Soru

Zorluk: ZorStatü, Olağanüstü Yedekler ve Özel Fonlar

Bir anonim şirketin öz kaynak yapısı ve dönem sonu kâr dağıtım politikasına ilişkin aşağıdaki durumlar tespit edilmiştir:

DurumAçıklama
IŞirket ana sözleşmesinde yer alan özel bir hüküm uyarınca her yıl safi kârın belli bir oranında yedek ayrılmaktadır.
IIŞirket genel kurulu, herhangi bir yasal veya sözleşmesel zorunluluk bulunmamasına rağmen, ihtiyatlılık gereği kârın bir kısmının işletmede bırakılmasına karar vermiştir.
IIIİşletmenin üretimde kullandığı bir makinenin yenilenmesi amacıyla satılmasından doğan kâr, vergi mevzuatı uyarınca pasifte bir hesapta bekletilmektedir.

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı (THPTHP) sınıflaması ve hesapların işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Durum I kapsamında ayrılan yedekler '541541 Statü Yedekleri' hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.
  2. B
    Durum II kapsamında genel kurul kararıyla ayrılan yedekler '542542 Olağanüstü Yedekler' hesabında takip edilir.
  3. C
    Durum III'te belirtilen yenileme amacı taşıyan kârlar '549549 Özel Fonlar' hesabı altında 'Yenileme Fonu' olarak muhasebeleştirilir.
  4. Genel kurul kararıyla ayrılan olağanüstü yedekler, öz kaynaklar içerisinde '5252 Sermaye Yedekleri' grubu altında raporlanır.Cevap
  5. E
    Durum III kapsamında ayrılan tutarlar, varlığın satıldığı yılı takip eden üçüncü yılın sonuna kadar yeni varlık alınmazsa o yılın kârına eklenir.

Cevap

Olağanüstü yedeklerin '5252 Sermaye Yedekleri' grubu altında raporlanacağı ifadesi yanlıştır; bu yedekler '5454 Kâr Yedekleri' grubunda yer almalıdır.
Olağanüstü yedekler (542542), şirketin kârından ayrılan tutarları temsil eder ve Tekdüzen Hesap Planı'nda '5454 Kâr Yedekleri' ana grubu içerisinde yer alır. '5252 Sermaye Yedekleri' grubu ise hisse senedi ihraç primleri (520520) veya hisse senedi iptal kârları (521521) gibi kâr dağıtımı dışındaki kalemleri kapsar. Dolayısıyla olağanüstü yedeklerin sermaye yedekleri grubunda raporlanacağı ifadesi muhasebe standartlarına göre hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Durum I'deki kaynağın belirlenmesi
Ana sözleşme hükmü olduğu için '541541 Statü Yedekleri' hesabı kullanılır.
Statü yedekleri, şirketin kuruluş sözleşmesindeki özel hükümlerle ayrılır.
2
Durum II'deki yetki ve zorunluluğun analizi
Genel Kurul kararıyla, zorunluluk olmaksızın ayrıldığı için '542542 Olağanüstü Yedekler' hesabı kullanılır.
Yasal veya statü gereği olmayan, sadece ortaklar kararıyla ayrılan yedekler bu gruptadır.
3
Durum III'teki fon türünün tespiti
Yenileme amacı ve vergi mevzuatı dayanağı ile '549549 Özel Fonlar' hesabı kullanılır.
VUK uyarınca ayrılan yenileme fonları özel fonlar kapsamında takip edilir.
4
Bilanço gruplarının kontrol edilmesi
541541, 542542 ve 549549 hesaplarının tamamı '5454 Kâr Yedekleri' grubuna aittir.
Bu fonların tamamı işletmenin kârından ayrılmıştır; oysa '5252 Sermaye Yedekleri' grubu kâr dışı öz kaynak artışlarını temsil eder.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda kâr yedekleri ve sermaye yedekleri arasındaki sınıflama farkı.
Bu soruyu puanla