Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorAlacakların Envanteri ve Değerlemesi

İşletmenin 20252025 yılı faaliyetlerine ilişkin alacak hesaplarını ilgilendiren bazı envanter bilgileri aşağıda yer almaktadır:

* 20242024 yılında 80.00080.000 TL tutarlı senetli ticari alacağın tamamı için şüpheli alacak karşılığı ayrılmıştır. Söz konusu alacağın 60.00060.000 TL'lik kısmı 15.02.202515.02.2025 tarihinde nakden tahsil edilmiş, kalan kısmın tahsil kabiliyeti kalmadığı için kayıtlardan silinmiştir.
* 01.12.202501.12.2025 tarihinde yurt dışındaki bir müşteriye 10.00010.000 USD tutarında senetsiz mal satılmıştır (Satış tarihindeki kur: 11 USD = 3232 TL).
* 31.12.202531.12.2025 tarihinde kur 11 USD = 3636 TL olarak belirlenmiştir. Aynı tarihte müşterinin ödeme güçlüğü nedeniyle alacak için dava açılmış ve alacak şüpheli hale gelmiştir. Bu alacak için işletmenin elinde 160.000160.000 TL tutarında gayrimenkul rehni (teminat) bulunmaktadır. İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği alacağın teminatsız kısmı için karşılık ayırmıştır.

Buna göre, yukarıdaki işlemlerin işletmenin 20252025 yılı dönem kârı veya zararı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. 100.000100.000 TL azalışCevap
  2. B
    120.000120.000 TL azalış
  3. C
    260.000260.000 TL azalış
  4. D
    140.000140.000 TL azalış
  5. E
    60.00060.000 TL azalış

Cevap

İşlemlerin dönem kârı üzerindeki net etkisi 100.000100.000 TL azalış yönündedir.
İşletme, 2024 yılından gelen karşılığın tahsil edilen 60.00060.000 TL'lik kısmı için '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabını kullanarak gelir kaydeder. Cari dönemdeki 10.00010.000 USD tutarındaki alacak, dönem sonunda 3636 TL kurundan değerlendiğinde ortaya çıkan 40.00040.000 TL'lik kur farkı (360.000−320.000360.000 - 320.000) '646 Kambiyo Karları' hesabına gelir yazılır. Alacak şüpheli hale geldiğinde, değerlenmiş tutar olan 360.000360.000 TL'den teminat tutarı olan 160.000160.000 TL düşülür ve kalan 200.000200.000 TL için '654 Karşılık Giderleri' hesabına gider kaydı yapılır. Sonuç olarak, +60.000+40.000−200.000=−100.000+60.000 + 40.000 - 200.000 = -100.000 TL net etki oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Önceki dönemden devreden karşılığın tahsilat etkisini hesapla.
60.00060.000 TL gelir (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar)
Önceki dönemde gider yazılan karşılığın tahsil edilen kısmı cari dönemde gelir kaydedilir. Tahsil edilemeyen 20.00020.000 TL ise zaten karşılıklı olduğu için kâr/zarar etkisi yaratmaz.
2
Yabancı paralı alacağın dönem sonu değerlemesini yap.
40.00040.000 TL gelir (646 Kambiyo Karları)
VUK uyarınca alacaklar borsa rayici veya kur ile değerlenir. 10.00010.000 USD ×(36−32)=40.000\times (36 - 32) = 40.000 TL kur farkı geliri doğar.
3
Yeni şüpheli alacak için ayrılacak karşılık tutarını belirle.
200.000200.000 TL gider (654 Karşılık Giderleri)
Şüpheli alacak tutarı değerlenmiş kur üzerinden 360.000360.000 TL'dir. Teminatlı kısım (160.000160.000 TL) için karşılık ayrılamayacağından, sadece teminatsız kısım olan 200.000200.000 TL gider yazılır.
4
Net kâr/zarar etkisini topla.
+60.000+40.000−200.000=−100.000+60.000 + 40.000 - 200.000 = -100.000 TL
Gelir ve gider unsurlarının net farkı işletmenin dönem sonucunu belirler.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca şüpheli alacaklarda sadece teminatsız kısım için karşılık ayrılır ve yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kurla değerlenir.
Bu soruyu puanla

Konular

Alacakların Envanteri ve Değerlemesi

Bu konudan daha fazla soru