Examkin

Soru

Zorluk: ZorAlacakların Envanteri ve Değerlemesi

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde müşterisi (A)'ya 15.00015.000 USD tutarında veresiye (senetsiz) mal satmıştır (Kur: 11 USD = 3030 TL). 20.11.202520.11.2025 tarihinde müşterinin borcunu ödeyemeyeceği anlaşılmış ve hakkında icra takibi başlatılmıştır (Kur: 11 USD = 3333 TL). Bu alacağın 5.0005.000 USD tutarındaki kısmı için daha önce alınmış bir banka teminat mektubu bulunmaktadır.

31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu değerlemesi yapılırken kur 11 USD = 3636 TL olarak saptanmış ve işletme şüpheli alacağın teminatsız kısmı için Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre karşılık ayırmıştır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı envanter ve değerleme kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. "654 Karşılık Giderleri" hesabı 360.000360.000 TL borçlandırılmalıdır.Cevap
  2. B
    "654 Karşılık Giderleri" hesabı 300.000300.000 TL borçlandırılmalıdır.
  3. C
    "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı 540.000540.000 TL alacaklandırılmalıdır.
  4. D
    "646 Kambiyo Karları" hesabı toplam 45.00045.000 TL alacaklandırılmalıdır.
  5. E
    "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabının dönem sonu bilançosundaki değeri 495.000495.000 TL olmalıdır.

Cevap

"654 Karşılık Giderleri" hesabının 360.000360.000 TL borçlandırılması ifadesi doğrudur.
İşletmenin elindeki 15.00015.000 USD tutarındaki alacak, dönem sonunda 3636 TL kurundan değerlendiğinde toplam 540.000540.000 TL'ye ulaşır. Ancak bu alacağın 5.0005.000 USD'lik kısmı banka teminatı altındadır. Karşılık ayrılabilecek şüpheli kısım ise yalnızca teminatsız olan 10.00010.000 USD'dir. Bu tutarın dönem sonu kuruna göre TL karşılığı (10.000×36=360.00010.000 \times 36 = 360.000 TL) gider olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın TL cinsinden başlangıç ve şüpheli hale gelme tarihindeki değerlerini hesapla.
Başlangıç: 15.000×30=450.00015.000 \times 30 = 450.000 TL; Şüpheli (20.1120.11): 15.000×33=495.00015.000 \times 33 = 495.000 TL.
Yabancı paralı alacaklar her değer değişiminde veya raporlama tarihinde güncel kura getirilmelidir.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) değerlemesini gerçekleştir.
Dönem sonu değeri: 15.000×36=540.00015.000 \times 36 = 540.000 TL. Toplam Kambiyo Karı: 540.000−450.000=90.000540.000 - 450.000 = 90.000 TL.
VUK uyarınca yabancı paralı varlıklar borsa rayici (yoksa TCMB döviz alış kuru) ile değerlenir.
3
Karşılık ayrılacak şüpheli (teminatsız) tutarı belirle.
Teminatsız Kısım: 15.000−5.000=10.00015.000 - 5.000 = 10.000 USD.
VUK Madde 323 gereği, teminatlı alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz.
4
Dönem sonu kuru üzerinden karşılık tutarını hesapla.
Karşılık Tutarı: 10.000×36=360.00010.000 \times 36 = 360.000 TL.
Şüpheli yabancı paralı alacaklarda karşılık, değerleme yapılmış güncel TL tutarı üzerinden ayrılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı şüpheli ticari alacaklarda değerleme yapıldıktan sonra, sadece teminatsız kalan kısım için güncel kur üzerinden karşılık ayrılması gerekir.

İpuçları

1
Yabancı paralı alacaklarda karşılık ayırmadan önce varlığı dönem sonu kuruna göre değerlemeyi unutmayın.
2
Banka teminat mektubu, alacağın o kısmının 'şüpheli' olma vasfını ortadan kaldırır.
3
Karşılık tutarı = (Toplam USD Alacağı - Teminatlı USD) x Dönem Sonu Kuru formülü ile hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Bu alacağın sonraki yıl 8.0008.000 USD olarak tahsil edilmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam alacağı dönem sonu kuruna getirip (540.000540.000 TL), ardından teminatlı kısmı USD cinsinden düşüp kalan 10.00010.000 USD'yi güncel kurla çarparak sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Alacakların Envanteri ve Değerlemesi

Bu konudan daha fazla soru