Examkin

Kamu Giderleri Kavramı ve Özellikleri

129 soru

Soru 121Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu giderlerini hem kurumsal hem de hukuki bir çerçevede tanımlayarak hangi ödemelerin bütçe gideri olarak kaydedileceğini belirlemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 5018 sayılı Kanun'da yer alan "kamu gideri" tanımı kapsamında değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu borçlarına ilişkin olarak yapılan anapara geri ödemeleri

Cevap

Kamu borçlarına ilişkin olarak yapılan anapara geri ödemeleri, 5018 sayılı Kanun kapsamında bir kamu gideri değil, bir finansman işlemidir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3. maddesine göre; kanunlara dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal amaçlı transferler, paylar ve tazminatlar kamu gideridir. Ancak kamu borçlarının anapara geri ödemeleri (itfası), bütçe tekniği açısından bir gider değil, yükümlülük azaltıcı bir finansman işlemi olduğundan bu tanımın dışında tutulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
5018 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki 'kamu gideri' tanımını inceleyin.
Tanım; mal/hizmet bedelleri, faizler, iskonto farkları, transferler, tazminatlar ve payları içerir.
Yasal tanımın sınırlarını belirlemek için.
2
Borçlanma ile ilgili kalemleri ayrıştırın.
İç ve dış borç faizleri ile iskonto farkları giderdir; ancak anapara ödemesi listede yoktur.
Anapara ödemesi bir varlık-yükümlülük değişimi (finansman) niteliğindedir.
3
Seçenekleri bu yasal çerçeve ile karşılaştırın.
Anapara geri ödemelerinin tanım dışında kaldığı tespit edilir.
Hukuki tanımın negatif kapsamını belirlemek için.

Anahtar Kavram

5018 Sayılı Kanun Kapsamında Kamu Gideri ve Anapara İtfası Ayrımı
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 122Soru →

Kamu maliyesi analizlerinde devletin ekonomideki toplam ağırlığını ve kaynak kullanım kapasitesini belirlemek amacıyla kullanılan 'kurumsal yaklaşım' uyarınca, kamu giderleri 'dar' ve 'geniş' anlamda olmak üzere iki farklı kapsamda incelenmektedir. Geniş anlamda kamu gideri kapsamı; dar anlamda kamu giderini oluşturan merkezi yönetim harcamalarına ek olarak mahalli idareler, sosyal güvenlik kurumları ve kamu iktisadi teşebbüslerinin harcamalarını da içermektedir. Buna göre, aşağıdaki kurum veya kuruluşlardan hangisinin yaptığı harcamalar 'geniş anlamda kamu gideri' kapsamında yer alırken 'dar anlamda kamu gideri' (merkezi yönetim) sınırları dışında kalmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR)

Cevap

Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) harcamaları geniş anlamda kamu gideri kapsamında yer almaktadır.
Kurumsal yaklaşım çerçevesinde 'dar anlamda kamu gideri' kavramı sadece merkezi yönetim (genel bütçe, özel bütçe ve düzenleyici-denetleyici kurumlar) harcamalarını kapsar. 'Geniş anlamda kamu gideri' ise merkezi yönetime ek olarak mahalli idareler, SGK'lar ve KİT'leri de içine alır. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) bir Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) statüsünde olduğundan merkezi yönetim bütçesi içinde yer almaz, ancak kamu kesiminin toplam büyüklüğünü gösteren geniş kapsamda değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dar anlamda kamu gideri kapsamını belirlemek
Dar anlamda kamu gideri; 5018 sayılı Kanun uyarınca Genel Bütçeli İdareler, Özel Bütçeli İdareler ve Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlardan oluşan 'Merkezi Yönetim' bütçesini ifade eder.
Kurumsal yaklaşımda dar kapsamın sınırlarını merkezi otorite belirler.
2
Geniş anlamda kamu gideri bileşenlerini analiz etmek
Geniş kapsam = Merkezi Yönetim + Mahalli İdareler + Sosyal Güvenlik Kurumları + KİT'ler + Fonlar + Döner Sermayeler.
Kamu kesiminin ekonomideki toplam payını ölçmek için tüm kamu tüzel kişiliklerinin harcamaları dahil edilmelidir.
3
Seçeneklerdeki kurumların statülerini karşılaştırmak
Savunma Sanayii Başkanlığı, Sermaye Piyasası Kurulu, Türk Dil Kurumu ve Diyanet İşleri Başkanlığı merkezi yönetim bütçesi (I, II veya III sayılı cetveller) içindedir. ÇAYKUR ise bir KİT'tir.
Doğru seçenek merkezi yönetim dışında kalan kamu birimi olmalıdır.

Anahtar Kavram

Kurumsal Yaklaşımda Kamu Gideri Kapsamı

Daha Fazla Pratik

5018 sayılı Kanun'daki bütçe türleri (I, II, III, IV sayılı cetveller) ile kurumsal yaklaşım arasındaki ilişkiyi tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 123Soru →

Bir kamu kurumunun, sosyal politika hedefleri doğrultusunda ihtiyaç sahibi vatandaşlara doğrudan yakacak (kömür) yardımı sağlaması durumuyla ilgili olarak; bu işlemin 'dar anlamda kamu gideri' kavramının 'mali unsur' özelliğiyle teorik düzeyde tam olarak örtüşmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Harcamanın nakdi (para) olarak değil, ayni (mal) olarak yapılması nedeniyle mali unsurun 'nakdi karakter' şartını tam olarak karşılamaması

Cevap

Harcamanın nakdi (para) olarak değil, ayni (mal) olarak yapılması nedeniyle mali unsurun 'nakdi karakter' şartını tam olarak karşılamaması
Kamu giderlerinin 'mali unsuru', harcamanın mutlaka nakdi (para) olarak yapılmasını ve bir bütçe ödeneğine dayanmasını ifade eder. Senaryoda belirtilen 'yakacak yardımı' mal (ayni) olarak yapıldığı için, bu işlem kamu maliyesi literatüründeki 'nakdi karakter' şartını tam olarak karşılamaz ve bu yönüyle mali unsur özelliğiyle teorik olarak örtüşmez.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu giderinin temel unsurlarını (hukuki, mali, iktisadi) belirle.
Hukuki unsur (kamu tüzel kişisi ve yetki), Mali unsur (nakit ve bütçe), İktisadi unsur (kamusal yarar).
Sorudaki durumun hangi unsura aykırı olduğunu tespit etmek için temel kavramlar hatırlanmalıdır.
2
Mali unsurun 'nakdi karakter' özelliğini analiz et.
Bir harcamanın dar anlamda kamu gideri sayılması için piyasadan satın alınan mal ve hizmetler karşılığında para ödenmesi gerekir.
Mali unsurun en belirleyici teknik şartı ödemenin biçimidir.
3
Senaryodaki 'kömür yardımı' (ayni yardım) ile 'nakdi karakter' arasındaki ilişkiyi kur.
Ayni yardımlar mal olarak verildiği için nakdi karakter şartını sağlamaz ve bu yönüyle mali unsurla çelişir.
Teorik tanımda kamu gideri paradır; mal veya hizmetin doğrudan dağıtılması geniş anlamda kamu gideri sayılsa da dar/mali anlamda istisnadır.

Anahtar Kavram

Mali Unsur (Nakdi Karakter)
Soru 124Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na göre, aşağıdakilerden hangisi "kamu gideri" tanımı içerisinde yer alan unsurlardan biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç ve dış borç faiz ödemeleri

Cevap

İç ve dış borç faiz ödemeleri, 5018 sayılı Kanun'un 3. maddesinde sayılan kamu gideri unsurları arasında yer almaktadır.
Doğru yanıt olan iç ve dış borç faiz ödemeleri, 50185018 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki tanımda açıkça belirtilen yedi temel gider grubundan biridir. Kanun; faizleri, iskontolu satış farklarını ve borçlanma genel giderlerini kamu gideri olarak kabul etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
5018 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer alan kamu gideri tanımını hatırla.
Kamu gideri; kanunlara dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, borç faizleri, transferler ve bağışlar gibi unsurları içerir.
Hukuki tanımın sınırlarını belirlemek için kanun metni esas alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki unsurları 'gider' ve 'finansman' ayrımına göre değerlendir.
Borç faizleri bir gider kalemiyken, anapara ödemeleri borcun geri ödenmesi (itfa) niteliğindedir ve finansman cetvellerinde gösterilir.
Modern bütçe sistemlerinde anapara ve faiz ödemeleri farklı kategorilerde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

5018 Sayılı Kanun'da Kamu Gideri Tanımı

Daha Fazla Pratik

5018 sayılı Kanun'da yer alan 'sosyal güvenlik katkı payları' ve 'iskontolu satış farkları' gibi diğer spesifik gider kalemlerini de inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 125Soru →

Kamu maliyesi literatüründe kamu giderlerinin kapsamı belirlenirken "dar anlamda" ve "geniş anlamda" kamu gideri ayrımı yapılmaktadır. Dar anlamda kamu gideri kavramı, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri tarafından gerçekleştirilen harcamaları ifade etmektedir.

Buna göre, aşağıdaki harcamalardan hangisi "dar anlamda kamu gideri" kapsamında yer almaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: T.C. İçişleri Bakanlığı tarafından asayiş ve güvenlik hizmetleri için yapılan harcamalar

Cevap

T.C. İçişleri Bakanlığı tarafından asayiş ve güvenlik hizmetleri için yapılan harcamalar
Dar anlamda kamu gideri, merkezi yönetim bütçesi içinde yer alan genel bütçeli idareler, özel bütçeli idareler ve düzenleyici-denetleyici kurumların harcamalarını kapsar. T.C. İçişleri Bakanlığı genel bütçeli bir idare olduğu için yaptığı harcamalar dar anlamda kamu gideri tanımına tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dar anlamda kamu gideri kavramını tanımlama
Dar anlamda kamu gideri sadece merkezi yönetim (devletin kendisi) tarafından yapılan harcamaları kapsar.
Maliye teorisinde kapsam ayrımı, harcamayı yapan birimin hukuki ve idari statüsüne göre yapılır.
2
Geniş anlamda kamu gideri unsurlarını belirleme
Merkezi yönetim + Mahalli İdareler + Sosyal Güvenlik Kurumları + KİT'ler + Para-fiskal kurumlar.
Geniş anlamda kapsam, kamu kesiminin tüm ekonomik faaliyetlerini içerecek şekilde belirlenir.
3
Seçeneklerdeki kurumları 5018 sayılı Kanun ve maliye teorisi çerçevesinde sınıflandırma
İçişleri Bakanlığı merkezi yönetimdedir; belediye, SGK ve KİT'ler ise merkezi yönetim dışındaki kamu birimleridir.
Harcamanın dar anlamda sayılabilmesi için harcamayı yapan idarenin merkezi yönetime dahil olması gerekir.

Anahtar Kavram

Dar ve Geniş Anlamda Kamu Gideri Ayrımı

İpuçları

1
Dar anlamda kamu gideri sadece devletin (merkezi yönetimin) bizzat yaptığı harcamaları kapsar.
2
Belediyeler ve KİT'ler gibi birimler kamu kesimine dahildir ancak 'merkezi yönetim' hiyerarşisi içinde değillerdir.

Daha Fazla Pratik

5018 sayılı Kanun'a ekli I, II ve III sayılı cetvellerde yer alan idarelerin harcamalarının tamamının dar anlamda kamu gideri kapsamında olduğunu unutmayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 126Soru →

50185018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, kamu giderlerinin yapılabilmesi için hem genel hukuk kuralları hem de bütçe izni gereklidir. Bu doğrultuda, bütçe ile sağlanan harcama yetkisinin somut bir hizmetin ifası için fiilen harekete geçirilmesini sağlayan ve kamu idaresinin karar alma iradesini temsil eden aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Harcama yetkilisi tarafından harcama talimatının verilmesi

Cevap

Harcama yetkilisi tarafından harcama talimatının verilmesi
Kamu giderlerinin gerçekleştirilmesi sürecinde harcama talimatı, harcama yetkilisi tarafından verilen ve bütçe ödeneklerinin kullanımını başlatan temel idari işlemdir. Bu işlem, idarenin harcama yapma yönündeki yönetimsel iradesini somutlaştırdığı için giderin 'idari unsurunu' temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu giderinin unsurlarını (hukuki, idari, iktisadi) ayırt etme
Hukuki unsurlar yasama izni ve kanunları, idari unsurlar ise idarenin uygulama kararını kapsar.
Harcama sürecinin hangi aşamasının hangi unsura girdiğini belirlemek için temel ayrım gereklidir.
2
İdari iradenin somutlaştığı noktayı belirleme
Harcama talimatı, harcama yetkilisinin bütçe ödeneğini kullanma kararıdır.
50185018 sayılı Kanun uyarınca harcama süreci bu talimatla resmen başlar.

Anahtar Kavram

Kamu Giderinin İdari Unsuru
Tahmini Süre:50s
Soru 127Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu giderlerini harcamanın mahiyetine ve hukuki dayanağına göre tanımlayarak kamu kaynaklarının kullanımında yasallık ilkesini ön plana çıkarmıştır.

Buna göre, 5018 sayılı Kanun'da yer alan "kamu gideri" tanımı dikkate alındığında, bir harcamanın kamu gideri olarak kabul edilebilmesi için taşıması gereken temel hukuki özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan iş, mal veya hizmet alımlarının kanunlarına dayanılarak gerçekleştirilmesi

Cevap

Yapılan iş, mal veya hizmet alımlarının kanunlarına dayanılarak gerçekleştirilmesi
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 3. maddesinde yapılan tanımda, bir harcamanın kamu gideri sayılabilmesi için 'kanunlarına dayanılarak' yapılması temel bir şart olarak getirilmiştir. Bu ifade, kamu maliyesindeki 'yasallık ilkesi'nin tanıma doğrudan yansımasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
5018 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (i) bendindeki tanım incelenir.
Tanım: 'Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri...' şeklinde başlamaktadır.
Harcamanın meşruiyet kazanması için gereken ilk şart belirlenir.
2
Tanımda yer alan diğer unsurlar (sosyal güvenlik katkı payları, faizler, transferler vb.) gözden geçirilir.
Tanımın geniş bir yelpazeyi kapsadığı ancak hepsinin ortak noktasının yasal dayanak olduğu görülür.
Seçeneklerdeki diğer unsurların (yatırım, karşılık vb.) zorunlu olup olmadığı test edilir.
3
Ekonomik ve mali kavramlar ile hukuki tanım arasındaki ayrım yapılır.
Bir işlemin bütçesel anlamda 'gider' sayılması için yasal bir yetkiye dayanması gerektiği sonucuna varılır.
Yanlış seçenekler elenerek doğru hukuki temele ulaşılır.

Anahtar Kavram

5018 Sayılı Kanunda Kamu Gideri ve Yasallık İlkesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 128Soru →

Kamu ekonomisinde kaynakların kullanımı ile özel sektördeki harcama kararları, dayandıkları temel dinamikler ve kurumsal işleyiş açısından birbirinden ayrılmaktadır.

Bu bağlamda kamu giderleri ile özel giderlerin karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu giderlerinde harcama kararları siyasal karar alma mekanizması (oylama) ile belirlenirken, özel giderler piyasadaki fiyat mekanizmasına göre şekillenir.

Cevap

Kamu giderleri siyasal süreçlerle (oylama ve bütçe mekanizması), özel giderler ise piyasa ve fiyat mekanizması aracılığıyla belirlenmektedir.
Kamu giderleri, kolektif ihtiyaçların karşılanması amacıyla siyasal bir süreçte (parlamentoda bütçe onayı, oylama vb.) belirlenirken; özel giderler, bireysel tercihlerin fiyat mekanizması ile piyasada buluşması sonucu gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar alma mekanizmalarını incelemek
Kamu giderlerinin merkezi bir otorite ve siyasal temsilciler tarafından oylama ile belirlendiği, özel giderlerin ise bireylerin piyasadaki özgür tercihleri ve fiyatlara göre şekillendiği görülür.
Kamu ve özel kesim arasındaki en temel ayrım noktası karar alma sürecidir.
2
Harcama amaçlarını (motivasyonları) karşılaştırmak
Devletin harcama yaparken kâr gütmediği, toplumsal faydayı ön plana aldığı; özel sektörün ise finansal kâr ve bireysel fayda odaklı olduğu saptanır.
Amaç farkı harcamaların yönlendiği alanları (sosyal vs. ticari) belirler.
3
Finansman yöntemlerini analiz etmek
Kamu giderlerinin temel kaynağının vergi gibi zorunlu (cebri) ödemeler olduğu, özel giderlerin ise kişisel gelirlere dayanan gönüllü (iradi) harcamalar olduğu anlaşılır.
Finansmanın cebri veya iradi olması kaynak kullanım kapasitesini etkiler.

Anahtar Kavram

Kamu ve Özel Giderlerin Karar Alma ve İşleyiş Farklılıkları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 129Soru →

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda "kamu gideri" kavramı; harcamanın hukuki dayanağı, bütçe ödenekleriyle ilişkisi ve işlemin mahiyeti üzerinden tanımlanmıştır. Bu kanuni tanım çerçevesinde, aşağıdakilerden hangisi 5018 sayılı Kanun uyarınca açıkça bir "kamu gideri" unsuru olarak kabul edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanuni dayanağa göre gerçekleştirilen borç verme işlemleri

Cevap

Kanuni dayanağa göre gerçekleştirilen borç verme işlemleri, 5018 sayılı Kanun'un 3. maddesinde yer alan kamu gideri tanımı içerisinde açıkça yer almaktadır.
5018 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre kamu gideri; mal ve hizmet alımı karşılığı yapılan ödemeler, sosyal güvenlik katkıları, faiz ödemeleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal amaçlı transferler ile borç vermelerdir. Bu listede 'borç verme' işlemleri açıkça bir gider unsuru olarak tanımlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
5018 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki tanım unsurlarını belirlemek
Tanım; mal ve hizmet alımları, faiz, iskonto farkları, transferler ve borç vermeleri içerir.
Kanuni tanımın sınırlarını netleştirmek doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Seçeneklerdeki unsurları finansman ve gider ayrımına göre analiz etmek
Anapara ödemesi finansman iken, borç verme işlemi kanunen giderdir.
Maliye teorisindeki 'aktif değişimi' mantığı ile 5018'deki 'legal tanım' farkını ayırt etmek gerekir.
3
Kurumsal kapsamı kontrol etmek
KİT harcamaları 5018 tanımının dışındadır.
5018 sayılı Kanun sadece merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumları ve mahalli idareleri kapsar.

Anahtar Kavram

5018 Sayılı Kanun'da Kamu Gideri Tanımı ve Kapsamı
ÖncekiSayfa 7 / 7
Kamu Giderleri Kavramı ve Özellikleri Alıştırma Soruları — KPSS Maliye — Sayfa 7 | Examkin