Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 1Soru →

İşletme, sermayesi 600.000600.000 TL olan (Y) Anonim Şirketi'nin paylarının %15\%15’ini, uzun vadeli bir ortaklık kurmak amacıyla satın almayı taahhüt etmiştir. İşletme, taahhüt ettiği tutarın %40\%40’ını aynı gün banka aracılığıyla ödemiştir.

Buna göre, yapılan ödemenin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılır.

Cevap

Yapılan ödeme kaydında 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri hesabı borçlandırılır.
Doğru yanıt olan seçenek, muhasebe mantığına göre taahhüt edilen tutarın ödenmesi durumunda, bu taahhüdü izleyen düzenleyici hesabın (243) borç tarafına kayıt yapılarak kapatılması gerektiğini ifade eder. İşletme başka bir şirkete iştirak ettiğinde, ödeme yapıldıkça 243 nolu hesap azalır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortaklık payına göre hesap seçimi yapılır.
Ortaklık payı %15\%15 olduğu için (10%−50%10\% - 50\% aralığı), 242 İştirakler hesabı kullanılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlıklarda sermaye payı sınıflaması bu eşiklere göre yapılır.
2
Taahhüt aşamasındaki kayıt analiz edilir.
Borç: 242 İştirakler (90.00090.000 TL), Alacak: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (90.00090.000 TL).
Sermaye taahhüdü verildiğinde varlık artışı kaydedilirken, henüz ödenmeyen kısım düzenleyici hesapta izlenir.
3
Ödeme işleminin kaydı gerçekleştirilir.
Borç: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (36.00036.000 TL), Alacak: 102 Bankalar (36.00036.000 TL).
Taahhüt yerine getirildiğinde (ödeme yapıldığında), taahhüt borcunu temsil eden düzenleyici hesap borçlandırılarak azaltılır.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhütlerinin Muhasebeleştirilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru →

İşletme, aktifinde 500.000500.000 TL maliyet bedeli ve 350.000350.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir makine için geçmiş dönemde 40.00040.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Söz konusu makine, cari dönemde %20\%20 KDV hariç 120.000120.000 TL bedelle peşin olarak satılmıştır. Buna göre, bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış sonucunda 10.00010.000 TL kâr oluştuğu için 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 10.00010.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Varlığın maliyetinden birikmiş amortisman ve değer düşüklüğü karşılığı düşüldüğünde net defter değeri 110.000110.000 TL olarak bulunur. 120.000120.000 TL'lik satış bedeli bu değerden yüksek olduğu için 10.00010.000 TL kâr oluşur ve bu kâr 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net defter değerini hesaplayınız.
110.000110.000 TL
Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman - Değer Düşüklüğü Karşılığı (500.000−350.000−40.000=110.000500.000 - 350.000 - 40.000 = 110.000)
2
Satış kârı veya zararını tespit ediniz.
10.00010.000 TL Kâr
Satış Bedeli (120.000120.000 TL) - Net Defter Değeri (110.000110.000 TL) farkı pozitiftir.
3
KDV tutarını ve toplam tahsilatı hesaplayınız.
KDV: 24.00024.000 TL, Toplam: 144.000144.000 TL
KDV tutarı satış bedeli üzerinden hesaplanır (120.000×%20120.000 \times \%20).
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
100 Kasa (B) 144.000144.000, 257 (B) 350.000350.000, 299 (B) 40.00040.000 / 253 (A) 500.000500.000, 391 (A) 24.00024.000, 679 (A) 10.00010.000
İlgili varlık ve düzenleyici hesaplar kapatılmalı, kâr ve KDV kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışında kâr/zarar, satış bedeli ile varlığın net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman - değer düşüklüğü karşılığı) arasındaki farktır.

İpuçları

1
Net defter değerini hesaplarken sadece amortismanı değil, ayrılmış karşılığı da maliyetten düşmeyi unutmayın.
2
Satış kârını bulmak için KDV hariç satış tutarını (120.000120.000 TL) baz almalısınız.
3
Duran varlık satış kaydında aktif ana hesap (253) maliyet tutarıyla alacaklandırılırken, aktifteki eksi karakterli hesaplar (257 ve 299) borçlandırılarak kapatılır.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir varlığın zararına satılması durumundaki yevmiye kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 02.01.202402.01.2024 tarihinde 400.000400.000 TL maliyet bedeliyle bir sanayi tipi fırın satın almıştır. Varlığın faydalı ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında "azalan bakiyeler yöntemini" benimsemiştir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu varlık için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000 TL

Cevap

96.00096.000 TL olan seçenek doğrudur. Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranının iki katı olarak uygulanır ve her yıl kalan net defter değeri üzerinden hesaplama yapılır.
Doğru cevap olan 96.00096.000 TL; öncelikle normal amortisman oranının (%20) iki katı olan %40\%40 oranının belirlenmesi, ardından 20242024 yılında ayrılan 160.000160.000 TL amortismanın maliyetten düşülerek ulaşılan 240.000240.000 TL net defter değerine bu oranın uygulanmasıyla elde edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Normal amortisman oranının hesaplanması
1/5=1 / 5 = %20
Amortisman oranını bulmak için tam sayı, faydalı ömre bölünür.
2
Azalan bakiyeler (hızlandırılmış) oranının belirlenmesi
%20 \times 2 = %40
Vergi Usul Kanunu uyarınca azalan bakiyeler yöntemi seçildiğinde normal oran iki katı olarak uygulanır.
3
20242024 yılı (birinci yıl) amortismanının hesaplanması
400.000×400.000 \times %40 = 160.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
4
20252025 yılı başındaki net defter değerinin bulunması
400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın amortisman matrahı, varlığın net defter değeridir.
5
20252025 yılı (ikinci yıl) amortisman tutarının hesaplanması
240.000×240.000 \times %40 = 96.000 TL
Kalan net defter değerine belirlenen hızlandırılmış oran uygulanarak ilgili dönemin gideri bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemiyle Amortisman Hesaplama

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
20252025 yılı amortismanını hesaplamadan önce 20242024 yılı sonunda varlığın defter değerinin kaça düştüğünü belirlemelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın binek otomobil olması durumunda kıst amortisman uygulamasının etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

İşletme, sermayesinin %80\%80'ine sahip olduğu ve aktifinde 750.000750.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetlerinin borsa değerinin, dönem sonu değerlemesi sırasında 680.000680.000 TL'ye düştüğünü saptamıştır. Değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği değerlendirilerek ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.00070.000 (Borç) / 246 BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 70.00070.000 (Alacak)

Cevap

İşletme, bağlı ortaklık sermaye payındaki değer düşüklüğü için 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırırken, 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabını alacaklandırmalıdır.
İşletmenin sermaye payı %80\%80 olduğu için bu varlık bir 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Bağlı ortaklıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için 654 Karşılık Giderleri borçlandırılırken, aktif karakterli bilançonun pasifinde (eksi değerle) yer alan 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılarak kayıt tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
750.000750.000 TL (Maliyet) - 680.000680.000 TL (Borsa Değeri) = 70.00070.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklardaki muhtemel değer kayıpları için maliyet ile piyasa değeri arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
Gider hesabı olarak 654 Karşılık Giderleri, düzenleyici varlık hesabı olarak 246 Bağlı Ortaklıklar S.P. Değer Düşüklüğü Karşılığı seçilir.
Varlık sermayenin %50\%50'sinden fazlasına sahip olunan bir 'Bağlı Ortaklık' olduğu için 24 grubundaki ilgili karşılık hesabı kullanılmalıdır.
3
Muhasebe kaydının oluşturulması
654 nolu hesap borçlu, 246 nolu hesap alacaklı olarak kaydedilir.
Gider hesapları borç taraflı çalışırken, pasif karakterli düzenleyici varlık hesapları alacak taraflı çalışarak artış gösterir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda (iştirakler, bağlı ortaklıklar vb.) değer düşüklüğü oluştuğunda, bu kayıp 'Karşılık Giderleri' hesabıyla muhasebeleştirilir ve ilgili varlık grubunun altındaki düzenleyici hesapta izlenir.

İpuçları

1
Varlığın sermaye payı oranına bakarak hangi hesap grubuna (İştirak mi Bağlı Ortaklık mı) ait olduğunu belirleyin.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetlerinin ilerleyen dönemde borsa değerinin yükselmesi durumunda yapılacak iptal kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

İşletme, 120.000120.000 TL maliyet bedeliyle bir demirbaş satın almıştır. Söz konusu demirbaşın ekonomik ömrü 55 yıl olarak öngörülmüştür. İşletme normal (eşit tutarlı) amortisman yöntemini benimsediğine göre, birinci yılın sonunda ayrılacak amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 24.00024.000

Cevap

Normal amortisman yöntemi uyarınca işletmenin birinci yıl sonunda ayıracağı amortisman tutarı 24.00024.000 TL'dir.
Normal amortisman yönteminde, varlığın maliyeti ekonomik ömrü boyunca her yıl eşit tutarlarda giderleştirilir. 120.000120.000 TL maliyeti olan ve 55 yıl ömrü bulunan bir varlık için yıllık amortisman payı 120.000/5=24.000120.000 / 5 = 24.000 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedeli ve ekonomik ömrünün belirlenmesi
Maliyet: 120.000120.000 TL, Ekonomik Ömür: 55 Yıl
Amortisman hesaplamasının temel verilerini tespit etmek için.
2
Normal amortisman oranının hesaplanması
1/5=1 / 5 = %20
Yıllık amortisman payının maliyet üzerindeki oranını bulmak için.
3
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
120.000×0,20=24.000120.000 \times 0,20 = 24.000 TL
Maliyet bedelini oranla çarparak dönem giderini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Yöntemi

İpuçları

1
Normal amortisman yönteminde her yıl ayrılan pay birbirine eşittir.
2
Yıllık amortisman payını bulmak için toplam maliyeti faydalı ömür yılına bölebilirsiniz.
3
120.000120.000 TL'yi 55 yıla böldüğünüzde bir yıla düşen payı bulacaksınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle 'Azalan Bakiyeler Yöntemi' kullanılsaydı birinci yıl amortismanı ne olurdu sorusunu çözerek yöntem farkını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Amortisman oranını 1/n1 / n formülüyle bulup (1/5=0,201/5 = 0,20), maliyetle çarparak da aynı sonuca (120.000×0,20=24.000120.000 \times 0,20 = 24.000) ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

İşletme, (B) AŞ’nin sermayesinin %5\%5’ini temsil eden hisse senetlerini 110.000110.000 TL’ye satın almıştır. Bu işlem için ayrıca 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. Bir süre sonra aynı şirketin %10\%10 hissesini daha 240.000240.000 TL bedelle satın alarak ortaklık payını %15\%15’e yükseltmiştir. (B) AŞ, sermayesini tamamı iç kaynaklardan karşılanmak üzere %40\%40 oranında artırarak bedelsiz hisse senetlerini ortaklarına dağıtmıştır. Daha sonra işletme, elindeki (B) AŞ hisselerinin yarısını 200.000200.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı 25.00025.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisselerin maliyet bedeli olan 175.000175.000 TL, 242 İştirakler hesabının alacağına kaydedilirken; satış fiyatı ile maliyet arasındaki 25.00025.000 TL fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak yazılmalıdır.
Doğru uygulamada, toplam maliyet olan 350.000350.000 TL'nin yarısı (175.000175.000 TL) aktif hesaptan (242) çıkarılır ve aradaki 25.00025.000 TL kâr, 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk alım maliyetini ve hesabını belirleme
%5\%5 pay için 110.000110.000 TL, 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabına borç kaydedilir. 2.0002.000 TL komisyon 653 Komisyon Giderleri hesabına yazılır.
%10\%10’un altındaki paylar Bağlı Menkul Kıymetler'dir ve komisyonlar doğrudan gider kaydedilir.
2
İkinci alım sonrası sınıflandırma yapma
Yeni pay %10\%10 ile toplam pay %15\%15 olur. 242 İştirakler hesabına 110.000+240.000=350.000110.000 + 240.000 = 350.000 TL aktarılır.
Pay oranı %10−%50\%10 - \%50 arasına çıktığında varlık İştirakler hesabına devredilir.
3
Bedelsiz hisse senetlerinin etkisini analiz etme
Toplam maliyet 350.000350.000 TL olarak sabit kalır, muhasebe kaydı yapılmaz.
İç kaynaklardan (yedekler, fonlar vb.) yapılan sermaye artırımları ortaklar için gelir veya maliyet artışı yaratmaz, sadece hisse sayısı artar.
4
Satış karını hesaplama ve kaydetme
Satılan kısmın maliyeti: 350.000/2=175.000350.000 / 2 = 175.000 TL. Kar: 200.000−175.000=25.000200.000 - 175.000 = 25.000 TL.
Satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu fark Menkul Kıymet Satış Karları hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma ve Bedelsiz Artırımın Maliyet Etkisi

İpuçları

1
Ortaklık yüzdesinin %10\%10 eşiğini geçip geçmediğini kontrol ederek doğru hesap ismini belirleyin.
2
İç kaynaklardan (yedekler gibi) gelen bedelsiz hisselerin işletmenin toplam maliyetini değiştirmediğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Bağlı ortaklıklar (%50+) durumunda temettü muhasebeleştirmesinin farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 7Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde 500.000500.000 TL maliyet bedeliyle bir demirbaş satın almıştır. Demirbaşın faydalı ömrü 55 yıl olarak takdir edilmiştir. İşletme, başlangıçta azalan bakiyeler yöntemini seçmişken, 20262026 yılı başında normal amortisman yöntemine geçmeye karar vermiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.00060.000

Cevap

İşletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 60.00060.000 TL'dir.
İşletme ilk iki yıl azalan bakiyeler yöntemini kullandığı için toplam 320.000320.000 TL (200.000+120.000200.000 + 120.000) amortisman ayırmıştır. 20262026 yılı başında varlığın net defter değeri 180.000180.000 TL'dir. Normal amortisman yöntemine geçildiğinde, bu kalan değer kalan 33 yıla (5−2=35 - 2 = 3) eşit olarak bölünür. Dolayısıyla 180.000/3180.000 / 3 işleminden yıllık 60.00060.000 TL amortisman tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Azalan bakiyeler yöntemi için amortisman oranını belirle.
Oran: (1/5)×2=%40(1 / 5) \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
20242024 yılı amortismanını hesapla.
500.000×%40=200.000500.000 \times \%40 = 200.000 TL
İlk yıl amortismanı maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
20252025 yılı amortismanını hesapla.
(500.000−200.000)×%40=120.000(500.000 - 200.000) \times \%40 = 120.000 TL
İkinci yıl amortismanı, net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) üzerinden hesaplanır.
4
20262026 yılı başındaki net defter değerini ve kalan ömrü belirle.
Net Defter Değeri: 180.000180.000 TL; Kalan Ömür: 33 yıl
500.000−(200.000+120.000)=180.000500.000 - (200.000 + 120.000) = 180.000 TL. Toplam 55 yılın 22 yılı geçtiği için 33 yıl kalmıştır.
5
Normal amortismana geçiş kuralını uygula.
180.000/3=60.000180.000 / 3 = 60.000 TL
VUK'a göre azalan bakiyelerden normale geçişte, kalan değer kalan süreye eşit bölünür.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçişte kalan tutar, kalan ekonomik ömre eşit olarak dağıtılır.

İpuçları

1
Önce ilk iki yıl (2024 ve 2025) için ayrılan toplam amortismanı ve kalan net defter değerini bulmalısın.
2
Azalan bakiyelerden normal yönteme geçişte, kalan değerin kalan yıllara eşit dağıtıldığını hatırla.
3
20262026 yılı başında demirbaşın net defter değeri 180.000180.000 TL'dir ve önünde 33 yıllık ömür kalmıştır.

Daha Fazla Pratik

Aynı demirbaşın binek otomobil olması durumunda kıst amortisman uygulamasının etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı maliyet bedeli 200.000200.000 TL ve birikmiş amortismanı 120.000120.000 TL olan bir makineyi 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi, makinenin yenilenmesine karar vermiş ve satıştan elde edilen kârın yenileme fonunda takip edilmesini kararlaştırmıştır. Bu bilgilere göre, makinenin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Özel Fonlar hesabı satıştan doğan kâr tutarı olan 20.00020.000 TL kadar alacaklandırılmalıdır.
Varlığın satış bedeli olan 100.000100.000 TL'den net defter değeri olan 80.00080.000 TL (200.000−120.000200.000 - 120.000) çıkarıldığında 20.00020.000 TL kâr elde edildiği görülür. İşletme yönetimi bu varlığı yenileme kararı aldığı için bu kâr tutarı özkaynaklardaki 549 Özel Fonlar hesabının alacağına kaydedilerek pasifleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin hesaplanması
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Varlığın satış kârını bulmak için önce net değerini hesaplamalıyız.
2
Satış Kârının hesaplanması
100.000−80.000=20.000100.000 - 80.000 = 20.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark kârı temsil eder.
3
KDV tutarının hesaplanması
100.000×0,20=20.000100.000 \times 0,20 = 20.000 TL
KDV, vergi kanunları gereği toplam satış bedeli üzerinden hesaplanır.
4
Yenileme Fonu kaydının belirlenmesi
549 Özel Fonlar (Alacak) 20.00020.000 TL
İşletme yenileme kararı aldığı için kâr gelir yazılmak yerine pasif karakterli bir fona aktarılır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satış kârının Yenileme Fonu (VUK 328) kapsamında muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kârdır. 'Yenileme kararı' kelimesine dikkat edin.
3
Yenileme fonu, kârın gelir tablosuna gitmesini engelleyip bilançoda kalmasını sağlar; dolayısıyla bir pasif hesaba kayıt yapılır.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıl içinde kullanılmaması durumunda yapılacak vergi ve muhasebe kaydı konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 9Soru →

İşletme, 2025 yılı başında 40.00040.000 TL bedelle bir patent hakkı satın almış ve bu tutarı ilgili hesaba kaydetmiştir. Söz konusu patent hakkı için 5 yıllık faydalı ömür üzerinden normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. Buna göre, 2025 yılı dönem sonunda ayrılacak amortisman (itfa) tutarı ve alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.0008.000 TL tutarında 268 Birikmiş Amortismanlar hesabı

Cevap

Dönem sonunda 8.0008.000 TL tutarında amortisman ayrılmalı ve bu tutar 268 Birikmiş Amortismanlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Satın alınan patent hakkı bir maddi olmayan duran varlıktır. Normal amortisman yöntemi uygulandığında, varlığın maliyeti (40.00040.000 TL) faydalı ömrüne (5 yıl) bölünerek yıllık itfa payı 8.0008.000 TL olarak hesaplanır. Tekdüzen Hesap Planı gereği, maddi olmayan duran varlıkların değer azalışları '268 Birikmiş Amortismanlar' hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyetini ve faydalı ömrünü belirleyin.
Maliyet: 40.00040.000 TL, Faydalı Ömür: 5 yıl.
Amortisman hesaplaması için temel veriler bunlardır.
2
Normal amortisman yöntemine göre yıllık itfa payını hesaplayın.
40.000/5=8.00040.000 / 5 = 8.000 TL.
Normal amortisman yönteminde maliyet, faydalı ömre eşit olarak bölünür.
3
Varlık türüne göre kullanılacak birikmiş amortisman hesabını belirleyin.
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı.
Patent bir 'Hak' olup 26 grubundaki maddi olmayan duran varlıklarda yer alır; bu grubun amortismanları 268 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Dolaylı İtfa Yöntemi

İpuçları

1
Patent bir maddi olmayan duran varlıktır ve 260 Haklar hesabında izlenir.
2
Normal amortisman yönteminde tutarı bulmak için maliyeti faydalı ömre bölmelisiniz.
3
25 grubundaki varlıklar 257 nolu hesabı kullanırken, 26 grubundaki varlıklar 268 nolu hesabı kullanır.

Daha Fazla Pratik

Maddi olmayan duran varlıklarda azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman hesaplamasını içeren bir soruyla pekiştirme yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru →

Bir işletme, yenileme kararı aldığı ve maliyeti 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 180.000180.000 TL olan bir makineyi 20252025 yılı Mayıs ayında 250.000250.000 TL bedelle (KDV hariç) peşin satmıştır. İşletme aynı yılın Eylül ayında 500.000500.000 TL (KDV hariç) bedelle benzer nitelikte yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için %20\%20 oranında normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Bu bilgilere göre, yeni makinenin satın alındığı yılın dönem sonunda (31.12.202531.12.2025) yapılması gereken amortisman kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 100.000100.000 TL tutarında borçlandırılır.

Cevap

Yeni makinenin dönem sonu amortismanı olan 100.000100.000 TL, mevcut Yenileme Fonu'ndan karşılanacağı için 549 Özel Fonlar hesabı bu tutarda borçlandırılmalıdır.
Satıştan elde edilen 130.000130.000 TL kâr, yenileme kararı nedeniyle '549 Özel Fonlar' hesabına alınmıştır. Yeni makine için hesaplanan 100.000100.000 TL amortisman, bu fondan karşılanacağı için 549 numaralı hesabın borç tarafına kaydedilir. Bu sayede işletme o yıl için amortisman gideri yazarak kârını azaltmaz, ancak fonu kullanarak vergi ödemesini ertelemiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış karını hesaplayın.
250.000−(300.000−180.000)=130.000250.000 - (300.000 - 180.000) = 130.000 TL kâr.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için net defter değeri üzerinden satış karı hesaplanmalıdır.
2
Yeni alınan makinenin ilk yıl amortisman tutarını hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL.
VUK uyarınca amortisman tutarı varlığın maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Amortisman tutarının fondan mahsubunu gerçekleştirin.
549 Özel Fonlar (Borç) / 257 Birikmiş Amortismanlar (Alacak) kaydı.
Yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını itfa etmek amacıyla kullanılır.

Anahtar Kavram

VUK 328 uyarınca Yenileme Fonu mahsup işlemleri

İpuçları

1
Önce satıştan doğan kârın Yenileme Fonu'na aktarılıp aktarılmayacağını belirleyin.
2
Yeni alınan makine için hesaplanan amortisman tutarının, fona alınan kâr tutarından küçük mü yoksa büyük mü olduğuna dikkat edin.
3
Yenileme fonu mevcut olduğunda, dönem sonu amortisman kaydında gider hesabı (770 gibi) yerine fon hesabının borçlandırılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Fonda kalan bakiyenin 3 yıllık süre sonunda nasıl kapatılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru →

İşletme, 01.09.202401.09.2024 tarihinde 600.000600.000 TL maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olup işletme azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini benimsemiştir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılında bu taşıt için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 144.000144.000 TL'dir.
Binek otomobil alımlarında Vergi Usul Kanunu uyarınca kıst amortisman uygulanır. Azalan bakiyeler yöntemi seçildiğinde amortisman oranı normal oranının iki katı olan %40\%40 olarak alınır. İlk yıl (20242024) için hesaplanan tam tutar 240.000240.000 TL'dir, ancak kıst kuralı gereği 44 aylık 80.00080.000 TL gider yazılır. İkinci yıl (20252025) matrahı belirlenirken maliyet bedelinden ilk yılın kaydedilen tutarı değil, hesaplanan tam tutarı (240.000240.000 TL) düşülür. Kalan 360.000360.000 TL üzerinden %40\%40 oranı uygulandığında 144.000144.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman oranı %40\%40'tır.
Normal amortisman oranı 1/5=%201/5 = \%20 olup azalan bakiyeler yönteminde bu oran iki katı olarak uygulanır (2×%20=%402 \times \%20 = \%40).
2
2024 yılı (ilk yıl) için tam ve kıst amortismanın hesaplanması
Tam tutar: 240.000240.000 TL, Kıst tutar: 80.00080.000 TL.
600.000×%40=240.000600.000 \times \%40 = 240.000 TL (tam yıl). Binek otomobillerde kıst amortisman uygulandığından 240.000×(4/12)=80.000240.000 \times (4/12) = 80.000 TL (eylül-aralık arası 4 ay) kaydedilir.
3
2025 yılı (ikinci yıl) amortisman matrahının belirlenmesi
Matrah: 360.000360.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın matrahı, bir önceki yılın kıst tutarı değil, hesaplanan tam tutarı üzerinden bulunur: 600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL.
4
2025 yılı amortisman giderinin hesaplanması
144.000144.000 TL.
360.000360.000 TL matrah üzerinden %40\%40 oranı uygulanır: 360.000×%40=144.000360.000 \times \%40 = 144.000 TL.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemine göre kıst amortisman uygulaması ve takip eden yılların matrah hesabı.

İpuçları

1
Binek otomobillerde amortisman süresinin başladığı ay dikkate alınarak kıst amortisman uygulanacağını unutmayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranını belirlemek için normal amortisman oranını ikiyle çarpın.
3
İkinci yılın matrahını bulurken, ilk yıl için hesaplanan tam yıllık amortisman tutarını maliyetten düşmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle 5. yılın (son yılın) amortisman giderini hesaplayarak kıst amortismanın son yıla etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 12Soru →

Bir işletme, başka bir anonim şirketin sermayesinin %25\%25’ini temsil eden hisse senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla satın almıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu hisse senetleri aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler

Cevap

İşletmenin sermaye payı %25\%25 olduğu ve yatırım uzun vadeli amaçlandığı için '242 İştirakler' hesabı kullanılmalıdır.
Doğru cevap İştirakler hesabıdır çünkü Tekdüzen Hesap Planı'na göre, başka bir şirketin sermayesinin %10\%10 ile %50\%50 (dahil) arasındaki bir kısmına sahip olunduğunda bu yatırım '242 İştirakler' hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Yatırımın süresini ve amacını belirleyin.
Yatırım uzun vadelidir (Mali Duran Varlık).
Soruda yatırımın 'uzun vadeli' olduğu açıkça belirtilmiştir.
2
Sermaye payı oranını kontrol edin.
Pay oranı %25\%25’tir.
Tekdüzen Hesap Planı'nda hesap seçimi bu oranlara göre yapılır.
3
Oran aralığına göre uygun hesabı eşleştirin.
%10\%10 ile %50\%50 arası 'İştirakler' kategorisindedir.
THP standartlarına göre %10−%50\%10 - \%50 aralığı iştirak ilişkisini temsil eder.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda hesap ayrımı sermaye payı oranına göre yapılır.

İpuçları

1
Soruda verilen %25\%25 oranı, Tekdüzen Hesap Planı'ndaki temel sınır değerleri (%10\%10 ve %50\%50) açısından değerlendirilmelidir.
2
Eğer pay oranı %10\%10’dan fazla ancak %50\%50’yi geçmiyorsa, bu bir 'iştirak' ilişkisidir.

Daha Fazla Pratik

Pay oranının %60\%60 olduğu bir senaryoda hangi hesabın kullanılacağını düşünerek iştirak ve bağlı ortaklık ayrımını pekiştirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru →

İşletme, 01.01.202301.01.2023 tarihinde 800.000800.000 TL maliyet bedeliyle satın aldığı ve faydalı ömrü 55 yıl olan bir üretim makinesi için "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni kullanmaya başlamıştır. İşletme, 20252025 yılında yöntem değişikliğine giderek "Normal Amortisman Yöntemi"ni uygulama kararı almıştır.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre, işletmenin 20252025 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000

Cevap

İşletmenin 20252025 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı 96.00096.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçmek mümkündür. Bu durumda, geçiş yapılan yıldaki net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman), duran varlığın kalan faydalı ömür süresine bölünerek yıllık amortisman tutarı bulunur. Makinenin 22 yıl boyunca (20232023 ve 20242024) ayrılan toplam amortismanı 512.000512.000 TL (320.000+192.000320.000 + 192.000), kalan değeri ise 288.000288.000 TL'dir. Kalan ömür 33 yıl olduğu için 20252025 tutarı 96.00096.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
20232023 ve 20242024 yılları amortisman tutarlarının hesaplanması
20232023: 800.000×800.000 \times %40 = 320.000 TL; 20242024: (800.000−320.000)×(800.000 - 320.000) \times %40 = 192.000 TL.
Yöntem değişikliğine kadar olan birikmiş amortismanı bulmak gerekir.
3
20252025 başındaki net defter değerinin bulunması
800.000−(320.000+192.000)=288.000800.000 - (320.000 + 192.000) = 288.000 TL.
Yöntem değişikliğinde amortismana tabi olacak kalan tutar budur.
4
Yeni yönteme göre 20252025 amortismanının hesaplanması
288.000/3288.000 / 3 yıl =96.000= 96.000 TL.
VUK'a göre azalan bakiyelerden normale geçildiğinde, kalan değer kalan süreye (5−2=35 - 2 = 3) eşit bölünür.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyelerden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal oranın iki katıdır.
2
Yöntem değişikliğine kadar geçen 22 yılda ayrılan toplam birikmiş amortismanı hesaplayarak işe başlayın.
3
VUK'a göre normale geçişte; kalan bedel, kalan yıla (33 yıl) eşit olarak paylaştırılır.

Daha Fazla Pratik

Normal amortismandan azalan bakiyelere geçişin VUK açısından mümkün olup olmadığını araştırın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 14Soru →

İşletme, aktifinde 800.000800.000 TL maliyet bedeli ile izlenen ve sermayesine %25\%25 oranında iştirak ettiği bir şirketin hisselerinin %40\%40’lık kısmını 350.000350.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır. Satış tarihinde söz konusu iştirak hisselerinin tamamı için ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığı tutarı 120.000120.000 TL’dir.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 78.00078.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 78.00078.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Satış işleminde, satılan iştirak hisselerinin maliyet bedeli olan 320.000320.000 TL (aktif hesap azalışı - alacak) ve bu kısma ait 48.00048.000 TL karşılık (düzenleyici hesap azalışı - borç) hesaplardan çıkarılır. Tahsil edilen 350.000350.000 TL ile net defter değeri (272.000272.000 TL) arasındaki 78.00078.000 TL fark, işletme için bir gelir unsuru olduğundan Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan kısmın maliyet bedelini hesaplayınız.
800.000×%40=320.000800.000 \times \%40 = 320.000 TL
İştirak hisselerinin sadece %40\%40’ı satıldığı için toplam maliyetin ilgili oranı dikkate alınır.
2
Satılan kısma isabet eden değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.
120.000×%40=48.000120.000 \times \%40 = 48.000 TL
Satılan varlığa ait olan karşılık tutarı da satış anında kapatılmalıdır.
3
Satılan payın net defter değerini bulunuz.
320.000−48.000=272.000320.000 - 48.000 = 272.000 TL
Net defter değeri, maliyet bedelinden birikmiş karşılıkların düşülmesiyle elde edilir.
4
Satış karını veya zararını tespit ediniz.
350.000−272.000=78.000350.000 - 272.000 = 78.000 TL (Kar)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıkların satışında, satılan kısma ait maliyet bedeli ve bu kısım için ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığının birlikte kapatılması gerekir.

İpuçları

1
Satışın sadece belirli bir yüzdesi yapıldığı için hem maliyeti hem de karşılığı bu yüzdeye göre oranlamalısınız.
2
Kar veya zararı bulmak için satış bedelini, satılan kısmın net defter değeriyle (Maliyet - Karşılık) karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Eğer satış bedeli 250.000250.000 TL olsaydı, oluşacak zararın hangi hesaba ve ne kadar kaydedileceğini hesaplayarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 15Soru →

İşletme, sermayesinin %16\%16’sına sahip olduğu (K) AŞ paylarını 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında takip etmektedir. İşletme, söz konusu payların %75\%75’lik kısmını 350.000350.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Kalan payların elde tutulmaya devam edileceği ve işletmenin (K) AŞ yönetimi üzerindeki etkinliğinin sona erdiği varsayıldığında, satış ve re klasifikasyon (sınıflandırma) işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşlem sonucunda kalan payların maliyeti hesaplanmalı ve mülkiyet oranı %10'un altına düştüğü için bu tutar '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına borç kaydedilmelidir.
İşletmenin iştirakindeki pay oranı %16\%16'dan %12\%12 satılarak %4\%4'e düşmüştür. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, bir işletmenin başka bir şirketteki sermaye payı %10\%10'un altına düştüğünde ve yönetimdeki etkinliği sona erdiğinde, bu varlıklar '242 İştirakler' hesabından çıkarılarak '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına devredilmelidir. Kalan payların maliyet bedeli 100.000100.000 TL olduğu için bu tutar ilgili hesabın borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan payların maliyetini ve mülkiyet oranını hesapla
Maliyet: 400.000×%75=300.000400.000 \times \%75 = 300.000 TL; Oran: %16×%75=%12\%16 \times \%75 = \%12.
Satış karını ve hesaplardan çıkacak tutarı belirlemek için satılan kısmın maliyeti bilinmelidir.
2
Satış karını hesapla
Satış Karı: 350.000−300.000=50.000350.000 - 300.000 = 50.000 TL.
Satış bedeli ile maliyet arasındaki olumlu fark gelir tablosunda kar olarak raporlanır.
3
Elde kalan payların maliyetini ve yeni oranını hesapla
Maliyet: 400.000−300.000=100.000400.000 - 300.000 = 100.000 TL; Oran: %16−%12=%4\%16 - \%12 = \%4.
Kalan payların değeri ve yeni sınıflandırması bu verilere dayanır.
4
Sınıflandırma kuralını uygula
%4<%10\%4 < \%10 olduğu için yeni hesap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mülkiyet payı %10'un altına düşen ve uzun vadeli tutulan paylar 'İştirakler'den 'Bağlı Menkul Kıymetler'e aktarılır.
5
Muhasebe kaydını tamamla
102 Bankalar (B) 350.000350.000; 240 B.M.K. (B) 100.000100.000; 242 İştirakler (A) 400.000400.000; 645 M.K. Satış Karları (A) 50.00050.000.
Varlık hesaplarındaki artış borca, azalış alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda mülkiyet oranına dayalı sınıflama değişikliği ve satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Önce işletmenin elinde kalan pay oranını (%\%) ve bu orana denk gelen maliyet bedelini bulun.
2
Mülkiyet oranı %10\%10'un altına düştüğünde hangi mali duran varlık hesabının kullanılması gerektiğini hatırlayın.
3
Satış karını bulmak için satılan kısmın maliyeti (300.000300.000 TL) ile satış bedelini (350.000350.000 TL) karşılaştırın ve kalan tutarı doğru hesaba virmanlayın.

Daha Fazla Pratik

İştirak payı satışında ortaya çıkan satış zararının hangi hesapta izlendiğini araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 16Soru →

İşletme, aktifinde 240.000240.000 TL maliyetle kayıtlı olan ve sermayesinin %30\%30'una sahip olduğu iştirak hisse senetlerinin değeri dönem sonunda 200.000200.000 TL'ye düştüğü için karşılık ayırmıştır. Bir sonraki yılın sonunda ise söz konusu iştirak hisse senetlerinin borsa rayici 230.000230.000 TL olarak tespit edilmiştir. Buna göre, ikinci yılın sonunda yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Mevcut karşılık tutarı ile yeni piyasa değeri arasındaki fark olan 30.00030.000 TL için '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılmalı ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı alacaklandırılmalıdır.
İkinci yıl sonunda iştiraklerin piyasa değeri 230.000230.000 TL'ye yükselmiştir. İlk yıl sonunda 40.00040.000 TL karşılık ayrıldığı için hesapta bu tutar bulunmaktadır. İkinci yıl sonunda maliyet ile güncel değer arasındaki fark 10.00010.000 TL'ye düştüğü için, mevcut 40.00040.000 TL'lik karşılığın 30.00030.000 TL'lik kısmının iptal edilmesi gerekir. Bu işlem '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının borçlandırılmasıyla gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci yıl sonunda ayrılan karşılık tutarını hesaplayınız.
240.000−200.000=40.000240.000 - 200.000 = 40.000 TL karşılık ayrılmıştır.
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
İkinci yıl sonundaki güncel değer düşüklüğü durumunu tespit ediniz.
240.000240.000 (Maliyet) - 230.000230.000 (Yeni Değer) = 10.00010.000 TL.
Varlığın değeri artmış olsa da halen maliyetinin altındadır, bu nedenle hala 10.00010.000 TL karşılık gereklidir.
3
İptal edilmesi gereken (Konusu kalmayan) karşılık tutarını bulunuz.
40.00040.000 (Mevcut Karşılık) - 10.00010.000 (Gerekli Karşılık) = 30.00030.000 TL.
Hesaptaki fazla tutarın gelir yazılarak düzeltilmesi gerekir.
4
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
Borç: 244 (30.00030.000), Alacak: 644 (30.00030.000).
Karşılık hesabı (aktif düzenleyici) borçlandırılarak azaltılır, gelir hesabı alacaklandırılarak artırılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı ve karşılık iptal mekanizması

İpuçları

1
Karşılık hesabı aktif düzenleyici (eksi karakterli) bir hesaptır ve alacak kalanı verir.
2
Değer artışı durumunda, maliyet değerini geçmemek şartıyla aradaki fark kadar karşılık iptal edilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer iştirakin değeri 250.000250.000 TL'ye çıksaydı, karşılığın ne kadarı iptal edilirdi ve iştirakler hesabı borçlandırılır mıydı düşününüz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru →

Bir işletme, 2024 yılı içerisinde sermaye payı %60\%60 olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetlerini 1.200.0001.200.000 TL maliyetle satın almıştır. 2024 yılı sonu envanter işlemlerinde söz konusu payların borsa değerinin 1.050.0001.050.000 TL'ye düştüğü saptanmış ve gerekli karşılık ayrılmıştır. 2025 yılı ortasında bu payların %40\%40'ı 450.000450.000 TL bedelle banka aracılığıyla satılmıştır. 2025 yılı sonunda yapılan değerlemede ise kalan payların toplam borsa değerinin 680.000680.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 246 BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 50.000 (BORÇ) / 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR 50.000 (ALACAK)

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda 50.000 TL tutarında karşılık iptal kaydı (246 Borçlu, 644 Alacaklı) yapması gerekmektedir.
Doğru yanıt, elde kalan payların net durumunu yansıtır. Başlangıçta 1.200.000 TL maliyetli varlık için 150.000 TL karşılık ayrılmıştır. Payların %40'ı satılınca, kalan %60'lık kısmın maliyeti 720.000 TL ve karşılık bakiyesi 90.000 TL olur. 2025 sonunda borsa değeri 680.000 TL'ye çıktığında, gereken karşılık tutarı sadece 40.000 TL (720.000 - 680.000) olmalıdır. Bu durumda mevcut 90.000 TL'lik bakiyenin 50.000 TL'si fazladır ve iptal edilerek '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı sonunda ayrılan karşılık tutarını hesapla
1.200.000−1.050.000=150.0001.200.000 - 1.050.000 = 150.000 TL
Maliyet değeri borsa değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kadar ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
2
Satılan paylara ait maliyet ve karşılık paylarını belirle
Maliyet: 1.200.000×0,40=480.0001.200.000 \times 0,40 = 480.000 TL; Karşılık: 150.000×0,40=60.000150.000 \times 0,40 = 60.000 TL
Varlıkların bir kısmı satıldığında, o varlığa ait maliyet ve birikmiş karşılıklar da orantılı olarak kayıtlardan çıkarılmalıdır.
3
Elde kalan payların maliyetini ve mevcut karşılık bakiyesini tespit et
Kalan Maliyet: 1.200.000−480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL; Kalan Karşılık: 150.000−60.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Yıl sonu envanter kaydı, satış sonrası kalan bakiyeler üzerinden değerlendirilmelidir.
4
2025 sonu itibarıyla olması gereken (gerekli) karşılık tutarını hesapla
720.000(Maliyet)−680.000(BorsaDeg˘eri)=40.000720.000 (Maliyet) - 680.000 (Borsa Değeri) = 40.000 TL
Yeni borsa değeri maliyetin altında olduğu sürece, aradaki fark kadar karşılık bakiyesi olması gerekir.
5
Mevcut karşılık ile olması gerekeni karşılaştırarak envanter kaydını belirle
90.000(Mevcut)−40.000(Gerekli)=50.00090.000 (Mevcut) - 40.000 (Gerekli) = 50.000 TL (İptal edilecek tutar)
Mevcut karşılık, gereken tutardan fazla ise aradaki fark '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı ile gelire dönüştürülür.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü karşılığının kısmi satış sonrası kalan bakiye üzerinden revize edilmesi ve karşılık iptal mantığı.

İpuçları

1
Satış işlemi sırasında karşılık hesabının bir kısmının da kapatıldığını unutmayın.
2
2025 sonundaki yeni değerleme farkını, 2024'ten devreden ve satıştan sonra elde kalan karşılık bakiyesi (90.000 TL) ile kıyaslayın.
3
Varlığın maliyeti 720.000 TL, güncel piyasa değeri 680.000 TL ise, bilançoda görünmesi gereken karşılık miktarı 40.000 TL olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Varlığın borsa değerinin maliyetin (720.000 TL) üzerine çıkması durumunda yapılabilecek maksimum iptal kaydını araştırınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 18Soru →

İşletme, 01.06.202601.06.2026 tarihinde kiraladığı bir depo için 33 yıllık kira bedelini peşin olarak ödemiştir. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği, yapılan bu ödemenin 20282028 yılı faaliyet dönemiyle ilgili olan kısmının kaydedilmesi gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler

Cevap

Yapılan peşin ödemenin bir yıldan uzun bir süreyi (20282028 yılını) kapsaması nedeniyle, bu tutarın 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında izlenmesi gerekir.
İşletme 33 yıllık bir ödeme yapmıştır. Muhasebenin temel kavramlarından olan dönemsellik kavramı gereği, her dönemin gelir ve gideri ait olduğu dönemde muhasebeleştirilmelidir. 01.06.202601.06.2026 tarihinde yapılan bu ödemenin bilanço tarihi itibarıyla (31.12.202631.12 .2026) bir yılı aşan kısmı, yani 20282028 yılına isabet eden tutarı, duran varlıklar grubunda yer alan '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabında takip edilmelidir. Eğer bu süre bir yıldan kısa olsaydı '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabı kullanılacaktı.

Adım Adım Çözüm

1
Giderin hangi dönemlere ait olduğunu analiz edin.
Ödeme 33 yılı kapsamaktadır: 20262026 (cari), 20272027 (gelecek 12 ay) ve 20282028 (gelecek yıllar).
Dönemsellik kavramı uyarınca her yılın gideri kendi döneminde raporlanmalıdır.
2
Vade sınıflamasını yapın.
20262026 yılı sonu itibarıyla 20272027 yılı kısa vadeli, 20282028 yılı ise uzun vadelidir.
Bilanço gününden itibaren 1 yıla kadar olan unsurlar dönen varlıklarda, 1 yılı aşanlar duran varlıklarda sınıflandırılır.
3
Uygun muhasebe hesabını belirleyin.
11 yılı aşan ve duran varlık niteliği taşıyan peşin giderler için 280 numaralı hesap kullanılır.
Tekdüzen Hesap Planı gereği uzun vadeli peşin ödenen giderler bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Gelecek Yıllara Ait Giderlerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Giderin vadesinin bilanço tarihinden itibaren ne kadar sürdüğünü hesaplayın.
2
11 yılı aşan peşin ödenmiş giderler için duran varlıklar (2 ile başlayan hesaplar) grubuna bakın.

Daha Fazla Pratik

Vadesi bir yılın altına inen uzun vadeli giderlerin dönem sonunda hangi hesaba aktarıldığını (vade dönüşümü) inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru →

Bir maden işletmesi, 20242024 yılında yeni bir rezerv sahası için 600.000600.000 TL arama ve 400.000400.000 TL hazırlık-geliştirme harcaması yapmıştır. Ayrıca saha kullanım hakkı (imtiyaz) için 200.000200.000 TL ödenmiştir. Sahadaki toplam cevher miktarı başlangıçta 120.000120.000 ton olarak tahmin edilmiş ve 20242024 yılında 20.00020.000 ton üretim yapılmıştır. 20252025 yılı başında yapılan yeni bir teknik raporla, sahadaki kalan rezervin 250.000250.000 ton olduğu tespit edilmiştir. 20252025 yılında 50.00050.000 ton üretim gerçekleştirildiğine göre, 20252025 yılı sonu itibarıyla "278 Birikmiş Tükenme Payları" hesabının bakiyesi kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 400.000

Cevap

2025 yılı sonu itibarıyla Birikmiş Tükenme Payları hesabının kümülatif bakiyesi 400.000 TL olmalıdır.
Doğru cevap olan seçenek, 2024 yılındaki üretim için hesaplanan 200.000 TL ile 2025 yılında revize edilen yeni oran (4 TL/ton) üzerinden hesaplanan 200.000 TL'nin toplamını yansıtmaktadır. Muhasebe standartları ve VUK gereği, rezerv miktarındaki değişiklikler geçmişi düzeltmek yerine, kalan net defter değerinin yeni kalan rezerve oranlanması yoluyla ileriye dönük olarak yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı toplam maliyetini ve birim tükenme payını hesapla.
600.000+400.000+200.000=1.200.000600.000 + 400.000 + 200.000 = 1.200.000 TL toplam maliyet. Birim pay: 1.200.000/120.000=101.200.000 / 120.000 = 10 TL/ton.
Varlığın tükenmeye esas maliyet bedelini belirlemek için.
2
2024 yılı tükenme payını ve yıl sonu net defter değerini hesapla.
20.000×10=200.00020.000 \times 10 = 200.000 TL (2024 payı). Net Defter Değeri: 1.200.000−200.000=1.000.0001.200.000 - 200.000 = 1.000.000 TL.
Rezerv değişikliği sonrası yeni oranı hesaplamak için baz değeri bulmak gerekir.
3
2025 yılı için revize edilmiş yeni birim tükenme payı oranını hesapla.
1.000.000/250.000=41.000.000 / 250.000 = 4 TL/ton.
Rezerv değişiklikleri ileriye dönük uygulanır; kalan net değer kalan yeni rezerve bölünür.
4
2025 yılı tükenme payını ve kümülatif bakiyeyi hesapla.
50.000×4=200.00050.000 \times 4 = 200.000 TL (2025 payı). Toplam Bakiye: 200.000(2024)+200.000(2025)=400.000200.000 (2024) + 200.000 (2025) = 400.000 TL.
Birikmiş Tükenme Payları hesabı, varlığın ömrü boyunca ayrılan tüm payları gösteren bir biriktirme hesabıdır.

Anahtar Kavram

Özel Tükenmeye Tabi Varlıklarda Rezerv Değişikliğinin Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı esas alınarak hesaplanır.
2
Rezerv miktarı değiştiğinde, yeni birim payı bulmak için kalan net defter değerini yeni kalan rezerve bölmelisiniz.
3
Birikmiş Tükenme Payları hesabı kümülatif çalışır; hem 2024 hem de 2025 paylarını toplamayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda maden sahasının satışını veya hurda değerin etkisini içeren senaryoları inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce 2024 sonundaki net değeri bulup, bu değeri yeni birim maliyet olarak 2025 üretimiyle çarptıktan sonra eski payla toplamak en güvenli yoldur.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 20Soru →

İşletme, 01.11.202401.11.2024 tarihinde genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken amortisman gider kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ: 288.000288.000 / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR: 288.000288.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı için kaydetmesi gereken amortisman gideri 288.000288.000 TL olup, bu tutar 770 Genel Yönetim Giderleri borç, 257 Birikmiş Amortismanlar alacak şeklinde kaydedilmelidir.
Doğru cevap, binek otomobillere özgü kıst amortisman kuralı ile azalan bakiyeler yönteminin teknik hesaplama mantığını birleştirir. Binek otomobillerde ilk yıl sadece kullanıldığı aylar kadar amortisman gideri yazılabilirken (80.00080.000 TL), yöntemin doğası gereği ikinci yılın hesaplama tabanı (matrahı), varlığın sanki ilk yıl tam amortismana tabi tutulmuş gibi varsayılan değeri üzerinden (1.200.000−480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL) belirlenir. Bu matraha %40\%40 oranının uygulanması sonucu 288.000288.000 TL tutarına ulaşılır ve gider ilgili faaliyet hesabı olan Genel Yönetim Giderleri'ne aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Oran=%40Oran = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (1/5=%201/5 = \%20) iki katı olarak uygulanır.
2
2024 yılı (ilk yıl) teorik tam yıl ve kıst amortismanın hesaplanması
Tam Yıl: 480.000480.000 TL, Kıst: 80.00080.000 TL
1.200.000×0,40=480.0001.200.000 \times 0,40 = 480.000 TL (Tam yıl). Kasım ve Aralık ayları için 22 aylık kıst amortisman: (480.000/12)×2=80.000(480.000 / 12) \times 2 = 80.000 TL.
3
2025 yılı (ikinci yıl) amortisman matrahının tespiti
Matrah=720.000Matrah = 720.000 TL
Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi uygulanırken, ikinci yılın matrahı maliyet bedelinden ilk yılın kıst tutarı değil, teorik tam yıl tutarı düşülerek bulunur: 1.200.000−480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL.
4
2025 yılı amortisman giderinin hesaplanması
288.000288.000 TL
720.000×0,40=288.000720.000 \times 0,40 = 288.000 TL.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması ve azalan bakiyeler yönteminde matrahın aşındırılması kuralı.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobilin faydalı ömrünün son yılında (5. yıl) ayrılacak amortisman tutarının, ilk yıl ayrılmayan kıst kısımla birlikte nasıl hesaplandığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Sayfa 1 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe | Examkin