Soru

Zorluk: OrtaÖzel Tükenmeye Tabi Varlıklar ve Tükenme Payları

Bir işletme, mermer rezervi bulunan bir sahada üretim yapmak amacıyla 1.300.0001.300.000 TL tutarında arama harcaması ve 1.700.0001.700.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması yapmıştır. Söz konusu sahadaki toplam mermer rezervinin 1.000.0001.000.000 ton olduğu tahmin edilmektedir. İşletme, üretim faaliyetlerinin ilk yılında 120.000120.000 ton, ikinci yılında ise 150.000150.000 ton mermer çıkarmıştır.

Buna göre, ikinci yılın sonu itibarıyla yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının alacak kalanı kaç TL olmalıdır?

  1. A
    450.000450.000
  2. 810.000810.000Cevap
  3. C
    360.000360.000
  4. D
    2.190.0002.190.000
  5. E
    3.000.0003.000.000

Cevap

İkinci yılın sonundaki birikmiş tükenme payları tutarı 810.000810.000 TL'dir.
İşletmenin mermer sahası için yaptığı toplam harcama 3.000.0003.000.000 TL'dir. Toplam rezerv 1.000.0001.000.000 ton olduğuna göre, çıkarılan her bir ton mermer için 33 TL tükenme payı ayrılmalıdır. İlk iki yılda toplam 270.000270.000 ton üretim yapıldığı için, '278 Birikmiş Tükenme Payları (-)' hesabında toplam 810.000810.000 TL (270.000×3270.000 \times 3) birikmiş olacaktır. Bu hesap pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap olduğu için dönem sonlarında alacak tarafına kayıt yapılır ve alacak kalanı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin hesaplanması
1.300.000+1.700.000=3.000.0001.300.000 + 1.700.000 = 3.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklar grubu, arama ve hazırlık-geliştirme giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payı oranının hesaplanması
3.000.000 TL/1.000.000 ton=33.000.000 \text{ TL} / 1.000.000 \text{ ton} = 3 TL/ton
Tükenme payı, maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle elde edilen birim oran üzerinden hesaplanır.
3
İki yıllık toplam üretim miktarının bulunması
120.000+150.000=270.000120.000 + 150.000 = 270.000 ton
Birikmiş tükenme payları hesabı, ilgili varlığın edinildiği andan itibaren ayrılan tüm payları kapsar.
4
Toplam birikmiş tükenme payının hesaplanması
270.000 ton×3 TL/ton=810.000270.000 \text{ ton} \times 3 \text{ TL/ton} = 810.000 TL
Toplam üretim miktarı ile birim oran çarpılarak hesabın alacak kalanı bulunur.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, amortisman mantığına benzer şekilde, varlığın ömrü (rezervi) boyunca birikerek izlenir.

İpuçları

1
Öncelikle arama ve hazırlık giderlerini toplayarak toplam maliyeti bulun.
2
Birim maliyeti (oranı) bulmak için toplam maliyeti rezerv miktarına bölün.
3
'Birikmiş' ifadesi gereği, ilk yıl ve ikinci yılın toplam üretim miktarı üzerinden hesaplama yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer ikinci yılın sonunda rezerv miktarı revize edilerek azalsaydı veya artsaydı, tükenme payı oranının nasıl değişeceğini düşününüz.

Alternatif Yöntem

Her yılın tükenme payını ayrı ayrı hesaplayıp (120.000×3120.000 \times 3 ve 150.000×3150.000 \times 3) bu sonuçları toplayarak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla