Soru

Zorluk: OrtaAlacakların Envanteri ve Değerlemesi

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sırasında, müşterisinden olan 180.000180.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için borçlu hakkında dava açıldığı tespit edilmiştir. Bu alacağın 60.00060.000 TL'lik kısmı bir gayrimenkul rehni ile teminat altına alınmıştır. Aynı gün yapılan incelemede, söz konusu alacağa karşılık müşterinin 30.00030.000 TL'yi işletmenin banka hesabına yatırdığı ancak bu işleme dair muhasebe kaydının henüz yapılmadığı belirlenmiştir.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, işletmenin bu alacak için ayırabileceği azami şüpheli ticari alacak karşılığı kaç TL'dir?

  1. A
    180.000180.000 TL
  2. B
    150.000150.000 TL
  3. C
    120.000120.000 TL
  4. 90.00090.000 TLCevap
  5. E
    30.00030.000 TL

Cevap

İşletmenin ayırabileceği azami karşılık tutarı 90.00090.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca, bir alacağın şüpheli alacak karşılığına konu edilebilmesi için teminatsız olması şarttır. İşletmenin 180.000180.000 TL'lik başlangıç bakiyesinden, envanter sırasında saptanan 30.00030.000 TL'lik tahsilat düşüldüğünde gerçek alacak tutarı 150.000150.000 TL olarak bulunur. Bu tutarın 60.00060.000 TL'lik kısmı gayrimenkul rehni ile teminatlı olduğundan, karşılık ayrılabilecek azami tutar 150.00060.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın fiili tutarının belirlenmesi (Envanter düzeltmesi)
180.00030.000=150.000180.000 - 30.000 = 150.000 TL
Müşterinin banka hesabına yatırdığı ancak kayda alınmayan 30.00030.000 TL, alacağın gerçek tutarını düşürür.
2
Teminatsız (şüpheli) kısmın hesaplanması
150.00060.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Vergi Usul Kanunu (VUK) Madde 323 uyarınca, alacağın teminatlı kısmı (gayrimenkul rehni vb.) için şüpheli alacak karşılığı ayrılamaz.
3
Azami karşılık tutarının tespiti
90.00090.000 TL
Şüpheli hale gelen teminatsız kısmın tamamı için ihtiyatlılık kavramı gereği %100 oranında karşılık ayrılabilir.

Anahtar Kavram

VUK'a göre şüpheli alacaklarda envanter düzeltmesi ve teminat kısıtlaması

İpuçları

1
Şüpheli alacak karşılığı hesaplamadan önce, alacağın fiili (gerçek) tutarını belirlemeniz gerekir.
2
Unutulan bir banka tahsilatı varsa, bu tutarı ana bakiyeden düşmelisiniz. Ayrıca rehine bağlanmış kısımları dikkate almayın.
3
Hesaplama formülü: (Toplam Alacak - Tahsil Edilen) - Teminatlı Kısım = Karşılık Ayrılacak Tutar.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrıldıktan sonraki dönemde alacağın bir kısmının tahsil edilmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce düzeltme kaydını (102 Bankalar Borçlu, 120 Alıcılar Alacaklı) zihninizde yaparak alacak bakiyesini 150.000150.000 TL'ye indirin, ardından bu bakiyeyi teminatlı (60.00060.000) ve teminatsız (90.00090.000) olarak ikiye bölün.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla