Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMerkez Bankası ve Bankalararası İşlemler

(A) Bankası, 1 Mart 2026 tarihinde likidite fazlasını değerlendirmek amacıyla Interbank Para Piyasası'nda (B) Bankası'na 15.000.00015.000.000 TL tutarında, 1515 gün vadeli depo (borç) vermiştir. Söz konusu işlem için yıllık %48\%48 faiz oranı kararlaştırılmıştır. 16 Mart 2026 tarihinde (vade sonunda) anapara ve faiz tutarı, (B) Bankası'nın T.C. Merkez Bankası (TCMB) nezdindeki serbest hesabından (A) Bankası'nın serbest hesabına virman yapılarak tahsil edilmiştir.

Buna göre, (A) Bankası tarafından vade sonunda yapılacak muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (BSMV oranı %5\%5 olarak dikkate alınacaktır.)

  1. Borç: 020 T.C. Merkez Bankası 15.300.000 TL / Alacak: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Alacak: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 300.000 TLCevap
  2. B
    Borç: 020 T.C. Merkez Bankası 15.285.000 TL, Borç: 392 Diğer Vergi ve Fonlar 15.000 TL / Alacak: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Alacak: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 300.000 TL
  3. C
    Borç: 021 T.C. Merkez Bankası (Zorunlu Karşılıklar) 15.300.000 TL / Alacak: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Alacak: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 300.000 TL
  4. D
    Borç: 020 T.C. Merkez Bankası 15.295.890 TL / Alacak: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Alacak: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 295.890 TL
  5. E
    Borç: 030 Para Piyasalarından Alacaklar 15.000.000 TL, Borç: 510 Para Piyasalarından Alınan Faizler 300.000 TL / Alacak: 020 T.C. Merkez Bankası 15.300.000 TL

Cevap

Vade sonunda anapara ve BSMV'den istisna olan faiz tutarının toplamı olan 15.300.000 TL, 020 T.C. Merkez Bankası hesabına borç kaydedilirken; 030 ve 510 nolu hesaplar alacaklandırılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, bankanın nakit varlığını temsil eden '020 T.C. Merkez Bankası' hesabı toplam tutar (15.300.000 TL) kadar borçlandırılır. Alacak tarafında ise ana para alacağı '030 Para Piyasalarından Alacaklar' hesabından düşülür ve kazanılan faiz '510 Para Piyasalarından Alınan Faizler' hesabına gelir olarak kaydedilir. BSMV hesaplanmamasının nedeni bankalararası işlemlerin vergiden istisna olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz tutarının hesaplanması
15.000.000×0,48×15360=300.00015.000.000 \times 0,48 \times \frac{15}{360} = 300.000 TL
Banka işlemlerinde aksi belirtilmedikçe faiz süresi ticari yıl (360 gün) üzerinden hesaplanır.
2
Vergi (BSMV) durumunun analizi
BSMV = 0 TL (İstisna)
6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu Madde 29/p uyarınca, bankaların birbirleriyle yaptıkları işlemlerden elde ettikleri lehe paralar BSMV'den istisnadır.
3
Hesap kodlarının belirlenmesi ve yevmiye kaydının oluşturulması
Borç: 020 (15.300.000), Alacak: 030 (15.000.000), Alacak: 510 (300.000)
TCMB nezdindeki serbest hesap (020) artarken, depo alacağı (030) kapanır ve faiz geliri (510) kaydedilir.

Anahtar Kavram

Bankalararası İşlemlerde Vergi İstisnası ve TCMB Hesap İşleyişi

İpuçları

1
Bankaların birbirlerine verdiği borçlar (Interbank) için faiz hesaplarken yılın kaç gün kabul edildiğine ve vergi istisnalarına dikkat edin.
2
TCMB nezdinde bankaların iki ana hesabı bulunur: 020 (Serbest) ve 021 (Bloke/Zorunlu Karşılık). Para transferleri serbest hesap üzerinden yapılır.
3
Gider Vergileri Kanunu'na göre bankalararası işlemler BSMV'den muaftır. Bu nedenle faiz geliri üzerinden %5 vergi düşülmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Bankalararası Repo işlemlerinde mülkiyetin devri ve nazım hesaplardaki izleme süreçlerini inceleyerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce faizi (15.000.000×0,48×15/360=300.00015.000.000 \times 0,48 \times 15/360 = 300.000) hesaplayıp, ardından bu işlemin bankalararası bir depo işlemi olduğunu fark ederek BSMV'yi 0 kabul edip toplam tahsilatın 15.300.000 TL olduğunu bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Merkez Bankası ve Bankalararası İşlemler

Bu konudan daha fazla soru