Soru

Zorluk: ZorMali Duran Varlıklar (Bağlı Menkul Kıymetler, İştirakler, Bağlı Ortaklıklar)

(K) İşletmesi, sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (L) A.Ş.’nin %40\%40 payına sahiptir ve bu payları maliyet bedeliyle "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. (L) A.Ş. sermayesini nakit artırımla 3.000.0003.000.000 TL'ye çıkarmaya karar vermiş, (K) İşletmesi rüçhan hakkını kullanarak bu artırıma payı oranında iştirak etmiş ancak ödemeyi henüz gerçekleştirmemiştir. Aynı tarihte (K) İşletmesi, (L) A.Ş.'nin diğer ortaklarından sermayenin %15\%15'ine tekabül eden payları 450.000450.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın alarak ortaklık payını %55\%55'e çıkarmış ve yönetim kontrolünü ele geçirmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 245 BAĞLI ORTAKLIKLAR 1.650.000
    243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    242 İŞTİRAKLER 1.200.000
    246 BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    102 BANKALAR 450.000
    Cevap
  2. B
    242 İŞTİRAKLER 850.000
    102 BANKALAR 450.000
    243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
  3. C
    110 HİSSE SENETLERİ 1.650.000
    243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    242 İŞTİRAKLER 1.200.000
    246 BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    102 BANKALAR 450.000
  4. D
    245 BAĞLI ORTAKLIKLAR 1.650.000
    242 İŞTİRAKLER 1.200.000
    102 BANKALAR 450.000
  5. E
    245 BAĞLI ORTAKLIKLAR 1.250.000
    243 İŞTİRAKLERE SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    242 İŞTİRAKLER 800.000
    246 BAĞLI ORTAKLIKLARA SERMAYE TAAHHÜTLERİ (-) 400.000
    102 BANKALAR 450.000

Cevap

İşletmenin ortaklık payı %50'yi aşarak %55'e ulaştığı için paylar '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabına devredilmeli ve henüz ödenmemiş olan sermaye taahhüdü '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabına aktarılmalıdır.
İşletmenin (L) A.Ş.'deki toplam payı %55\%55'e ulaştığı için bu yatırım artık bir bağlı ortaklıktır. Yevmiye kaydında, mevcut maliyet bedeli olan 1.200.0001.200.000 TL (800.000800.000 eski + 400.000400.000 rüçhan hakkı) ve yeni nakit alınan 450.000450.000 TL'lik pay toplamı olan 1.650.0001.650 .000 TL "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabına borç kaydedilmelidir. Aynı zamanda henüz ödenmemiş olan 400.000400.000 TL'lik taahhüt tutarı, pasif karakterli bir aktif düzenleyici hesap olan "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)" hesabından çıkarılarak (borçlandırılarak) "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabına aktarılmalıdır (alacaklandırılmalıdır).

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut iştirak payının ve rüçhan hakkı payının maliyetini hesaplayınız.
Mevcut %40\%40 pay: 2.000.000×0,40=800.0002.000.000 \times 0,40 = 800.000 TL. Sermaye artırımındaki pay (%40\%40): (3.000.0002.000.000)×0,40=400.000(3.000.000 - 2.000.000) \times 0,40 = 400.000 TL.
Sınıflandırma öncesi işletmenin sahip olduğu toplam hak tutarını belirlemek gerekir.
2
Toplam ortaklık oranını ve yeni sınıflandırmayı belirleyiniz.
Toplam pay: %40\%40 (eski) + %15\%15 (yeni) = %55\%55. Sınıflandırma: Bağlı Ortaklıklar.
Ortaklık payı %10%50\%10-\%50 arasında ise iştirak, %50\%50 üzerinde ise bağlı ortaklık olarak sınıflandırılır.
3
Yevmiye kaydındaki hesap tutarlarını hesaplayınız.
245 Borç: 800.000+400.000+450.000=1.650.000800.000 + 400.000 + 450.000 = 1.650.000 TL. 242 Alacak: 800.000+400.000=1.200.000800.000 + 400.000 = 1.200.000 TL. Banka Alacak: 450.000450.000 TL. Taahhüt transferi: 400.000400.000 TL.
Varlıkların el değiştirmesi ve yeni maliyet unsurlarının kaydı için çift taraflı kayıt ilkesi uygulanır.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ortaklık payı oranlarına göre sınıflandırma ve sermaye taahhütlerinin aktarımı.
Bu soruyu puanla