Transit Ticaret İşlemleri

23 soru

Soru 1Soru

Türkiye’de yerleşik bir işletmenin, yurt dışındaki bir tedarikçiden satın aldığı ticari malları Türkiye gümrük bölgesine ithal etmeksizin, doğrudan veya gümrük antrepolarında bekletilerek başka bir ülkedeki müşteriye satması (transit ticaret) işlemine ilişkin Katma Değer Vergisi (KDVKDV) uygulaması hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem KDVKDV’nin konusuna girmediği için hem alış hem de satış aşamasında KDVKDV hesaplanmaz.

Cevap

İşlem KDV’nin konusuna girmediği için ne alış ne de satış aşamasında KDV hesaplanmaz.
Transit ticaret işlemlerinde mallar Türkiye gümrük hattından geçirilerek millileştirilmez. Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca, bir işlemin KDV'ye tabi olabilmesi için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir. Malın yurt dışından alınıp yine yurt dışına (Türkiye'ye girmeden) satılması durumunda teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleştiğinden, işlem KDV'nin konusuna girmez. Bu nedenle hem alış faturasında hem de satış faturasında KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
Transit ticaret işlemi olduğu saptanmıştır.
Malların Türkiye gümrük bölgesine sokulmadan başka bir ülkeye satılması transit ticarettir.
2
KDV Kanunu açısından yerellik ilkesini kontrol etmek
Mallar Türkiye'de teslim edilmemiştir.
KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin Türkiye'de yapılması (teslimin Türkiye'de olması veya malın Türkiye'de bulunması) gerekir.
3
Vergi doğuran olayı analiz etmek
Vergi doğuran olay gerçekleşmemiştir.
Mal gümrük hattından geçmediği için ithalat, Türkiye'den çıkmadığı için ise (iç piyasadan tedarik edilmediği için) ihracat hükümleri işlemez.
4
Muhasebe ve vergi sonucuna varmak
KDV hesaplanmaz.
İşlem kapsam dışı olduğu için ne alışta ne de satışta KDV kaydı yapılmaz.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette KDV Muafiyeti

İpuçları

1
Transit ticarette malın Türkiye gümrük sınırlarını geçip geçmediğini düşünün.
2
KDV'nin doğması için teslimin Türkiye'de yapılması gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin dönem sonu değerlemesinde kullanılan döviz kurları ve kar/zarar tespiti üzerine çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru

Transit ticaret kapsamında faaliyet gösteren bir işletme, 10.11.202510.11.2025 tarihinde yurt dışındaki bir tedarikçiden 200.000200.000 USD tutarında malı kredili (veresiye) olarak satın almıştır (İşlem tarihindeki kur: 11 USD = 32,0032,00 TL). Bu mallar Türkiye gümrük hattına sokulmadan (millileştirilmeden) doğrudan üçüncü bir ülkedeki alıcıya 25.11.202525.11.2025 tarihinde 250.000250.000 USD bedelle vadeli olarak satılmıştır (İşlem tarihindeki kur: 11 USD = 33,0033,00 TL). Malların sevkiyatı için ödenen 5.0005.000 USD tutarındaki navlun bedeli (Kur: 32,5032,50 TL) işletme tarafından banka aracılığıyla ödenmiş ve malın maliyetine dahil edilmiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihinde borç ve alacak bakiyeleri henüz kapatılmamış olup dönem sonu değerleme kuru 11 USD = 34,0034,00 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin bu transit ticaret işlemleri sonucunda dönem sonunda hazırlayacağı gelir tablosunda raporlanacak "Brüt Satış Kârı" ve "Net Kambiyo Kârı/Zararı" tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.687.5001.687.500 TL Brüt Satış Kârı; 150.000150.000 TL Net Kambiyo Zararı

Cevap

İşletmenin brüt satış kârı 1.687.5001.687.500 TL, net kambiyo zararı ise 150.000150.000 TL'dir.
Doğru yanıt, hem satış kârını (satış hasılatı ile navlun dahil maliyet farkı) hem de dönem sonu kur değerleme farklarını (alıcılar ve satıcılar hesaplarındaki kur artışı) tam ve doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Brüt satış kârı hesaplanırken 250.000×33250.000 \times 33 hasılatından, (200.000×32)+(5.000×32,5)(200.000 \times 32) + (5.000 \times 32,5) olan maliyet çıkarılmış; kambiyo sonucunda ise alacaklardaki 250.000250.000 TL kur kârı ile borçlardaki 400.000400.000 TL kur zararı netleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Yurt Dışı Satış Hasılatının Hesaplanması
250.000 USD×33,00 TL=8.250.000 TL250.000 \text{ USD} \times 33,00 \text{ TL} = 8.250.000 \text{ TL}
Transit ticarette satış, fiili ihraç (satış) tarihindeki kur üzerinden 601 Yurt Dışı Satışlar hesabına kaydedilir.
2
Satılan Ticari Malın Maliyetinin (STMM) Hesaplanması
Alış: 200.000×32,00=6.400.000200.000 \times 32,00 = 6.400.000 TL; Navlun: 5.000×32,50=162.5005.000 \times 32,50 = 162.500 TL; Toplam: 6.562.5006.562.500 TL
Transit ticarete konu malların alış bedeli ve buna ilişkin nakliye, sigorta gibi giderler malın maliyetine (157 Diğer Stoklar - Transit Ticaret Stokları) eklenir.
3
Brüt Satış Kârının Bulunması
8.250.0006.562.500=1.687.5008.250.000 - 6.562.500 = 1.687.500 TL
Brüt Satış Kârı = Net Satışlar - Satılan Malın Maliyeti formülü uygulanır.
4
Dönem Sonu Kur Değerlemesi (Alacak ve Borçlar)
Alıcılar Değerleme Farkı: (34,0033,00)×250.000=+250.000(34,00 - 33,00) \times 250.000 = +250.000 TL (Kâr); Satıcılar Değerleme Farkı: (34,0032,00)×200.000=400.000(34,00 - 32,00) \times 200.000 = -400.000 TL (Zarar)
Yabancı para cinsinden senetsiz alacaklar ve borçlar, dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek kur farkları kambiyo kâr/zararı olarak kaydedilir.
5
Net Kambiyo Kârı/Zararının Hesaplanması
250.000 (Kaˆr)400.000 (Zarar)=150.000250.000 \text{ (Kâr)} - 400.000 \text{ (Zarar)} = 150.000 TL Net Zarar
Aynı işleme ilişkin kur farkları mahsup edilerek net sonuç gelir tablosuna aktarılır.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde maliyet oluşumu, KDV istisnası ve yabancı paralı hesapların dönem sonu değerlemesi.

İpuçları

1
Transit ticaret işlemlerinde mal millileştirilmediği için KDV hesaplanmayacağını unutmayın.
2
Brüt satış kârı için sadece işlem tarihindeki kurları; kambiyo sonucu için ise işlem tarihi ile dönem sonu kurları arasındaki farkı kullanın.
3
Unutmayın, navlun bedeli ödeme tarihindeki kurla değerlenerek mal maliyetine (157 hesap) eklenir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticarette mal bedelinin peşin ödenmesi durumunda kur farkı oluşup oluşmayacağını inceleyen senaryoları çalışın.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 3Soru

Transit ticaret faaliyetinde bulunan (A) İşletmesi, yurt dışındaki bir tedarikçiden 100.000100.000 USD tutarındaki malı Türkiye gümrük hattına sokmaksızın (millileştirmeden) başka bir ülkedeki alıcıya 130.000130.000 USD bedelle kredili olarak satmıştır. İşleme ait veriler aşağıdaki gibidir:

İşlem BasamağıTarihKur (11 USD)
Malın Alışı (Kredili)15.11.202615.11.20263131 TL
Malın Satışı (Kredili)20.11.202620.11.20263333 TL
Dönem Sonu Değerleme31.12.202631.12.20263636 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kayıtları ve işlemin vergisel boyutu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem transit ticaret kapsamında olduğu için KDV hesaplanmaz ve dönem sonunda 120120 Alıcılar hesabı için 390.000390.000 TL "Kambiyo Kârı" kaydı yapılır.

Cevap

Transit ticaretin KDV dışı olduğu ve dövizli alacakların kur artışıyla kâr yaratacağı seçeneği doğrudur.
Doğru yanıt, transit ticaretin KDV'ye tabi olmadığını ve dönem sonu kur artışının alacaklı hesaplarda yarattığı kârı doğru hesaplayan ifadedir. 3333 TL'den kaydedilen 130.000130.000 USD'lik alacak, dönem sonunda 3636 TL üzerinden değerlendiğinde Türk Lirası cinsinden değeri 390.000390.000 TL artmış olur. Bu tutar 646646 Kambiyo Kârları hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
KDV durumunun tespiti
KDV hesaplanmaz (İstisna)
Transit ticarette mallar Türkiye gümrük bölgesine girmediği için KDV Kanunu kapsamına girmez.
2
120 Alıcılar hesabının değerlenmesi
390.000390.000 TL Kambiyo Kârı
Alacak tutarı 130.000130.000 USD'dir. Satış tarihindeki kur 3333, dönem sonu kuru 3636 TL'dir. Fark: 130.000×(3633)=390.000130.000 \times (36 - 33) = 390.000 TL.
3
320 Satıcılar hesabının değerlenmesi
500.000500.000 TL Kambiyo Zararı
Borç tutarı 100.000100.000 USD'dir. Alış tarihindeki kur 3131, dönem sonu kuru 3636 TL'dir. Kur arttığı için borç yükü artmıştır: 100.000×(3631)=500.000100.000 \times (36 - 31) = 500.000 TL.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette Vergi İstisnası ve Dövizli Hesap Değerleme İlkeleri

İpuçları

1
Transit ticarette mallar Türkiye gümrüğüne girmez, bu durumun vergi yasalarındaki yerini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin finansmanında kullanılan akreditif masraflarının muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesaplama yaparken her bir dövizli kalemi ayrı ayrı değerlendirin: Alacak artışı = Kâr, Borç artışı = Zarar.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru

Transit ticaret faaliyetinde bulunan (XYZ) İşletmesi'nin 2025 yılı Aralık ayı içerisindeki işlemleri şu şekildedir:

Tarihİşlem DetayıTutarı (Döviz)TCMB Döviz Alış Kuru
05.12.202505.12.2025Yurt dışından mal alımı (Kredili)100.000100.000 USD1USD=34,00TL1 USD = 34,00 TL
05.12.202505.12.2025Nakliye borcu tahakkuku (Yurt dışı firma)5.0005.000 USD1USD=34,20TL1 USD = 34,20 TL
25.12.202525.12.2025Malların tamamının satışı (Kredili)120.000120.000 USD1USD=35,00TL1 USD = 35,00 TL
31.12.202531.12.2025Dönem sonu değerleme kuru-1USD=36,00TL1 USD = 36,00 TL

Malların yurt dışındaki bir antrepodan gümrük hattına sokulmadan doğrudan yurt dışındaki müşteriye sevk edildiği ve işlemlerin KDV'den müstesna olduğu bilinmektedir.

Buna göre, söz konusu işlemlerin işletmenin 2025 yılı dönem sonu kârı üzerindeki net etkisi kaç TLTL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540.000TL540.000 TL

Cevap

İşlemlerin kâr üzerindeki net etkisi 540.000TL540.000 TL'dir.
İşlemler sonucunda oluşan 629.000TL629.000 TL tutarındaki brüt satış kârına, dönem sonunda alacaklardan kaynaklanan 120.000TL120.000 TL kambiyo kârı eklenip; mal ve nakliye borçlarından kaynaklanan toplam 209.000TL209.000 TL kambiyo zararı düşüldüğünde net etki 540.000TL540.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Malın toplam maliyetini ve satılan ticari mallar maliyetini (STMM) hesaplayınız.
Mal Alış Bedeli: 100.000×34,00=3.400.000TL100.000 \times 34,00 = 3.400.000 TL
Nakliye Maliyeti: 5.000×34,20=171.000TL5.000 \times 34,20 = 171.000 TL
Toplam Maliyet (STMM): 3.571.000TL3.571.000 TL
Transit ticarette malın maliyeti, alış bedeli ve gümrük hattına girmeden yapılan diğer maliyet unsurlarından oluşur.
2
Satış hasılatını ve brüt satış kârını hesaplayınız.
Satış Hasılatı: 120.000×35,00=4.200.000TL120.000 \times 35,00 = 4.200.000 TL
Brüt Satış Kârı: 4.200.0003.571.000=629.000TL4.200.000 - 3.571.000 = 629.000 TL
Hasılat ile maliyet arasındaki fark işletmenin ticari faaliyetinden doğan kârı gösterir.
3
Dönem sonu kur değerlemesinden kaynaklanan kambiyo kâr/zararını hesaplayınız.
Alacak Değerlemesi (120120): 120.000×(36,0035,00)=+120.000TL120.000 \times (36,00 - 35,00) = +120.000 TL (Kâr)
Mal Borcu Değerlemesi (320320): 100.000×(36,0034,00)=200.000TL100.000 \times (36,00 - 34,00) = -200.000 TL (Zarar)
Nakliye Borcu Değerlemesi (320320): 5.000×(36,0034,20)=9.000TL5.000 \times (36,00 - 34,20) = -9.000 TL (Zarar)
Net Kambiyo Etkisi: 120.000209.000=89.000TL120.000 - 209.000 = -89.000 TL
Yabancı para cinsinden borç ve alacaklar dönem sonu kurları üzerinden değerlenerek kur farkları gelir tablosuna yansıtılır.
4
Kâr üzerindeki toplam net etkiyi bulunuz.
629.000(BSK)89.000(KurFarkı)=540.000TL629.000 (BSK) - 89.000 (Kur Farkı) = 540.000 TL
Hem ticari kâr hem de finansal nitelikteki kur farkları dönem net sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret Muhasebesi ve Kur Değerleme

İpuçları

1
Transit ticaret işlemlerinde KDV doğup doğmadığını kontrol ediniz.
2
Malın maliyetini hesaplarken nakliye giderini alış bedeline eklemeyi unutmayınız.
3
Yıl sonu geldiği için hem dövizli satıcı borçlarını hem de dövizli alıcı alacaklarını güncel kurdan değerleyip kâr/zarar farklarını bulmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının '153 Ticari Mallar' maliyetine mi yoksa '646/656 Kambiyo Kâr/Zararları' hesabına mı kaydedilmesi gerektiğini araştırınız (Dönem sonu stoklar için).
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

Transit ticaret kapsamında yurt dışındaki bir satıcıdan 40.00040.000 TL'ye satın alınan ticari mallar, Türkiye gümrük hattına sokulmaksızın yurt dışındaki bir alıcıya 50.00050.000 TL bedelle veresiye (kredili) satılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapacağı satış kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 120 ALICILAR 50.000 / Alacak: 601 YURT DIŞI SATIŞLAR 50.000

Cevap

Borç: 120 ALICILAR 50.000 / Alacak: 601 YURT DIŞI SATIŞLAR 50.000 şeklinde yapılan kayıt doğrudur.
Doğru kayıt, satış bedeli olan 50.00050.000 TL üzerinden, veresiye satışı temsilen 120 Alıcılar hesabının borçlandırılması ve yurt dışı satış hasılatını temsilen 601 Yurt Dışı Satışlar hesabının alacaklandırılmasıyla oluşur. Transit ticaret işlemleri KDV'ye tabi olmadığından herhangi bir KDV kaydı yapılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
İşlem bir transit ticarettir (yurt dışından alınıp doğrudan yurt dışına satış).
Malların gümrük hattına girmemesi işlemin transit ticaret olduğunu gösterir.
2
KDV durumunu analiz etmek
İşlem KDV'nin konusuna girmez (KDV istisnası).
KDV Kanunu'na göre teslimin Türkiye'de yapılmış sayılması için malların Türkiye'de bulunması gerekir; transit ticarette mallar Türkiye'ye girmez.
3
Hesapları ve tutarları belirlemek
Alacaklı hesap: 601 Yurt Dışı Satışlar (50.00050.000), Borçlu hesap: 120 Alıcılar (50.00050.000).
Satış yurt dışına yapıldığı için 601, veresiye olduğu için 120 hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde satış hasılatı 601 nolu hesapta izlenir ve bu işlem KDV'den istisnadır.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret kapsamında yapılan alış kaydını (153 Borç, 320 Alacak) çalışarak süreci tamamlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru

Transit ticaret faaliyetinde bulunan bir işletme, yurt dışındaki bir tedarikçiden satın aldığı ticari malları Türkiye gümrük hattına sokmaksızın doğrudan üçüncü bir ülkedeki alıcıya sevk etmiştir. Bu işleme ilişkin muhasebe kayıtları ve vergi mevzuatı uygulamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teslim Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmediği için işlem KDV’nin konusuna girmez; bu nedenle satış faturasında KDV hesaplanmaz.

Cevap

Transit ticaret kapsamında yapılan teslimler Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmediği için Katma Değer Vergisi'nin konusuna girmez ve fatura üzerinde KDV hesaplanmaz.
Doğru cevap olan seçenek, transit ticaretin vergi kanunları karşısındaki en temel özelliğini vurgular. Transit ticarette mallar Türkiye gümrük sınırları içine girmediği (millileştirilmediği) için KDV'nin konusuna giren bir teslim söz konusu değildir. Bu nedenle fatura KDV'siz düzenlenir ve KDV beyannamesinde istisna tablosunda değil, konusuna girmeyen işlemler arasında değerlendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirleme
Mallar Türkiye gümrük bölgesine girmeden bir yabancı ülkeden diğerine sevk edilmektedir.
Transit ticaretin tanımı gereği mallar millileştirilmez.
2
Vergi mevzuatı açısından değerlendirme
KDV Kanunu Madde 1 kapsamında 'işlemin Türkiye'de yapılması' şartı sağlanmamıştır.
KDV ancak Türkiye sınırları içindeki mal teslimleri ve hizmet ifaları için geçerlidir.
3
Muhasebe kayıt düzenini belirleme
Satış hasılatı için 601, maliyet için 621 ve stok takibi için 157 hesaplar kullanılır.
Muhasebenin temel kavramlarından olan 'Tam Açıklama' ve 'Gayrisafi Esas' gereği işlemler brüt olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette KDV ve Muhasebe Kayıt Düzeni

İpuçları

1
KDV'nin doğması için mal tesliminin Türkiye sınırları içinde gerçekleşmesi gerektiğini unutmayın.
2
Transit ticarette mallar millileştirilmez, yani gümrükten çekilip serbest dolaşıma girmez.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret işlemlerinde yıl sonu kur değerlemesinin (değerleme farklarının) hangi hesaplarda izlenmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru

Türkiye'de yerleşik bir dış ticaret işletmesi, Hollanda'daki bir tedarikçiden 120.000120.000 USD bedelle satın aldığı sanayi ürünlerini, Türkiye gümrük hattına sokmadan ve millileştirmeden doğrudan Gürcistan'daki bir müşterisine 155.000155.000 USD bedelle sevk etmiştir. İşlemle ilgili olarak 3.0003.000 USD tutarında bir nakliye maliyeti işletme tarafından üstlenilmiştir. Bu transit ticaret işlemi ile ilgili muhasebe kayıtları ve yasal yükümlülükler dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yapılan satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için fatura KDV hesaplanmadan düzenlenir ve elde edilen hasılat '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenir.

Cevap

Transit ticaret kapsamında yapılan satışların KDV'ye tabi olmaması ve hasılatın '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Transit ticaret işlemleri, malların Türkiye gümrük bölgesine girmeden bir yabancı ülkeden diğerine gönderilmesi sürecidir. Bu işlemler KDV Kanunu'nun yer bakımından uygulama alanı dışında kaldığı için KDV hesaplanmaz. Muhasebe düzeninde ise bu tür satışlar, doğrudan yurt dışına yapılan bir satış niteliğinde olduğundan '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Transit Ticaret
Malların Türkiye gümrük hattına sokulmadan bir dış ülkeden diğerine gönderilmesi transit ticarettir.
2
Vergi yükümlülüğünü analiz et
KDV kapsamı dışı
KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin Türkiye'de yapılması gerekir; transit ticarette teslim Türkiye dışında gerçekleşir.
3
Muhasebe hesaplarını seç
153 Ticari Mallar ve 601 Yurtdışı Satışlar
Mal alışı stoklarda, satışı ise yurt dışı hasılat hesabında brüt olarak izlenmelidir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaretin KDV Karşısındaki Durumu ve Hasılat Kaydı

İpuçları

1
Malın Türkiye gümrük hattından geçip geçmediğine dikkat edin.
2
KDV'nin 'mülkilik' (yersellik) ilkesini hatırlayın: İşlem Türkiye'de gerçekleşmiyorsa vergi doğar mı?
3
Transit ticaret satışlarının muhasebe kodunu düşünün; bu bir dış satış mıdır yoksa iç satış mı?

Daha Fazla Pratik

Transit ticarette kullanılan alış ve satış kurlarının değerleme farklarının (kambiyo karı/zararı) hangi hesaplarda izlenmesi gerektiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Dış ticaretle uğraşan bir işletme, Almanya'daki bir tedarikçiden 30.00030.000 Avro bedelle satın aldığı ticari malları Türkiye gümrük hattına sokmaksızın (millileştirmeden) doğrudan Azerbaycan'daki bir müşterisine 45.00045.000 Avro bedelle satmıştır. Katma Değer Vergisi Kanunu ve muhasebe uygulamaları açısından bu işlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Transit ticaret kapsamında yapılan bu satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için faturada KDV hesaplanmaz.

Cevap

Transit ticaret kapsamında yapılan bu satış işlemi KDV'nin konusuna girmediği için faturada KDV hesaplanmaz.
Transit ticaret, yurt dışından alınan bir malın Türkiye gümrük bölgesine girmeden veya gümrük antrepolarında millileştirilmeden başka bir ülkeye satılmasıdır. Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca bir işlemin vergiye tabi olması için teslimin Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşmesi gerekir. Bu işlemde mal Türkiye sınırları dışında teslim edildiği için KDV'nin konusuna girmez ve fatura üzerinde KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirle.
Malın yurt dışından alınıp Türkiye'ye sokulmadan başka bir ülkeye satılması 'Transit Ticaret' olarak tanımlanır.
Muhasebe ve vergi kurallarının doğru uygulanabilmesi için işlemin türünün netleştirilmesi gerekir.
2
KDV Kanunu açısından değerlendir.
KDV Kanunu'nun 1. maddesine göre işlemlerin KDV'ye tabi olması için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir.
Transit ticarette mal Türkiye gümrük bölgesine girmediği için teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleşmiş sayılır.
3
Muhasebe ve fatura düzenini kontrol et.
Satış faturası KDV hesaplanmadan düzenlenir ve muhasebe kayıtlarında KDV hesapları (191/391) kullanılmaz.
Verginin konusuna girmeyen işlemlerde vergi tahakkuku yapılmaz.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette KDV Kapsamı

İpuçları

1
Malın Türkiye gümrük sınırlarına girip girmediğine dikkat edin.
2
KDV'nin doğması için teslimin Türkiye sınırları içinde yapılmış olması şarttır.
3
Transit ticarette mallar millileştirilmez, bu yüzden ne ithalat ne de yurt içi teslim hükümleri uygulanır.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin dönem sonundaki kur değerlemesi (değerleme farkları) ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru

Türkiye'de yerleşik (A) İşletmesi, transit ticaret kapsamında İngiltere'deki bir tedarikçiden 80.00080.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı ticari malları, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın doğrudan Gürcistan'daki bir müşteriye 110.000110.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların alış tarihindeki kur 11 USD = 32,0032,00 TL, satış tarihindeki kur ise 11 USD = 33,0033,00 TL'dir. İşletme, dönem sonunda henüz tahsil edilmemiş alacağı ve ödenmemiş borcu için değerleme yapacaktır (31.1231.12 değerleme kuru 11 USD = 35,0035,00 TL).

Buna göre, işletmenin bu transit ticaret işlemiyle ilgili dönem sonunda yapacağı değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılarak '646 Kambiyo Karları' hesabı alacaklandırılmalı; '656 Kambiyo Zararları' hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılırken '320 Satıcılar' hesabı alacaklandırılmalıdır.

Cevap

Dönem sonunda 120 Alıcılar hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılırken 646 Kambiyo Karları alacaklandırılmalı, 656 Kambiyo Zararları hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılırken 320 Satıcılar hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru cevap, hem alacağın (120) hem de borcun (320) işlem tarihlerindeki kurlar esas alınarak dönem sonu kuru (35,0035,00 TL) üzerinden ayrı ayrı değerlenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Alacak tarafında 220.000220.000 TL kambiyo karı (110.000×[3533]110.000 \times [35-33]), borç tarafında ise 240.000240.000 TL kambiyo zararı (80.000×[3532]80.000 \times [35-32]) oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak (120 Alıcılar) hesabı için kur farkını hesapla
110.000 USD×(35,0033,00)=220.000 TL110.000 \text{ USD} \times (35,00 - 33,00) = 220.000 \text{ TL} Kar
Alacak tutarı satış tarihindeki kur (3333) ile dönem sonu kuru (3535) arasındaki olumlu fark kadar değer kazanmıştır.
2
Borç (320 Satıcılar) hesabı için kur farkını hesapla
80.000 USD×(35,0032,00)=240.000 TL80.000 \text{ USD} \times (35,00 - 32,00) = 240.000 \text{ TL} Zarar
Borç tutarı alış tarihindeki kur (3232) ile dönem sonu kuru (3535) arasındaki olumsuz fark kadar artmıştır.
3
Yevmiye kayıtlarını oluştur
120 Borçlu / 646 Alacaklı (220.000220.000 TL) ve 656 Borçlu / 320 Alacaklı (240.000240.000 TL)
Kur farkı gelirleri 646, giderleri ise 656 numaralı hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Transit Ticarette Dönem Sonu Değerleme ve KDV Muafiyeti

İpuçları

1
Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu (konusuna girip girmediğini) düşünün.
2
Dönem sonunda hem alacaklı hem de borçlu olduğumuz yabancı paralar için 'brütlük ilkesini' unutmadan ayrı ayrı değerleme yapmalısınız.
3
Değerleme yaparken alacak için satış tarihi kurunu (3333), borç için alış tarihi kurunu (3232) baz alarak 3535 TL ile kıyaslayın.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının '153 Ticari Mallar' hesabına eklendiği tek durum, malın satın alınmasından o yılın sonuna kadar geçen süreye ait farklar için isteğe bağlı olup, sonraki yıllar için zorunlu olarak kambiyo gideri yazılmasıdır; ancak transit ticarette mal girişi olmadığı için bu kural farklı yorumlanabilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru

İşletme, transit ticaret kapsamında yurt dışındaki bir firmadan 10.00010.000 USD bedelle satın aldığı ve henüz Türkiye gümrük hattına sokmadığı ticari malları, başka bir ülkedeki müşterisine 15.00015.000 USD bedelle peşin olarak satmıştır. (İşlem tarihindeki kur: 11 USD = 3030 TL). Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000

Cevap

Borç: 100 Kasa 450.000 / Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar 450.000
Transit ticaret kapsamında yapılan satışlarda, mallar Türkiye'ye girmediği için '601 Yurtdışı Satışlar' hesabı kullanılır ve KDV hesaplanmaz. Peşin satış bedeli olan 15.00015.000 USD, kur (3030 TL) ile çarpılarak 450.000450.000 TL olarak 100 Kasa hesabına borç, 601 hesabına alacak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış bedelinin TL karşılığını hesaplayın.
15.000 USD×30 TL/USD=450.000 TL15.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 450.000 \text{ TL}
Yabancı para cinsinden işlemler, işlem tarihindeki kur üzerinden ulusal paraya çevrilerek kaydedilir.
2
KDV durumunu değerlendirin.
KDV hesaplanmaz (00 TL).
Transit ticarette mallar Türkiye gümrük hattına girmeden veya millileştirilmeden satıldığı için KDV Kanunu kapsamı dışındadır.
3
Uygun hesapları belirleyerek yevmiye kaydını oluşturun.
Peşin satış için 100 Kasa borçlu, yurt dışı satış niteliği için 601 Yurtdışı Satışlar alacaklı.
Transit ticaret satışları Tek Düzen Hesap Planı'na göre 601 Yurtdışı Satışlar hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret Satış Kaydı ve KDV İstisnası

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin maliyet kaydında (satılan malın maliyeti) hangi hesapların kullanıldığını ve 153 nolu hesabın nasıl kapatıldığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru

Türkiye'de faaliyet gösteren bir dış ticaret işletmesi, transit ticaret rejimi kapsamında İtalya'daki bir tedarikçiden 40.00040.000 USD bedelle satın aldığı sanayi ürünlerini, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın veya millileştirmeksizin doğrudan Mısır'daki bir müşteriye 65.00065.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların satıldığı gün geçerli olan Merkez Bankası döviz satış kuru 11 USD = 3232 TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı satış kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 2.080.0002.080.000 (Borç) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 2.080.0002.080.000 (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapacağı doğru yevmiye kaydı; Borç tarafında 120 ALICILAR hesabı 2.080.0002.080.000 TL, Alacak tarafında ise 601 YURTDIŞI SATIŞLAR hesabı 2.080.0002.080.000 TL şeklinde olmalıdır.
Doğru cevap seçeneği, satış hasılatını güncel kur üzerinden (65.000×32=2.080.00065.000 \times 32 = 2.080.000 TL) hesaplamış ve transit ticaretin doğası gereği KDV dahil etmeden 601 Yurtdışı Satışlar hesabına kaydetmiştir. Bu işlem, Tek Düzen Hesap Planı ve KDV Kanunu hükümlerine tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Satış tutarının Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
65.00065.000 USD ×32\times 32 TL/11 USD = 2.080.0002.080.000 TL
Yurt dışı para birimiyle yapılan işlemlerin ulusal para birimiyle kaydedilmesi gereklidir.
2
Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu belirleyiniz.
KDV hesaplanmaz (KDV kapsamı dışı).
Transit ticarette mallar Türkiye gümrük hattına girmediği ve millileşmediği için Türkiye sınırları içinde yapılmış bir teslim sayılmaz.
3
Satış kaydında kullanılacak hesapları belirleyerek yevmiye maddesini oluşturunuz.
Alıcılar hesabına borç, Yurtdışı Satışlar hesabına alacak kaydı yapılır.
Verilen satışın vadeli olması 120 hesabını, yurt dışındaki bir müşteriye yapılması ise 601 hesabını gerektirir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde satış bedeli üzerinden KDV hesaplanmaz ve hasılat 601 Yurtdışı Satışlar hesabında takip edilir.

İpuçları

1
Transit ticarette mallar Türkiye sınırlarından geçmez veya gümrükte millileştirilmez.
2
Teslimin Türkiye dışında gerçekleşmesi, Katma Değer Vergisi (KDV) doğup doğmayacağını belirleyen en önemli kriterdir.
3
Yurt dışına yapılan satışlarda hasılat hesabı olarak 601 Yurtdışı Satışlar kullanılır ve KDV oranı %0 (daha doğrusu kapsam dışı) olarak düşünülmelidir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin alış kaydını yaparken kullanılan hesapları ve dönem sonundaki değerleme işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru

Türkiye'de yerleşik (Z) Dış Ticaret İşletmesi, transit ticaret kapsamında Japonya'daki bir firmadan 50.00050.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı ticari malları, Türkiye gümrük hattına sokmaksızın (millileştirmeden) doğrudan Azerbaycan'daki bir müşterisine 75.00075.000 USD bedelle peşin (banka aracılığıyla) satmıştır. İşlem tarihindeki döviz kuru 11 USD = 32,0032,00 TL'dir. Bu bilgilere göre, işletmenin satış işlemine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: ------------------ / ------------------
102 BANKALAR 2.400.000
601 YURTDIŞI SATIŞLAR 2.400.000
------------------ / ------------------

Cevap

Satış tutarının TL karşılığı olan 2.400.0002.400.000 TL tutarında, 102 Bankalar hesabının borçlandırıldığı ve 601 Yurtdışı Satışlar hesabının alacaklandırıldığı, KDV içermeyen kayıt doğrudur.
Transit ticaret, yurt dışından alınan malın Türkiye gümrük bölgesine girmeden veya antrepoda bekletilerek başka bir ülkeye satılmasıdır. Bu işlemde katma değer vergisi (KDV) hesaplanmaz. Satış tutarı olan 75.00075.000 USD, cari kurla çarpılarak (2.400.0002.400.000 TL) 601 Yurtdışı Satışlar hesabına gelir kaydedilir. Ödeme banka aracılığıyla yapıldığı için 102 Bankalar hesabı borçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış bedelinin TL karşılığını hesaplayınız.
75.00075.000 USD ×\times 32,0032,00 TL/11 USD = 2.400.0002.400.000 TL.
Muhasebe kayıtlarının ulusal para birimi (TL) üzerinden yapılması zorunluluğu.
2
Transit ticaretin vergi ve hesap statüsünü belirleyiniz.
İşlem KDV'nin konusuna girmez ve hasılat 'Yurtdışı Satış' olarak nitelendirilir.
Mallar Türkiye gümrük hattına girmediği için KDV doğmaz; yurt dışına satış olduğu için 601 nolu hesap kullanılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 102 Bankalar (2.400.0002.400.000 TL), Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar (2.400.0002.400.000 TL).
Varlık artışı borç tarafa, hasılat artışı alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde KDV hesaplanmaz ve satış hasılatı 601 Yurtdışı Satışlar hesabında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret işlemlerinde yapılan alış ve satış kayıtları sonrasında dönem sonu kur değerleme işlemlerine dikkat edilmelidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

İşletme, 1010 Aralık 20252025 tarihinde transit ticaret kapsamında İngiltere'deki bir firmadan 150.000150.000 USD tutarında malı vadeli olarak satın almıştır (Kur: 11 USD = 33,0033,00 TL). Mallar Türkiye'ye getirilmeden doğrudan Dubai'deki bir antrepoya boşaltılmış ve burada 2.0002.000 USD tutarında antrepo ardiye ücreti nakden ödenmiştir (Kur: 11 USD = 33,0033,00 TL). 2525 Aralık 20252025 tarihinde bu malların %80\%80'i Dubai'deki antrepodan 160.000160.000 USD bedelle vadeli olarak satılmıştır (Kur: 11 USD = 34,0034,00 TL). 3131 Aralık 20252025 tarihinde dönem sonu değerlemesi yapılmıştır (Kur: 11 USD = 35,0035,00 TL).

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mali tablolarında yer alacak tutarlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 601601 Yurtdışı Satışlar hesabı 5.440.0005.440.000 TL, 621621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı 4.012.8004.012.800 TL'dir.

Cevap

601601 Yurtdışı Satışlar hesabının 5.440.0005.440.000 TL ve 621621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabının 4.012.8004.012.800 TL olduğu ifade doğrudur.
Doğru ifadede yer alan tutarlar, maliyet esası ve dönemsellik kavramlarına uygun olarak hesaplanmıştır. Toplam stok maliyeti olan 5.016.0005.016.000 TL üzerinden satılan %80\%80'lik kısım için 4.012.8004.012.800 TL tutarında STMM kaydı yapılır. Satış hasılatı ise işlemin gerçekleştiği tarihteki kur (34,0034,00 TL) üzerinden 5.440.0005.440.000 TL olarak doğru hesaplanmıştır. Ayrıca bu işlem KDV konusuna girmediği için herhangi bir vergi tahakkuku yapılmamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış maliyetinin TL cinsinden hesaplanması.
150.000 USD×33,00+2.000 USD×33,00=5.016.000150.000 \text{ USD} \times 33,00 + 2.000 \text{ USD} \times 33,00 = 5.016.000 TL.
Transit ticarete konu malların maliyeti, mal bedeli ve doğrudan ilgili giderlerin toplamından oluşur.
2
Satılan malın maliyetinin (STMM) hesaplanması.
5.016.000 TL×%80=4.012.8005.016.000 \text{ TL} \times \%80 = 4.012.800 TL.
Malların sadece satılan kısmına ait maliyet gelir tablosuna gider olarak yansıtılır.
3
Satış hasılatının (Yurtdışı Satışlar) hesaplanması.
160.000 USD×34,00=5.440.000160.000 \text{ USD} \times 34,00 = 5.440.000 TL.
Satış hasılatı, fiili satış tarihindeki kur üzerinden muhasebeleştirilir.
4
KDV durumunun değerlendirilmesi.
KDV = 00.
Transit ticaret işlemleri Türkiye sınırları dışındaki teslimler olduğu için KDV Kanunu kapsamı dışındadır.
5
Dönem sonu kur değerlemelerinin yapılması.
Alıcılar Değerleme: 160.000×(3534)=+160.000160.000 \times (35-34) = +160.000 TL (Kar); Satıcılar Değerleme: 150.000×(3533)=300.000150.000 \times (35-33) = -300.000 TL (Zarar). Net Etki: 140.000140.000 TL Zarar.
Yabancı para cinsinden borç ve alacaklar dönem sonunda güncel kurlarla değerlenerek kambiyo kar/zararı tespit edilir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde maliyet oluşumu, hasılat tespiti ve KDV istisnası.
Tahmini Süre:4m 0s
Soru 14Soru

(M) Dış Ticaret İşletmesi, 1515 Mart 20262026 tarihinde transit ticaret rejimi kapsamında İsviçre'deki bir firmadan 42.00042.000 USD bedelle peşin olarak satın aldığı kol saatlerini, mallar Türkiye gümrük hattına girmeden aynı gün Kazakistan'daki bir müşteriye 60.00060.000 USD bedelle vadeli (kredili) olarak satmıştır. İşlem tarihindeki kur 11 USD = 32,5032,50 TL'dir.

Buna göre, işletmenin satış hasılatının kaydıyla ilgili yapması gereken yevmiye maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 1.950.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 1.950.000

Cevap

Hasılatın 1.950.0001.950.000 TL olarak hesaplandığı ve 601 Yurtdışı Satışlar hesabına alacak, 120 Alıcılar hesabına borç kaydedildiği seçenek doğrudur.
Transit ticaret işlemlerinde mallar gümrük hattına girmediğinden KDV doğmaz. Satış hasılatı, satış tarihindeki kur (32,5032,50) üzerinden 60.00060.000 USD karşılığı olan 1.950.0001.950.000 TL olarak hesaplanır ve yurt dışı bir satış olması nedeniyle 601 Yurtdışı Satışlar hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşlem bir transit ticarettir. Mallar Türkiye gümrük hattına girmemiştir.
Transit ticaret, yurt dışından alınan malın millileştirilmeden başka bir ülkeye satılmasıdır.
2
KDV durumunu değerlendir
KDV hesaplanmaz (0 TL).
Mallar Türkiye sınırlarına girmediği için KDV Kanunu'na göre teslim Türkiye'de yapılmış sayılmaz; dolayısıyla KDV doğmaz.
3
TL tutarını hesapla
60.000 USD×32,50 TL/USD=1.950.000 TL60.000 \text{ USD} \times 32,50 \text{ TL/USD} = 1.950.000 \text{ TL}
Satış hasılatı, işlem tarihindeki döviz kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilmelidir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 120 Alıcılar (1.950.0001.950.000), Alacak: 601 Yurtdışı Satışlar (1.950.0001.950.000)
Hasılat vadeli olduğu için Alıcılar hesabı borçlandırılır; transit ticaret satışları ise 601 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde mallar millileştirilmediği için KDV hesaplanmaz ve elde edilen hasılat 601 Yurtdışı Satışlar hesabında takip edilir.

İpuçları

1
Malların Türkiye gümrük hattına girip girmediğine dikkat edin.
2
Transit ticaret kapsamında yapılan satışlarda KDV hesaplanıp hesaplanmayacağını hatırlayın.
3
Satış tutarı olan 60.00060.000 USD'yi işlem tarihindeki kurla çarpın ve 601 nolu hesabı kullanın.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin dönem sonu değerleme işlemlerine ve kur farkı kayıtlarına çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

Transit ticaret rejimi kapsamında gerçekleştirilen bir ticari işlemi, muhasebe kayıt düzeni ve vergi mevzuatı açısından genel ithalat ve ihracat işlemlerinden ayıran temel karakteristik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Malların Türkiye gümrük bölgesine (serbest dolaşıma) sokulmaksızın, antrepolar veya serbest bölgeler üzerinden ya da doğrudan bir dış ülkeden diğerine gönderilmesi

Cevap

Transit ticaretin temel özelliği, malların Türkiye gümrük bölgesine (serbest dolaşıma) giriş yapmaksızın bir dış ülkeden diğerine sevk edilmesidir.
Doğru cevap, malların Türkiye gümrük bölgesine sokulmadan satılmasını ifade eden hükümdür. Transit ticaretin ayırt edici niteliği, malların fiilen Türkiye'ye ithal edilmemesi ve gümrük vergisi ile KDV ödenerek millileştirme işleminin yapılmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Transit ticaret tanımını analiz etme
Transit ticaret, yurt dışından alınan bir malın millileştirilmeden başka bir ülkeye satılmasıdır.
İşlemin yasal mahiyetini belirlemek için gümrük hattı ile ilişkisini kurmak gerekir.
2
Gümrük rejimi ile karşılaştırma
Standart ithalatta mal millileştirilirken, transit ticarette mal antrepoda veya serbest bölgede bekletilir ya da doğrudan sevk edilir.
Vergisel yükümlülüklerin (KDV, Gümrük Vergisi) doğup doğmadığını anlamak için bu ayrım kritiktir.
3
Muhasebe ve KDV etkisini değerlendirme
Mal gümrük bölgesine girmediği için KDV hesaplanmaz ve 601601 Yurtdışı Satışlar hesabında takip edilir.
Doğru kayıt düzenini ve vergi istisnasını doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret ve Gümrük Hattı İlişkisi

İpuçları

1
Transit kelimesinin kelime anlamı üzerinden malın Türkiye'deki gümrük statüsünü düşünün.
2
Malın Türkiye'ye 'millileştirilmek' üzere mi yoksa sadece başka bir yere 'aktarılmak' üzere mi geldiğini değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin muhasebe kayıtlarında hangi gelir hesabının kullanıldığını (600600 vs 601601) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 16Soru

(A) İşletmesi, Mayıs 2026 tarihinde transit ticaret rejimi çerçevesinde yurt dışındaki bir tedarikçiden satın aldığı malları, Türkiye'ye ithal etmeden doğrudan üçüncü bir ülkeye satmıştır. Gerçekleştirilen bu ticari işleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem TipiTutar (USD)Döviz Kuru
Mal Alışı (Vadeli)120.000120.000 USD11 USD = 3434 TL
Mal Satışı (Vadeli)160.000160.000 USD11 USD = 3434 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin satış aşamasında yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 5.440.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 5.440.000

Cevap

Satış hasılatının 120 Alıcılar borçlu ve 601 Yurtdışı Satışlar alacaklı olacak şekilde kaydedildiği işlem doğrudur.
Transit ticaret işlemlerinde, yurt dışından alınan malların Türkiye gümrük hattını geçmeden (veya antrepolar üzerinden millileştirilmeden) doğrudan başka bir ülkeye satılması söz konusudur. Bu durumda işlem KDV'den istisnadır. Satış işlemi yurt dışındaki bir alıcıya yapıldığı için gelir '601 Yurtdışı Satışlar' hesabında izlenmelidir. Satış tutarı olan 160.000160.000 USD, kur (3434 TL) ile çarpılarak 5.440.0005.440.000 TL hasılat olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış hasılatının Türk Lirası cinsinden değerini hesaplayınız.
160.000 USD×34 TL=5.440.000 TL160.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL} = 5.440.000 \text{ TL}
Muhasebe kayıtları ulusal para birimi (TL) üzerinden yapılır.
2
Transit ticaretin vergi ve hesap planı kurallarını belirleyiniz.
KDV muafiyeti uygulanır ve hasılat 601 nolu hesapta takip edilir.
Mallar Türkiye gümrük bölgesine girmediği için KDV doğmaz; yurt dışına teslim edildiği için yurtdışı satış olarak değerlendirilir.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
120 Alıcılar borçlu, 601 Yurtdışı Satışlar alacaklı.
Vadeli satış nedeniyle alacak doğmuş ve gelir elde edilmiştir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaretin KDV Muafiyeti ve Hasılat Kaydı

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret kapsamında ödenen nakliye masraflarının malın maliyetine mi yoksa gider hesaplarına mı ekleneceğine dair kuralları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru

Türkiye'de yerleşik (G) Dış Ticaret A.Ş., transit ticaret rejimi çerçevesinde Çin'deki bir üreticiden 200.000200.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı güneş panellerini, Türkiye gümrük hattını geçirmeksizin ve millileştirmeksizin doğrudan Kenya'daki bir alıcıya 240.000240.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır. Malların satın alındığı tarihte 11 USD =33= 33 TL, satışın gerçekleştiği tarihte ise 11 USD =35= 35 TL'dir. İşletme, satış işlemi ile ilgili yurt dışındaki alıcı adına faturayı düzenlemiş ve yükleme belgelerini bankaya teslim etmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin satış kaydına ilişkin yapması gereken yevmiye maddesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 8.400.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 8.400.000

Cevap

120 Alıcılar hesabının borçlandırılması ve 601 Yurtdışı Satışlar hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan 8.400.000 TL tutarındaki kayıt doğrudur.
Doğru yevmiye kaydı, satış bedelinin satış tarihindeki kur (3535 TL) üzerinden hesaplanan toplam tutarı olan 8.400.0008.400.000 TL'nin, yurt dışı satışları temsil eden 601 nolu hesaba gelir, 120 nolu hesaba ise alacak olarak kaydedilmesini içerir. Transit ticaret, KDV Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca Türkiye'de yapılan bir teslim sayılmadığından KDV doğmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Satış bedelinin Türk Lirası karşılığını hesapla.
240.000240.000 USD ×35\times 35 TL/USD =8.400.000= 8.400.000 TL
Muhasebe kayıtlarının ulusal para birimiyle yapılması esastır.
2
KDV durumunu analiz et.
KDV hesaplanmaz.
Transit ticarette mal Türkiye gümrük bölgesine girmediği için teslim Türkiye'de gerçekleşmemiş sayılır ve KDV'nin konusuna girmez.
3
İlgili hesapları belirle ve yevmiye kaydını oluştur.
120 ALICILAR (B) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR (A)
Dış ticaret kapsamındaki satışlar 601 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde hasılatın brüt değerle ve KDV hesaplanmadan kaydedilmesi.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret işlemlerinde dönem sonu değerleme (kur farkı) kayıtlarını ve maliyet hesaplama yöntemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 18Soru

Transit ticaret rejimi kapsamında yurt dışındaki bir firmadan satın alınan malların, Türkiye'ye fiili ithalatı yapılmadan (millileştirilmeden) başka bir ülkedeki firmaya satılması işleminde Katma Değer Vergisi (KDV) uygulaması açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleştiği için işlem KDV'nin konusuna girmez ve KDV hesaplanmaz.

Cevap

Transit ticaret işlemleri Türkiye sınırları dışında gerçekleşen bir teslim niteliğinde olduğundan KDV'nin konusuna girmez ve satış faturasında KDV hesaplanmaz.
Doğru seçenek, transit ticaretin vergi kanunları karşısındaki temel özelliğini yansıtmaktadır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre, bir işlemin KDV'ye tabi olabilmesi için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir. Transit ticarette mal Türkiye'nin gümrük hattına girip millileştirilmediği için teslim Türkiye dışında gerçekleşmiş sayılır. Bu nedenle KDV'nin konusuna girmez ve fatura üzerinde KDV hesaplanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirleme
İşlem bir transit ticaret işlemidir.
Malların Türkiye'ye ithal edilmeden başka bir ülkeye satılması transit ticareti tanımlar.
2
KDV Kanunu açısından yerellik ilkesini kontrol etme
Teslim Türkiye sınırları dışında gerçekleşmektedir.
KDV'nin konusuna girmesi için teslimin Türkiye'de yapılması gerekir (KDV Kanunu Md. 1).
3
Vergi uygulamasını sonuçlandırma
KDV hesaplanmaz.
Konuya girmeyen işlemler için vergi tahakkuku yapılmaz.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret ve KDV İlişkisi

İpuçları

1
Bir işlemin KDV'ye tabi olması için teslimin nerede yapıldığına (Türkiye'de mi, yurt dışında mı?) odaklanın.
2
Transit ticarette mallar Türkiye'nin gümrük sahasına girer ancak 'millileştirilmez'. Yani hukuken ithal edilmiş sayılmazlar.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaret işlemlerinde kur farklarının değerlemesi ve kambiyo kar/zararı hesaplamalarını gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru

Türkiye'de yerleşik (A) Dış Ticaret İşletmesi, Haziran 20262026 tarihinde transit ticaret rejimi kapsamında Hollanda'daki bir tedarikçiden 50.00050.000 USD bedelle vadeli olarak satın aldığı malları, Türkiye gümrük bölgesine sokmaksızın doğrudan Azerbaycan'daki bir müşterisine 75.00075.000 USD bedelle vadeli olarak satmıştır.

İşlem tarihlerindeki kurlar şu şekildedir:
- Malın satın alındığı tarihteki kur: 11 USD = 34,0034,00 TL
- Malın satıldığı tarihteki kur: 11 USD = 36,0036,00 TL

Buna göre, işletmenin gerçekleştirdiği satış işleminin muhasebeleştirilmesine ilişkin aşağıdaki yevmiye kayıtlarından hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 2.700.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 2.700.000

Cevap

Satış bedeli olan 75.000 USD, satış tarihindeki 36,00 TL kuru ile çarpılarak (2.700.000 TL) 120 Alıcılar borçlu ve 601 Yurtdışı Satışlar alacaklı şeklinde kaydedilmelidir.
Doğru yevmiye kaydı, satış tarihindeki güncel kur olan 36,0036,00 TL üzerinden hesaplanan 2.700.0002.700.000 TL'lik hasılatın 601 Yurtdışı Satışlar hesabına alacak, karşılığındaki alacağın ise 120 Alıcılar hesabına borç kaydedilmesini içerir. Transit ticaret, Katma Değer Vergisi'nin konusuna girmediği için herhangi bir KDV hesaplaması yapılmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Satış bedelinin Türk Lirası karşılığını hesaplayınız.
75.000 USD×36,00 TL=2.700.000 TL75.000 \text{ USD} \times 36,00 \text{ TL} = 2.700.000 \text{ TL}
Muhasebe kayıtları işlemin gerçekleştiği tarihteki kur üzerinden ulusal para birimiyle yapılır.
2
Transit ticaretin KDV karşısındaki durumunu belirleyiniz.
KDV hesaplanmaz.
Transit ticarete konu mallar Türkiye gümrük sınırları içine girip millileştirilmediği için KDV Kanunu kapsamına girmez.
3
Satış hasılatı için kullanılacak doğru hesap kodunu seçiniz.
601 Yurtdışı Satışlar
Yurt dışındaki müşterilere yapılan teslimler 601 nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Transit Ticaret Muhasebesi ve KDV İstisnası
Soru 20Soru

Eylül 20262026 tarihinde (T) Dış Ticaret İşletmesi, transit ticaret rejimi çerçevesinde Almanya'daki bir firmadan 30.00030.000 Avro bedelle satın aldığı malları, Türkiye gümrük bölgesine sokmadan doğrudan Azerbaycan'daki bir müşterisine 45.00045.000 Avro bedelle kredili (veresiye) olarak satmıştır. İşlem tarihindeki döviz kuru 1 Avro=40 TL1 \text{ Avro} = 40 \text{ TL}'dir.

Buna göre, işletmenin bu satış işlemine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 ALICILAR 1.800.0001.800.000 / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 1.800.0001.800.000

Cevap

120 Alıcılar hesabı borçlu 1.800.0001.800.000 TL, 601 Yurtdışı Satışlar hesabı alacaklı 1.800.0001.800.000 TL olan yevmiye kaydı doğrudur.
Doğru kayıt, satış bedelinin işlem tarihindeki kur (4040 TL) ile çarpılarak bulunan 1.800.0001.800.000 TL tutarının, 120 Alıcılar hesabına borç ve 601 Yurtdışı Satışlar hesabına alacak yazılmasıdır. Transit ticaret işlemlerinde KDV hesaplanmadığı için kayıtta KDV yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Satış tutarının Türk Lirası cinsinden değerini hesapla.
45.000 Avro×40 TL/Avro=1.800.000 TL45.000 \text{ Avro} \times 40 \text{ TL/Avro} = 1.800.000 \text{ TL}.
Muhasebe kayıtlarının ulusal para birimi cinsinden yapılması zorunluluğu (Parayla Ölçülme Kavramı).
2
İşlemin KDV karşısındaki durumunu analiz et.
KDV hesaplanmaz.
Transit ticarete konu mallar Türkiye gümrük hattını geçmediği ve millileşmediği için KDV'nin konusuna girmez.
3
Yevmiye kaydında kullanılacak hesapları belirle ve kaydı tamamla.
120 Alıcılar (Borçlu), 601 Yurtdışı Satışlar (Alacaklı).
Kredili satış nedeniyle alacak doğmuş ve yurt dışına yapılan bir satış olduğu için ilgili hasılat hesabı seçilmiştir.

Anahtar Kavram

Transit ticaret işlemlerinde KDV hesaplanmaz ve satış hasılatı 601 Yurtdışı Satışlar hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Transit ticaretin alış kaydı ve dönem sonu kur değerlemesi işlemlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 2Sonraki