Examkin

Piyasa Şekillerinin Yansımaya Etkisi

27 soru

Soru 21Soru →

Monopol (tekel) piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın karşılaştığı talep eğrisinin fiyat esnekliği tüm noktalarında sabit ve birden büyük (ϵ>1 \epsilon > 1 ) bir değerdedir. Firmanın üretim teknolojisi sabit marjinal maliyetlere (MC MC ) dayanmaktadır. Hükümetin bu firmanın üretimi üzerinden birim başına sabit bir miktar (spesifik vergi, t t ) alması durumunda, vergi sonrası denge fiyatındaki değişim (ΔP \Delta P ) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat artışı vergi miktarından daha fazladır (ΔP>t \Delta P > t ).

Cevap

Fiyat artışı vergi miktarından daha fazladır (ΔP>t \Delta P > t ).
Monopol piyasasında talep eğrisi sabit esnekliğe (ϵ \epsilon ) sahip olduğunda, fiyatlama formülü P=MC⋅[ϵ/(ϵ−1)] P = MC \cdot [\epsilon / (\epsilon - 1)] şeklindedir. Vergi (t t ) maliyetlere eklendiğinde, fiyattaki artış doğrudan bu çarpan (ϵ/(ϵ−1) \epsilon / (\epsilon - 1) ) ile belirlenir. ϵ>1 \epsilon > 1 olduğu sürece bu çarpan 1'den büyük olacağı için (örneğin ϵ=2 \epsilon = 2 ise çarpan 2 olur), fiyat artışı vergi miktarını aşar. Bu durum iktisat literatüründe 'aşırı yansıma' olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Monopolcü firmanın denge fiyatlama kuralını belirleyin.
P=MC⋅ϵϵ−1 P = MC \cdot \frac{\epsilon}{\epsilon - 1}
Monopolcü, marjinal hasılatı (MR MR ) marjinal maliyete (MC MC ) eşitleyerek dengeye gelir. Esneklik cinsinden fiyatlama Lerner endeksi yardımıyla bu formülle ifade edilir.
2
Birim (spesifik) verginin marjinal maliyet üzerindeki etkisini analiz edin.
MC′=MC+t MC' = MC + t
Üretim birimi başına alınan vergi, firmanın marjinal maliyetini vergi miktarı kadar yukarı kaydırır.
3
Yeni denge fiyatını ve fiyattaki değişimi hesaplayın.
ΔP=t⋅ϵϵ−1 \Delta P = t \cdot \frac{\epsilon}{\epsilon - 1}
P′=(MC+t)⋅ϵϵ−1 P' = (MC + t) \cdot \frac{\epsilon}{\epsilon - 1} olduğundan, değişim P′−P=t⋅ϵϵ−1 P' - P = t \cdot \frac{\epsilon}{\epsilon - 1} olur.
4
Esneklik katsayısına göre değişim oranını yorumlayın.
ΔP>t \Delta P > t
ϵ>1 \epsilon > 1 olduğu için ϵϵ−1 \frac{\epsilon}{\epsilon - 1} katsayısı 1'den büyüktür. Bu durum, fiyat artışının vergi miktarından büyük olması (aşırı yansıma) anlamına gelir.

Anahtar Kavram

Monopolde Sabit Esneklikli Talep ve Aşırı Yansıma
Soru 22Soru →

Vergi yansıması analizinde piyasa yapılarının (piyasa şekillerinin) etkisi dikkate alındığında, malın ikame edilebilirliği ve piyasadaki firma sayısı ile vergi yükünün dağılımı arasındaki ilişkiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Monopolcü rekabet piyasasında, monopol piyasasına göre talebin fiyat esnekliği daha yüksek olduğu için verginin fiyat artışı yoluyla tüketiciye yansıtılma derecesi daha düşüktür.

Cevap

Monopolcü rekabet piyasasında talebin fiyat esnekliğinin monopol piyasasına göre daha yüksek olması nedeniyle vergi yansıtılma derecesinin daha düşük olduğunu belirten ifade doğrudur.
Vergi yansıması analizinde 'Genel Kural' şudur: Talebin fiyat esnekliği ne kadar yüksekse, vergi yükünün tüketiciye yansıtılma oranı o kadar düşük olur. Monopolcü rekabet piyasasında, tekel (monopol) piyasasına kıyasla çok sayıda firma ve ikame mal bulunduğu için talebin fiyat esnekliği daha yüksektir. Bu durum, monopolcü rekabet piyasasındaki bir firmanın, koyduğu vergiyi fiyat artışı yoluyla tüketiciye yansıtma kapasitesini tekelciye göre daha fazla sınırlandırır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapıları ile talep esnekliği arasındaki ilişkiyi belirlemek.
Piyasadaki firma sayısı arttıkça ve mallar birbirine benzer (ikame) hale geldikçe, bireysel firmanın karşılaştığı talep eğrisi daha esnek (yatay) hale gelir.
Monopolcü rekabette ürün farklılaştırması olsa da çok sayıda ikame vardır, bu da talebi monopole göre daha esnek kılar.
2
Talep esnekliği ile vergi yansıması arasındaki kuralı uygulamak.
Verginin tüketiciye yansıyan kısmı, talebin fiyat esnekliği ile ters orantılıdır (EdE_d arttıkça yansıma azalır).
Tüketiciler fiyat artışına karşı ne kadar duyarlıysa (yüksek esneklik), üretici vergiyi fiyata o kadar az yansıtabilir.
3
İki piyasayı karşılaştırmak.
Monopolcü rekabette esneklik yüksek olduğundan yansıma düşük; monopolde esneklik daha düşük olduğundan yansıma daha yüksektir.
Piyasa gücü ve ikame imkanları yansımanın temel belirleyicisidir.

Anahtar Kavram

Vergi Yansıması ve Talep Esnekliği İlişkisi
Soru 23Soru →

Tam rekabet piyasasında maliyetlerin sabit (arz eğrisinin tam esnek/yatay) olduğu bir endüstride, birim başına alınan spesifik bir verginin tamamı fiyat artışı yoluyla tüketiciye yansıtılmaktadır. Benzer maliyet koşulları ve doğrusal bir talep eğrisi altında, söz konusu piyasanın monopol (tekel) yapısında olması durumunda vergi sonrası gerçekleşecek fiyat artışı miktarı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat artışı, birim başına alınan vergi miktarının yarısına eşit olur.

Cevap

Doğrusal talep ve sabit maliyet koşulları altında monopol piyasasında fiyat artışı, vergi miktarının yarısı (ΔP=Δt/2ΔP = Δt / 2) kadar gerçekleşir.
Monopol piyasasında doğrusal bir talep eğrisi ve sabit maliyet (yatay MC) varsayımı altında, marjinal hasılat (MR) eğrisinin eğimi talep eğrisinin eğiminin iki katı olduğu için, marjinal maliyetlerdeki (vergi kaynaklı) bir birimlik artış denge fiyatını tam olarak yarım birim artırır. Bu nedenle fiyat artışı vergi miktarının yarısına eşit olur.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa koşullarının analiz edilmesi
Monopol piyasasında doğrusal bir talep eğrisi ve yatay (sabit) bir marjinal maliyet (MC) eğrisi olduğu belirlendi.
Yansımanın derecesi piyasa yapısına ve maliyet koşullarına bağlıdır.
2
Marjinal hasılat ve talep ilişkisinin kurulması
Doğrusal talep durumunda marjinal hasılat (MR) eğrisinin eğimi, talep eğrisinin eğiminin iki katıdır.
Geometrik olarak MR eğrisi, dikey eksen ile talep eğrisi arasındaki mesafeyi tam ortadan böler.
3
Verginin fiyata etkisinin hesaplanması
Spesifik vergi nedeniyle MC eğrisi vergi miktarı (tt) kadar yukarı kaydığında, yeni denge noktasındaki fiyat artışı verginin yarısı (Δt/2Δt / 2) olur.
MR eğrisinin eğiminin talep eğrisinin iki katı olması, maliyet artışının fiyata yansıma oranını %50 ile sınırlandırır.

Anahtar Kavram

Monopolde Vergi Yansıması ve Doğrusal Talep İlişkisi

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak: P=a−bQP = a - bQ talep fonksiyonu ve MC=cMC = c ise, vergi sonrası MC′=c+tMC' = c + t olur. Monopolcü MR=MCMR = MC dengesinde P=(a+c+t)/2P = (a + c + t) / 2 fiyatına ulaşır. Vergi öncesi fiyat P0=(a+c)/2P_0 = (a + c) / 2 olduğuna göre fark ΔP=t/2ΔP = t / 2 olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 24Soru →

Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren ve artan maliyetli (arz eğrisinin pozitif eğimli olduğu) bir endüstride, malın üretim birimi başına alınan spesifik bir verginin (birim vergi) piyasa fiyatı üzerindeki etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fiyat artışı, uygulanan vergi miktarından (birim vergi) daha küçüktür.

Cevap

Artan maliyetli bir tam rekabet endüstrisinde, spesifik bir vergi sonrasında fiyat artışı vergi miktarından daha küçük gerçekleşir.
Tam rekabet piyasasında artan maliyetli (pozitif eğimli arz) bir endüstride, vergi sonrası arz eğrisi yukarı kaysa da talep eğrisiyle kesiştiği yeni denge noktasında fiyat artışı vergi tutarından küçüktür. Bunun temel sebebi, üretim miktarı azaldıkça marjinal maliyetlerin de düşmesi ve vergi yükünün bir kısmının üretici tarafından karşılanmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapısı ve arz koşullarının analizi
Tam rekabet piyasasında artan maliyetler, yukarı doğru eğimli (pozitif eğimli) bir arz eğrisi anlamına gelir.
Maliyetlerin artan olması, üretim miktarı arttıkça marjinal maliyetlerin yükseldiğini gösterir.
2
Spesifik verginin arz üzerindeki etkisinin belirlenmesi
Birim başına alınan spesifik vergi, arz eğrisini dikey olarak tam olarak vergi miktarı (tt) kadar yukarı kaydırır.
Vergi, üretici için ek bir maliyet kalemidir ve her üretim seviyesinde maliyeti vergi tutarı kadar artırır.
3
Yeni dengede fiyat değişiminin incelenmesi
Arz eğrisi pozitif eğimli olduğu için, denge miktarındaki azalma üreticinin marjinal maliyetini düşürür; bu da fiyat artışının dikey kaymadan (tt) daha az olmasına yol açar.
Tüketici fiyatındaki artış (ΔPΔP), arz ve talep esnekliklerine göre belirlenir ve ΔP<tΔP < t şartı sağlanır.

Anahtar Kavram

Tam rekabet piyasasında maliyet koşullarına göre vergi yansıması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru →

Oligopol piyasalarında fiyat katılığını (fiyatların değişme eğiliminde olmamasını) açıklayan Dirsekli Talep (Sweezy) Modeli dikkate alındığında; üretim maliyetlerinde meydana gelen belirli bir seviyeye kadar olan artışların veya yeni bir spesifik verginin ürün fiyatlarına yansıtılamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Marjinal maliyet eğrisindeki kaymanın, marjinal hasılat eğrisindeki kesikli (boşluklu) bölge içerisinde kalması

Cevap

Maliyet artışlarının veya vergilerin, marjinal hasılat eğrisinin kesikli (boşluklu) bölgesinde kalması nedeniyle fiyatların değişmemesi
Sweezy (Dirsekli Talep) modelinde, bir firma fiyatını artırdığında rakipleri onu takip etmezken, fiyatını düşürdüğünde rakipleri de takip eder. Bu asimetrik davranış, talep eğrisinde bir dirsek oluşturur. Dirsek noktasında marjinal hasılat (MR) eğrisi sürekliliğini kaybeder ve dikey bir boşluk (kesiklik) oluşur. Üretim birimi başına alınan bir vergi marjinal maliyetleri (MC) artırsa bile, yeni MC eğrisi bu dikey boşluk içerisinde kaldığı sürece firmanın kâr maksimizasyonunu sağlayan fiyat ve miktar değişmez. Bu durum, verginin tüketiciye yansıtılamamasına ve kârdan karşılanmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Dirsekli talep yapısının analiz edilmesi
Rakiplerin fiyat artışını takip etmemesi, fiyat düşüşünü ise takip etmesi sonucu talep eğrisinde bir 'dirsek' oluşur.
Oligopolcülerin birbirine bağımlı davranışlarını anlamak için gereklidir.
2
Marjinal hasılat (MR) eğrisinin türetilmesi
Talep eğrisindeki dirsek noktasında, MR eğrisi dikey bir kesintiye (boşluğa) uğrar.
Kâr maksimizasyonu (MR=MCMR = MC) kuralının bu bölgedeki işleyişini görmek için gereklidir.
3
Vergi/Maliyet etkisinin değerlendirilmesi
Marjinal maliyet (MC) eğrisi vergi nedeniyle yukarı kaysa da, eğer bu kayma MR'deki dikey boşluk sınırları içinde kalırsa denge fiyatı (PP) ve miktarı (QQ) değişmez.
Verginin fiyata neden yansıtılmadığının iktisadi kanıtıdır.

Anahtar Kavram

Sweezy Modeli ve Fiyat Katılığı

İpuçları

1
Oligopol piyasasında firmaların birbirine karşı verdikleri asimetrik tepkileri düşünün.
2
Marjinal hasılat eğrisinin dirsek noktasında nasıl bir şekil aldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Monopol piyasasında doğrusal talep altında vergi yansıması oranını Sweezy modeli ile karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 26Soru →

Vergi yansıması analizinde; maliyet koşullarının "artan maliyet" (MCMC eğrisinin pozitif eğimli olması) şeklinde olduğu ve talep eğrisinin doğrusal (lineer) olduğu varsayıldığında; tam rekabet piyasası ile monopol piyasasının fiyata yansıtma düzeyleri karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam rekabet piyasasında fiyat artışı vergi miktarından daha düşük gerçekleşirken, monopol piyasasında bu artış vergi miktarının yarısından da az olur.

Cevap

Tam rekabet piyasasında fiyat artışının vergi miktarından düşük, monopol piyasasında ise vergi miktarının yarısından da az gerçekleşeceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğrusal talep ve artan maliyet (MCMC pozitif eğimli) durumunda; tam rekabet piyasasında arz eğrisi pozitif eğimli olduğu için verginin bir kısmı üretici tarafından yüklenilir ve fiyat artışı vergi tutarı tt'den küçük olur. Monopol piyasasında ise, sabit maliyetlerde bile fiyat artışı verginin yarısı (t/2t/2) kadar iken, artan maliyetlerin eklenmesi bu artışın t/2t/2 seviyesinin de altına inmesine neden olur. Sonuç olarak monopolde yansıma derecesi tam rekabetten daha düşüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Piyasa yapılarına göre yansıma formüllerini belirle
Tam rekabet için ΔP=t×[es/(es+ed)]\Delta P = t \times [ e_s / (e_s + e_d) ], Monopol (doğrusal talep) için ΔP=t×[b/(2b+d)]\Delta P = t \times [ b / (2b + d) ]
Maliyet ve talep eğrilerinin eğimleri fiyatın ne kadar değişeceğini belirler.
2
Artan maliyet koşulunun (d>0d > 0) etkisini analiz et
Tam rekabette es<∞e_s < \infty olduğu için ΔP<t\Delta P < t; Monopolde paydadaki dd değeri nedeniyle oran 1/21/2'den küçük çıkar.
Maliyetler arttıkça arz esnekliği azalır ve üretici verginin bir kısmını üstlenmek zorunda kalır.
3
İki piyasayı karşılaştır
Monopolde fiyat artışı her zaman tam rekabete göre daha sınırlı kalır.
Monopolcünün marjinal gelir (MRMR) eğrisi, talep eğrisinden daha dik olduğu için üretim kısıntısı fiyatı tam rekabetteki kadar yukarı çekemez.

Anahtar Kavram

Piyasa yapısı ve maliyet koşullarının vergi yansımasına etkisi

Daha Fazla Pratik

Sabit maliyet ve azalan maliyet durumlarında monopol ve tam rekabet karşılaştırmasını tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 27Soru →

Vergi yansıması analizinde; arz esnekliğinin sonsuz (sabit maliyetler) ve talep eğrisinin negatif eğimli doğrusal bir fonksiyon olduğu varsayılmaktadır. Bu piyasa koşullarında, birim başına alınan (spesifik) bir verginin fiyatlar üzerindeki etkisi dikkate alındığında, tam rekabet piyasası ile monopol piyasası arasındaki yansıma derecesi farkına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tam rekabet piyasasında vergi miktarının tamamı fiyata yansıtılırken, monopol piyasasında vergi miktarının yarısı fiyata yansıtılır.

Cevap

Tam rekabet piyasasında vergi miktarının tamamı fiyata yansıtılırken, monopol piyasasında vergi miktarının yarısı fiyata yansıtılır.
Sabit maliyet (tam esnek arz) ve doğrusal talep varsayımı altında; tam rekabet piyasasında fiyat marjinal maliyete eşit olduğu için vergi tam olarak fiyatlara yansır (dP=dTdP=dT). Monopol piyasasında ise denge MR=MCMR=MC noktasında kurulur; doğrusal talep eğrisi altında marjinal hasılatın eğimi talep eğrisinin iki katı olduğu için maliyetlerdeki artış fiyata bu artışın yarısı kadar yansıtılır (dP=dT/2dP=dT/2).

Adım Adım Çözüm

1
Tam rekabet piyasası dengesini analiz etme
P=MCP = MC dengesi geçerlidir. Sabit maliyetlerde MCMC yataydır. Vergi sonrası yeni denge fiyatı P′=MC+TP' = MC + T olur.
Tam rekabet piyasasında arz tam esnek olduğunda vergi yükü tamamen alıcıya (tüketiciye) kalır ve fiyat vergi kadar artar.
2
Monopol piyasası dengesini analiz etme
MR=MCMR = MC dengesi geçerlidir. Doğrusal talep eğrisinde MRMR'nin eğimi talebin iki katıdır.
Marjinal maliyetteki bir birimlik artış (dTdT), marjinal hasılat dengesi nedeniyle fiyata yarım birim (dT/2dT/2) olarak yansır.
3
Sonuçları karşılaştırma
Tam rekabette yansıma oranı 11, monopolde 1/21/2 olur.
Piyasa gücü ve fiyatlama mekanizması yansıma derecesini belirleyen temel unsurdur.

Anahtar Kavram

Piyasa Şekilleri ve Vergi Yansıması İlişkisi
ÖncekiSayfa 2 / 2
Piyasa Şekillerinin Yansımaya Etkisi Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 2 | Examkin