Soru

Zorluk: ZorAlacakların Envanteri ve Değerlemesi

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde mal satışından doğan 18.00018.000 USD tutarındaki senetsiz ticari alacağını kayıtlara almıştır (11 USD = 30,5030,50 TL). 31.12.202531.12.2025 tarihindeki dönem sonu değerlemesinde kur 11 USD = 33,0033,00 TL olarak gerçekleşmiş ve gerekli kur farkı kaydı yapılmıştır. 20262026 yılının Mart ayında, borçlunun iflas erteleme talebinde bulunması üzerine alacak için icra takibi başlatılmış ve alacak şüpheli hale gelmiştir. Söz konusu alacağın 200.000200.000 TL'lik kısmı için daha önce alınmış bir banka teminat mektubu bulunmaktadır.

İhtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kalan kısmı için karşılık ayrılmasına karar verildiğine göre, 20262026 yılında yapılması gereken muhasebe kaydında "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

  1. 394.000Cevap
  2. B
    594.000
  3. C
    349.000
  4. D
    549.000
  5. E
    45.000

Cevap

Dönem sonu değerlenmiş toplam alacak tutarı olan 594.000594.000 TL'den, banka teminat mektubu ile güvence altına alınan 200.000200.000 TL düşüldükten sonra kalan 394.000394.000 TL karşılık gideri olarak kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan 394.000394.000 TL, işletmenin elindeki yabancı paralı alacağın dönem sonu değerlemesi yapılmış güncel TL karşılığından (594.000594.000 TL), tahsilatı garanti altında olan teminat tutarının (200.000200.000 TL) çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Bu uygulama hem Dönemsellik hem de İhtiyatlılık kavramlarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın 31.12.2025 tarihindeki değerlenmiş TL bakiyesini hesapla.
18.000 USD×33,00 TL/USD=594.000 TL18.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL/USD} = 594.000 \text{ TL}
Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek bilançoda gösterilmelidir.
2
Alacağın teminatlı ve teminatsız kısımlarını ayrıştır.
Toplam: 594.000594.000 TL, Teminatlı: 200.000200.000 TL, Teminatsız: 394.000394.000 TL
VUK ve ihtiyatlılık kavramı gereği, şüpheli alacakların sadece teminatsız kalan kısmı için karşılık ayrılabilir.
3
Karşılık gideri tutarını belirle ve muhasebe kaydını oluştur.
654 Karşılık Giderleri (Borçlu): 394.000394.000 TL
Şüpheli hale gelen teminatsız kısım için karşılık ayrılması işletmenin giderlerini ve ihtiyatlılığını yansıtır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminat ve Değerleme Etkisi

İpuçları

1
Yabancı paralı alacakların şüpheli hale gelmeden önce en son yapılan değerleme kaydı ile güncellenmiş bakiyesini dikkate almalısınız.
2
Karşılık ayırırken sadece 'risk altında olan' (teminatı olmayan) tutarı hesaplamanız gerektiğini unutmayın.
3
18.00018.000 doların 33,0033,00 kurundan değerini bulup, bundan 200.000200.000 TL teminatı düşerek sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu alacak için dönem sonunda reeskont hesaplanmış olsaydı, karşılık tutarı nasıl etkilenirdi?

Alternatif Yöntem

Önce alacağın başlangıç değerinden teminatı düşüp (549.000200.000=349.000549.000 - 200.000 = 349.000), üzerine kur farkı artışını (18.000×2,50=45.00018.000 \times 2,50 = 45.000) ekleyerek de aynı sonuca (394.000394.000 TL) ulaşılabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla