sistemde temel amaç, paranın hangi nesnel kaleme harcandığından ziyade, harcama sonucunda hangi toplumsal ihtiyacın ne ölçüde karşılandığını ve hangi amaçlara ulaşıldığını belirlemektir.

Buna göre, söz konusu kurumda uygulanmaya başlanan bütçeleme yaklaşımının temel ayırt edici özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kaynak tahsisinin, toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik olarak tanımlanmış spesifik amaçlar ve programlar bazında yapılması.

Cevap

Kaynak tahsisinin toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik amaç ve programlar bazında yapılması Program Bütçe Sistemi'nin temel özelliğidir.
Program Bütçe Sistemi, kaynakların kurumsal hiyerarşi veya nesnel girdi kalemleri (personel, kırtasiye vb.) yerine, kamu hizmetlerinin fonksiyonel amaçlarına göre gruplandırılmış 'programlar' bazında tahsis edilmesini sağlar. Senaryoda belirtilen 'Tarımsal Sürdürülebilirlik' ifadesi, belirli bir toplumsal hedefe yönelik bir programı temsil eder ve bu yaklaşım doğrudan Program Bütçeleme'nin temel karakteristiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryoyu Analiz Et
Ödeneklerin girdi kalemlerinden (maaş, kırtasiye) toplumsal hedeflere (Tarımsal Sürdürülebilirlik) kaydırıldığı görüldü.
Bu geçiş, bütçelemede odağın 'neyin alındığı'ndan 'ne amaçlandığı'na kaydığını gösterir.
2
Bütçe Sistemlerini Karşılaştır
Klasik bütçe girdiye, Performans bütçesi verimliliğe, Program bütçe ise etkinliğe ve amaçlara odaklanır.
Soruda vurgulanan 'toplumsal ihtiyacın karşılanması' ve 'amaçlara ulaşılması' ifadeleri doğrudan Program Bütçe Sistemi'ni işaret eder.
3
Doğru Seçeneği Belirle
Fonksiyonel amaçlar ve programlar bazında tahsisin yapıldığı seçenek doğrudur.
Program bütçe, kaynakları hedeflere (programlara) göre gruplandırarak karar alma sürecini rasyonalize eder.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi ve Amaç Odaklılık
Soru 16Soru

Bir kamu idaresinin bütçe hazırlama sürecinde; ödeneklerin 'personel ödemeleri', 'kira' veya 'kırtasiye alımı' gibi girdi türü harcama kalemleri üzerinden değil, 'Sürdürülebilir Tarım Uygulamaları' veya 'Genç İstihdamının Artırılması' gibi belirli toplumsal hedeflere ulaşmak amacıyla oluşturulan hizmet grupları altında tahsis edilmesi planlanmaktadır. Bu yaklaşımda temel odak noktası, kaynakların neye harcandığından ziyade hangi amaçların gerçekleştirildiğidir. Yukarıda özellikleri ve uygulama senaryosu belirtilen bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program bütçe sistemi, ödeneklerin kurumsal veya nesnel kalemler yerine toplumsal hedeflere hizmet eden faaliyetler (programlar) temelinde tahsis edildiği sistemdir.
Program bütçe sisteminde ödenekler, kamu hizmetlerinin yürütülmesinde kullanılan girdilere göre değil, bu hizmetlerin gerçekleştirmeyi hedeflediği toplumsal amaçlar doğrultusunda oluşturulan 'programlar' bazında tahsis edilir. Senaryoda belirtilen 'Sürdürülebilir Tarım' ve 'Genç İstihdamı' birer program örneğidir ve temel odak bu amaçların gerçekleştirilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Harcama odak noktasını analiz etme
Girdilerden (kira, personel) amaçlara ve çıktılara (tarım uygulamaları, istihdam) geçiş saptanmıştır.
Sistemler arasındaki temel fark, bütçenin neyi kontrol etmeye çalıştığıdır.
2
Bütçe sistemlerinin tanımlarıyla eşleştirme
Hizmetlerin 'programlar' altında gruplandırılması ve 'etkinlik/amaç' odaklılık Program Bütçe Sistemini işaret eder.
Performans bütçe 'verimlilik' (nasıl?), Program bütçe ise 'etkinlik' (ne başarıldı?) sorusuna yanıt arar.

Anahtar Kavram

Program bütçe sisteminin çıktı ve toplumsal hedef odaklı yapısı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru

Bir kamu mali yönetimi reformu kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı bütçesi hazırlanırken ödeneklerin "personel giderleri", "kırtasiye alımı" veya "hizmet binası kirası" gibi nesnel kalemler (girdiler) yerine; "Okullaşma Oranının Artırılması", "Mesleki Eğitimin Kalitesinin Yükseltilmesi" ve "Yükseköğretimde Uluslararasılaşma" gibi belirli amaçlar ve toplumsal çıktılar etrafında gruplandırılması kararlaştırılmıştır.

Bu bütçeleme yaklaşımı, ödenek tahsisinde aşağıdakilerden hangisini temel aldığı için "Program Bütçe Sistemi" olarak tanımlanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesiyle ulaşılmak istenen temel hedeflere ve çıktıların işlevsel sonuçlarına odaklanılmasını

Cevap

Kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesiyle ulaşılmak istenen temel hedeflere ve çıktıların işlevsel sonuçlarına odaklanılması
Program bütçe sistemi, kaynakların tahsisinde "ne satın alındığına" (girdiler) değil, "ne yapıldığına" ve "hangi toplumsal hedefe ulaşıldığına" (çıktılar ve amaçlar) bakar. Sorudaki senaryoda eğitimin kalitesinin artırılması gibi hedeflerin bütçenin merkezine konulması, sistemin amaç-çıktı yönelimli olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe yapısını analiz et
Girdilerden (personel, kırtasiye) amaçlara (okullaşma oranı, eğitim kalitesi) geçiş tespit edildi.
Sistem değişikliğinin yönünü belirlemek, hangi bütçe modeline geçildiğini anlamak için gereklidir.
2
Sistemler arası ayrımı yap
Girdi odaklılık = Geleneksel; Verimlilik odaklılık = Performans; Amaç/Çıktı odaklılık = Program bütçe.
Program bütçe, harcamaları toplumsal fayda ve hükümet amaçları doğrultusunda sınıflandırır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sisteminin Amaç-Çıktı Odaklılığı

Daha Fazla Pratik

Program bütçenin çıktılara odaklandığını öğrendikten sonra, çıktı (output) ve sonuç (outcome) arasındaki farkı araştırarak sistemin derinliğini kavrayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 18Soru

Bir hükümet bütçe hazırlık sürecinde, kamu kaynaklarını tahsis ederken 'personel giderleri' veya 'tüketime yönelik mal ve malzeme alımları' gibi girdi kalemlerini temel almak yerine; 'Mesleki Eğitimin Geliştirilmesi', 'Okul Öncesi Eğitimin Yaygınlaştırılması' ve 'Eğitimde Kalite Standartlarının Yükseltilmesi' gibi belirli hizmet hedefleri altında gruplandırmıştır. Bu yaklaşımda temel amaç, kamu idarelerinin neyi satın aldığından ziyade, hangi toplumsal hedefleri gerçekleştirmek için ne tür faaliyetler yürüteceğini ve hangi somut çıktıları elde edeceğini şeffaf hale getirmektir.

Buna göre, bütçe ödeneklerinin kurumsal hiyerarşiden ziyade, toplumsal ihtiyaçları karşılamaya yönelik 'çıktı' ve 'amaç' odaklı programlar bazında sistematize edildiği bütçe sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Program Bütçe Sistemi

Cevap

Program Bütçe Sistemi
Program bütçe sistemi, kamu kaynaklarının harcama kalemleri (maaş, kira vb.) yerine, gerçekleştirilmek istenen somut hedefler ve programlar doğrultusunda tahsis edilmesini esas alır. Soruda verilen eğitim hedefleri (Yaygınlaştırma, Kalite Standartları), bütçenin nesnel değil, işlevsel ve çıktı odaklı bir yapıya büründüğünü göstermektedir. Bu sistemde temel odak noktası, kaynakların hangi kurumsal birimce harcandığı değil, hangi kamu hizmeti amacına hizmet ettiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda vurgulanan bütçeleme odağını belirleyin.
Ödeneklerin girdi kalemleri (personel, malzeme) yerine 'amaçlar' ve 'hedefler' (eğitimin yaygınlaştırılması vb.) bazında dağıtıldığı saptanmıştır.
Bütçe sistemlerini birbirinden ayıran temel kriter, kaynakların neye göre sınıflandırıldığıdır.
2
Amaç ve çıktı odaklı sınıflandırmayı bütçe sistemleri ile eşleştirin.
Harcamaları toplumsal ihtiyaçlara cevap veren programlar altında toplayan sistem Program Bütçe Sistemi'dir.
Bu sistemde bütçe bir denetim aracı olmaktan ziyade, hizmetlerin ne ölçüde gerçekleştirileceğini gösteren bir planlama aracıdır.

Anahtar Kavram

Program Bütçe Sistemi

Daha Fazla Pratik

Program bütçe ile Performans bütçe arasındaki 'etkililik' ve 'verimlilik' farkını içeren sorulara çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Program Bütçe Sistemi Alıştırma Soruları — KPSS Maliye | Examkin