Bir işletmenin 31.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında tespit edilen bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir: | Kalem | Kayıtlı Değer (TL) | Piyasa / Rayiç Değer (TL) | Ek Bilgi | | :--- | :--- | :--- | :--- | | Stoklar (Ticari Mallar) | 400.000 | 385.000 | - | | Hisse Senetleri | 120.000 |

Bir işletmenin 31.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında tespit edilen bilgiler aş… — KPSS Muhasebe

Bir işletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter çalışmaları sırasında tespit edilen bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Kalem	Kayıtlı Değer ( $TL$ )	Piyasa / Rayiç Değer ( $TL$ )	Ek Bilgi
Stoklar (Ticari Mallar)	$400.000$	$385.000$	-
Hisse Senetleri	$120.000$	$145.000$	-
Alacak Senetleri	$200.000$	$192.000$	Vadesi 4 ay sonradır.
Şüpheli Ticari Alacaklar	$100.000$	-	$40.000$ $TL$ 'lik kısmı gayrimenkul rehni ile teminatlıdır.

İşletme dönem sonunda; stoklar için $15.000$ $TL$ , alacak senetleri için $8.000$ $TL$ reeskont ve şüpheli alacakların tamamı ( $100.000$ $TL$ ) için karşılık ayırmıştır. Hisse senetlerindeki değer artışı için ise herhangi bir kayıt yapmamıştır.

Buna göre, işletmenin gerçekleştirdiği bu uygulamalardan hangisi 'İhtiyatlılık' kavramının hatalı yorumlanması sonucunda 'Sosyal Sorumluluk' ve 'Tarafsızlık' ilkelerinin ihlal edilmesine yol açmıştır?

A
Stokların piyasa değerinin maliyet bedelinin altına düşmesi nedeniyle değer düşüklüğü karşılığı ayrılması
B
Hisse senetlerinde meydana gelen piyasa değeri artışının dönem gelirlerine yansıtılmaması
C
Alacak senetlerinin tasarruf değeri ile değerlenerek reeskont tutarının gider kaydedilmesi
Şüpheli alacaklar için ayrılan karşılık tutarına teminatlı kısmın da dahil edilmesiCevap
E
Vadesi ertesi yıla sarkan alacak senetleri için özün önceliği gereği dönem sonunda değerleme yapılması

Cevap

Şüpheli alacaklar için ayrılan karşılık tutarına teminatlı kısmın da dahil edilmesi, ihtiyatlılık kavramının sınırlarını aşarak sosyal sorumluluk ve tarafsızlık ilkelerini ihlal eden bir uygulamadır.

Şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılırken, alacağın teminatlı (ipotek, rehin, teminat mektubu vb.) kısmı risk taşımadığı için karşılık hesaplamasına dahil edilmez. İşletmenin teminatlı kısmı da kapsayacak şekilde tüm alacak tutarı (

100.000

TL

) için karşılık ayırması, dönem kârını objektif olmayan bir şekilde azaltarak 'Gizli Yedek' oluşumuna yol açar. Bu durum, finansal bilgi kullanıcılarının yanıltılmasına neden olduğu için 'Sosyal Sorumluluk' ve 'Tarafsızlık ve Belgelendirme' kavramlarının ihlali anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Varlıkların değerleme esaslarını incele

Stoklarda

15.000

TL

değer düşüklüğü ve hisse senetlerinde

25.000

TL

değer artışı tespit edildi.

İhtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü için karşılık ayrılmalı (

654

hesabı), ancak gerçekleşmemiş değer artışları kaydedilmemelidir.

Reeskont işlemini analiz et

Alacak senetleri için

8.000

TL

reeskont hesaplanmıştır.

Bu işlem 'Dönemsellik' kavramının bir gereği olup, senetlerin dönem sonundaki gerçek (peşin) değerini yansıtır.

Şüpheli ticari alacakların teminat durumunu değerlendir

100.000

TL

'lik alacağın

40.000

TL

'lik kısmı teminatlıdır.

Muhasebe ilkeleri ve Vergi Usul Kanunu uyarınca, şüpheli alacak karşılığı sadece teminatsız kalan kısım (

60.000

TL

) için ayrılabilir.

Kavramsal ihlali tespit et

İşletmenin

100.000

TL

karşılık ayırması, risk bulunmayan

40.000

TL

için de gider yazması anlamına gelir.

Bu durum 'İhtiyatlılık' bahanesiyle işletme kârının kasten düşük gösterilmesi ve 'Gizli Yedek' oluşturulmasıdır; bu da 'Sosyal Sorumluluk' ve 'Tarafsızlık' ilkelerine aykırıdır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı; riskler için temkinli olmayı gerektirir ancak bu durum gizli yedek oluşturulmasına veya mali tabloların tarafsızlığının bozulmasına gerekçe gösterilemez.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru