Soru

Zorluk: ZorÖzel (Kendi Nam ve Hesabına) İnşaat İşleri Muhasebesi

Özel inşaat işletmeciliği (yap-sat) yapan bir işletme, mülkiyeti kendisine ait bir arazi üzerine inşa ettiği ve tamamı özdeş 10 daireden oluşan konut projesini 2025 yılı içerisinde tamamlamıştır. Projeye ilişkin gerçekleşen toplam maliyet verileri aşağıdadır:

Maliyet UnsuruTutar (TL)
Arsa Payı Maliyeti4.000.0004.000.000
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri5.000.0005.000.000
Direkt İşçilik Giderleri2.000.0002.000.000
Genel Üretim Giderleri1.000.0001.000.000

İşletme, inşaatın tamamlandığı dönemde dairelerin 7 adedini satarak müşterilerine teslim etmiştir. Stokta kalan 3 daire için ise potansiyel alıcılardan toplam 4.500.0004.500.000 TL tutarında nakit avans tahsil edilmiştir.

Bu bilgilere göre, inşaatın tamamlanıp satışların gerçekleştirildiği dönem sonu bilançosunda "152 Mamuller" hesabının borç kalanı kaç TL olmalıdır?

  1. 3.600.0003.600.000Cevap
  2. B
    8.100.0008.100.000
  3. C
    12.000.00012.000.000
  4. D
    00
  5. E
    8.400.0008.400.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu bilançosunda yer alacak stok tutarı 3.600.0003.600.000 TL olmalıdır.
Doğru cevap 3.600.0003.600.000 TL'dir. İşletmenin toplam maliyeti olan 12.000.00012.000.000 TL, 10 özdeş daireye paylaştırıldığında daire başı maliyet 1.200.0001.200.000 TL olur. Satılan 7 dairenin maliyeti (8.400.0008.400.000 TL) '620 Satılan Mamuller Maliyeti' hesabına borç, '152 Mamuller' hesabına alacak kaydedilerek stoktan çıkarılır. Kalan 3 daire (3×1.200.000=3.600.0003 \times 1.200.000 = 3.600.000 TL) ise '152 Mamuller' hesabının borç bakiyesi olarak bilançoda yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam üretim maliyetini hesaplayın.
4.000.000+5.000.000+2.000.000+1.000.000=12.000.0004.000.000 + 5.000.000 + 2.000.000 + 1.000.000 = 12.000.000 TL
Özel inşaatlarda arsa maliyeti ve tüm inşaat giderleri mamul maliyetini oluşturur.
2
Daire başına düşen birim maliyeti bulun.
12.000.000/10=1.200.00012.000.000 / 10 = 1.200.000 TL/daire
Tüm daireler özdeş olduğu için toplam maliyet daire sayısına bölünür.
3
Satılan mamullerin maliyetini hesaplayarak stoktan çıkışını yapın.
7×1.200.000=8.400.0007 \times 1.200.000 = 8.400.000 TL (620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabına devredilir)
Satılan ve teslim edilen birimlerin maliyeti gelir tablosuna aktarılır.
4
Stokta kalan dairelerin maliyetini (152 Mamuller bakiye) hesaplayın.
3×1.200.000=3.600.0003 \times 1.200.000 = 3.600.000 TL
Satılmayan 3 daire dönem sonu bilançosunda mamul stoku olarak izlenir. Tahsil edilen avanslar ise '340 Alınan Sipariş Avansları' hesabında pasifte izlenir, stok maliyetini etkilemez.

Anahtar Kavram

Özel inşaat işleri (yap-sat), Tek Düzen Hesap Planı'na göre bir 'üretim' faaliyeti olarak kabul edilir. Maliyetler 150, 710, 720, 730 hesaplar aracılığıyla 151 ve ardından 152 hesapta toplanır. Satış gerçekleştiğinde 152 hesaptan 620 Satılan Mamuller Maliyeti hesabına devir yapılır.

İpuçları

1
Özel inşaat işleri bir üretim faaliyeti gibidir; maliyetler mamul stoklarında izlenir.
2
Satılan her bir daire için 152 Mamuller hesabı alacaklandırılarak stoktan çıkış yapılmalıdır.
3
Toplam maliyeti daire sayısına bölerek birim maliyeti bulun ve stokta kalan daire sayısı ile çarpın. Avans tutarının stok bakiyesiyle bir ilgisi olmadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Stokta kalan daireler için alınan avansların muhasebe kaydını ve satış anındaki fatura kesim işlemini gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Toplam maliyetten satılanların payını yüzde olarak çıkarabilirsiniz. 10 daireden 7'si satıldıysa, maliyetin %30'u stokta kalmış demektir: 12.000.000×0,30=3.600.00012.000.000 \times 0,30 = 3.600.000 TL.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla