Soru

Zorluk: ZorTransit Ticaret İşlemleri

Türkiye'de yerleşik (A) İşletmesi, transit ticaret kapsamında İngiltere'deki bir tedarikçiden 80.00080.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı ticari malları, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın doğrudan Gürcistan'daki bir müşteriye 110.000110.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların alış tarihindeki kur 11 USD = 32,0032,00 TL, satış tarihindeki kur ise 11 USD = 33,0033,00 TL'dir. İşletme, dönem sonunda henüz tahsil edilmemiş alacağı ve ödenmemiş borcu için değerleme yapacaktır (31.1231.12 değerleme kuru 11 USD = 35,0035,00 TL).

Buna göre, işletmenin bu transit ticaret işlemiyle ilgili dönem sonunda yapacağı değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Transit ticaret kapsamında gerçekleştirilen teslimler Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmiş sayıldığı için satış tutarı üzerinden %20 oranında KDV hesaplanarak 726.000726.000 TL tutarında '391 Hesaplanan KDV' kaydı yapılmalıdır.
  2. B
    Satıcılar hesabında ortaya çıkan 240.000240.000 TL tutarındaki kur farkı artışı, '656 Kambiyo Zararları' hesabı yerine '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilerek malın maliyetine eklenmelidir.
  3. Dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılarak '646 Kambiyo Karları' hesabı alacaklandırılmalı; '656 Kambiyo Zararları' hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılırken '320 Satıcılar' hesabı alacaklandırılmalıdır.Cevap
  4. D
    İşletme, vadeli alacak ve borç tutarlarını netleştirerek kalan 30.00030.000 USD net alacak üzerinden tek bir değerleme yapmalı ve 90.00090.000 TL tutarında kambiyo karı kaydetmelidir.
  5. E
    Satış geliri bir ihracat işlemi olarak kabul edildiğinden, dönem sonundaki kur artışı (2,002,00 TL) '646 Kambiyo Karları' hesabı yerine doğrudan '601 Yurtdışı Satışlar' hesabına ek bir hasılat olarak kaydedilmelidir.

Cevap

Dönem sonunda 120 Alıcılar hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılırken 646 Kambiyo Karları alacaklandırılmalı, 656 Kambiyo Zararları hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılırken 320 Satıcılar hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru cevap, hem alacağın (120) hem de borcun (320) işlem tarihlerindeki kurlar esas alınarak dönem sonu kuru (35,0035,00 TL) üzerinden ayrı ayrı değerlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Alacak tarafında 220.000220.000 TL kambiyo karı (110.000×[3533]110.000 \times [35-33]), borç tarafında ise 240.000240.000 TL kambiyo zararı (80.000×[3532]80.000 \times [35-32]) oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak (120 Alıcılar) hesabı için kur farkını hesapla
110.000 USD×(35,0033,00)=220.000 TL110.000 \text{ USD} \times (35,00 - 33,00) = 220.000 \text{ TL} Kar
Alacak tutarı satış tarihindeki kur (3333) ile dönem sonu kuru (3535) arasındaki olumlu fark kadar değer kazanmıştır.
2
Borç (320 Satıcılar) hesabı için kur farkını hesapla
80.000 USD×(35,0032,00)=240.000 TL80.000 \text{ USD} \times (35,00 - 32,00) = 240.000 \text{ TL} Zarar
Borç tutarı alış tarihindeki kur (3232) ile dönem sonu kuru (3535) arasındaki olumsuz fark kadar artmıştır.
3
Yevmiye kayıtlarını oluştur
120 Borçlu / 646 Alacaklı (220.000220.000 TL) ve 656 Borçlu / 320 Alacaklı (240.000240.000 TL)
Kur farkı gelirleri 646, giderleri ise 656 numaralı hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette Dönem Sonu Değerleme ve KDV Muafiyeti

İpuçları

1
Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu (konusuna girip girmediğini) düşünün.
2
Dönem sonunda hem alacaklı hem de borçlu olduğumuz yabancı paralar için 'brütlük ilkesini' unutmadan ayrı ayrı değerleme yapmalısınız.
3
Değerleme yaparken alacak için satış tarihi kurunu (3333), borç için alış tarihi kurunu (3232) baz alarak 3535 TL ile kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının '153 Ticari Mallar' hesabına eklendiği tek durum, malın satın alınmasından o yılın sonuna kadar geçen süreye ait farklar için isteğe bağlı olup, sonraki yıllar için zorunlu olarak kambiyo gideri yazılmasıdır; ancak transit ticarette mal girişi olmadığı için bu kural farklı yorumlanabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla