Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorMerkez Bankası ve Bankalararası İşlemler

(A)(A) Bankası, 2424 Mart 20262026 tarihinde TCMB nezdindeki zorunlu karşılık (munzam) yükümlülüğünü 5.000.0005.000.000 TL artırmak üzere serbest hesabından gerekli aktarımı yapmıştır. Aynı gün likidite yönetimi kapsamında, Bankalararası Para Piyasası'nda (Interbank) TCMB aracılığıyla (B)(B) Bankası'ndan 12.000.00012.000.000 TL tutarında, gecelik (O/N) fon sağlamış; bu işlem için 14.000.00014.000.000 TL nominal değerli Devlet İç Borçlanma Senedini (DİBS) TCMB nezdinde teminat olarak bloke etmiştir. Bu bilgilere göre, (A)(A) Bankası'nın muhasebe kayıtları ve hesapların işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Interbank borçlanması nedeniyle "300 Para Piyasalarına Borçlar" hesabı 12.000.00012.000.000 TL alacaklandırılırken; teminat olarak verilen kıymetler, nominal değerleri (14.000.00014.000.000 TL) üzerinden nazım hesaplarda "910 Teminattaki Kıymetler" hesabında borç kaydedilerek izlenir.Cevap
  2. B
    Zorunlu karşılık aktarımı bankanın toplam varlıklarını 5.000.0005.000.000 TL artırırken; Interbank borçlanması sonucu elde edilen fon, bankanın özkaynaklar grubunda bir artış meydana getirir.
  3. C
    Interbank borçlanma bedeli olan 12.000.00012.000.000 TL, doğrudan "030 Bankalar" hesabının borcuna kaydedilirken; işlem vadesi sonunda "040 Para Piyasalarından Alacaklar" hesabı ile kapatılır.
  4. D
    Teminat olarak verilen 14.000.00014.000.000 TL nominal değerli DİBS'ler, işlemin vadesi dolana kadar bilançonun aktifinde "111 Menkul Değerler" hesabından çıkarılarak "300 Para Piyasalarına Borçlar" hesabına aktarılır.
  5. E
    Bankalararası Para Piyasası'ndan sağlanan fon, TCMB nezdindeki "020 T.C. Merkez Bankası - Bloke Hesabı"na alacak kaydedilir; böylece zorunlu karşılık açığı aynı tutarda kapatılmış olur.

Cevap

Interbank borçlanması 300 nolu hesapta işlem bedeliyle, teminatlar ise 910 nolu nazım hesapta nominal değerle izlenmelidir.
Interbank üzerinden borçlanılan tutar (12.000.00012.000.000 TL), işlemin gerçekleştiği piyasa değeriyle "300 Para Piyasalarına Borçlar" hesabında takip edilir. Bu borçlanmaya karşılık teminat olarak verilen Hazine Bonosu veya DİBS gibi kıymetler ise, mülkiyet bankada kalmakla birlikte kısıtlandığı için nazım hesaplarda (900'lü grup) nominal değerleri olan 14.000.00014.000.000 TL üzerinden borç kaydedilir. Bu ayrım hem bilançonun şeffaflığı hem de risk yönetimi açısından esastır.

Adım Adım Çözüm

1
Zorunlu karşılık (munzam) aktarımını kaydetmek
Borç: 020.02 TCMB Bloke Hesabı (5.000.0005.000.000 TL) / Alacak: 020.01 TCMB Serbest Hesabı (5.000.0005.000.000 TL)
Bankalar zorunlu karşılıklarını TCMB nezdindeki bloke hesaplarda tutarlar ve bu tutarı serbest rezervlerinden karşılarlar.
2
Bankalararası Para Piyasası (Interbank) borçlanmasını kaydetmek
Borç: 020.01 TCMB Serbest Hesabı (12.000.00012.000.000 TL) / Alacak: 300.01 Para Piyasalarına Borçlar (12.000.00012.000.000 TL)
Interbank üzerinden alınan borç, bankanın serbest likiditesini artırırken aynı zamanda para piyasası borcu oluşturur.
3
Teminat verilen kıymetlerin nazım hesap kaydını yapmak
Borç: 910 Teminattaki Kıymetler (14.000.00014.000.000 TL) / Alacak: 911 Teminattaki Kıymetler Emanetçisi (14.000.00014.000.000 TL)
Borçlanma karşılığında teminat olarak sunulan DİBS'ler, bankanın mülkiyetinde kalsa da kısıtlandığı için nominal değer üzerinden nazım hesaplarda izlenir.

Anahtar Kavram

Banka Muhasebesinde TCMB ve Para Piyasası İşlemlerinin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bankanın TCMB nezdinde iki temel hesabı vardır: Serbest (kullanılabilir) ve Bloke (zorunlu karşılıklar).
2
Interbank piyasasında borçlanma yapıldığında borç kaydı '300 Para Piyasalarına Borçlar' hesabına, verilen teminatın izlenmesi ise nazım hesaplara yapılır.
3
Borçlanılan miktar bankanın bilançosunda pasifi artırırken, teminat nominal değerle nazım hesapta (910) izlenir. Munzam aktarımı ise aktifi artırmaz.

Daha Fazla Pratik

Interbank piyasasında borç vermek (plase etmek) durumunda hangi hesapların kullanılacağını ve faiz tahakkuklarının nasıl kaydedileceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe yevmiye maddelerini kağıt üzerinde yazarak, her bir işlemin 'Aktif', 'Pasif' ve 'Nazım Hesap' üzerindeki etkilerini (Artış/Azalış) ayrı ayrı kontrol edebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Merkez Bankası ve Bankalararası İşlemler

Bu konudan daha fazla soru