Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 19

Soru 361Soru →

İşletme, satmak amacıyla $20.000$ TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için katlanılan $1.000$ TL tutarındaki nakliye gideri, işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir (KDV ihmal edilmiştir). Bu bilgilere göre, ödenen nakliye giderinin muhasebeleştirilmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

153 Ticari Mallar hesabının borcuna

1.000

TL kayıt yapılır.

760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabının borcuna

1.000

TL kayıt yapılır.

153 Ticari Mallar hesabının alacağına

1.000

TL kayıt yapılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabının borcuna

1.000

TL kayıt yapılır.

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının borcuna

1.000

TL kayıt yapılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 Ticari Mallar hesabının borcuna $1.000$ TL kayıt yapılır.

Cevap

Nakliye gideri ticari malın maliyetine eklenmesi gerektiği için 153 Ticari Mallar hesabının borcuna

1.000

TL kayıt yapılır.

Doğru seçenek, nakliye giderinin stok maliyetine ekleneceğini belirten ifadedir. Muhasebe uygulamalarında 'Maliyet Esası' gereği, bir varlığın satın alınması, nakliyesi, sigortalanması ve gümrüklenmesi gibi varlığı kullanılabilir veya satılabilir hale getirene kadar yapılan tüm giderler o varlığın maliyetine dahil edilir. Bu nedenle ödenen

1.000

TL, doğrudan '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Harçamanın niteliğini belirlemek

Harçama, ticari malın işletme deposuna getirilmesi (iktisap edilmesi) için yapılan bir nakliye gideridir.

Muhasebede hangi hesabın kullanılacağı harçamanın amacına bağlıdır.

2

Maliyet Esası kavramını uygulamak

Satın alınan mallar için ödenen nakliye gideri, malın maliyet bedeline dahil edilir.

Tekdüzen Hesap Planı ve temel muhasebe kavramları uyarınca, varlığın elde edilmesi için yapılan zorunlu giderler maliyete eklenir.

3

Yevmiye kaydını oluşturmak

153 Ticari Mallar hesabı borçlandırılırken, nakit ödeme yapıldığı için 100 Kasa hesabı alacaklandırılır.

Aktif hesaplardaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası (Stok Maliyet Unsurları)

Daha Fazla Pratik

Satış iadesi veya alış iskontosu durumunda 153 Ticari Mallar hesabının nasıl çalıştığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 362Soru →

İşletmede yapılan gün sonu kasa sayımında fiili kasa mevcudunun $12.600$ TL olduğu, "100 Kasa" hesabının borç kalanının ise $12.300$ TL olduğu tespit edilmiştir. Farkın nedeni aynı gün belirlenememiştir. Bu durumun muhasebeleştirilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL alacaklı

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı

300

TL alacaklı

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

102 Bankalar hesabı

300

TL borçlu, 100 Kasa hesabı

300

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 Kasa hesabı $300$ TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı $300$ TL alacaklı

Cevap

100 Kasa hesabı

300

TL borçlu, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

300

TL alacaklı şeklinde yapılan kayıt doğrudur.

Sayım sonucunda bulunan fiili mevcudun (

12.600

TL), kasa hesabının borç kalanından (

12.300

TL) büyük olması bir 'Kasa Fazlası' durumunu gösterir. Bu durumda kasa hesabındaki fiili artışı kayıtlara yansıtmak için hesap borçlandırılır; farkın nedeni henüz bilinmediği için '397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları' hesabı alacaklandırılarak geçici bir kayıt yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Fiili mevcut ile kayıtlı mevcut arasındaki farkı hesapla

12.600

(Fiili) -

12.300

(Kayıtlı) =

300

TL Fazlalık

Sayım sonucunda kasanın durumunu (noksan/fazla) belirlemek için karşılaştırma yapılır.

2

Tespit edilen fazlalığı muhasebe sistemine aktar

100 Kasa (Borçlu)

300

TL / 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları (Alacaklı)

300

TL

Kasadaki fiili artışı kayıt altına almak ve nedenini araştırmak üzere geçici hesaba kaydetmek gerekir.

Anahtar Kavram

Kasa Sayım Fazlası ve Geçici Hesap Kullanımı

Daha Fazla Pratik

Kasa fazlasının nedeninin bir müşteriden yapılan tahsilatın kaydedilmemesi olduğu anlaşıldığında yapılacak düzeltme kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 363Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında ve dönem sonu envanter çalışmalarında şu bilgiler tespit edilmiştir:

Hesap Adı	Borç Kalanı ( $TL$ )	Envanter Bilgileri
$100$ Kasa	$150.000$	$4.000$ ABD Doları ( $1$ USD = $25$ $TL$ ) ve geri kalanı $TL$
$102$ Bankalar	$200.000$	Banka ekstresi ile kayıtlar arasında fark saptanmıştır.
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$50.000$	-

Yapılan fiili sayımda kasada $3.900$ ABD Doları ve $50.500$ $TL$ nakit olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bir satıcıya verilen $10.000$ $TL$ 'lik çekin kaydı sırasında yanlışlıkla " $102$ Bankalar" hesabından çıkış yapıldığı anlaşılmıştır. Dönem sonu değerlemesinde ABD Doları kuru $32$ $TL$ olarak belirlenmiştir. Kasa noksanlığının nedeni bulunamamış, kasa fazlalığının ise bir müşteriden yapılan tahsilatın kaydedilmemesinden kaynaklandığı saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, yapılan tüm envanter ve değerleme kayıtları sonucunda işletmenin dönem net karı veya zararını etkileyen kalemlerin net tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

24.800

TL

Kar

25.500

TL

Kar

24.100

TL

Kar

34.800

TL

Kar

25.300

TL

Kar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $24.800$ $TL$ Kar

Cevap

24.800

TL

Kar (Kambiyo Karı ve Diğer Olağandışı Gider/Zarar Netleşmesi)

İşletmenin kar veya zararını etkileyen iki temel unsur bulunmaktadır: Birincisi, kasada fiilen bulunan

3.900

ABD Doları üzerinden hesaplanan kur farkı karıdır (

3.900 \times (32-25) = 27.300

TL

-

646

Kambiyo Karları). İkincisi ise sayım sırasında tespit edilen ve nedeni bulunamadığı için dönem sonu itibarıyla zarar kaydedilen kasa noksanlığıdır (

100

USD

\times 25

TL

=

2.500

TL

-

689

Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar). Bu iki kalem arasındaki fark (

27.300 - 2.500

) işletmenin karını net

24.800

TL

artırmaktadır. Kasa fazlalığı (

500

TL

) bir müşteriden yapılan tahsilatın unutulmasından kaynaklandığı için alacaklar veya avanslar hesaplarıyla ilişkilendirilir ve kar/zarar yaratmaz. Banka kaydındaki

102

yerine

103

kullanımı hatasının düzeltilmesi de sadece bilanço hesapları arasında bir yer değişiminden ibarettir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa sayım farklarının (noksan ve fazla) tespit edilmesi

100

USD noksan ve

500

TL

fazla tespit edilmiştir.

Mizan değerleri ile fiili sayım arasındaki farklar envanter kaydı için temeldir.

2

Kasa noksanlığının kayıtlı değer üzerinden hesaplanması

100

USD

\times 25

TL

=

2.500

TL

noksan kaydı.

Sayım farkları her zaman işletmenin kayıtlı (maliyet) değeri üzerinden muhasebeleştirilir.

3

Mevcut yabancı paranın dönem sonu değerlemesinin yapılması

3.900

USD

\times (32 - 25)

=

27.300

TL

Kambiyo Karı.

Sadece fiilen mevcut olan

3.900

USD değerlemeye tabi tutulur.

4

Sayım farklarının sonuç hesaplarına aktarılması

Noksanlık (

2.500

TL

) Gider, Fazlalık (

500

TL

) Bilanço hesabı.

Nedeni bulunamayan noksanlık giderleşir; nedeni bulunan fazlalık ise kar/zararı etkilemez.

5

Net kar/zarar etkisinin hesaplanması

27.300

(Gelir) -

2.500

(Gider) =

24.800

TL

Net Kar etkisi.

Banka düzeltme kaydı (

102

ve

103

arası) kar/zararı etkilemediği için dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde envanter, değerleme ve sayım farklarının sonuç hesaplarına aktarımı.

Daha Fazla Pratik

Kur farklarının hem bankadaki (102) hem de kasadaki (100) dövizler için hesaplandığı, ancak noksan çıkan tutarların noksanlık tarihinde sabitlendiği senaryoları inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 364Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem başında $15.000$ TL tutarında ticari malı bulunan işletme, dönem içinde $40.000$ TL tutarında malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için $2.000$ TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların bir kısmının istenilen nitelikte olmaması nedeniyle $5.000$ TL'lik kısmı satıcıya iade edilmiştir. Kalan borç, vadesinden önce ödenerek $\%3$ oranında nakit iskontosu elde edilmiştir.

Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

50.950

48.950

52.000

50.800

57.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $50.950$

Cevap

İşlemler sonucunda 153 Ticari Mallar hesabının borç kalanı

50.950

TL olur.

Doğru yanıt olan

50.950

TL tutarına ulaşmak için öncelikle dönem başı stok (

15.000

TL), dönem içi alış (

40.000

TL) ve nakliye gideri (

2.000

TL) toplanarak hesabın borç tarafı (

57.000

TL) bulunur. Ardından, iade edilen

5.000

TL ve net borç üzerinden (

35.000 \times \%3

) hesaplanan

1.050

TL tutarındaki alış iskontosu hesabın alacağına kaydedilir. Borç toplamından alacak toplamı çıkarıldığında (

57.000 - 6.050

) borç kalanı net olarak hesaplanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alış maliyetini (artışları) hesaplayınız.

15.000

(Dönem Başı) +

40.000

(Alışlar) +

2.000

(Nakliye) =

57.000

TL

Maliyet esası kavramı gereği nakliye giderleri stok maliyetine eklenir.

2

İskonto matrahını (net borcu) tespit ediniz.

40.000

(Brüt Borç) -

5.000

(İade) =

35.000

TL

Nakit iskontosu, iadeler düşüldükten sonra kalan ve fiilen ödenen borç tutarı üzerinden hesaplanır.

3

Nakit iskontosu tutarını hesaplayınız.

35.000 \times 0,03 = 1.050

TL

Vadesinden önce ödeme sonucu elde edilen indirim tutarının belirlenmesi gerekir.

4

Hesabın borç kalanını (net bakiye) bulunuz.

57.000

(Borç Toplamı) -

5.000

(İade) -

1.050

(İskonto) =

50.950

TL

Aralıklı envanter yönteminde alış iade ve iskontoları 153 hesabın alacağına kaydedilerek borç bakiyesi azaltılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Aralıklı Envanter Kayıt Düzeni

İpuçları

1

Stokların elde edilmesiyle ilgili nakliye gibi harcamaların maliyetin bir parçası olduğunu hatırlayınız.

2

Nakit iskontosunu hesaplarken satıcıya olan güncel borcunuzu (iadeden sonraki tutar) esas almalısınız.

3

153 Ticari Mallar hesabının borç tarafındaki artışlardan (DB Stok + Alışlar + Nakliye), alacak tarafındaki azalışları (İade + İskonto) çıkararak sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'aralıksız envanter' yöntemi için çözerek, satış anındaki maliyet kaydı farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce satın alınan malın net birim maliyeti üzerinden de gidilebilir ancak KPSS formatında 153 hesabın T-cetveli mantığını kullanmak hata riskini azaltır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 365Soru →

İşletme, daha önce veresiye (senetsiz) olarak mal sattığı bir müşterisinden olan $20.000$ TL tutarındaki alacağına karşılık bir bono (senet) almıştır. Bu işlemin kaydedileceği yevmiye maddesinde alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

120 Alıcılar Hesabı

121 Alacak Senetleri Hesabı

600 Yurtiçi Satışlar Hesabı

100 Kasa Hesabı

321 Borç Senetleri Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı

Cevap

Daha önce veresiye olarak mal satılması nedeniyle oluşan '120 Alıcılar' hesabı, senet alınmasıyla birlikte kapandığı (azaldığı) için alacaklandırılmalıdır.

İşletme daha önce veresiye mal sattığında '120 Alıcılar' hesabını borçlandırmıştır. Şimdi bu alacağa karşılık senet aldığında, senetsiz alacak ortadan kalktığı (azaldığı) için '120 Alıcılar' hesabı alacaklandırılmalı, yerine '121 Alacak Senetleri' hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın niteliğindeki değişimi analiz etme

İşletmenin senetsiz (veresiye) alacağı azalırken, senetli alacağı artmaktadır.

Müşteriden senet alınması, mevcut bir alacağın form değiştirmesidir.

2

Aktif karakterli hesapların işleyiş kuralını uygulama

Artan '121 Alacak Senetleri' hesabı borçlandırılır; azalan '120 Alıcılar' hesabı alacaklandırılır.

Aktif hesaplardaki azalışlar hesabın alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacağın Şekil Değiştirmesi (Veresiyeden Senetliye Geçiş)

Alternatif Yöntem

Varlık hesaplarındaki değişim yönüne bakılabilir: Senetsiz alacak ↓ (Alacak), Senetli alacak ↑ (Borç).

Tahmini Süre:45s

Soru 366Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi $60$ TL'den satın aldığı $1.000$ adet hisse senedi için dönem sonunda hisse başına $5$ TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. İzleyen faaliyet döneminde bu hisse senetlerinin $600$ adedini tanesi $58$ TL'den banka aracılığıyla satmıştır.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdakilerden hangisi yer alır?

644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı

1.800

TL alacaklandırılır.

655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabı

1.200

TL borçlandırılır.

119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı

5.000

TL borçlandırılır.

644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı

4.800

TL alacaklandırılır.

110 Hisse Senetleri hesabı

34.800

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı $1.800$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul kıymet satış işlemi sonucunda 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı

1.800

TL tutarında alacaklandırılmalıdır.

Satılan

600

adet hisse senedinin toplam maliyeti

36.000

TL iken, bu hisseler için daha önce ayrılan karşılık tutarı

3.000

TL'dir. Bu durumda hisselerin net defter değeri

33.000

TL (

36.000 - 3.000

) olmaktadır. Hisse senetleri

34.800

TL'ye satıldığı için, işletme bu işlemden

1.800

TL (

34.800 - 33.000

) kâr elde etmiştir. Bu kâr tutarı '644 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Satılan hisse senetlerinin maliyet bedelini hesaplayınız.

600 \text{ adet} \times 60 \text{ TL} = 36.000 \text{ TL}

Hisse senetleri işletmeden maliyet bedeli üzerinden çıkarılmalıdır.

2

Satılan hisselere isabet eden değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.

600 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 3.000 \text{ TL}

Satılan varlıklarla ilgili daha önce ayrılmış karşılıklar, varlık elden çıkarıldığında kapatılmalıdır.

3

Satış sonucunda bankaya giren nakit tutarını hesaplayınız.

600 \text{ adet} \times 58 \text{ TL} = 34.800 \text{ TL}

İşletmenin elde ettiği tahsilat tutarı belirlenmelidir.

4

Satış kârı veya zararını net defter değeri üzerinden hesaplayınız.

34.800 - (36.000 - 3.000) = 1.800 \text{ TL Kâr}

Satış bedeli, varlığın net defter değerinden (Maliyet - Karşılık) büyük olduğu için kâr oluşmuştur.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin maliyet bedeli ve ayrılan karşılıklarla birlikte elden çıkarılması

İpuçları

1

Satılan hisselerin maliyet bedelini ve onlara isabet eden karşılık tutarını ayrı ayrı hesaplayarak işe başlayın.

2

Satış kârını bulmak için; Satış Bedeli - (Maliyet Bedeli - Karşılık) formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmamış bir menkul kıymet satışında oluşacak zararın hangi hesapta izleneceğini tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 367Soru →

İşletme, $2024$ yılı içerisinde geçici yatırım amacıyla tanesi $30$ TL'den $5.000$ adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya $1.500$ TL komisyon ödemiştir. $2024$ yılı dönem sonunda hisse senetlerinin borsa rayicinin $26$ TL'ye düşmesi üzerine gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. $2025$ yılı Mart ayında ise bu hisse senetlerinin $3.000$ adedi tanesi $28$ TL'den banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, $2025$ yılında gerçekleştirilen hisse senedi satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

644 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

6.000

TL alacaklıdır.

655 Menkul Kıymet Satış Zararları Hesabı

6.000

TL borçludur.

119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı

20.000

TL borçludur.

655 Menkul Kıymet Satış Zararları Hesabı

6.900

TL borçludur.

644 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

12.000

TL alacaklıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı $6.000$ TL alacaklıdır.

Cevap

Satış kaydında 644 Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı

6.000

TL alacaklandırılmalıdır.

Hisse senetleri satıldığında, ilgili hisse senedi hesabı (110) maliyet bedeliyle alacaklandırılırken, o hisseler için daha önce ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığı (119) borçlandırılarak kapatılır. Bu işlem sonucunda net defter değeri (

26

TL) ile satış fiyatı (

28

TL) arasındaki

2

TL'lik fark, satılan

3.000

adet üzerinden

6.000

TL'lik bir kâr oluşturur ve bu tutar 644 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Alış maliyetini ve komisyonu belirle

Hisse senedi birim maliyeti

30

TL. Komisyon (

1.500

TL) doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına kaydedilir, maliyete eklenmez.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alım komisyonları gider olarak izlenir.

2

Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesapla

Birim değer düşüklüğü:

30 - 26 = 4

TL. Toplam karşılık (

5.000

adet için):

5.000 \times 4 = 20.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, borsa rayici maliyetin altına düşen menkul kıymetler için karşılık ayrılır.

3

Satılan hisse senetlerinin maliyetini ve karşılık payını bul

Satılan

3.000

adedin maliyeti:

3.000 \times 30 = 90.000

TL. Satılanlara ait karşılık:

3.000 \times 4 = 12.000

TL.

Satış kaydında, sadece satılan kısma ait varlık ve karşılık hesapları kapatılmalıdır.

4

Satış kâr/zararını hesapla

Tahsilat (

3.000 \times 28 = 84.000

TL) + Karşılık İptali (

12.000

TL) - Maliyet (

90.000

TL) =

6.000

TL Kâr.

Satış fiyatı ile net defter değeri (

28 - 26 = 2

TL) arasındaki olumlu fark kâr olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Satışında Karşılık İptali ve Kâr Hesabı

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 368Soru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında hazır değerler grubunda yer alan bazı unsurlar ve tutarları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Varlık / Kaynak Kalemi	Tutar (TL)
Kasa mevcudu	$12.500$
Vadesiz banka mevduatı	$24.000$
Portföydeki vadesi gelmiş alınan çekler	$18.000$
İleri vadeli (vadesi sonraki yıla sarkan) alınan çekler	$15.000$
Düzenlenen ve ilgililere teslim edilen ödeme emirleri	$6.000$
Vadesine 2 gün kalmış kredi kartı slipleri	$9.000$
Posta ve damga pulları	$500$

Buna göre, işletmenin bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olarak hesaplanmalıdır?

73.000

70.000

64.000

58.000

48.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $58.000$

Cevap

İşletmenin hazır değerler grubu toplamı

58.000

TL'dir.

Doğru cevap, hazır değerler grubundaki tüm nakit ve nakit benzeri varlıkların toplanması ve düzenleyici hesapların düşülmesiyle bulunur. Kasa (

12.500

), vadesiz mevduat (

24.000

), vadesi gelmiş çekler (

18.000

), kredi kartı slipleri (

9.000

) ve pullar (

500

) toplanır (

64.000

). Bu toplamdan, aktifi düzenleyen ödeme emirleri (

6.000

) düşüldüğünde

58.000

TL sonucuna ulaşılır. İleri vadeli çekler ise özün önceliği kavramı uyarınca alacak senetleri kabul edildiğinden bu hesaplamaya dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır değer niteliğindeki kalemleri Tekdüzen Hesap Planı kodlarına göre ayırın.

100 Kasa:

12.500

, 102 Bankalar:

24.000

, 101 Alınan Çekler:

18.000

, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-):

6.000

, 108 Diğer Hazır Değerler (Kredi kartı ve pullar):

9.500

.

Hesapların niteliğini belirlemek doğru sınıflandırma için zorunludur.

2

Özün önceliği kavramı gereği ileri vadeli alınan çekleri kapsam dışı bırakın.

15.000

TL tutarındaki ileri vadeli çekler 121 Alacak Senetleri hesabına kaydedilmelidir.

Vadesi sonraki döneme sarkan çekler ekonomik özü itibarıyla senet niteliğindedir.

3

Aktifi düzenleyici hesabın etkisini dikkate alarak toplamı hesaplayın.

12.500 + 24.000 + 18.000 - 6.000 + 9.500 = 58.000

TL.

103 nolu hesap aktif karakterli grupta eksi değer olarak yer alır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Sınıflandırması ve Özün Önceliği Kavramı

Soru 369Soru →

İşletme, daha önce kredili (veresiye) olarak sattığı ticari mallar karşılığında müşterisinden olan $12.000$ TL tutarındaki alacağını, müşterinin işletme banka hesabına yaptığı havale ile tahsil etmiştir. Bu işlemin muhasebe kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

102 Bankalar Hesabı

120 Alıcılar Hesabı

121 Alacak Senetleri Hesabı

600 Yurtiçi Satışlar Hesabı

320 Satıcılar Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı

Cevap

İşletmenin veresiye (senetsiz) ticari alacağını tahsil etmesi durumunda '120 Alıcılar Hesabı' alacaklandırılır.

İşletme daha önce veresiye (senetsiz) olarak sattığı malın bedelini tahsil ettiğinde, işletmenin müşterisinden olan alacağı azalır. '120 Alıcılar Hesabı' bir aktif (varlık) hesabı olduğu için, bu hesaptaki azalışlar hesabın alacak tarafına kaydedilir. Banka hesabına para girişi olduğu için '102 Bankalar Hesabı' ise borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Tahsilat aracının belirlenmesi

Banka hesabına havale gelmiştir (

102

Bankalar Hesabı artar).

Varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafına kaydedilir.

2

Tahsil edilen alacağın türünün belirlenmesi

Senetsiz (veresiye) ticari alacak tahsil edilmiştir (

120

Alıcılar Hesabı azalır).

Varlık hesaplarındaki azalışlar alacak tarafına kaydedilir.

3

Yevmiye kaydının tamamlanması

Borçlu:

102

Bankalar, Alacaklı:

120

Alıcılar.

Çift taraflı kayıt sistemi gereği varlık değişimi kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların tahsilatı ve aktif hesapların işleyiş kuralı.

Soru 370Soru →

İşletme, $01.11.2025$ tarihinde $20.000$ USD tutarındaki ticari malı, $6$ ay vadeli bir bono karşılığında satmıştır. Satış tarihindeki kur $1$ USD = $30$ TL'dir. $31.12.2025$ tarihinde kur $1$ USD = $32$ TL olarak gerçekleşmiş ve dönem sonu değerleme işlemleri yapılmıştır. $01.03.2026$ tarihinde borçlu işletmenin konkordato ilan etmesi üzerine alacak için yasal süreç başlatılarak alacak şüpheli hale gelmiştir. Alacağın $6.000$ USD'lik kısmı banka teminatı altındadır. $01.03.2026$ tarihinde kur $1$ USD = $34$ TL olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu ( $VUK$ ) hükümleri çerçevesinde işletmenin bu alacak için ayıracağı "Karşılık Gideri" tutarı kaç TL olmalıdır?

476.000

680.000

420.000

448.000

204.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $476.000$

Cevap

İşletmenin ayıracağı karşılık tutarı

476.000

TL'dir.

Vergi Usul Kanunu'na göre yabancı paralı alacaklar, şüpheli hale geldikleri tarihteki kur üzerinden değerlenir. Değerleme sonrası oluşan toplam

680.000

TL'lik tutarın içerisinde yer alan

6.000

USD tutarındaki banka teminatlı kısım (

204.000

TL), karşılık ayrılamayacak kısmı temsil eder. Bu durumda geriye kalan

14.000

USD (

476.000

TL) tutarındaki teminatsız kısım için karşılık gideri (654) hesaplanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem sonu (

31.12.2025

) değerlemesini kontrol et.

20.000

USD

\times 32

TL =

640.000

TL

Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kurla değerlenerek bilançoda gösterilmelidir.

2

Alacağın şüpheli hale geldiği tarihteki (

01.03.2026

) toplam TL değerini hesapla.

20.000

USD

\times 34

TL =

680.000

TL

Şüpheli alacak karşılığı ayrılmadan önce alacak güncel kurla değerlenmeli ve aradaki fark kambiyo karı/zararı olarak kaydedilmelidir.

3

Banka teminatı altında olan kısmın güncel TL değerini hesapla.

6.000

USD

\times 34

TL =

204.000

TL

VUK uyarınca teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

4

Karşılık ayrılacak (teminatsız) tutarı belirle.

680.000 - 204.000 = 476.000

TL

Toplam şüpheli alacak tutarından teminatlı kısım düşülerek karşılık ayrılacak matrah bulunur.

Anahtar Kavram

Yabancı Paralı Şüpheli Ticari Alacaklarda Değerleme ve Teminat Kısıtı

Daha Fazla Pratik

Şüpheli alacakların ilerleyen dönemlerde tahsil edilmesi durumunda kambiyo karlarının nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 371Soru →

İşletme, tahsil edilmek üzere bankaya gönderdiği $15.000$ TL nominal değerli alacak senedinin banka tarafından tahsil edildiğini; bankanın $150$ TL komisyon kestikten sonra kalan tutarı işletmenin ticari hesabına aktardığını öğrenmiştir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak ve alacaklandırılacak hesaplar aşağıdakilerden hangisidir?

Borç tarafında 102 Bankalar ve 653 Komisyon Giderleri, alacak tarafında 121 Alacak Senetleri

Borç tarafında 102 Bankalar ve 653 Komisyon Giderleri, alacak tarafında 120 Alıcılar

Borç tarafında 102 Bankalar, alacak tarafında 121 Alacak Senetleri

Borç tarafında 102 Bankalar, alacak tarafında 102 Bankalar

Borç tarafında 102 Bankalar, alacak tarafında 121 Alacak Senetleri ve 642 Faiz Gelirleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç tarafında 102 Bankalar ve 653 Komisyon Giderleri, alacak tarafında 121 Alacak Senetleri

Cevap

Borç tarafında 102 Bankalar ve 653 Komisyon Giderleri, alacak tarafında 121 Alacak Senetleri hesaplarının kullanıldığı seçenek doğrudur.

İşletmenin senetli alacağı tahsil edildiğinde, senedin nominal değeri kadar '121 Alacak Senetleri' hesabı alacaklandırılır. Bankanın kestiği komisyon bir gider olarak '653 Komisyon Giderleri' hesabına borç yazılırken, işletmenin hesabına giren net tutar '102 Bankalar' hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Bankaya geçen net tutarın hesaplanması

15.000 - 150 = 14.850

TL

Banka, tahsil ettiği nominal tutardan kendi komisyonunu düştükten sonra kalan tutarı işletme hesabına aktarır.

2

Varlık artışının kaydedilmesi

102 Bankalar Hesabı

14.850

TL Borç

İşletmenin bankadaki mevduatı arttığı için aktif karakterli hesap borçlandırılır.

3

Gider kaleminin kaydedilmesi

653 Komisyon Giderleri Hesabı

150

TL Borç

Banka tarafından kesilen masraf, işletme için bir faaliyet dışı giderdir ve gider hesapları borç taraflıdır.

4

Alacak azalmasının kaydedilmesi

121 Alacak Senetleri Hesabı

15.000

TL Alacak

Senedin tahsil edilmesiyle işletmenin senetli alacağı sona erer, aktif hesapta azalış alacak taraflı kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Tahsili ve Banka Komisyonları

İpuçları

1

Tahsil edilen değerin bir 'senet' mi yoksa 'veresiye alacak' mı olduğuna dikkat edin.

2

Banka tarafından kesilen komisyonun işletme için bir varlık mı yoksa bir gider mi olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Senedin protesto edilmesi veya şüpheli hale gelmesi durumundaki kayıtları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 372Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla $40.000$ TL tutarında hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya $800$ TL komisyon ödemiştir. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, söz konusu komisyon tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinin borcuna kaydedilmelidir?

110 Hisse Senetleri

653 Komisyon Giderleri

770 Genel Yönetim Giderleri

655 Menkul Kıymet Satış Zararları

119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 653 Komisyon Giderleri

Cevap

Menkul kıymet alımı sırasında ödenen komisyon bedelleri 653 Komisyon Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Hisse senedi veya tahvil gibi menkul kıymetlerin satın alınması sırasında ödenen banka veya aracı kurum komisyonları, varlığın alış değerine eklenmek yerine doğrudan '653 Komisyon Giderleri' hesabında gider olarak muhasebeleştirilir. Bu durum, finansal varlıkların piyasa değerine en yakın şekilde (nominal veya alış bedeliyle) takip edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini analiz etmek

Hisse senedi (menkul kıymet) satın alınmış ve bir komisyon giderine katlanılmıştır.

Muhasebe kaydının yapılabilmesi için öncelikle işlemin bir varlık edinimi mi yoksa bir gider mi olduğu belirlenmelidir.

2

Menkul kıymet alım komisyonlarının muhasebeleşme kuralını hatırlamak

Tekdüzen Hesap Planı'na göre menkul kıymet alımlarında ödenen komisyonlar, maliyet bedeline dahil edilmez.

İhtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği, bu tür finansal aracılık giderleri doğrudan gider hesaplarında izlenmelidir.

3

İlgili gider hesabını seçmek

653 Komisyon Giderleri hesabı borçlandırılır.

Bu tür spesifik finansal komisyonlar için ayrılmış olan hesap 653 kodlu hesaptır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet alımında ödenen komisyonların doğrudan gider kaydedilmesi zorunluluğu.

Tahmini Süre:45s

Soru 373Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihinde envanter işlemleri öncesinde "100 Kasa" hesabının borç kalanı $46.200$ TL'dir. Bu tutarın tamamı $1.200$ ABD Doları ( $1$ USD = $38,50$ TL) mevcudundan oluşmaktadır. Aynı gün yapılan sayımda kasa mevcudunun $1.150$ ABD Doları olduğu belirlenmiş ve noksanlığın nedeni bulunamamıştır. Dönem sonu değerleme kuru $1$ USD = $41$ TL'dir.

Buna göre, kasa noksanlığı kaydının ardından yapılması gereken kur değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

100 KASA hesabı

2.875

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

2.875

TL alacaklı

100 KASA hesabı

3.000

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

3.000

TL alacaklı

103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME EMİRLERİ (-) hesabı

2.875

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

2.875

TL alacaklı

100 KASA hesabı

950

TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı

950

TL alacaklı

656 KAMBİYO ZARARLARI hesabı

2.875

TL borçlu, 100 KASA hesabı

2.875

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100 KASA hesabı $2.875$ TL borçlu, 646 KAMBİYO KÂRLARI hesabı $2.875$ TL alacaklı

Cevap

100 Kasa hesabının 2.875 TL borçlandırıldığı ve 646 Kambiyo Kârları hesabının 2.875 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.

İşletmelerde yabancı paralı kasa mevcutları dönem sonunda değerlenirken, öncelikle fiili sayım sonuçları dikkate alınır. Noksanlık saptandığında, noksan olan kısım kayıtlı değerinden aktiften çıkarılır. Geriye kalan ve fiilen kasada bulunan

1.150

USD tutarın dönem sonu kuru (

41

TL) ile kayıtlı kuru (

38,50

TL) arasındaki olumlu fark olan

2.875

TL (

1.150 \times 2,50

), kambiyo kârı olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa noksanlığının saptanması

50 USD noksanlık

Kaydi mevcut (

1.200

USD) ile fiili mevcut (

1.150

USD) arasındaki fark tespit edilir.

2

Noksanlığın muhasebeleştirilmesi

1.925 TL noksanlık kaydı

Noksan olan

50

USD, kayıtlı kur olan

38,50

TL üzerinden (

50 \times 38,50

) 197 nolu hesaba alınır.

3

Fiili mevcudun değerlenmesi

2.875 TL Kambiyo Kârı

İhtiyatlılık kavramı gereği sadece fiilen elde bulunan

1.150

USD değerlemeye tabi tutulur:

1.150 \times (41,00 - 38,50) = 2.875

TL.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde yabancı para değerlemesi yapılırken sadece fiili envanter sonucunda mevcut olan tutar üzerinden kur farkı hesaplanır.

Soru 374Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesapların borç ve alacak kalanları şu şekildedir:

Hesap Adı	Kalan Türü	Tutar (TL)
100 Kasa Hesabı	Borç Kalanı	$25.000$
101 Alınan Çekler Hesabı	Borç Kalanı	$18.000$
102 Bankalar Hesabı	Borç Kalanı	$42.000$
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı	Alacak Kalanı	$12.000$
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı	Borç Kalanı	$7.000$
121 Alacak Senetleri Hesabı	Borç Kalanı	$30.000$

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grup toplamı kaç TL'dir?

110.000

104.000

80.000

73.000

66.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $80.000$

Cevap

İşletmenin hazır değerler grup toplamı

80.000

TL'dir.

İşletmenin hazır değerler grubu; 100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar ve 108 Diğer Hazır Değerler hesaplarının toplamından, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) hesabının çıkarılmasıyla hesaplanır. Bu durumda hesaplama

25.000 + 18.000 + 42.000 + 7.000 - 12.000 = 80.000

TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır Değerler (10) grubuna dahil olan hesapları belirleyin.

100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-), 108 Diğer Hazır Değerler.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu hesaplar likit varlıkları temsil eder.

2

Ticari Alacaklar grubunda yer alan hesapları ayıklayın.

121 Alacak Senetleri hesabı Hazır Değerler grubuna dahil değildir.

Alacak senetleri 12 grubunda yer alan bir ticari alacaktır, hazır değer değildir.

3

Aktif düzenleyici hesapların etkisini hesaplayın.

103 Verilen Çekler hesabı pasif karakterli olup grup toplamını azaltır.

103 hesabı mizan verilerinde alacak kalanı verir ve bilançoda ilgili gruptan indirim olarak gösterilir.

4

Grup toplamını hesaplayın.

25.000 + 18.000 + 42.000 + 7.000 - 12.000 = 80.000

TL.

Pozitif karakterli varlıklar toplanır, düzenleyici hesap (103) çıkarılır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grup Toplamı Hesaplaması

İpuçları

1

Hazır değerler grubu 10 ile başlayan hesap kodlarını kapsar.

2

Grup içindeki eksi (-) işaretli hesapların (103 gibi) mizan bakiyesinin grup toplamını nasıl etkileyeceğine dikkat edin.

3

Alacak senetleri 121 koduyla 'Ticari Alacaklar' grubundadır, 10 grubuna dahil edilmemelidir.

Daha Fazla Pratik

Hazır değerler grubundaki dövizli hesapların dönem sonu kur değerlemesi (değerleme farklarının kaydedilmesi) üzerine bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 375Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre takip etmektedir. İşletmenin dönem içi ticari mal işlemlerine ilişkin verileri aşağıdaki gibidir:

İşlem Türü	Tutar
Ticari mal alışları	$60.000$ TL
Alış nakliye giderleri	$4.00 br0$ TL
Alış iadeleri	$6.000$ TL
Alış iskontoları	$2.000$ TL

Buna göre, işletmenin bu döneme ait "Net Alış Maliyeti" kaç TL'dir?

52.000

54.000

56.000

58.000

64.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $56.000$

Cevap

İşletmenin net alış maliyeti

56.000

TL'dir.

Net alış maliyeti hesaplanırken brüt alış tutarına (

60.000

TL), alışla ilgili yapılan nakliye giderleri (

4.000

TL) eklenir; elde edilen bu tutardan ise alış iadeleri (

6.000

TL) ve alış iskontoları (

2.000

TL) çıkarılır. Sonuç olarak

60.000 + 4.000 - 6.000 - 2.000 = 56.000

TL bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt alış maliyetini hesaplayın

60.000 + 4.000 = 64.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı'na göre alış sırasında ödenen nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler malın maliyetine eklenir.

2

Net alış maliyetine ulaşmak için indirimleri düşürün

64.000 - (6.000 + 2.000) = 56.000

TL

Alış iadeleri ve alış iskontoları, ticari malların brüt maliyetini azaltan unsurlar olduğu için çıkarılır.

Anahtar Kavram

Net Alış Maliyeti Formülü

Daha Fazla Pratik

Aralıksız envanter yönteminde alış iadesi kaydının '153 Ticari Mallar' hesabının alacağına yapıldığını hatırlayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 376Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla nominal değeri $10.000$ TL olan hisse senetlerini $12.500$ TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. İşlem sırasında bankaya ayrıca $250$ TL komisyon ödenmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydında "110 Hisse Senetleri" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

10.000

TL

12.500

TL

12.750

TL

10.250

TL

250

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $12.500$ TL

Cevap

Hisse senetleri alış bedeli olan

12.500

TL üzerinden kaydedilmelidir.

Hisse senetleri muhasebe sisteminde 'alış bedeli' ile takip edilir. Alış bedeli, nominal değerden bağımsız olarak hisse senedi için ödenen tutardır. Bu soruda alış bedeli

12.500

TL'dir. Ödenen

250

TL komisyon ise varlık hesabına (110) değil, bir gider hesabı olan '653 Komisyon Giderleri' hesabına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Alış bedelini belirleme

12.500

TL

Hisse senetleri Tekdüzen Hesap Planı'na göre alış bedeli (maliyet) esasına göre kaydedilir.

2

Komisyon giderinin ayrıştırılması

250

TL tutarı "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç kaydedilir.

Menkul kıymet alımında katlanılan komisyonlar maliyete eklenmez, dönemsellik ve ihtiyatlılık gereği doğrudan gider yazılır.

3

110 Hisse Senetleri hesabına yapılacak kaydı belirleme

12.500

TL borç kaydı.

Varlık hesabına sadece hisse senetlerinin kendi alış bedeli kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymetlerde Alış Bedeli Esası

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymet satışında ortaya çıkan satış karı veya zararının hesaplanması ve komisyonların bu aşamadaki kaydını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 377Soru →

ABC İşletmesi, $1$ Aralık $2025$ tarihinde bankada $3$ ay vadeli $250.000$ TL tutarında bir mevduat hesabı açtırmıştır. Yıllık faiz oranı $\%36$ olup, faiz ve anapara tahsilatı vade sonunda ( $1$ Mart $2026$ ) gerçekleştirilecektir. Dönemsellik kavramı uyarınca $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken envanter kaydında borçlandırılması gereken hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

181

Gelir Tahakkukları Hesabı,

7.500

TL

102

Bankalar Hesabı,

7.500

TL

181

Gelir Tahakkukları Hesabı,

22.500

TL

381

Gider Tahakkukları Hesabı,

7.500

TL

180

Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı,

7.500

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $181$ Gelir Tahakkukları Hesabı, $7.500$ TL

Cevap

Dönemsellik kavramı gereği, Aralık ayına ait

7.500

TL tutarındaki faiz geliri

181

Gelir Tahakkukları Hesabı borçlandırılarak kaydedilmelidir.

Dönemsellik kavramı gereği, bir döneme ait gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre o dönemde muhasebeleştirilmesi gerekir. İşletme 1 Aralık'ta hesap açtığına göre, 31 Aralık envanter tarihinde 1 aylık faizi hak etmiştir. Bu gelir gerçekleşmiştir ancak henüz bankadan çekilemediği (vadesi dolmadığı) için '181 Gelir Tahakkukları' hesabında izlenmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

1

Yıllık toplam faiz tutarını hesaplayınız.

250.000 \times 0,36 = 90.000

TL

Yıllık basit faiz formülü (

Anapara \times Faiz Oranı

) kullanılarak bir yıllık getiri bulunur.

2

Aylık faiz tutarını hesaplayınız.

90.000 / 12 = 7.500

TL

Yıllık tutar 12 aya bölünerek her aya düşen eşit faiz payı hesaplanır.

3

Cari döneme (2025 yılına) ait süreyi belirleyiniz.

1 Ay (Aralık)

1 Aralık - 31 Aralık tarihleri arasında işletme 1 aylık faiz hak etmiştir.

4

Dönemsellik kavramı uyarınca muhasebe kaydını belirleyiniz.

Borç:

181

Gelir Tahakkukları

7.500

, Alacak:

642

Faiz Gelirleri

7.500

Gelir gerçekleşmiş ancak tahsilatı gelecek döneme kaldığı için dönem sonunda 181 nolu geçici aktif hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı ve Gelir Tahakkukları mekanizması

İpuçları

1

Dönemsellik kavramı gereği sadece 2025 yılına ait olan süreyi (Aralık ayı) dikkate almalısınız.

2

Bir aylık faizi hesaplamak için (Anapara x Faiz Oranı x Gün/36000) veya (Yıllık Faiz / 12) yöntemini kullanabilirsiniz.

3

Hak edilen ancak tahsilatı henüz yapılmayan gelirler '181 Gelir Tahakkukları' hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki (1 Mart 2026) tahsilat kaydını ve önceki dönemden gelen tahakkukun kapatılmasını çalışınız.

Alternatif Yöntem

Toplam faizi (22.500 TL) bulup, bunun toplam vadeye (3 ay) bölünmesiyle de bir aylık tutara ulaşılabilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 378Soru →

İşletme, $01.11.2025$ tarihinde aktifinde kayıtlı bir binanın satışı karşılığında iştirakinden aldığı $360.000$ TL nominal değerli, $6$ ay vadeli senet için dönem sonunda $\%24$ oranında reeskont hesaplamıştır. $2026$ yılının Mart ayında söz konusu iştirak aleyhine iflas davası açıldığı öğrenilmiş ve alacağın tamamı için $\%60$ oranında karşılık ayrılması kararlaştırılmıştır. Buna göre, $2026$ yılında alacağın şüpheli hale gelmesi ve karşılık ayrılmasına ilişkin yapılacak muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Alacağın nominal tutarı olan

360.000

TL "138 Diğer Şüpheli Alacaklar" hesabının borcuna kaydedilerek şüpheli hale getirilir.

Alacak senetli bir alacak olduğu için şüpheli hale geldiğinde "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına devredilmelidir.

Bir önceki dönem sonunda ayrılan reeskont tutarı, karşılık ayrıldığı tarihte "139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı" hesabından mahsup edilerek kapatılır.

Ayrılan karşılık tutarı "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" hesabının alacağına kaydedilerek raporlanır.

Karşılık tutarı hesaplanırken, alacağın

2025

yıl sonundaki reeskontlu net defter değeri (

346.154

TL) esas alınmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alacağın nominal tutarı olan $360.000$ TL "138 Diğer Şüpheli Alacaklar" hesabının borcuna kaydedilerek şüpheli hale getirilir.

Cevap

Alacağın nominal tutarı olan

360.000

TL "138 Diğer Şüpheli Alacaklar" hesabının borcuna kaydedilerek şüpheli hale getirilir.

İşletmenin ana faaliyeti dışındaki gayrimenkul satışı gibi işlemlerden doğan alacaklar "Diğer Alacaklar" grubunda (13) yer alır. Bu alacaklar için dava veya icra süreci başladığında, alacak ilgili aktif hesaptan (132 İştiraklerden Alacaklar) çıkarılarak "138 Diğer Şüpheli Alacaklar" hesabının borcuna nominal tutarı ile kaydedilir. Doğru seçenekte belirtilen uygulama bu yasal ve teknik zorunluluğu tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın niteliğinin belirlenmesi

Gayrimenkul satışı ana faaliyet dışı bir işlemdir ve iştirakten olan bu alacak "132 İştiraklerden Alacaklar" hesabında izlenir.

Ticari mal satışı dışındaki işlemler "Diğer Alacaklar" (13 grubu) kapsamında değerlendirilir.

2

Dönem başı reeskont iptal kaydının düşünülmesi

2025 sonunda ayrılan "137 Diğer Alacaklar Reeskontu", 01.01.2026 tarihinde "647 Reeskont Faiz Gelirleri" hesabına aktarılarak kapatılmıştır.

Reeskontlar izleyen dönem başında gelire dönüştürülerek kapatılmak zorundadır.

3

Alacağın şüpheli hale getirilmesi

İştirak aleyhine dava açılmasıyla alacak "138 Diğer Şüpheli Alacaklar" hesabına nominal bedeli (

360.000

TL) ile aktarılır.

Dava veya icra safhasına gelen diğer alacaklar 138 numaralı hesapta takip edilir.

4

Karşılık ayrılması

Nominal bedel olan

360.000

TL üzerinden

\%60

oranında (

216.000

TL) karşılık gideri yazılarak "139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı" hesabına kaydedilir.

İhtiyatlılık kavramı gereği, şüpheli hale gelen tutarın beklenen zarar kısmı için karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Ticari olmayan alacakların (Diğer Alacaklar) şüpheli hale gelmesi ve karşılık ayrılması süreçleri ticari alacaklardan farklı hesap gruplarında (13 grubu) izlenir.

Soru 379Soru →

İşletme, senetsiz ticari alacaklarından vadesi dolan $10.000$ TL tutarındaki kısmın tahsil edilememesi üzerine ilgili müşteri hakkında icra takibi başlatmıştır. Bu bilgilere göre, alacağın şüpheli hale gelmesiyle ilgili yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR

10.000

/ Alacak: 120 ALICILAR

10.000

Borç: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR

10.000

/ Alacak: 121 ALACAK SENETLERİ

10.000

Borç: 120 ALICILAR

10.000

/ Alacak: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR

10.000

Borç: 654 KARŞILIK GİDERLERİ

10.000

/ Alacak: 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-)

10.000

Borç: 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-)

10.000

/ Alacak: 120 ALICILAR

10.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR $10.000$ / Alacak: 120 ALICILAR $10.000$

Cevap

Borç tarafına 128 Şüpheli Ticari Alacaklar, alacak tarafına ise 120 Alıcılar hesabının yazıldığı kayıt doğrudur.

İşletmenin vadesi geçmiş senetsiz bir alacağı için icra takibi başlatması, bu alacağın artık 'normal' ticari alacak vasfını yitirip 'şüpheli' hale geldiğini gösterir. Bu durumda, ilgili tutar 120 Alıcılar hesabının alacağına yazılarak oradan düşülür ve 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabının borcuna yazılarak bu hesaba aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın türünü belirle

Alacak 'senetsiz' olduğu için 120 Alıcılar hesabı ile ilişkilidir.

Muhasebe standartlarına göre senetsiz ticari alacaklar 120 nolu hesapta izlenir.

2

Hukuki durumu analiz et

Dava veya icra aşamasına gelindiği için alacak 'şüpheli' nitelik kazanmıştır.

Tekdüzen Hesap Planı uyarınca vadesi geçmiş ve hukuki sürece girmiş alacaklar şüpheli alacak olarak sınıflandırılmalıdır.

3

Sınıflandırma kaydını yap

128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına borç, 120 Alıcılar hesabına alacak kaydı yapılır.

Alacağın eski niteliği (normal alacak) sona ermiş, yeni bir nitelik (şüpheli alacak) kazanmıştır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklar Sınıflandırması

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale getirilen bu alacak için dönem sonunda karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 380Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli envanter işlemleri öncesinde "100 Kasa" hesabının (USD alt hesabı) borç kalanı $75.000$ TL ( $2.500$ USD) olarak görülmektedir. Aynı gün yapılan fiziki sayım sonucunda kasada $2.440$ USD olduğu tespit edilmiş ve noksanlığın nedeni o an belirlenemediği için ilgili geçici hesaba aktarılmıştır. $31.12 .2025$ tarihinde $1$ USD = $33,00$ TL olduğuna göre, gerekli dönem sonu kayıtları yapıldıktan sonra "100 Kasa" hesabının bilançoda görünecek TL bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

82.500 TL

80.520 TL

73.200 TL

80.700 TL

75.000 TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.520 TL

Cevap

Dönem sonu kasa bakiyesi 80.520 TL olmalıdır.

İşletmenin dönem sonu bilanço değerini belirlerken temel kural, kasada fiilen bulunan yabancı para miktarının (

2.440

USD) raporlama tarihindeki kurla (

33

TL) çarpılmasıdır. Noksan olan

60

USD zaten '100 Kasa' hesabından çıkarılıp '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına aktarıldığı için, kasa hesabının nihai borç kalanı fiili mevcudun güncel TL değerini (

80.520

TL) yansıtacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa sayım noksanlığının tespiti ve kaydı

60 USD noksanlık (1.800 TL)

Defterdeki

2.500

USD ile kasadaki

2.440

USD arasındaki

60

USD fark, kayıtlı kur (

30

TL) üzerinden '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına aktarılmalıdır.

2

Kalan nakdin kur değerlemesinin yapılması

7.320 TL Kambiyo Kârı

Kasada fiilen bulunan

2.440

USD'nin değeri

73.200

TL'den (

2.440 \times 30

),

80.520

TL'ye (

2.440 \times 33

) yükselmiştir. Aradaki fark '646 Kambiyo Karları' hesabına kaydedilir.

3

Hesap bakiyesinin hesaplanması

80.520 TL

Dönem sonu bilançosunda hazır değerler, fiili envanter sonuçlarının değerlenmiş haliyle gösterilmelidir:

2.440 \text{ USD} \times 33 \text{ TL} = 80.520 \text{ TL}

.

Anahtar Kavram

Yabancı para birimli hazır değerlerin envanterinde, önce fiili sayım farkları (noksanlık/fazlalık) kayıtlı kur üzerinden muhasebeleştirilir, ardından kalan fiili tutar dönem sonu kuruyla değerlenir.

Dönen Varlıklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar