Dönen Varlıklar

663 soru

Soru 161Soru

İşletmenin geçici yatırım amacıyla aktifinde kayıtlı bulunan bir anonim şirkete ait hisse senetleri için, ilgili şirket iç kaynaklarını (yedeklerini veya geçmiş yıl kârlarını) sermaye artırımında kullanmış ve bu kapsamda işletmeye payı oranında 25.00025.000 TL nominal değerli bedelsiz (bonus) hisse senedi teslim etmiştir. Bu işlemle ilgili olarak yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz; sadece hisse senedi sayısı yardımcı defterlerde güncellenir.

Cevap

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımı sonucu alınan bedelsiz hisse senetleri için herhangi bir yevmiye kaydı yapılmaz, yalnızca hisse sayısı takibi yapılır.
İşletmelerin yatırım yaptığı anonim şirketlerin, yedek akçeler veya geçmiş yıl kârları gibi iç kaynaklarını sermayeye ekleyerek dağıttıkları bedelsiz hisse senetleri, yatırımcı işletme için bir gelir veya varlık artışı teşkil etmez. Bu işlem sonucunda işletmenin elindeki toplam hisse senedi maliyeti sabit kalırken, hisse senedi sayısı artar ve dolayısıyla hisse başına düşen birim maliyet azalır. Bu nedenle, yevmiye defterinde herhangi bir borç-alacak kaydı yapılmaz; işlem sadece yardımcı defterlerde (nazım hesaplarda veya stok kartlarında) hisse adedinin güncellenmesi şeklinde izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
Sermaye artırımının iç kaynaklardan (yedekler, kârlar) yapıldığı tespit edildi.
Artırımın kaynağı, muhasebe işleminin yapılıp yapılmayacağını belirleyen temel unsurdur.
2
Muhasebe ilkelerini uygulama
İç kaynaklardan artırımda işletmenin toplam yatırım değeri değişmez, sadece birim maliyet düşer.
Tekdüzen Hesap Planı ve genel muhasebe ilkelerine göre, bedelsiz alınan bu hisseler bir gelir unsuru olarak kabul edilmez.
3
Kayıt gerekliliğine karar verme
Yevmiye kaydı gerekmediği, sadece miktar bazlı izleme yapılacağı sonucuna varıldı.
Aktifte değer artışı veya gelir tahakkuku oluşmadığı için yevmiye defterine kayıt düşülmez.

Anahtar Kavram

Bedelsiz Hisse Senedi Edinimi

İpuçları

1
Sermaye artırımının kaynağının 'iç kaynaklar' mı yoksa 'nakit (dış kaynak)' mı olduğuna dikkat edin.
2
İç kaynaklardan yapılan artışta işletmenin cebinden para çıkmadığı gibi, ortaklık payının toplam değeri de değişmez; sadece pasta daha fazla dilime bölünür.
3
Maliyet esası gereği, bedelsiz alınan bu varlıkların maliyeti sıfır kabul edilir ve toplam tutar değişmediği için yevmiye kaydına gerek duyulmaz.

Daha Fazla Pratik

Eğer sermaye artırımı 'nakit' karşılığı (bedelli) yapılsaydı, rüçhan haklarının kullanımı nedeniyle yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sayısal bir örnekle kontrol: 100 adet hisseyi 10 TL'den aldınız (Toplam 1.000 TL). Şirket %100 bedelsiz verdi. Artık 200 hisseniz var ama cebinizden para çıkmadı. Toplam maliyet hala 1.000 TL, sadece birim maliyet 5 TL'ye düştü. Kayıt yapacak bir değer değişimi yoktur.
Tahmini Süre:45s
Soru 162Soru

Bir işletmenin dönem sonu mizanında yer alan ticari ve diğer alacaklar grubuna ilişkin bazı hesap kalanları aşağıdaki gibidir:

Hesap AdıTutar (TL)
120120 Alıcılar120.000120.000
121121 Alacak Senetleri180.000180.000
122122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)6.0006.000
128128 Şüpheli Ticari Alacaklar25.00025.000
129129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)25.00025.000
136136 Diğer Çeşitli Alacaklar30.00030.000
220220 Alıcılar50.00050.000

Bu verilere göre, işletmenin bilançosunda yer alacak "Net Ticari Alacaklar" toplamı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 294.000294.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak net ticari alacaklar toplamı 294.000294.000 TL'dir.
Net ticari alacaklar hesaplanırken, 1212 nolu grupta yer alan ana hesaplar toplanır ve bu hesapların değerini azaltan ()(-) işaretli düzenleyici hesaplar (Reeskont ve Karşılık gibi) bu toplamdan düşülür. İşlem sonucunda 120.000+180.0006.000+25.00025.000=294.000120.000 + 180.000 - 6.000 + 25.000 - 25.000 = 294.000 TL sonucuna ulaşılır. Şüpheli alacağın tamamına karşılık ayrıldığı için net etkisi sıfırdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönen varlıklar grubundaki ticari alacak hesaplarının belirlenmesi
120120 Alıcılar, 121121 Alacak Senetleri, 122122 Alacak Senetleri Reeskontu, 128128 Şüpheli Ticari Alacaklar, 129129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı
Bilançoda dönen varlıklar altındaki 'Ticari Alacaklar' grubu 120120-129129 arasındaki hesaplardan oluşur.
2
Ticari olmayan ve uzun vadeli alacakların ayıklanması
136136 Diğer Çeşitli Alacaklar (Diğer Alacaklar grubundadır) ve 220220 Alıcılar (Duran Varlıklar grubundadır) toplama dahil edilmez.
Soru net ticari alacakların (genellikle dönen varlık kastedilir) toplamını istemektedir.
3
Net tutarın hesaplanması
120.000+180.0006.000+(25.00025.000)=294.000120.000 + 180.000 - 6.000 + (25.000 - 25.000) = 294.000 TL
Aktif karakterli hesaplar toplanır, pasif karakterli (düzenleyici) eksi hesaplar çıkarılır.

Anahtar Kavram

Bilanço Sınıflandırması ve Düzenleyici Hesaplar

İpuçları

1
Hesap kodlarına dikkat edin; 1212 ile başlayanlar dönen varlık ticari alacaklarıdır.
2
Yanında eksi (-) işareti bulunan hesaplar, bulundukları grubun toplam değerini azaltır.
3
Diğer Alacaklar (136136) ve Uzun Vadeli Alacaklar (220220) bu grubun net tutarını hesaplarken dışarıda bırakılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli alacaklar için hiç karşılık ayrılmasaydı veya kısmi karşılık ayrılsaydı net ticari alacak toplamı nasıl değişirdi?

Alternatif Yöntem

Önce brüt ticari alacakları toplayıp (120+121+128=325.000120+121+128 = 325.000), ardından düzenleyici hesapların toplamını (122+129=31.000122+129 = 31.000) bu tutardan çıkararak da sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 163Soru

İşletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihli genel geçici mizanında ve envanter çalışmalarında "Hazır Değerler" grubuna ilişkin şu veriler tespit edilmiştir:

Hesap AdıTutar (TL)
100100 Kasa30.00030.000
101101 Alınan Çekler12.00012.000
102102 Bankalar (Vadesiz)45.00045.000
103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)15.00015.000

Envanter çalışmaları sırasında ayrıca şu bilgiler edinilmiştir:
- Kasa sayımında, vadesi gelmiş 5.0005.000 TL tutarında tahvil kuponu bulunduğu ancak henüz muhasebe kaydının yapılmadığı görülmüştür.
- 101101 Alınan Çekler hesabındaki tutarın tamamının vadesinin 20272027 yılına ait olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihli bilançosunda "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olarak raporlanmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65.00065.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda raporlanacak hazır değerler toplamı 65.00065.000 TL olmalıdır.
Doğru yanıt olan tutar, bilançoda nakit ve nakit benzeri kalemlerin net değerini yansıtır. 100100 Kasa (30.00030.000 TL) ve 102102 Bankalar (45.00045.000 TL) kalemlerine, nakit hükmündeki 5.0005.000 TL'lik vadesi gelmiş kuponlar (108 hesabı) eklenmiş; grubun değerini azaltan 15.00015.000 TL'lik verilen çekler (103 hesabı) ise düşülmüştür. Vadesi 20272027 yılına ait olan alınan çekler ise hazır değer tanımına uymadığı için hesaplamaya dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa mevcudunu belirle.
30.00030.000 TL
Mizanda yer alan kasa bakiyesi temel hazır değerdir.
2
Bankalar hesabını kontrol et.
45.00045.000 TL
Vadesiz mevduatlar likiditesi en yüksek hazır değerler arasındadır.
3
Verilen çekleri gruptan düş.
15.000-15.000 TL
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabı aktif düzenleyici bir hesaptır ve hazır değerler grubunun net değerini azaltır.
4
Vadesi gelmiş kuponları ekle.
+5.000+5.000 TL
Vadesi gelmiş faiz veya temettü kuponları nakit hükmünde olduğu için 108 Diğer Hazır Değerler hesabında izlenmelidir.
5
İleri vadeli alınan çekleri gruptan çıkar.
00 TL
Özün önceliği kavramı gereği, vadesi izleyen döneme ait olan çekler bilançoda 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılır; hazır değer sayılmaz.
6
Toplamı hesapla.
30.000+45.00015.000+5.000=65.00030.000 + 45.000 - 15.000 + 5.000 = 65.000 TL
Grubun net bilanço değerine ulaşmak için tüm unsurlar birleştirilir.

Anahtar Kavram

Hazır değerler grubunda özün önceliği kavramı ve aktif düzenleyici hesapların etkisi.

İpuçları

1
Bilançoda 'Hazır Değerler' grubu hesaplanırken, grubun yanındaki eksi işaretli hesaplara dikkat edin.
2
İşletmenin vadesi gelmiş alacak kuponları ile ileri tarihli çekleri arasında likidite farkı vardır; sadece hemen paraya çevrilebilir olanları dahil edin.

Daha Fazla Pratik

İleri vadeli çeklerin bilançoda hangi hesapta (121121 veya 321321) gösterilmesi gerektiğini ve bunun hangi muhasebe temel kavramıyla açıklandığını tekrar edin.

Alternatif Yöntem

Önce aktif karakterli artışları (30.000+45.000+5.000=80.00030.000 + 45.000 + 5.000 = 80.000) toplayıp, ardından gruptan çıkarılması gerekenleri (15.00015.000 verilen çek ve 12.00012.000 ileri vadeli çekin gruptan elenmesi) analiz ederek sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 164Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla mizanında yer alan bazı hesapların kalanları ve envanter bilgileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar (TL)
100100 Kasa (TL)20.00020.000
100100 Kasa (USD) (1.0001.000 USD)30.00030.000
101101 Alınan Çekler (Vadesi 20262026 yılına ait)10.00010.000
102102 Bankalar50.00050.000
103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri15.00015.000
108108 Diğer Hazır Değerler10.00010.000

Envanter Bilgileri:
- Dönem sonu değerlemesinde döviz kuru 11 USD = 3535 TL olarak belirlenmiştir.
- Yapılan fiili sayımda kasada 900900 USD olduğu tespit edilmiş, noksanlığın nedeni dönem sonunda belirlenememiştir.
- Diğer Hazır Değerler hesabının tamamı vadesi gelmiş tahvil kuponları ve yoldaki paralardan oluşmaktadır.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grup toplamı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.50096.500

Cevap

Hazır Değerler grup toplamı 96.50096.500 TL olarak hesaplanır.
Hazır Değerler grubu hesaplanırken, öncelikle yabancı para birimleri dönem sonu kuruna (11 USD = 3535 TL) göre değerlenir. Değerleme sonrası 35.00035.000 TL olan USD kasasında fiili sayım sonucu ortaya çıkan 100100 USD tutarındaki (3.5003.500 TL) noksanlık hesaptan düşülür (31.50031.500 TL). Grup toplamına; Kasa TL (20.00020.000 TL), net Kasa USD (31.50031.500 TL), Bankalar (50.00050.000 TL) ve Diğer Hazır Değerler (10.00010.000 TL) eklenir. Bu toplamdan, grubun düzenleyici hesabı olan Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (15.00015.000 TL) çıkarılır. Vadesi ertesi yıla sarkan çekler özün önceliği kavramı gereği alacak senetlerine aktarılacağından toplama dahil edilmez. Sonuç 96.50096.500 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz kasasının dönem sonu kuruna göre değerlenmesi
1.0001.000 USD ×35\times 35 TL = 35.00035.000 TL
Yabancı paralı varlıklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenerek bilanço günündeki TL karşılığına getirilmelidir.
2
Kasa noksanlığının hesaplanması ve düşülmesi
(1.0001.000 USD - 900900 USD) ×35\times 35 TL = 3.5003.500 TL noksanlık
Fiilen mevcut olmayan tutar '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabına alınarak kasa hesabından çıkarılmalıdır. Kalan tutar: 35.0003.500=31.50035.000 - 3.500 = 31.500 TL.
3
Hazır Değerler grubuna girecek hesapların belirlenmesi
20.00020.000 (Kasa TL) + 31.50031.500 (Kasa USD) + 50.00050.000 (Bankalar) - 15.00015.000 (Verilen Çekler) + 10.00010.000 (Diğer)
Verilen Çekler hesabı aktifte eksi (-) olarak yer alan bir düzenleyici hesaptır. Vadeli çekler ise 'Özün Önceliği' gereği bu grupta yer almaz.
4
Grup toplamının hesaplanması
96.50096.500 TL
Tüm hazır değer unsurlarının net bakiyelerinin toplamı bilanço değerini verir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubunun (10) Bilanço İlkelerine Göre Raporlanması

Daha Fazla Pratik

Kasa noksanlığının daha sonra saptandığı (örneğin kaydı unutulan bir banka masrafı) durumlar için düzeltme kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 165Soru

İşletme, vadesi gelmiş olmasına rağmen tahsil edilemeyen 100.000100.000 TL tutarındaki senetli bir ticari alacağı için icra takibi başlatmıştır. Bu alacağın 40.00040.000 TL'lik kısmı için daha önce borçludan alınan bir banka teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereğince yasal mevzuata uygun olarak şüpheli hale gelen bu alacak için karşılık ayırmıştır.

Buna göre, işletmenin ayıracağı karşılık tutarı ve bu işlem için borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.00060.000 TL - 654 Karşılık Giderleri

Cevap

60.00060.000 TL tutarındaki karşılık ayrılmalı ve 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, alacağın toplam tutarından (100.000100.000 TL) teminatlı olan kısmın (40.00040.000 TL) düşülmesiyle elde edilen 60.00060.000 TL tutarını esas alır. Muhasebe ve vergi mevzuatına göre, bir alacak için karşılık ayrılabilmesi için alacağın teminatsız olması şarttır. Ayrıca, bu gider '654 Karşılık Giderleri' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın toplam tutarını ve teminatlı kısmını belirleyin.
Toplam Alacak = 100.000100.000 TL; Teminatlı Kısım = 40.00040.000 TL.
VUK ve muhasebe standartlarına göre teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.
2
Karşılık ayrılacak (şüpheli/teminatsız) tutarı hesaplayın.
100.00040.000=60.000100.000 - 40.000 = 60.000 TL.
Sadece herhangi bir güvencesi bulunmayan kısım için ihtiyatlılık gereği karşılık ayrılır.
3
Muhasebe kaydında kullanılacak ilgili gider hesabını belirleyin.
654 Karşılık Giderleri (Borç) hesabı kullanılır.
Ticari alacaklar için ayrılan karşılıklar dönem içinde işletme faaliyetleriyle ilgili bir gider kalemidir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacaklarda Teminatlı Kısım Ayrımı

İpuçları

1
Bir alacağın banka teminat mektubu ile korunuyor olması, o kısmın tahsilatının garanti altında olduğunu gösterir.
2
Karşılık ayırma işlemi sadece tahsilatı şüpheli görünen, yani üzerinde herhangi bir teminat bulunmayan tutarlar için yapılır.
3
Toplam alacaktan teminatı çıkarıp, kalan şüpheli tutarı 654 Karşılık Giderleri hesabına borç yazmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen alacağın daha sonraki bir dönemde tahsil edilmesi durumunda hangi hesapların kullanılacağını (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar gibi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 166Soru

Bir işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında ve dönem sonu sayım sonuçlarında "100 Kasa" hesabı ile ilgili şu bilgiler tespit edilmiştir:

KalemTutar / Bilgi
100 Kasa Hesabı Borç Kalanı50.00050.000 TL
Döviz Kasası Alt Hesabı (1.0001.000 USD)30.00030.000 TL (Kayıt Kuru: 11 USD = 3030 TL)
TL Kasası Alt Hesabı20.00020.000 TL
Sayım Sonucu: Döviz Mevcudu1.0001.000 ABD Doları
Sayım Sonucu: Nakit TL Mevcudu19.20019.200 TL
Dönem Sonu Döviz Kuru (31.12.202531.12.2025)11 ABD Doları = 3333 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı dönem sonu envanter ve değerleme kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 800 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin yapacağı envanter kaydında 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı 800 TL borçlandırılmalıdır.
İşletmenin dönem sonu değerleme işlemleri iki aşamadan oluşur. İlk olarak döviz kasasındaki kur artışı (1.0001.000 USD ×\times (333033-30) = 3.0003.000 TL) '100 Kasa' borçlu ve '646 Kambiyo Karları' alacaklı olacak şekilde kaydedilir. Bu kayıtla birlikte kasanın defter bakiyesi 53.00053.000 TL olur. İkinci aşamada kasa mevcudu sayıldığında toplam değerin 52.20052.200 TL olduğu görülür. Defter bakiyesi (53.00053.000) fiili mevcutla (52.20052.200) eşitlenmelidir. Bu durumda kasada 800800 TL noksanlık olduğu tespit edilir ve '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı 800800 TL borçlandırılarak kayıt altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Döviz kasasının dönem sonu kuruna göre değerlemesini yapınız.
1.0001.000 USD ×\times 3333 TL = 33.00033.000 TL (Yeni değer). 33.00030.000=3.00033.000 - 30.000 = 3.000 TL Kambiyo Kârı.
Yabancı paralar dönem sonunda Merkez Bankası döviz alış kuru ile değerlenir.
2
Kasa hesabının değerleme sonrası güncel defter bakiyesini hesaplayınız.
50.00050.000 (Eski bakiye) + 3.0003.000 (Kur farkı artışı) = 53.00053.000 TL.
Kasa mevcudundaki artışın defter değerine yansıtılması gerekir.
3
Fiili sayım sonucunda kasada bulunan toplam tutarı belirleyiniz.
1.0001.000 USD (33.00033.000 TL karşılığı) + 19.20019.200 TL nakit = 52.20052.200 TL.
Sayım sonucu, kasa hesabının gerçekte ne kadar olması gerektiğini gösterir.
4
Defter değeri ile fiili sayım sonucunu karşılaştırarak farkı bulunuz.
53.00053.000 (Defter) - 52.20052.200 (Sayım) = 800800 TL Noksanlık.
Defter değeri fiili sayımdan büyükse noksanlık, küçükse fazlalık vardır.

Anahtar Kavram

Hazır değerlerde yabancı para değerlemesi ve sayım noksanlıklarının muhasebeleştirilmesi.

Daha Fazla Pratik

Kasada döviz olduğu durumlarda noksanlık/fazlalık hesabından önce mutlaka değerleme kaydının yapılması gerektiğini unutmayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 167Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında yer alan bazı hesapların kalanları şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)
100 Kasa40.00040.000
101 Alınan Çekler60.00060.000
102 Bankalar (4.000 ABD Doları)120.000120.000
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)15.00015.000
108 Diğer Hazır Değerler7.0007.000

Dönem sonu envanter çalışmaları sonucunda aşağıdaki bilgiler tespit edilmiştir:
* Kasa sayımında fiili envanterin 39.80039.800 TL olduğu belirlenmiş, farkın nedeni araştırılmak üzere ilgili hesaba kaydedilmiştir.
* ABD Doları kuru dönem sonunda 11 USD = 3333 TL olarak gerçekleşmiştir (İşletme doları 11 USD = 3030 TL kuruyla kaydetmiştir).
* Alınan çeklerin 25.00025.000 TL'lik kısmının vadesinin 20262026 yılına ait olduğu anlaşılmıştır.

**Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olmalıdır?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 198.800198.800

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grubu toplamı 198.800198.800 TL'dir.
Hazır Değerler grubu toplamı hesaplanırken; kasa hesabı fiili sayım sonucuna (39.80039.800 TL) indirgenir, bankadaki dövizli hesaplar dönem sonu efektif alış kuruyla (132.000132.000 TL) değerlenir, alınan çekler hesabından vadesi gelecek yıla sarkan tutarlar (25.00025.000 TL) düşülür ve diğer hazır değerler (7.0007.000 TL) eklenir. Son olarak, grubun düzenleyici hesabı olan '103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri' (15.00015.000 TL) bu toplamdan düşülerek net bilanço değerine ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa hesabının bilanço değerini belirle
39.80039.800 TL
Bilançoda varlıklar fiili (gerçek) durumlarıyla gösterilir. Sayım noksanı olan 200200 TL (40.00039.80040.000 - 39.800), 197 nolu hesaba aktarılır.
2
Banka hesabındaki dövizli mevduatı dönem sonu kuruyla değerle
132.000132.000 TL
Yabancı paralar dönem sonunda değerlenmelidir. 4.000 USD×33 TL=132.000 TL4.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL} = 132.000 \text{ TL} (12.00012.000 TL kur farkı geliri doğar).
3
Alınan çekler hesabındaki vadeli çekleri ayıkla
35.00035.000 TL
Özün Önceliği kavramı gereği vadesi dolmamış çekler '121 Alacak Senetleri' hesabına aktarılmalı, Hazır Değerler grubunda gösterilmemelidir (60.00025.000=35.00060.000 - 25.000 = 35.000).
4
Grup toplamını hesapla
198.800198.800 TL
Grup toplamı: 39.800 (Kasa)+132.000 (Banka)+35.000 (C¸ekler)+7.000 (Dig˘er)15.000 (Verilen C¸ekler)=198.800 TL39.800 \text{ (Kasa)} + 132.000 \text{ (Banka)} + 35.000 \text{ (Çekler)} + 7.000 \text{ (Diğer)} - 15.000 \text{ (Verilen Çekler)} = 198.800 \text{ TL}.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler grubunun dönem sonu envanter işlemleri ve bilanço sunum ilkeleri.

İpuçları

1
Hazır Değerler grubunda yer alan (-) işaretli hesapların grup toplamını azalttığını unutmayın.
2
Kasada mizan bakiyesi ile sayım sonucu farklıysa, bilançoda her zaman 'fiili durum' yani sayım sonucu raporlanır.
3
Çeklerin vadesinin gelecek yıla ait olması, bu çeklerin 'Özün Önceliği' kavramı gereği Hazır Değerler grubundan çıkarılmasını gerektirir.

Daha Fazla Pratik

Kasa sayım noksanının nedeninin bulunamaması durumunda yapılacak dönem sonu kaydını (689 nolu hesabın kullanımı) gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 168Soru

İşletme, vadesi gelen 150.000150.000 TL nominal değerli bir alacak senedi için borçlu ile anlaşarak senedin yenilenmesine karar vermiştir. Yapılan anlaşmaya göre; senedin 50.00050.000 TL'lik kısmı nakit olarak tahsil edilmiş, kalan 100.000100.000 TL'lik ana para tutarı ise 4 ay vade uzatımı yapılarak yeni bir senede bağlanmıştır. Vade uzatımı nedeniyle hesaplanan 8.0008.000 TL faiz ve bu tutar üzerinden %20 KDV borçludan nakit olarak tahsil edilmiştir.

Bu bilgilere göre, senedin yenilenmesi işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "642 Faiz Gelirleri" hesabı 8.0008.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşlemde vade uzatımı nedeniyle doğan 8.0008.000 TL tutarındaki faiz, "642 Faiz Gelirleri" hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Alacak senedinin yenilenmesi işleminde, vade uzatımı karşılığında alınan bedel faiz geliri niteliğindedir. Bu tutar "642 Faiz Gelirleri" hesabının alacağına kaydedilerek işletmenin dönem hasılatına dahil edilir. Aynı zamanda bu gelir üzerinden hesaplanan KDV de yükümlülük olarak "391 Hesaplanan KDV" hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski senedin kapatılması
"121 Alacak Senetleri" hesabı 150.000150.000 TL alacaklandırılır.
Vadesi gelen senet yenilendiği için eski kayıt sistemden çıkarılmalıdır.
2
Yeni senedin kaydedilmesi
"121 Alacak Senetleri" hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.
Kalan ana para tutarı için yeni bir senetli alacak doğmuştur.
3
Faiz ve KDV geliri kaydı
"642 Faiz Gelirleri" 8.0008.000 TL alacaklandırılır, "391 Hesaplanan KDV" (8.000×8.000 \times %20) 1.6001.600 TL alacaklandırılır.
Vade farkı faizi bir gelirdir ve KDV'ye tabidir.
4
Nakit tahsilatın hesaplanması
"100 Kasa" hesabı 59.60059.600 TL borçlandırılır.
Tahsil edilen ana para (50.00050.000) + Faiz (8.0008.000) + KDV (1.6001.600) toplam nakit girişini oluşturur.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi (Senet Değişimi)

İpuçları

1
Eski senedin nominal değeri üzerinden kapatılması gerektiğini unutmayın.
2
Faiz bir gelir unsurudur. Gelir hesapları ilk kez kayıt edilirken hangi tarafa yazılır?
3
Senet yenileme kaydında; Kasa borçlu, Yeni Senet borçlu; Eski Senet alacaklı, Faiz Geliri alacaklı ve Hesaplanan KDV alacaklı şeklinde bir yapı oluşur.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bir alacak senedi için protesto masrafı ödendiğinde yapılacak kaydı inceleyerek ticari alacaklar konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydını bütünleşik olarak düşünmek yerine, önce tahsilatı (Kasa/Alacak Senedi), sonra faiz faturasını (Kasa/Faiz Geliri-KDV), en son da senet değişimini (Yeni Senet/Eski Senet) ayrı ayrı düşünerek doğruluğu teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 169Soru

İşletme, önceki dönemde yatırım amacıyla satın aldığı özel kesim tahvillerini cari dönemde banka aracılığıyla satmıştır. İşleme ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem DetayıTutarı
Tahvillerin Alış Maliyeti100.000100.000 TL
Önceki Dönem Sonu Tahakkuk Ettirilen Faiz (181 No.lu Hesap)6.0006.000 TL
Satış Tarihi İtibarıyla Cari Döneme Ait Faiz Geliri4.0004.000 TL
Tahvillerin Toplam Satış Bedeli (Banka Hesabına Gelen)112.000112.000 TL

Bu bilgilere göre, tahvillerin satışına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul kıymet satış kârı, satış bedeli (112.000112.000) ile kıymetin defter değeri olan anapara ve birikmiş faizlerin toplamı (100.000+6.000+4.000=110.000100.000 + 6.000 + 4.000 = 110.000) arasındaki fark olan 2.0002.000 TL'dir.
Tahvillerin satışından elde edilen toplam tahsilatın (112.000112.000 TL) içinde; tahvillerin ana parası (100.000100.000 TL), önceki yıldan gelen faiz alacağı (6.0006.000 TL) ve cari döneme ait faiz geliri (4.0004.000 TL) bulunmaktadır. Bu unsurların toplamı 110.000110.000 TL olup, kalan 2.0002.000 TL doğrudan menkul kıymetin piyasa değerindeki artıştan kaynaklanan 'Menkul Kıymet Satış Kârı'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Tahvillerin toplam defter değerini hesapla.
100.000100.000 (Maliyet) + 6.0006.000 (Eski Faiz) + 4.0004.000 (Yeni Faiz) = 110.000110.000 TL
Satış anında elden çıkarılan toplam varlık değerini belirlemek için.
2
Satış kârı veya zararını belirle.
112.000112.000 (Satış) - 110.000110.000 (Defter Değeri) = 2.0002.000 TL Kâr
Satış bedeli maliyet ve faizlerin toplamından yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
Yevmiye kaydındaki hesapları belirle.
102 Borç (112.000112.000); 111 Alacak (100.000100.000), 181 Alacak (6.0006.000), 642 Alacak (4.0004.000), 645 Alacak (2.0002.000)
Varlık çıkışları ve gelirlerin kaydı için muhasebe kurallarını uygula.

Anahtar Kavram

Menkul kıymetlerin birikmiş faizleri ile birlikte elden çıkarılması durumunda faiz gelirleri ve satış kârı ayrımı.

İpuçları

1
Satış bedelinden önce tahakkuk etmiş ve cari dönemde hak kazanılmış faizleri ayıklayın.
2
Tahvillerin toplam maliyet ve faiz yükünü (100.000+6.000+4.000100.000 + 6.000 + 4.000) hesaplayıp satış bedeliyle kıyaslayın.
3
181 No.lu hesapta bekleyen 6.0006.000 TL'lik tutarın satışla birlikte kapatılması gerektiğini (alacaklandırılacağını) unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonra satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 170Soru

İşletmenin Ekim ayı sonu itibarıyla Katma Değer Vergisi (KDVKDV) hesaplarına ilişkin mizan bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kodu ve AdıBorç Toplamı (TLTL)Alacak Toplamı (TLTL)
190190 Devreden KDVKDV12.00012.00000
191191 İndirilecek KDVKDV48.00048.00000
391391 Hesaplanan KDVKDV0075.00075.000

Ekim ayı içerisinde KDVKDV ile ilgili iade, tevkifat veya iptal gibi başka bir işlem gerçekleşmediğine göre, ay sonunda yapılacak KDVKDV mahsup kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabının 15.00015.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
İşletmenin mahsup edebileceği toplam KDV tutarı, cari ayın indirilecek KDV'si (48.00048.000 TL) ile önceki aydan devreden KDV'nin (12.00012.000 TL) toplamı olan 60.00060.000 TL'dir. İşletmenin müşterilerinden tahsil ettiği ve devlete ödemekle yükümlü olduğu Hesaplanan KDV tutarı ise 75.00075.000 TL'dir. Hesaplanan KDV, indirilebilir unsurlardan fazla olduğu için aradaki 15.00015.000 TL (75.00060.00075.000 - 60.000) tutarındaki fark "360 Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabına alacak kaydedilerek tahakkuk ettirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam indirilebilir KDV tutarını hesapla
48.00048.000 (Cari ay) + 12.00012.000 (Önceki aydan devreden) = 60.00060.000 TL
Mahsup işleminde hem cari ayın indirilecek KDV'si hem de önceki aydan gelen devreden KDV birlikte dikkate alınır.
2
Net KDV pozisyonunu belirle
75.00075.000 (Hesaplanan) - 60.00060.000 (İndirilebilir Toplam) = 15.00015.000 TL (Ödenecek)
Hesaplanan KDV daha büyük olduğu için işletme devlete vergi borçludur.
3
Yevmiye kaydını oluştur
391 Borç 75.00075.000 / 191 Alacak 48.00048.000, 190 Alacak 12.00012.000, 360 Alacak 15.00015.000
Dönem sonu mahsup kaydında ilgili KDV hesapları ters kayıtla kapatılırken ödenecek fark pasif bir hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

KDV Mahsup İşlemleri ve 360/190 Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 171Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla mizanında yer alan bazı hesap bakiyeleri ve envanter bilgileri şöyledir:

Varlık Kalemi / BilgiTutar (TL)
Kasa mevcudu10.00010.000
Bankaya tahsilat için gönderilen müşteri çekleri6.0006.000
Düzenlenen ve henüz bankadan çekilmemiş ödeme emirleri4.0004.000
Posta pulları ve vadesi dolmuş tahvil kuponları toplamı1.5001.500
Vadesi dolmuş ancak henüz hesaba geçmemiş mevduat faiz tahakkuku2.0002.000

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "Hazır Değerler" hesap grubu toplamı kaç TL olarak yer almalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13.50013.500

Cevap

İşletmenin hazır değerler grubu toplamı 13.50013.500 TL'dir.
İşletmenin bilançosunda "Hazır Değerler" (10) grubu; 100 Kasa, 101 Alınan Çekler, 102 Bankalar, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) ve 108 Diğer Hazır Değerler hesaplarından oluşur. Soruda verilen kalemlerden Kasa (10.00010.000), tahsildeki çekler (6.0006.000) ve diğer hazır değer kapsamındaki pullar ile kuponlar (1.5001.500) toplanır. Ancak "Verilen Ödeme Emirleri" (4.0004.000) aktif karakterli bir grup olmasına rağmen düzenleyici bir hesap (pasif karakterli) olduğu için bu toplamdan düşülmelidir. Faiz tahakkuku ise hazır değer değil, bir gelir tahakkukudur. Sonuç: 10.000+6.0004.000+1.500=13.50010.000 + 6.000 - 4.000 + 1.500 = 13.500 TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Hazır Değerler (10) grubuna giren hesapların belirlenmesi
100 Kasa (10.00010.000), 101 Alınan Çekler (6.0006.000), 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-) (4.0004.000), 108 Diğer Hazır Değerler (1.5001.500)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre 10 grubu hazır değerleri temsil eder.
2
Grup dışı kalemlerin ayıklanması
Mevduat faiz tahakkuku (2.0002.000) hazır değer değil, 181 Gelir Tahakkukları hesabıdır.
Tahakkuk esaslı gelirler nakit veya nakit benzeri hazır değer niteliği taşımaz.
3
Net grup toplamının hesaplanması
10.000+6.0004.000+1.500=13.50010.000 + 6.000 - 4.000 + 1.500 = 13.500 TL
103 nolu hesap aktif düzenleyici (pasif karakterli) olduğu için toplamdan indirilir.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubu ve Aktif Düzenleyici Hesapların Bilançoda Gösterimi

İpuçları

1
Bilançodaki hazır değerler grubu (10), parayı ve her an paraya çevrilebilen değerleri kapsar.
2
Hesap kodunun yanındaki eksi işareti (-), o hesabın grup toplamından çıkarılması gerektiğini gösterir.
3
103 nolu hesabın (Verilen Ödeme Emirleri) toplamı azalttığını, faiz tahakkukunun ise bu grupta yer almadığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, vadesi gelmiş olsa dahi henüz tahsil edilmemiş senetlerin hazır değer değil, alacak senedi olarak sınıflandırılması gerektiğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce artı karakterli hesapları (100+101+108) toplayıp (17.50017.500), ardından eksi karakterli düzenleyici hesapları (103) bu toplamdan düşerek (17.5004.00017.500 - 4.000) sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 172Soru

İşletme, ana faaliyet konusu dışında, aktifinde 400.000400.000 TL maliyet bedeli ve 150.000150.000 TL birikmiş amortismanı ile kayıtlı olan bir demirbaşını 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV bedelle veresiye (senetsiz) olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında, alacak tutarının izleneceği hesap ve borçlandırılacak tutar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabı - 360.000 TL

Cevap

Alacak tutarı 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabında 360.000 TL olarak izlenmelidir.
Satış işlemi işletmenin ana faaliyet konusu (ticari mal satışı vb.) dışında gerçekleşen bir duran varlık satışı olduğu için, alacak tutarı 13 'Diğer Alacaklar' grubunda izlenmelidir. Senetsiz bir alacak olması nedeniyle '136 Diğer Çeşitli Alacaklar' hesabı kullanılır ve bu hesaba 300.000300.000 TL satış bedeli ile %20\%20 KDV (60.00060.000 TL) toplamı olan 360.000360.000 TL kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alacak tutarının hesaplanması
300.000+(300.000×0,20)=360.000300.000 + (300.000 \times 0,20) = 360.000 TL
Alıcıdan tahsil edilecek toplam tutar, satış bedeli ile bu bedel üzerinden hesaplanan KDV'nin toplamıdır.
2
İlgili hesap grubunun belirlenmesi
13 Diğer Alacaklar Grubu
İşletmenin demirbaş satışı ana faaliyet konusu (ticari faaliyet) olmadığından, bu işlemden doğan alacak 'Diğer Alacaklar' grubunda sınıflandırılır.
3
Hesabın seçilmesi ve borç kaydı
136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabı borçlandırılır.
Senetsiz ve ana faaliyet dışı alacaklar için Tekdüzen Hesap Planı'nda 136 no'lu hesap öngörülmüştür. Varlık hesaplarındaki artış borç taraflıdır.

Anahtar Kavram

Ticari Alacaklar (12) ile Diğer Alacaklar (13) arasındaki temel fark, alacağın işletmenin ana faaliyet konusundan doğup doğmadığıdır.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu satıştan elde ettiği kârı (50.000 TL) hesaplayarak 679 no'lu hesaba nasıl kaydedeceğinizi gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 173Soru

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 100100 TL'den 500500 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almıştır. Satın alma işlemi sırasında bankaya ayrıca %1\%1 oranında komisyon ödenmiştir. Dönem sonunda bu hisse senetlerinin borsa değerinin 46.00046.000 TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabının 4.0004.000 TL alacaklandırılması doğru işlemdir.
Hisse senetleri işletme aktifine alış bedeli olan 50.00050.000 TL üzerinden kaydedilir; satın alma sırasında ödenen %1\%1 komisyon tutarı (500500 TL) doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına borç yazılır ve maliyete eklenmez. Dönem sonunda borsa değeri 46.00046.000 TL'ye düştüğünde, aradaki 4.0004.000 TL'lik fark (50.00046.00050.000 - 46.000) için karşılık ayrılması gerekir. Bu işlemde 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 4.0004.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse senetlerinin alış maliyetini hesaplayın.
500×100=50.000500 \times 100 = 50.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senetleri alış bedeli ile kaydedilir.
2
Alım komisyonunun muhasebeleşme şeklini belirleyin.
50.000×50.000 \times %1 = 500 TL (653 Komisyon Giderleri)
Menkul kıymet alımında ödenen komisyonlar maliyete eklenmez, doğrudan 653 Komisyon Giderleri hesabına borç kaydedilir.
3
Maliyet değeri ile dönem sonu borsa değerini karşılaştırın.
50.00046.000=4.00050.000 - 46.000 = 4.000 TL düşüş
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların değerinde meydana gelen muhtemel azalışlar için karşılık ayrılmalıdır.
4
Değerleme kaydını yapın.
654 Karşılık Giderleri (B) 4.0004.000 TL / 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (A) 4.0004.000 TL
Varlık hesabının değerini doğrudan azaltmak yerine, düzenleyici bir pasif hesap kullanılarak maliyet bedeli korunur.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymet Alış Maliyeti ve Değerleme Karşılığı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 174Soru

İşletme, 11 Kasım 20252025 tarihinde pazarlama faaliyetleri kapsamında 55 ay süreli bir reklam anlaşması yapmış ve 30.00030.000 TL tutarındaki bedeli banka aracılığıyla peşin ödemiştir. Ödeme tarihinde tutarın tamamı "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına borç kaydedilmiştir. Dönemsellik ilkesi gereği 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ Hesabı 12.00012.000 Borçlu, 180 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER Hesabı 12.00012.000 Alacaklı

Cevap

Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabının 12.00012.000 TL borçlandırıldığı ve Gelecek Aylara Ait Giderler hesabının 12.00012.000 TL alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Dönemsellik ilkesi gereği, peşin ödenen ve 180 hesabına kaydedilen 30.00030.000 TL'lik reklam giderinin 20252025 yılına isabet eden 22 aylık kısmı (12.00012.000 TL) dönem sonunda ilgili gider hesabına (760) aktarılmalıdır. Bu işlemde 180 hesabı alacaklandırılarak azaltılırken, 760 hesabı borçlandırılarak gider kaydı tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarını hesapla
30.000/5=6.00030.000 / 5 = 6.000 TL
Toplam bedelin aylara eşit dağıtılması gerekir.
2
Cari yıla (2025) ait ayları belirle ve tutarı hesapla
2 ay (Kasım ve Aralık)×6.000=12.0002 \text{ ay (Kasım ve Aralık)} \times 6.000 = 12.000 TL
Dönemsellik ilkesi uyarınca sadece 2025 yılına isabet eden kısım gider yazılabilir.
3
Dönem sonu düzeltme kaydını oluştur
Borç: 760 (12.00012.000), Alacak: 180 (12.00012.000)
180 hesabında bekletilen tutarın cari yıla ait kısmı ilgili gider hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik İlkesi uyarınca giderlerin ilgili oldukları dönemlerde muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

Gelecek yıllara ait giderlerin (280) dönem sonunda kısa vadeliye (180) aktarılması konusunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 175Soru

Bir işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla hazırlanan genel geçici mizanında yer alan bazı hesapların borç/alacak kalanları ve dönem sonu envanter dökümünde tespit edilen bulgular aşağıda sunulmuştur:

Mizan Verileri:
- 100100 Kasa Hesabı: 10.00010.000 TL (Borç Kalanı)
- 101101 Alınan Çekler Hesabı: 25.00025.000 TL (Borç Kalanı)
- 102102 Bankalar Hesabı: 50.00050.000 TL (Borç Kalanı)
- 103103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı: 10.00010.000 TL (Alacak Kalanı)
- 108108 Diğer Hazır Değerler Hesabı: 5.0005.000 TL (Borç Kalanı)

Envanter Bulguları:
- Kasa hesabının fiziki sayımında kasada 9.7009.700 TL nakit olduğu tespit edilmiştir.
- Alınan çeklerin 8.0008.000 TL'lik kısmının vadesinin 20262026 yılına ait olduğu anlaşılmıştır.
- Bankalar hesabındaki tutarın 30.00030.000 TL'si yerli mevduat, kalanı ise 2.0002.000 USD tutarındaki dövizli mevduattır (11 USD mizan tarihindeki kayıtlı değeri 1010 TL'dir). Dönem sonu değerleme kuru 11 USD = 1313 TL olarak belirlenmiştir.
- Verilen çeklerin 4.0004.000 TL'lik kısmının vadesi 20262026 yılına aittir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda "Hazır Değerler" grubu toplamı kaç TL olarak yer almalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 81.700

Cevap

81.700 TL olan seçenek doğrudur.
İşletmenin hazır değerler grubu hesaplanırken kasadaki fiili tutar (9.7009.700 TL), vadesi gelmemiş çeklerin düşüldüğü alınan çekler bakiyesi (17.00017.000 TL), kur farkı eklenmiş banka bakiyesi (56.00056.000 TL) ve vadesi ertesi yıla sarkan tutarların ayıklandığı verilen çekler (6.0006.000 TL indirim olarak) ile diğer hazır değerler (5.0005.000 TL) toplanmalıdır. Bu işlem sonucunda toplam tutar 81.70081.700 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa hesabı düzeltmesi
9.700 TL
Bilanço, varlıkların fiili durumunu yansıtmalıdır; bu nedenle sayım noksanı sonrası gerçek nakit mevcudu dikkate alınır.
2
Alınan çekler düzeltmesi
17.000 TL
25.0008.000=17.00025.000 - 8.000 = 17.000 TL. Vadesi ertesi yıla sarkan çekler özün önceliği kavramı gereği 121 Alacak Senetleri hesabına aktarılır.
3
Bankalar hesabı değerlemesi
56.000 TL
Dövizli mevduat değerlemesi: 2.000 USD×13 TL=26.0002.000 \text{ USD} \times 13 \text{ TL} = 26.000 TL. Toplam: 30.000+26.000=56.00030.000 + 26.000 = 56.000 TL.
4
Verilen çekler düzeltmesi
(6.000) TL
10.0004.000=6.00010.000 - 4.000 = 6.000 TL. Vadeli verilen çekler 321 Borç Senetleri hesabına aktarılır; kalan tutar bilançoda eksi karakterli gösterilir.
5
Grup toplamının hesaplanması
81.700 TL
9.700+17.000+56.0006.000+5.000(108)=81.7009.700 + 17.000 + 56.000 - 6.000 + 5.000 (108) = 81.700 TL.

Anahtar Kavram

Bilanço gününde hazır değerler grubundaki hesapların fiili mevcudu ve likidite durumuna göre doğru sınıflandırılması.
Soru 176Soru

İşletme, 20242024 yılında geçici yatırım amacıyla tanesi 4040 TL'den 1.0001.000 adet hisse senedini banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için bankaya binde 55 oranında komisyon ödemiştir.

20242024 yıl sonunda hisse senetlerinin borsa değeri 35.00035.000 TL olarak tespit edilmiş ve gerekli değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 20252025 yılında ise bu hisse senetlerinin tamamı 42.00042.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır.

Buna göre, 20252025 yılında yapılacak satış kaydı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabı 2.0002.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabının 2.0002.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
İşletme hisse senetlerini 40.00040.000 TL'ye satın almıştır. Satış sırasında tahsil edilen 42.00042.000 TL ile maliyet bedeli olan 40.00040.000 TL arasındaki 2.0002.000 TL tutarındaki olumlu fark, doğrudan "645 Menkul Kıymet Satış Karları" hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, önceki dönemden devreden 5.0005.000 TL'lik karşılık da satışla birlikte "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı kullanılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve komisyonu hesapla
Alış Bedeli: 1.000×40=40.0001.000 \times 40 = 40.000 TL. Komisyon: 40.000×0,005=20040.000 \times 0,005 = 200 TL (653 nolu hesaba gider yazılır).
Tekdüzen Hesap Planı'na göre hisse senedi alım komisyonları maliyete eklenmez.
2
Dönem sonu karşılık tutarını belirle
Maliyet (40.00040.000) - Borsa Değeri (35.00035.000) = 5.0005.000 TL karşılık ayrılmıştır (119 nolu hesap).
İhtiyatlılık kavramı gereği değer düşüşleri için karşılık ayrılır.
3
Satış kârını ve karşılık iptalini hesapla
Satış Kârı: 42.00040.000=2.00042.000 - 40.000 = 2.000 TL (645 nolu hesap). Karşılık İptali: 5.0005.000 TL (644 nolu hesap).
Menkul kıymet satıldığında, maliyet bedeli üzerinden kâr/zarar hesaplanır ve önceki dönem ayrılan karşılık tamamen iptal edilir.

Anahtar Kavram

Menkul kıymet satışlarında kâr, satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farktır; ayrılan karşılık ise ayrıca iptal edilir.
Soru 177Soru

İşletme, vadesi geçtiği için şüpheli hale gelen 80.00080.000 TL tutarındaki senetli alacağı için %60\%60 oranında karşılık ayırmıştır. İzleyen dönemde bu alacağın 50.00050.000 TL'lik kısmı nakden tahsil edilmiş, kalan kısmın ise tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir. Bu bilgilere göre, alacağın tahsil edilmesi ve tasfiyesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabı 18.00018.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının 18.00018.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
İşletme 80.00080.000 TL'lik alacağı için 48.00048.000 TL karşılık ayırmıştır. Alacağın 50.00050.000 TL'si tahsil edildiğinde, kalan 30.00030.000 TL'lik zarar bu karşılıktan mahsup edilir (48.00030.00048.000 - 30.000). Karşılığın kullanılmayan 18.00018.000 TL'lik kısmı ise "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kaydedilerek gelirleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesapla
80.000 TL×%60=48.000 TL80.000 \text{ TL} \times \%60 = 48.000 \text{ TL}
İşletmenin önceki dönemde gider yazdığı ve 129 nolu hesapta bekleyen karşılık tutarını belirlemek gerekir.
2
Tahsil edilemeyen (zarar) tutarı belirle
80.000 TL50.000 TL=30.000 TL80.000 \text{ TL} - 50.000 \text{ TL} = 30.000 \text{ TL}
Alacağın ne kadarının kaybedildiği, karşılığın ne kadarının kullanılacağını belirler.
3
Karşılık ve zarar arasındaki farkı karşılaştır
48.000 TL (Kars¸ılık)30.000 TL (Zarar)=18.000 TL48.000 \text{ TL (Karşılık)} - 30.000 \text{ TL (Zarar)} = 18.000 \text{ TL}
Ayrılan karşılık, gerçek zarardan fazla olduğu için aradaki farkın "Konusu Kalmayan Karşılık" olarak gelir kaydedilmesi gerekir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Kasa (B) 50.00050.000, Şüpheli Alacak Karşılığı (B) 48.00048.000 / Şüpheli Ticari Alacaklar (A) 80.00080.000, Konusu Kalmayan Karşılıklar (A) 18.00018.000
Varlığın ve karşılığının kapatılması ile tahsilatın ve gelirin kaydedilmesi için bu kayıt gereklidir.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacakların Tahsili ve Karşılık İptali

İpuçları

1
Öncelikle ayrılan toplam karşılık tutarını (80.00080.000 TL'nin %60\%60'ı) hesaplayın.
2
Gerçekleşen zararı (30.00030.000 TL) ile ayrılan karşılığı (48.00048.000 TL) kıyaslayın.
3
Eğer ayrılan karşılık zarardan fazlaysa, aradaki farkın gelir hesaplarına aktarılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer tahsil edilen tutar 20.00020.000 TL olsaydı (zarar 60.00060.000 TL), karşılığı aşan kısım (12.00012.000 TL) hangi hesaba kaydedilirdi? (Cevap: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar)

Alternatif Yöntem

Tahsil edilen tutar ile alacağın net defter değerini (80.00048.000=32.00080.000 - 48.000 = 32.000 TL) karşılaştırarak da sonuca ulaşabilirsiniz. 50.00032.000=18.00050.000 - 32.000 = 18.000 TL kâr (gelir) oluşmaktadır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 178Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında yer alan bazı hesap bakiyeleri şöyledir:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)
100 Kasa25.00025.000
101 Alınan Çekler40.00040.000
102 Bankalar60.00060.000
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-)20.00020.000
108 Diğer Hazır Değerler5.0005.000

Envanter işlemleri sırasında; alınan çeklerin 15.00015.000 TL'lik, verilen çeklerin ise 10.00010.000 TL'lik kısmının 20262026 yılı vadeli olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak "Hazır Değerler" grup toplamı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 105.000

Cevap

İşletmenin bilançosunda yer alacak Hazır Değerler grup toplamı 105.000 TL'dir.
Doğru hesaplamada, dönem sonu envanter bilgileri ışığında 'Özün Önceliği' kavramı uygulanmıştır. 101 Alınan Çekler hesabındaki 15.000 TL'lik vadeli kısım ve 103 Verilen Çekler hesabındaki 10.000 TL'lik vadeli kısım gruptan çıkarılarak ticari borç/alacak senetlerine aktarılmalıdır. Kalan tutarlar (25.000 TL nakit alınan çek ve 10.000 TL nakit ödeme emri) diğer hazır değerler olan Kasa (25.000 TL), Bankalar (60.000 TL) ve Diğer Hazır Değerler (5.000 TL) ile konsolide edilir. 103 hesabı aktif düzenleyici olduğu için çıkarıldığında toplam 105.000 TL'ye ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alınan Çekler hesabının bilançodaki net değerini hesapla
40.000 - 15.000 = 25.000 TL
Özün önceliği kavramı gereği vadesi izleyen yıla sarkan çekler bilançoda 121 Alacak Senetleri hesabında gösterilir, Hazır Değerler grubuna dahil edilmez.
2
Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabının bilançodaki net değerini hesapla
20.000 - 10.000 = 10.000 TL
Vadesi izleyen yıla sarkan verilen çekler bilançoda 321 Borç Senetleri hesabında gösterilir, 103 hesabının bakiyesi azaltılır.
3
Hazır Değerler (10) grup toplamını hesapla
25.000 (100) + 25.000 (101) + 60.000 (102) - 10.000 (103) + 5.000 (108) = 105.000 TL
Gruptaki aktif hesaplar toplanır, aktif düzenleyici olan Verilen Çekler hesabı ise çıkarılır.

Anahtar Kavram

Hazır Değerler Grubunda Dönem Sonu Sınıflandırma ve Özün Önceliği

İpuçları

1
Bilançoda 'Hazır Değerler' grubunu hesaplarken 103 hesabının işaretine dikkat edin.
2
Envanter bilgilerinde yer alan '2026 yılı vadeli' ifadesi, bu çeklerin özün önceliği gereği senet olarak kabul edilmesi gerektiğini hatırlatır.
3
101 hesabından 15.000 TL, 103 hesabından ise 10.000 TL düşerek gruptaki yeni net bakiyeleri bulup toplamayı deneyin.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin ardından yapılacak yevmiye kayıtlarında 121 ve 321 hesaplarının nasıl kullanılacağını gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

Önce tüm mizan toplamını (110.000 TL) bulup, ardından gruptan çıkması gereken net çek tutarını (15.000 vadeli alınan - 10.000 vadeli verilen = 5.000 TL net çıkış) mizan toplamından düşerek (110.000 - 5.000 = 105.000 TL) sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 179Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde mizanında yer alan "121 Alacak Senetleri" hesabının borç kalanı 74.40074.400 TL'dir. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmaları sonucunda, bu senetlerin tamamının vadesine 4040 gün kaldığı ve senetlerin reeskonta tabi tutulmasına karar verilmiştir. Reeskont işlemlerinde %30\%30 faiz oranı üzerinden iç iskonto yöntemi uygulanacaktır.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 2.400 / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU 2.400

Cevap

Dönem sonunda iç iskonto yöntemi ile hesaplanan reeskont tutarı kadar '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç, '122 Alacak Senetleri Reeskontu' hesabına alacak kaydı yapılmalıdır.
Doğru yevmiye kaydı, senedin nominal değerini dönem sonu itibarıyla tasarruf değerine indiren '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabının alacaklandırılması ve bu farkın '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına borç yazılmasıdır. İç iskonto formülü ile yapılan hesaplama sonucunda (74.400×30×40/(36.000+1200)74.400 \times 30 \times 40 / (36.000 + 1200)) tutar 2.4002.400 TL olarak bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bilgileri formüle hazırlama
Nominal Değer (FF) = 74.40074.400 TL, Gün Sayısı (tt) = 4040, Faiz Oranı (nn) = %30\%30
Hesaplama için gerekli temel verilerin tespiti
2
İç İskonto (Reeskont) formülünü uygulama
Reeskont=F×n×t36.000+(n×t)Reeskont = \frac{F \times n \times t}{36.000 + (n \times t)}
Vergi Usul Kanunu'na göre uygulanması zorunlu olan değerleme yöntemi
3
Matematiksel hesaplamayı tamamlama
R=74.400×30×4036.000+(30×40)=89.280.00037.200=2.400R = \frac{74.400 \times 30 \times 40}{36.000 + (30 \times 40)} = \frac{89.280.000}{37.200} = 2.400 TL
Dönem sonunda ayrılması gereken reeskont tutarının belirlenmesi
4
Muhasebe kaydını oluşturma
657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ (Borçlu) / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (Alacaklı)
Aktif düzenleyici hesabın artışının alacak tarafına kaydedilmesi ve ilgili giderin tahakkuku

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ile Reeskont Hesaplaması ve Muhasebeleştirilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 180Soru

İşletme, ana faaliyet konusu dışındaki bir işlemden kaynaklanan 60.00060.000 TL tutarındaki alacağını, vadesinde tahsil edilememesi üzerine "138 Şüpheli Diğer Alacaklar" hesabına aktarmış ve aynı dönemde bu alacak için %40\%40 oranında karşılık ayırmıştır. İzleyen dönemde söz konusu alacağın 40.00040.000 TL'si banka aracılığıyla tahsil edilmiş, bakiye kısmın ise tahsil kabiliyetinin kalmadığı kesinleşmiştir.

Buna göre, tahsilat ve alacağın silinmesi ile ilgili yapılacak yevmiye kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının alacağına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının alacağına 4.0004.000 TL kaydedilmelidir.
Şüpheli alacaklar için karşılık ayrıldığında bu tutar gider yazılır. Alacağın bir kısmı tahsil edilip bir kısmı zarar olarak kesinleştiğinde, ayrılan karşılık öncelikle zararı kapatmak için kullanılır. Bu soruda ayrılan 24.00024.000 TL'lik karşılık, 20.00020.000 TL'lik zararı tamamen karşılamakta ve 4.0004.000 TL tutarında fazla kalmaktadır. Bu fazla kısım, artık bir risk kalmadığı için işletmeye gelir olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarının hesaplanması
24.00024.000 TL
Şüpheli hale gelen 60.00060.000 TL tutarındaki alacak için %40\%40 oranında karşılık ayrılmıştır (60.000×0,40=24.00060.000 \times 0,40 = 24.000 TL).
2
Gerçekleşen zararın (tahsil edilemeyen kısım) belirlenmesi
20.00020.000 TL
60.00060.000 TL'lik toplam şüpheli alacağın 40.00040.000 TL'si tahsil edilmişse, kalan 20.00020.000 TL kesinleşmiş zarardır.
3
Karşılık tutarı ile zarar tutarının karşılaştırılması
24.000>20.00024.000 > 20.000
İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan karşılık (24.00024.000 TL), gerçekleşen zarardan (20.00020.000 TL) daha fazladır.
4
Konusu kalmayan kısmın hesaplanması
4.0004.000 TL
Ayrılan karşılığın zarar için kullanılmayan kısmı (24.00020.000=4.00024.000 - 20.000 = 4.000 TL) iptal edilerek işletmeye gelir kaydedilir.

Anahtar Kavram

Şüpheli diğer alacaklar için ayrılan karşılığın, alacağın kesinleşen zararından fazla olması durumunda aradaki farkın gelir kaydedilmesi.

İpuçları

1
Öncelikle 60.00060.000 TL üzerinden ayrılan %40\%40 karşılığın kaç TL olduğunu bulun.
2
Alacağın ne kadarının tahsil edilemediğini (zararı) hesaplayın ve bu zararın ayrılan karşılıktan daha az olup olmadığını kontrol edin.
3
Şüpheli alacak kaydı kapatılırken (138 alacaklı, 139 borçlu), aradaki farkın hangi hesaba gideceğini düşünün: Eğer karşılık > zarar ise 644 hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Eğer gerçekleşen zarar ayrılan karşılıktan daha fazla olsaydı hangi hesabın borçlandırılması gerektiğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 9 / 34Sonraki
Dönen Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 9 | Examkin