Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 8

Soru 141Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmaları sırasında, ana faaliyet konusu dışındaki bir işlemden kaynaklanan ve vadesine henüz süre bulunan senetli alacakları için $8.400$ TL tutarında reeskont hesaplamıştır. Bu işlemin kaydedilmesinde borçlandırılacak ve alacaklandırılacak hesaplar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

657 Reeskont Faiz Giderleri (Borç) / 137 Alacak Senetleri Reeskontu (Alacak)

657 Reeskont Faiz Giderleri (Borç) / 122 Alacak Senetleri Reeskontu (Alacak)

654 Karşılık Giderleri (Borç) / 139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (Alacak)

137 Alacak Senetleri Reeskontu (Borç) / 647 Reeskont Faiz Gelirleri (Alacak)

657 Reeskont Faiz Giderleri (Borç) / 136 Diğer Çeşitli Alacaklar (Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 657 Reeskont Faiz Giderleri (Borç) / 137 Alacak Senetleri Reeskontu (Alacak)

Cevap

İşlem ana faaliyet dışı olduğundan 137 Alacak Senetleri Reeskontu hesabı alacaklandırılırken, 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

Doğru cevapta belirtilen hesaplar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre ana faaliyet dışı senetli alacakların dönem sonu değerlemesi için gereken yevmiye kaydını yansıtmaktadır. Reeskont gideri 657 hesabının borcuna yazılırken, alacağın net değerini bilançoda göstermek amacıyla 137 hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın niteliğini belirle

Alacak 'ana faaliyet konusu dışında' gerçekleştiği için 'Diğer Alacaklar' (13) grubuna dahildir.

Ticari alacaklar (12) ile diğer alacakların (13) ayrımı, kullanılacak düzenleyici hesapların belirlenmesi için kritiktir.

2

Kullanılacak hesap kodlarını tespit et

Gider hesabı olarak 657 Reeskont Faiz Giderleri, düzenleyici aktif hesap olarak 137 Alacak Senetleri Reeskontu seçilir.

Senetli diğer alacakların tasarruf değerine indirgenmesi 137 numaralı hesap üzerinden yapılır.

3

Yevmiye kaydını oluştur

657 hesabı

8.400

TL borçlandırılır, 137 hesabı

8.400

TL alacaklandırılır.

Gider hesapları artışta borçlanır; aktif düzenleyici hesaplar (pasif karakterli) artışta alacaklanır.

Anahtar Kavram

Diğer Alacaklarda Reeskont Uygulaması

İpuçları

1

İşlemin 'ticari' mi yoksa 'diğer' alacak mı olduğunu belirlemek için 'ana faaliyet konusu dışı' ifadesine dikkat edin.

2

Reeskont hesaplaması sonucu ortaya çıkan tutar, dönem sonunda işletme için bir 'faiz gideri' niteliğindedir.

Daha Fazla Pratik

İzleyen dönemin başında bu kaydın nasıl ters çevrildiğini ve 647 hesabının kullanımını gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 142Soru →

İşletme, boş olan bir depo alanını $1$ Kasım $2025$ tarihinde, aylık $10.000$ TL bedelle $6$ aylığına kiraya vermiştir. Yapılan sözleşme gereği kira bedelinin tamamı $30$ Nisan $2026$ tarihinde topluca tahsil edilecektir. İşletmenin dönemsellik ilkesi gereği $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

181 GELİR TAHAKKUKLARI

20.000

(Borç) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR

20.000

(Alacak)

181 GELİR TAHAKKUKLARI

60.000

(Borç) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR

60.000

(Alacak)

180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER

20.000

(Borç) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR

20.000

(Alacak)

649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR

20.000

(Borç) / 380 GELECEK AYLARA AİT GELİRLER

20.000

(Alacak)

İşlem nakit esasına göre takip edildiğinden

31.12.2025

tarihinde herhangi bir kayıt yapılmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 181 GELİR TAHAKKUKLARI $20.000$ (Borç) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR $20.000$ (Alacak)

Cevap

181 Gelir Tahakkukları hesabının borçlandırıldığı ve 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabının alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.

Dönemsellik ilkesi uyarınca, bir döneme ait gelir ve giderler, tahakkuk edip etmediklerine bakılmaksızın ilgili dönemde gösterilmelidir. İşletme 2025 yılının son iki ayında depoyu kullandırdığı için bu sürenin kirasını (

20.000

TL) gelir olarak hak etmiştir. Tahsilat sonraki yıl yapılacağı için bu hak, bilançoda 181 Gelir Tahakkukları hesabında bir varlık olarak izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Kira süresini ve dönemlere dağılımını belirleyin.

1

Kasım

2025

-

30

Nisan

2026

arası

6

ay. 2025 yılına ait süre: Kasım ve Aralık (

2

ay). 2026 yılına ait süre: Ocak, Şubat, Mart ve Nisan (

4

ay).

Dönemsellik ilkesi gereği her dönemin geliri kendi döneminde raporlanmalıdır.

2

2025 yılına isabet eden kira tutarını hesaplayın.

Aylık kira

10.000

TL. 2025 yılı tutarı:

10.000 \times 2 = 20.000

TL.

Envanter kaydına esas alınacak tutarın belirlenmesi gerekir.

3

Muhasebe kaydını oluşturun.

Henüz tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş bir gelir olduğu için '181 Gelir Tahakkukları' borçlu (

20.000

TL), gelir hesabı olan '649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar' alacaklı (

20.000

TL).

Tahakkuk esası uyarınca gelirin ve ilgili varlığın kaydı sağlanır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik İlkesi ve Gelir Tahakkuku Mantığı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, kira bedelinin

1

Kasım tarihinde peşin tahsil edildiği (102 Bankalar ve 380/480 kullanımı) senaryo için çözerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 143Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli genel geçici mizanında "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı $60.000$ TL borç kalanı, "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" hesabı ise $25.000$ TL alacak kalanı vermektedir. İşletme yönetimi, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda şüpheli alacakların tamamı için $\%100$ oranında karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"654 Karşılık Giderleri" hesabı

35.000

TL borçlandırılır.

"654 Karşılık Giderleri" hesabı

60.000

TL borçlandırılır.

"129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı

35.000

TL borçlandırılır.

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

35.000

TL alacaklandırılır.

"128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabı

35.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı $35.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

İşletme, mevcut karşılık bakiyesini hedeflediği tutara tamamlamak için aradaki fark olan

35.000

TL kadar "654 Karşılık Giderleri" hesabını borçlandırmalıdır.

Dönem sonu işlemleri kapsamında, işletmenin sahip olduğu

60.000

TL'lik şüpheli alacağın tamamı için karşılık ayrılması planlanmıştır. Ancak işletmenin kayıtlarında önceden ayrılmış olan

25.000

TL'lik bir karşılık bakiyesi bulunmaktadır. Muhasebenin temel mantığı gereği, var olan karşılık tutarı hedeflenen tutara tamamlanır. Bu nedenle aradaki

35.000

TL'lik fark (

60.000 - 25.000

) için gider kaydı yapılır. Bu işlemde "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılırken, "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" hesabı alacaklandırılarak bakiyesi

60.000

TL'ye yükseltilmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1

Hedeflenen toplam karşılık tutarının belirlenmesi

60.000

TL

İşletme şüpheli alacakların (128 hesabı) tamamı için karşılık ayırmak istemektedir.

2

Mevcut karşılık bakiyesinin kontrol edilmesi

25.000

TL

Mizanda 129 nolu hesabın alacak kalanında hali hazırda bulunan tutardır.

3

Ayırılması gereken ek karşılık tutarının hesaplanması

60.000 - 25.000 = 35.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği sadece eksik kalan kısım için dönem gideri yazılır.

4

Yevmiye kaydının oluşturulması

Borç: 654 Karşılık Giderleri (

35.000

) / Alacak: 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (

35.000

)

Gider hesapları borç taraflı, düzenleyici aktif hesaplar ise pasif karakterli olduğu için alacak taraflı artış gösterir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık Ayırma Mantığı

Soru 144Soru →

İşletme, $1$ Aralık $2025$ tarihinde $400.000$ TL tutarındaki nakit mevcudunu, yıllık $\%$ $30$ faiz oranıyla $3$ ay vadeli bir mevduat hesabına yatırmıştır. Ana para ve faiz ödemesi vade sonunda ( $1$ Mart $2026$ ) toplu olarak tahsil edilecektir.

Buna göre, dönemsellik kavramı gereği $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken envanter kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

181 Gelir Tahakkukları hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

181 Gelir Tahakkukları hesabı

30.000

TL borçlandırılır.

642 Faiz Gelirleri hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

102 Bankalar hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 181 Gelir Tahakkukları hesabı $10.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Dönemsellik ilkesi gereği, 2025 yılına isabet eden 1 aylık faiz tutarı olan

10.000

TL, henüz tahsil edilmediği için 181 Gelir Tahakkukları hesabına borç kaydedilmelidir.

Mevduat hesabı 1 Aralık'ta açıldığı için 31 Aralık bilanço tarihinde 1 aylık faiz geliri (

10.000

TL) hak edilmiş durumdadır. Ancak tahsilat Mart 2026'da yapılacağı için, bu tutarın 2025 yılı geliri olarak kaydedilmesi amacıyla '181 Gelir Tahakkukları' hesabı borçlandırılırken '642 Faiz Gelirleri' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam faiz tutarının hesaplanması

400.000 \times 0,30 \times (3/12) = 30.000

TL

3 aylık vade sonunda elde edilecek toplam brüt faiz gelirini bulmak için.

2

Aylık faiz tutarının hesaplanması

30.000 / 3 = 10.000

TL

Dönemsellik gereği her aya düşen payı belirlemek için.

3

2025 yılına ait sürenin belirlenmesi

1 Ay (Aralık)

Mevduat 1 Aralık'ta açıldığı için 31 Aralık'a kadar sadece 1 ay geçmiştir.

4

Muhasebe hesabının belirlenmesi

181 Gelir Tahakkukları (Borçlu) / 642 Faiz Gelirleri (Alacaklı)

Gelir gerçekleşmiş ancak tahsilat gelecek yılda yapılacağı için tahakkuk kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı ve Gelir Tahakkukları

İpuçları

1

Faiz gelirinin ne kadarının 2025 yılına ait olduğunu hesaplayın.

2

Gelir hak edilmiş ancak henüz tahsil edilmemişse hangi geçici aktif hesap kullanılır?

3

400.000 \times 0,30 \times (1/12)

işlemi size 2025 yılı Aralık ayı için kaydedilmesi gereken tutarı verecektir.

Daha Fazla Pratik

Vade sonundaki (

1

Mart

2026

) tahsilat kaydını yaparak 181 hesabının nasıl kapatıldığını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Doğrudan yıllık faiz üzerinden aylık tutarı bulup (

400.000 \times 0,30 = 120.000

;

120.000 / 12 = 10.000

), sadece Aralık ayı için kayıt yapılacağını düşünmek daha hızlı bir yoldur.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 145Soru →

İşletmenin $2025$ yılı sonu itibarıyla hazır değerler grubunda yer alan bazı unsurlara ve ilgili diğer kalemlere ilişkin verileri şu şekildedir:

Kalem	Tutar (TL)
Kasa Mevcudu	$25.000$
Vadesiz Banka Mevduatı	$45.000$
Vadesi Gelmiş Tahvil Kuponları	$4.000$
İşletme Tarafından Düzenlenen Çekler	$10.000$
Müşteriden Alınan $2026$ Vadeli Çek	$12.000$
Posta Pulları	$1.000$

Buna göre, işletmenin bilanço tarihindeki hazır değerler grubunun toplam tutarı kaç TL'dir?

64.000

65.000

75.000

77.000

85.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $65.000$

Cevap

Hazır değerler grubunun toplam tutarı

65.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan altmış beş bin TL tutarına; nakit mevcudu, vadesiz banka mevduatı ve 'Diğer Hazır Değerler' kapsamında değerlendirilen vadesi gelmiş kuponlar ile posta pullarının toplanıp, bu toplamdan aktif düzenleyici nitelikteki verilen çeklerin çıkarılmasıyla ulaşılır. Müşteriden alınan ileri tarihli çek ise hazır değerler grubuna değil, ticari alacaklar grubuna dahil edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır değerler grubuna (10) dahil edilecek hesapları belirleyin.

100 Kasa (

25.000

), 102 Bankalar (

45.000

), 108 Diğer Hazır Değerler (Kuponlar:

4.000

ve Pullar:

1.000

).

Hazır değerler; nakit para, bankadaki mevduatlar ve nakit benzeri değerleri kapsar.

2

Gruptan hariç tutulacak kalemleri belirleyin.

Müşteriden alınan

2026

vadeli çek (

12.000

TL) gruptan çıkarılmalıdır.

Özün önceliği kavramı gereği, ileri tarihli çekler özü itibarıyla alacak senedi (121) hükmündedir ve hazır değer sayılamaz.

3

Aktif düzenleyici hesapların etkisini hesaplayın.

103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) hesabı

10.000

TL olarak gruptan düşülmelidir.

Bu hesap, grubun net değerini gösteren indirim kalemidir.

4

Net grup toplamını hesaplayın.

25.000 + 45.000 + 4.000 + 1.000 - 10.000 = 65.000

TL.

Hazır Değerler Toplamı = Kasa + Bankalar + Diğer Hazır Değerler - Verilen Çekler formülü uygulanmıştır.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda yer alan aktif düzenleyici hesaplar ve özün önceliği gereği vadeli çeklerin sınıflandırılması.

İpuçları

1

Hazır değerler grubunda yer alan tüm hesapların kodlarını hatırlayın (100-108 arası).

2

Grupta sonunda eksi (-) işareti olan hesapların toplam tutarı nasıl etkilediğine dikkat edin.

3

Henüz vadesi gelmemiş (ileri tarihli) bir çekin nakit mi yoksa senetli bir alacak mı olduğunu düşünün.

Daha Fazla Pratik

Verilen çeklerin dönem sonunda pasif karakterli borçlar grubuna aktarılması durumunu inceleyen 'Özün Önceliği' sorularına göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 146Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan hazır değerler grubuyla ilgili hesap kalanları şu şekildedir:

Hesap Adı	Kalan (TL)
$100$ Kasa	$25.000$
$101$ Alınan Çekler	$12.000$
$102$ Bankalar	$40.000$
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$10.000$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$3.000$

Envanter çalışmaları sırasında; alınan çeklerin $8.000$ TL’lik kısmının, verilen çeklerin ise tamamının ileri tarihli ( $2026$ vadeli) olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihli bilançosunda "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olarak yer almalıdır?

62.000

70.000

72.000

80.000

90.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $72.000$

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grubu toplamı

72.000

TL'dir.

Hazır Değerler grubunun dönem sonu bilançosunda gösterilmesi sırasında, nakit niteliği taşımayan (vadesi izleyen yıla sarkan) unsurlar gruptan çıkarılır. Alınan çeklerin

8.000

TL'lik kısmı senede dönüştüğü için 101 hesabı

4.000

TL olarak dikkate alınır. Verilen çeklerin tamamı (

10.000

TL) senede dönüştüğü için 103 hesabı gruptan tamamen çıkar (bakiyesi

0

olur). Bu durumda

25.000

(Kasa) +

4.000

(Alınan Çek) +

40.000

(Bankalar) +

3.000

(Diğer) toplamı

72.000

TL sonucunu verir.

Adım Adım Çözüm

1

Hazır değerler grubundaki hesapların mizan değerlerini belirle.

100

Kasa:

25.000

TL,

101

Alınan Çekler:

12.000

TL,

102

Bankalar:

40.000

TL,

103

Verilen Çekler (-):

10.000

TL,

108

Diğer Hazır Değerler:

3.000

TL.

Hesaplama öncesi mevcut bakiyelerin tespiti gerekir.

2

İleri tarihli alınan çekleri gruptan ayır.

101

Alınan Çekler yeni bakiye:

12.000 - 8.000 = 4.000

TL.

Özün önceliği kavramı gereği, ileri tarihli (vadesi henüz gelmemiş) alınan çekler dönem sonunda "121 Alacak Senetleri" hesabına aktarılarak hazır değerlerden çıkarılır.

3

İleri tarihli verilen çekleri gruptan ayır.

103

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri yeni bakiye:

0

TL.

Verilen çeklerin tamamı ileri tarihli olduğu için "321 Borç Senetleri" hesabına aktarılır. Bu hesap hazır değerler grubunu azaltan (-) bir hesap olduğundan, bakiyesi sıfırlandığında grubun toplam değeri artar.

4

Düzeltilmiş tutarları topla.

25.000 + 4.000 + 40.000 + 3.000 = 72.000

TL.

Hazır Değerler grubu (

10

) toplamına ulaşmak için grubun aktif kalemleri toplanır.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda yer alan çeklerin dönem sonu envanterinde 'Özün Önceliği' kavramı uyarınca senetleşmesi.

İpuçları

1

Hazır Değerler grubunda yer alan bir hesabın yanında (-) işareti varsa, bu hesap grup toplamını azaltır.

2

Dönem sonu işlemlerinde ileri tarihli (vadesi gelmemiş) çekler özün önceliği kavramı gereği 121 Alacak Senetleri veya 321 Borç Senetleri hesabına aktarılır.

3

Bilançoda Hazır Değerler toplamını bulurken, 103 hesabının bakiyesinin envanter notuna göre sıfırlandığını (çünkü tamamı ileri tarihli) ve 101 hesabının sadece cari kısmının kaldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İleri tarihli çeklerin dönem sonu aktarma kayıtlarını (121 ve 321 hesaplarını kullanarak) yapmayı deneyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 147Soru →

$1$ Eylül $2025$ tarihinde, pazarlama departmanında kullanılmak üzere $18$ ay süreliğine kiralanan bir taşıt için toplam $180.000$ TL kira bedeli peşin ödenmiştir. İşletme, ödeme tarihinde bu tutarın tamamını "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydetmiştir. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken dönem sonu envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilecektir.)

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

40.000

TL borçlu, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı

20.000

TL borçlu / 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

60.000

TL alacaklı

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

40.000

TL borçlu / 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

40.000

TL alacaklı

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

60.000

TL borçlu / 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

60.000

TL alacaklı

180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

60.000

TL borçlu / 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

40.000

TL alacaklı, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı

20.000

TL alacaklı

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

180.000

TL borçlu / 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

180.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı $40.000$ TL borçlu, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabı $20.000$ TL borçlu / 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı $60.000$ TL alacaklı

Cevap

Dönem sonu kaydında, 2025 yılına ait

40.000

TL giderleşmeli, 2027 yılına sarkan

20.000

TL ise uzun vadeli hesaba aktarılmalıdır.

Doğru cevap, 2025 yılına ait 4 aylık kullanım bedelinin pazarlama gideri olarak kaydedilmesini ve 2027 yılına sarkan 2 aylık bedelin uzun vadeli gelecek yıllara ait giderler hesabına aktarılmasını sağlayan kayıttır. Bu işlem sonucunda 180 nolu hesapta sadece 2026 yılının 12 aylık tutarı (

120.000

TL) kalmış olur.

Adım Adım Çözüm

1

Aylık kira bedelini hesaplayın.

180.000

TL /

18

ay =

10.000

TL/ay.

Her ayın kira yükünü bulmak için toplam bedel toplam süreye bölünür.

2

Cari döneme (2025) ait gider tutarını belirleyin.

Eylül, Ekim, Kasım, Aralık (

4

ay) x

10.000

TL =

40.000

TL.

Dönemsellik ilkesi gereği sadece 2025 yılına isabet eden kısım gider yazılabilir.

3

Bilanço tarihinden itibaren bir yılı aşan (2027) tutarı belirleyin.

2026 yılı (12 ay) kısa vadeli (180), 2027 yılı Ocak ve Şubat (

2

ay) x

10.000

TL =

20.000

TL uzun vadeli (280).

Bilanço tarihinden (

31.12.2025

) itibaren 12 ayı aşan süreler uzun vadeli kabul edilir.

4

Dönem sonu ayarlama kaydını oluşturun.

760 hesabı

40.000

TL (B), 280 hesabı

20.000

TL (B) ve 180 hesabı

60.000

TL (A).

Başlangıçta tamamı 180 hesabına yazılan tutarın giderleşen ve uzun vadeye dönen kısımları bu hesaptan düşülür.

Anahtar Kavram

Kısa ve Uzun Vadeli Gelecek Dönem Giderlerinin Ayrıştırılması

İpuçları

1

Bilanço tarihi olan

31.12.2025

ile sözleşme sonu olan

28.02 .2027

arasındaki süreyi analiz edin.

2

2026 yılının tamamı (12 ay) kısa vadeli sınırda kalırken, 2027 yılına sarkan aylar uzun vadeli gruba girer.

3

Başlangıçta 180 hesabına yazılan

180.000

TL'den hem gidere (4 ay) hem de 280 hesabına (2 ay) çıkış yapmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir durumu 380 ve 480 hesapları (Gelecek Dönemlere Ait Gelirler) üzerinden de pratik edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 148Soru →

Bir işletme, $\%20$ KDV hariç $120.000$ TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malların işletme deposuna taşınması için ödenen $5.000$ TL tutarındaki nakliye bedeli, işletme muhasebecisi tarafından yanlışlıkla '770 Genel Yönetim Giderleri' hesabına borç kaydedilmiştir. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmalarında, söz konusu malların net gerçekleşebilir değerinin $118.000$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Hatalı yapılan nakliye kaydının dönem sonunda düzeltildiği ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli değer düşüklüğü karşılığının ayrıldığı varsayıldığında, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

2.000

5.000

7.000

12.000

125.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $7.000$

Cevap

İşletmenin '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabına kaydetmesi gereken tutar

7.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan yedi bin TL tutarı, malın alış bedeli (

120.000

TL) ile maliyete dahil edilmesi gereken nakliye bedelinin (

5.000

TL) toplamı olan

125.000

TL maliyet bedelinden, dönem sonu piyasa değeri olan

118.000

TL'nin çıkarılmasıyla hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların doğru maliyet bedelinin hesaplanması

120.000

(Alış Bedeli) +

5.000

(Nakliye) =

125.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartları gereği, stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, sigorta gibi giderler malın maliyetine eklenmelidir.

2

Değer düşüklüğü miktarının belirlenmesi

125.000

(Maliyet) -

118.000

(Piyasa Değeri) =

7.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların net gerçekleşebilir değeri maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

3

Muhasebe kaydının yapılması

654 Karşılık Giderleri Borçlu (

7.000

TL), 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Alacaklı (

7.000

TL)

Değer düşüklüğü karşılığı ayrıldığında gider hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici olan karşılık hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın ilerleyen dönemde daha yüksek bir bedelle satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 149Soru →

İşletme, önceki dönemde $80.000$ TL maliyet bedeli ile satın aldığı hisse senetleri için dönem sonunda $12.000$ TL değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönem sonunda yapılan değerlemede, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin $75.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, cari dönem sonunda yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı

7.000

TL borçlandırılır; "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

7.000

TL alacaklandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

7.000

TL borçlandırılır; "644 Menkul Kıymet Satış Kârları" hesabı

7.000

TL alacaklandırılır.

"654 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı

5.000

TL borçlandırılır; "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı

5.000

TL alacaklandırılır.

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı

12.000

TL borçlandırılır; "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı

12.000

TL alacaklandırılır.

"110 Hisse Senetleri" hesabı

5.000

TL alacaklandırılır; "654 Menkul Kıymet Satış Zararları" hesabı

5.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı $7.000$ TL borçlandırılır; "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı $7.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senetlerinin değerinde meydana gelen

7.000

TL'lik toparlanma için "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabı borçlandırılırken, "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı alacaklandırılmalıdır.

Doğru cevap, mevcut karşılığın piyasadaki toparlanma miktarı kadar (

7.000

TL) azaltılmasını ve bunun gelir olarak kaydedilmesini ifade eden seçenektir. Hisse senetlerinin maliyeti

80.000

TL, piyasa değeri

75.000

TL olduğu için hesapta bulunması gereken net karşılık

5.000

TL olmalıdır. Hesapta halihazırda

12.000

TL karşılık bulunduğundan,

12.000 - 5.000 = 7.000

TL'lik kısmın iptal edilmesi (borç kaydıyla kapatılması) gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

Önceki dönem sonu itibarıyla hisse senetlerinin net defter değerini hesaplayın.

80.000

TL (Maliyet) -

12.000

TL (Karşılık) =

68.000

TL.

Değerleme yapılırken mevcut kayıtlı net değer üzerinden hareket edilir.

2

Cari dönem sonundaki yeni borsa değeri ile önceki net defter değerini karşılaştırın.

75.000

TL (Yeni Değer) >

68.000

TL (Eski Net Değer).

Varlığın değerinde bir artış (toparlanma) olup olmadığını belirlemek için gereklidir.

3

İptal edilmesi gereken (gelir yazılacak) karşılık tutarını belirleyin.

75.000 - 68.000 = 7.000

TL.

Borsa değeri hala maliyet bedelinin (

80.000

TL) altında olduğu için sadece toparlanan kısım kadar karşılık iptal edilir.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştirin.

119 Hesabı (Borç)

7.000

TL, 644 Hesabı (Alacak)

7.000

TL.

Aktifi düzenleyici bir hesap olan 119 hesabındaki azalış borç taraflı, elde edilen gelir ise 644 hesabına alacak olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymetlerde Değerleme ve Karşılık İptali (Konusu Kalmayan Karşılıklar)

İpuçları

1

Önce mevcut karşılık ayrıldıktan sonraki net değeri bulun.

2

Borsa değerinin bu net değerden ne kadar yüksek olduğuna bakın; bu fark iptal edilecek tutardır.

3

Unutmayın: Borsa değeri maliyeti aşamaz; eğer aşsaydı en fazla eski karşılığın tamamını (

12.000

TL) iptal edebilirdiniz.

Daha Fazla Pratik

Değerleme günü hisse senedi borsa değeri

82.000

TL olsaydı kayıt nasıl değişirdi? (Cevap: Sadece

12.000

TL'lik karşılığın tamamı iptal edilirdi, üstündeki

2.000

TL dikkate alınmazdı).

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 150Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında yer alan bazı hesapların kalanları ve dönem sonu envanter bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap Kodu ve Adı	Kalan (TL)
$100$ Kasa	$25.000$
$101$ Alınan Çekler	$40.000$
$102$ Bankalar	$55.000$
$103$ Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)	$15.000$
$108$ Diğer Hazır Değerler	$5.000$

Envanter çalışmaları sırasında şu hususlar tespit edilmiştir:
* " $101$ Alınan Çekler" hesabında kayıtlı tutarın $12.000$ TL'lik kısmının vadesinin $2026$ yılına ait (ileri tarihli) olduğu belirlenmiştir.
* İşletmenin kasasında bulunan $2.000$ TL tutarındaki vadesi gelmiş tahvil kuponları ile $1.000$ TL tutarındaki posta pullarının henüz muhasebe kayıtlarına alınmadığı anlaşılmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonu bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grup toplamı kaç TL'dir?

101.000

113.000

131.000

98.000

116.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $101.000$

Cevap

İşletmenin dönem sonu bilançosundaki Hazır Değerler grup toplamı

101.000

TL olmalıdır.

Doğru seçenek olan tutar hesaplanırken; mizan kalanları temel alınmış, ileri tarihli çekler gruptan düşülmüş (

28.000

TL), envanterde saptanan ancak kaydedilmemiş tahvil kuponu ve posta pulları Diğer Hazır Değerler hesabına eklenmiş (

8.000

TL) ve Verilen Çekler hesabı (

15.000

TL) gruptan indirilmiştir. Sonuçta

25.000 + 28.000 + 55.000 - 15.000 + 8.000 = 101.000

TL rakamına ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Kasa hesabı mevcudunu belirle

100

Kasa:

25.000

TL

Mizanda yer alan kasa kalanı envanterle uyumludur.

2

Alınan Çekler hesabını 'Özün Önceliği' kavramı uyarınca düzenle

101

Alınan Çekler:

40.000 - 12.000 = 28.000

TL

İleri tarihli (vadesi gelmemiş) çekler özü itibarıyla senet hükmünde olduğundan

121

Alacak Senetleri hesabına aktarılmalıdır.

3

Bankalar ve Verilen Çekler hesaplarını dahil et

102

Bankalar:

55.000

TL;

103

Verilen Çekler:

-15.000

TL

103

nolu hesap aktif düzenleyici bir hesap olup grup toplamını azaltır.

4

Diğer Hazır Değerler hesabını envanter sonuçlarına göre güncelle

108

Diğer Hazır Değerler:

5.000 + 2.000 + 1.000 = 8.000

TL

Vadesi gelmiş tahvil kuponları ve posta pulları likit değer olduklarından bu grupta izlenir.

5

Hazır Değerler (

10

) grubunu topla

25.000 + 28.000 + 55.000 - 15.000 + 8.000 = 101.000

TL

Grup içindeki tüm unsurların net bakiyesi hazır değerler toplamını verir.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda yer alan varlıkların dönem sonu bilançosunda likidite esasına ve özün önceliği kavramına göre raporlanması.

İpuçları

1

Hazır değerler grubu

10

ile başlayan tüm hesapları kapsar ancak bazı hesaplar düzenleyicidir.

2

İleri tarihli alınan çekler, bilançoda dönen varlıklar içindeki 'Hazır Değerler' yerine 'Ticari Alacaklar' grubuna aktarılmalıdır.

3

Grup toplamını hesaplarken

103

kodlu hesabın bakiyesini çıkarmayı, envanterde bulunan kaydedilmemiş pulları ve kuponları ise

108

hesabına eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İleri tarihli çeklerin reeskont işlemine tabi tutulup tutulmayacağı konusunu VUK ve TMS açısından inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 151Soru →

Bir işletme, $\%20$ KDV hariç $300.000$ TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Satıcı firma, fatura üzerinden $\%5$ oranında ticari iskonto uygulamıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi için $8.000$ TL nakliye ve $4.000$ TL sigorta gideri peşin olarak ödenmiştir. Ayrıca bu alım işlemi için kullanılan kredi nedeniyle dönem sonunda $6.000$ TL faiz tahakkuk ettiği belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydında '153 Ticari Mallar' hesabının borç tarafına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

285.000

297.000

303.000

312.000

318.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $297.000$

Cevap

İşletmenin '153 Ticari Mallar' hesabına borç kaydedeceği doğru maliyet tutarı

297.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan

297.000

TL tutarı,

300.000

TL brüt bedelden

\%5

ticari iskonto (

15.000

TL) düşüldükten sonra kalan

285.000

TL'ye, stokun maliyet unsuru sayılan

8.000

TL nakliye ve

4.000

TL sigorta giderinin eklenmesiyle elde edilir. Kredi faizi ise stok maliyeti ile ilişkilendirilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Net alış bedelini hesapla

300.000 - (300.000 \times 0,05) = 285.000

TL

Fatura üzerinde yapılan ticari iskontolar, malın brüt alış bedelinden düşülerek net alış bedeline ulaşılmasını sağlar.

2

Stok maliyetine eklenecek giderleri belirle ve ekle

285.000 + 8.000 + 4.000 = 297.000

TL

VUK ve genel muhasebe ilkelerine göre, malın işletme deposuna girene kadar katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine dahil edilir.

3

Finansman giderlerini (faiz) değerlendir

6.000

TL tutarındaki faiz '780 Finansman Giderleri' hesabında izlenir.

Ticari malların alımı için kullanılan kredilere ilişkin faizler, stokun maliyetine dahil edilmeyip doğrudan dönem gideri olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Ticari İskonto Uygulaması

İpuçları

1

Stokların maliyet bedeli, alış bedeli ile alış giderlerinin toplamından oluşur.

2

Fatura üzerinde yapılan iskontolar kayıtlara hiç alınmaz, doğrudan malın bedelinden düşülür.

3

Ticari malların satın alınması için kullanılan kredilerin faizleri stok maliyetine eklenmez, finansman gideri olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmasına ilişkin bir soruyla konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 152Soru →

İşletmenin Ocak ayı sonu itibarıyla Katma Değer Vergisi ( $KDV$ ) ile ilgili hesaplarının borç ve alacak kalanları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kodu ve Adı	Borç Kalanı ( $TL$ )	Alacak Kalanı ( $TL$ )
$190$ Devreden $KDV$ (Aralık ayından devir)	$6.000$	-
$191$ İndirilecek $KDV$	$24.000$	-
$391$ Hesaplanan $KDV$	-	$42.000$

Bu bilgilere göre, işletmenin Ocak ayı sonunda yapması gereken $KDV$ mahsup kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

391

Hesaplanan

KDV

:

42.000

(Borçlu) /

190

Devreden

KDV

:

6.000

(Alacaklı),

191

İndirilecek

KDV

:

24.000

(Alacaklı),

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar:

12.000

(Alacaklı)

190

Devreden

KDV

:

6.000

(Borçlu),

191

İndirilecek

KDV

:

24.000

(Borçlu),

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar:

12.000

(Borçlu) /

391

Hesaplanan

KDV

:

42.000

(Alacaklı)

391

Hesaplanan

KDV

:

42.000

(Borçlu) /

191

İndirilecek

KDV

:

24.000

(Alacaklı),

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar:

18.000

(Alacaklı)

391

Hesaplanan

KDV

:

42.000

(Borçlu),

190

Devreden

KDV

:

12.000

(Borçlu) /

190

Devreden

KDV

:

6.000

(Alacaklı),

191

İndirilecek

KDV

:

24.000

(Alacaklı)

191

İndirilecek

KDV

:

42.000

(Borçlu) /

190

Devreden

KDV

:

6.000

(Alacaklı),

391

Hesaplanan

KDV

:

24.000

(Alacaklı),

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar:

12.000

(Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $391$ Hesaplanan $KDV$ : $42.000$ (Borçlu) / $190$ Devreden $KDV$ : $6.000$ (Alacaklı), $191$ İndirilecek $KDV$ : $24.000$ (Alacaklı), $360$ Ödenecek Vergi ve Fonlar: $12.000$ (Alacaklı)

Cevap

Hesaplanan KDV'nin (

42.000

TL), indirilecek KDV ve devreden KDV toplamından (

30.000

TL) fazla olması nedeniyle, aradaki

12.000

TL farkın ödenecek vergi olarak kaydedildiği seçenek doğrudur.

Doğru cevap olan seçenekte, işletmenin toplam indirilebilir hakkı olan

30.000

TL (

6.000

önceki ay +

24.000

cari ay) ile yükümlülüğü olan

42.000

TL karşılaştırılmıştır. Yükümlülük daha fazla olduğu için

12.000

TL tutarında bir vergi borcu (

360

) doğmuş ve mahsup kaydı hesapların işleyiş yönlerine uygun olarak (391 borçlandırılarak, 190 ve 191 alacaklandırılarak) yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam indirilebilir KDV tutarını hesapla

6.000

(Devreden) +

24.000

(İndirilecek) =

30.000

TL

Mahsup işleminde önceki dönemden devreden tutarlar ile cari dönemde ödenen tutarların toplamı dikkate alınır.

2

Hesaplanan KDV ile karşılaştır

42.000

TL

(

391

) >

30.000

TL

(Toplam İndirilebilir)

Eğer satışlar nedeniyle tahsil edilen vergi, ödenen vergiden büyükse işletme devlete vergi ödemekle yükümlüdür.

3

Ödenecek vergi tutarını ve hesabını belirle

42.000 - 30.000 = 12.000

TL

->

360

Ödenecek Vergi ve Fonlar

Aradaki fark, bir borç hesabı olan

360

nolu hesapta izlenir.

4

Yevmiye kaydını oluştur

391

(Borçlu),

190

(Alacaklı),

191

(Alacaklı),

360

(Alacaklı)

Dönem sonu mahsubunda geçici hesaplar kapatılırken borç kalanlı hesaplar alacaklandırılır, alacak kalanlı hesaplar borçlandırılır.

Anahtar Kavram

KDV Mahsup İşlemi (190, 191 ve 391 Etkileşimi)

Daha Fazla Pratik

Eğer toplam indirilebilir tutar (

190+191

) Hesaplanan KDV'den (

391

) büyük olsaydı, aradaki farkın nasıl muhasebeleştirileceğini (190 Devreden KDV'nin borçlandırılması) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 153Soru →

İşletme, stoklarında bulunan ve maliyet bedeli $200.000$ TL olan bir grup ticari malın dönem sonu değerlemesi sırasında, piyasa koşullarındaki değişimler nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin $185.000$ TL'ye düştüğünü tespit etmiştir. Daha önce bu mallar için herhangi bir karşılık ayrılmadığı bilinmektedir.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri

15.000

(Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

15.000

(Alacaklı)

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

15.000

(Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

15.000

(Alacaklı)

654 Karşılık Giderleri

15.000

(Borçlu) / 153 Ticari Mallar

15.000

(Alacaklı)

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

15.000

(Borçlu) / 654 Karşılık Giderleri

15.000

(Alacaklı)

153 Ticari Mallar

15.000

(Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

15.000

(Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri $15.000$ (Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı $15.000$ (Alacaklı)

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklardaki değer düşüklüğü için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.

Doğru yevmiye kaydında, değer düşüklüğü tutarı olan

15.000

TL (maliyet bedeli

200.000

TL - net gerçekleşebilir değer

185.000

TL) için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır. Bu tutarın karşılığı olarak aktifi düzenleyici bir hesap olan '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır. Bu kayıt hem ihtiyatlılık hem de maliyet esası kavramlarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

Stoklardaki değer düşüklüğü tutarının hesaplanması

200.000 - 185.000 = 15.000

TL

Değer düşüklüğü karşılığı, maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer arasındaki olumsuz fark kadar ayrılır.

2

İlgili gider hesabının belirlenmesi

654 Karşılık Giderleri

Dönem içindeki değer düşüşleri ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık giderleri hesabında izlenir.

3

Aktifi düzenleyici hesabın belirlenmesi

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)

Varlıkların maliyet bedeliyle izlenmeye devam edilmesi için değer düşüklüğü doğrudan varlıktan düşülmez, düzenleyici bir hesapta gösterilir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Uygulaması

İpuçları

1

Değer düşüklüğü tutarını hesaplamak için maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer arasındaki farka odaklanın.

2

İhtiyatlılık kavramı gereği, stoklardaki değer düşüşleri için maliyet bedeli doğrudan düşürülmez, bunun yerine aktifi düzenleyici eksi bir hesap kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın, sonraki dönemde maliyet bedelinin altına ancak ayrılan karşılıktan daha yüksek bir bedelle satılması durumunda yapılacak kayıtları inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 154Soru →

İşletme, $1$ Kasım $2025$ tarihinde geçici yatırım amacıyla nominal değeri $100.000$ TL olan, yıllık $\%36$ faiz getirisine sahip özel kesim tahvillerini nominal değeri üzerinden banka aracılığıyla satın almıştır. Tahvillerin faiz ödemeleri her yılın Mayıs ve Kasım aylarının başında yapılmaktadır. Buna göre, dönemsellik kavramı gereği işletmenin $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borçlu: 181 Gelir Tahakkukları

6.000

TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri

6.000

TL

Herhangi bir kayıt yapılmasına gerek yoktur, faiz nakden tahsil edildiğinde kayıt yapılır.

Borçlu: 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları

6.000

TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri

6.000

TL

Borçlu: 181 Gelir Tahakkukları

18.000

TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri

18.000

TL

Borçlu: 102 Bankalar

6.000

TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri

6.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 181 Gelir Tahakkukları $6.000$ TL, Alacaklı: 642 Faiz Gelirleri $6.000$ TL

Cevap

İşletme, 2025 yılına ait olan 2 aylık faiz tutarını (6.000 TL) Gelir Tahakkukları hesabını borçlandırarak ve Faiz Gelirleri hesabını alacaklandırarak kaydetmelidir.

Doğru seçenek, 1 Kasım - 31 Aralık tarihleri arasındaki 2 aylık sürenin faiz getirisini (6.000 TL) doğru hesaplayan ve tahsil edilmemiş ancak hak edilmiş gelirler için kullanılan 181 Gelir Tahakkukları hesabını kullanarak gelir tablosuna aktaran kayıttır.

Adım Adım Çözüm

1

Yıllık faiz tutarını ve aylık faiz tutarını hesapla.

100.000 \times 0,36 = 36.000

TL (yıllık),

36.000 / 12 = 3.000

TL (aylık).

Faiz tutarının dönemsel olarak dağıtılabilmesi için birim zaman faizinin bilinmesi gerekir.

2

Tahvilin alındığı tarihten dönem sonuna kadar geçen süreyi belirle.

1

Kasım -

31

Aralık arası

2

aydır.

Dönemsellik kavramı uyarınca sadece 2025 yılına isabet eden süre için gelir kaydı yapılmalıdır.

3

Dönem sonu itibarıyla tahakkuk eden toplam faiz tutarını hesapla.

3.000 \times 2 = 6.000

TL.

2 aylık sürenin toplam getirisini bulmak için aylık faiz ile süre çarpılır.

4

Tahakkuk kaydını gerçekleştir.

181 Gelir Tahakkukları (B)

6.000

TL, 642 Faiz Gelirleri (A)

6.000

TL.

Gelir gerçekleşmiş ancak tahsilat sonraki döneme sarkmıştır, bu durum 181 hesabı ile aktife yansıtılır.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerde faiz tahakkuku ve dönemsellik ilkesi uygulaması.

İpuçları

1

Dönemsellik kavramını hatırlayın: Gelir hangi yıla aitse o yılın kâr/zararında görünmelidir.

2

1

Kasım'dan

31

Aralık'a kadar kaç ay geçtiğini ve bu sürede ne kadar faiz biriktiğini hesaplayın.

3

Henüz tahsil edilmemiş ama hak edilmiş gelirler için '181 Gelir Tahakkukları' hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Mayıs ayında yapılacak faiz tahsilat kaydını ve 181 hesabının nasıl kapatılacağını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 155Soru →

İşletme, vadesinde tahsil edilemediği için noter aracılığıyla protesto ettirdiği ve takipteki tutarı $35.350$ TL ( $35.000$ TL nominal değer + $350$ TL protesto masrafı) olan bir alacak senedini, borçlunun ödemesiyle tahsil etmiştir. Borçlu, anapara ve masrafların yanı sıra $900$ TL gecikme faizini de işletmenin banka hesabına yatırmıştır.

Bu bilgilere göre, alacağın tahsil edildiği gün yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"121 Alacak Senetleri" hesabı

36.250

TL alacaklandırılır.

"120 Alıcılar" hesabı

35.350

TL alacaklandırılır.

"102 Bankalar" hesabı

36.250

TL borçlandırılır.

"642 Faiz Gelirleri" hesabı

1.250

TL alacaklandırılır.

"121 Alacak Senetleri" hesabı

35.350

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "102 Bankalar" hesabı $36.250$ TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin banka hesabına giren toplam tutarı ifade eden "102 Bankalar" hesabı

36.250

TL borçlandırılır.

Doğru cevap, banka hesabındaki nakit artışını temsil eden tutarı gösterir. İşletme, borçludan senedin anaparasını (

35.000

TL), daha önce ödediği noter masrafını (

350

TL) ve gecikme faizini (

900

TL) tahsil etmiştir. Bu üç kalem toplamda

36.250

TL yapar ve banka hesabına yatırıldığı için "102 Bankalar" hesabının borç tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam tahsilat tutarını hesapla

36.250

TL

Borçlunun ödediği toplam tutar; senedin nominal değeri (

35.000

), protesto masrafı (

350

) ve gecikme faizinden (

900

) oluşur.

2

Kapatılacak alacak tutarını belirle

35.350

TL

Noter masrafı senedin maliyetine eklendiği için "121 Alacak Senetleri" hesabında kayıtlı olan tutar

35.350

TL'dir.

3

Faiz gelirini belirle

900

TL

Ekstra tahsil edilen tutar gecikme faizi niteliğindedir ve "642 Faiz Gelirleri" hesabında izlenir.

4

Yevmiye kaydını oluştur

102 Bankalar (B) / 121 Alacak Senetleri (A) & 642 Faiz Gelirleri (A)

Banka hesabındaki artış borçlandırılırken, senedin kapanışı ve gelir kaydı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Protestolu Senetlerin Tahsili

İpuçları

1

Tahsilatın banka aracılığıyla yapıldığına ve toplam tutara dikkat edin.

2

Protesto masrafı senedin değerine daha önce eklenmişti, bu yüzden 121 hesabında bu masraf da yer alır.

3

Banka hesabına giren toplam para = Senet + Masraf + Faiz formülünü kullanın.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen alacak senetleri için karşılık ayrılması durumunda tahsilat kaydının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 156Soru →

İşletmenin dönem içindeki bir ticari mal alımına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem Türü	Tutar ( $TL$ )
Mal Alış Bedeli (\%20 KDV hariç)	$150.000$
Nakliye Gideri (KDV hariç)	$6.000$
Alış Sigortası (KDV hariç)	$2.000$

İşletme satın aldığı bu malların \%20'lik kısmının istenen niteliklere uygun olmadığını tespit ederek satıcıya iade etmiştir. İade tutarı satıcıya olan borçtan düşülmüştür.

Buna göre, işletmenin stoklarına giriş yapan bu malların net maliyet bedeli kaç $TL$ 'dir?

120.000

126.400

128.000

150.000

158.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $128.000$

Cevap

İşletmenin stoklarına giriş yapan malların net maliyet bedeli

128.000

TL

'dir.

Doğru cevap olan

128.000

TL

, işletmenin mal alışı için ödediği

150.000

TL

'ye, maliyete eklenmesi gereken

6.000

TL

nakliye ve

2.000

TL

sigorta giderinin eklenmesi (

158.000

TL

) ve ardından iade edilen

\%20

'lik kısmın bedeli olan

30.000

TL

'nin bu toplamdan düşülmesiyle hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam brüt maliyetin hesaplanması

150.000 + 6.000 + 2.000 = 158.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı'na göre malın alış bedeli ile birlikte katlanılan nakliye ve sigorta gibi giderler malın maliyetine eklenir.

2

Alış iadesi tutarının hesaplanması

150.000 \times \%20 = 30.000

TL

İade işlemi, satın alınan malın orijinal alış bedeli üzerinden hesaplanır.

3

Net stok maliyetinin belirlenmesi

158.000 - 30.000 = 128.000

TL

Net maliyet, brüt maliyetten alış iadelerinin ve iskontoların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Net Maliyet Hesaplama

İpuçları

1

Malın deposuna girene kadar yapılan nakliye ve sigorta gibi harcamaların hangi hesaba kaydedilmesi gerektiğini düşünün.

2

Önce alış bedeli ve ek giderlerle bir toplam maliyet oluşturun, ardından bu toplamdan iade edilen malın bedelini çıkarın.

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu, 'aralıklı envanter' yönteminde alış iadeleri için '610 Satıştan İadeler' (hatalı kullanım uyarısı) yerine '153 Ticari Mallar' hesabının nasıl kullanıldığı üzerinden inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 157Soru →

Aralıksız (sürekli) envanter yöntemini uygulayan bir işletme, daha önce $\%20$ KDV hariç $50.000$ TL tutarında kredili olarak sattığı ticari malların yarısının, kalite standartlarına uygun olmadığı gerekçesiyle müşteri tarafından iade edildiğini tespit etmiştir. Söz konusu malların işletmeye toplam maliyeti $35.000$ TL'dir.

Buna göre, işletmenin bu iade işleminin maliyet bedeli üzerinden stok hareketlerine ilişkin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

153 TİCARİ MALLAR

17.500

(Borçlu), 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

17.500

(Alacaklı)

153 TİCARİ MALLAR

25.000

(Borçlu), 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

25.000

(Alacaklı)

610 SATIŞTAN İADELER

25.000

(Borçlu), 191 İNDİRİLECEK KDV

5.000

(Borçlu), 120 ALICILAR

30.000

(Alacaklı)

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

17.500

(Borçlu), 153 TİCARİ MALLAR

17.500

(Alacaklı)

153 TİCARİ MALLAR

17.500

(Borçlu), 610 SATIŞTAN İADELER

17.500

(Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 TİCARİ MALLAR $17.500$ (Borçlu), 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ $17.500$ (Alacaklı)

Cevap

153 TİCARİ MALLAR

17.500

(Borçlu) ve 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

17.500

(Alacaklı) şeklinde yapılan kayıt doğrudur.

Doğru yanıt olan kayıt, işletmeye geri dönen malların maliyet değerini (

17.500

TL) tekrar stoklara dahil ederken, daha önce gider yazılan tutarı Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabından düşerek düzeltmektedir. Aralıksız envanter yönteminde bu işlem iadenin gerçekleştiği anda yapılmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1

İade edilen malların maliyet tutarını hesaplayınız.

Toplam maliyet

35.000

TL olduğu için yarısının maliyeti:

35.000 / 2 = 17.500

TL'dir.

Muhasebe kayıtlarında stok hareketleri maliyet bedeli üzerinden takip edilir.

2

Uygulanan envanter yöntemine göre kayıt mantığını belirleyiniz.

Aralıksız envanter yöntemi kullanıldığı için satış anında yapılan maliyet kaydı (

621

Borçlu,

153

Alacaklı), iade anında ters çevrilerek düzeltilir.

Aralıksız envanterde stok mevcudu ve satış maliyeti her işlemden sonra güncellenmelidir.

3

Yevmiye kaydını oluşturunuz.

153 Ticari Mallar hesabına

17.500

TL borç, 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına

17.500

TL alacak kaydedilir.

Malların geri gelmesi aktifi artırırken, iptal edilen satışın maliyeti gideri azaltır.

Anahtar Kavram

Aralıksız Envanter Sisteminde Satış İadelerinin Maliyet Kaydı

Soru 158Soru →

İşletmenin bankadaki vadeli mevduat hesabına brüt $40.000$ TL faiz tahakkuk etmiş; banka, bu tutar üzerinden $\%15$ oranında gelir vergisi kesintisi (stopaj) yaptıktan sonra kalan net tutarı işletmenin vadesiz mevduat hesabına aktarmıştır. Bu bilgilere göre, banka tarafından yapılan vergi kesintisinin kaydedileceği borçlu hesap aşağıdakilerden hangisidir?

193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı

360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı

191 İndirilecek KDV Hesabı

659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabı

Cevap

Banka faiz geliri üzerinden yapılan stopaj kesintisi, işletme için peşin ödenmiş bir vergi niteliğinde olduğundan 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabının borcuna kaydedilir.

Mevzuat gereği, bankadaki mevduat faizleri üzerinden yapılan stopajlar (gelir vergisi kesintileri), işletmenin yıl sonunda ödeyeceği kurumlar vergisinden mahsup edilmek üzere '193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar' hesabında bir varlık olarak izlenir. Bu hesap 'Diğer Dönen Varlıklar' grubunda yer alır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt faiz geliri üzerinden kesilecek vergi tutarını hesaplayınız.

40.000 \times 0,15 = 6.000

TL

Kesilen vergi tutarı, brüt tutar ile vergi oranının çarpılmasıyla bulunur.

2

İşlemin muhasebe mantığını ve hesapları belirleyiniz.

Borçlu hesaplar: 102 Bankalar (

34.000

TL) ve 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (

6.000

TL); Alacaklı hesap: 642 Faiz Gelirleri (

40.000

TL)

Gelir brüt tutar üzerinden kaydedilmeli, net tahsilat bankaya, kesinti ise peşin ödenen vergiye yazılmalıdır.

Anahtar Kavram

Peşin ödenen vergilerin varlık olarak aktifleştirilmesi

İpuçları

1

İşletmenin geliri üzerinden kesilen vergiler, gelecekteki vergi borcundan düşülmek üzere bir varlık hesabında bekletilir.

2

Bu işlem KDV ile ilgili değildir, gelir vergisi stopajı ile ilgilidir.

3

19 grubundaki hesaplardan 'Peşin Ödenen' ibaresini taşıyan hesabı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Dönem sonunda 193 hesabın 371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri hesabına nasıl aktarıldığını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Dönem içinde yapılan tüm peşin vergi ödemeleri (geçici vergi ve stopajlar) her zaman 193 hesabın borcuna yazılır, bu kuralı ezberlemek hızlı çözüm sağlar.

Tahmini Süre:45s

Soru 159Soru →

İşletme, $1$ Ekim $2025$ tarihinde yönetim departmanı için $1$ yıl süreli bir sigorta poliçesi yaptırmış ve $48.000$ TL tutarındaki primi peşin ödemiştir. Ödeme tarihinde tutarın tamamı "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydedilmiştir. Buna göre, $31$ Aralık $2025$ tarihinde yapılması gereken ayarlama kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

12.000

TL borçlandırılır.

180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabı

12.000

TL borçlandırılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

48.000

TL borçlandırılır.

181 Gelir Tahakkukları hesabı

12.000

TL borçlandırılır.

770 Genel Yönetim Giderleri hesabı

8.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı $12.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Dönemsellik ilkesi gereği, 2025 yılına ait olan 3 aylık (

12.000

TL) sigorta gideri 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç, 180 Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına alacak kaydedilmelidir.

Muhasebenin dönemsellik kavramı uyarınca, bir giderin tahakkuk ettiği dönemin kar/zarar hesabına aktarılması gerekir. İşletme 1 Ekim'de ödeme yaptığına göre; Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan 3 aylık tutar (

48.000 / 12 \times 3 = 12.000

TL) 2025 yılının gideridir. Bu nedenle 770 Genel Yönetim Giderleri hesabı borçlandırılarak giderleştirme yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Aylık sigorta giderini hesaplayınız.

48.000 / 12 = 4.000

TL

Toplam poliçe bedelini süresine bölerek bir aya düşen maliyeti bulmak gerekir.

2

2025 yılına (cari döneme) ait ayları belirleyiniz.

Ekim, Kasım, Aralık =

3

Ay

Dönemsellik ilkesi uyarınca sadece cari yılın sınırları içindeki aylar gider yazılabilir.

3

Cari dönem gider tutarını hesaplayınız.

4.000 \times 3 = 12.000

TL

Ayarlama kaydında kullanılacak net gider tutarına ulaşmak için.

4

Muhasebe kaydını oluşturunuz.

770 Genel Yönetim Giderleri (B)

12.000

/ 180 Gelecek Aylara Ait Giderler (A)

12.000

Daha önce aktife (180) alınan tutarın kullanılan kısmını gider hesabına transfer etmek için.

Anahtar Kavram

Dönemsellik Kavramı (Periodicity Concept)

İpuçları

1

Giderin kaç aya yayıldığını ve bu aylardan kaç tanesinin 2025 yılı içinde kaldığını hesaplayın.

2

Ekim, Kasım ve Aralık aylarını kapsayan süre 3 aydır. Toplam tutarı 12'ye bölüp 3 ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Gelir Tahakkukları' (181) hesabı için banka faiz geliri senaryosuyla çözmeyi deneyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 160Soru →

Bir işletmenin 2025 yılındaki ticari mal hareketlerine ilişkin bilgiler şöyledir:

- 01 Ocak Dönem Başı Stok: $200$ adet, birim maliyeti $20$ TL
- 15 Nisan Alış: $300$ adet, birim maliyeti $25$ TL
- 10 Eylül Alış: $500$ adet, birim maliyeti $30$ TL

İşletme dönem içinde toplam $700$ adet mal satmıştır. "İlk Giren İlk Çıkar" (FIFO) yöntemini kullanan bu işletmenin "Dönem Sonu Stok" değeri kaç TL'dir?

6.500

7.950

9.000

17.500

26.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $9.000$

Cevap

Dönem sonu stok değeri

9.000

TL'dir.

FIFO (First-In, First-Out) yönteminde, işletmenin stoklarına giren ilk malların ilk olarak satıldığı kabul edilir. Bu durumda dönem sonunda ambarda kalan mallar, kronolojik olarak en son satın alınan mallardan oluşur. İşletmenin toplam

1.000

adet malından

700

adedi satıldığına göre, kalan

300

adet malın tamamı 10 Eylül tarihinde alınan

30

TL birim maliyetli gruptandır. Dolayısıyla hesaplama

300 \times 30 = 9.000

TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam mal mevcudunu ve satılan mal miktarını belirlemek

Toplam mevcut:

200 + 300 + 500 = 1.000

adet. Satılan:

700

adet.

Kalan stok miktarını bulmak için toplam mevcuttan satış miktarını çıkarmak gerekir.

2

Dönem sonu stok (kalan mal) miktarını hesaplamak

1.000 - 700 = 300

adet mal kalmıştır.

Envanterde değerlenecek olan miktar kalan stoktur.

3

FIFO yöntemine göre kalan malların hangi partiden olduğunu belirlemek

Kalan

300

adedin tamamı en son alınan (10 Eylül)

500

adetlik partiden kalmıştır.

FIFO yönteminde ilk alınanlar satıldığı için, kalan mallar her zaman en son satın alınanlardır.

4

Dönem sonu stok değerini hesaplamak

300 \times 30

TL =

9.000

TL.

Kalan miktarın ilgili partinin birim maliyeti ile çarpılması gerekir.

Anahtar Kavram

FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) Yöntemi ile Stok Değerleme

İpuçları

1

FIFO yönteminde ambarda kalan malların, en son satın alınan mallar olduğunu unutmayın.

2

Önce toplam mal mevcudundan satılanları çıkararak kalan adet sayısını bulun, ardından bu adedi en son alınan malın fiyatıyla çarpın.

Daha Fazla Pratik

Fiyatların sürekli arttığı bir dönemde FIFO yönteminin dönem sonu karı üzerindeki etkisini LIFO ile karşılaştırarak inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Dönen Varlıklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları