Stoklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe

Soru 1Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanının $180.000$ TL olduğu, ancak ambarda yapılan fiili sayım sonucunda mevcut malların değerinin $176.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Noksanlığın nedeni henüz belirlenememiştir.

Buna göre, noksanlığın tespiti anında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı Borçlu

4.000

TL, 153 Ticari Mallar Hesabı Alacaklı

4.000

TL

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı Borçlu

4.000

TL, 153 Ticari Mallar Hesabı Alacaklı

4.000

TL

153 Ticari Mallar Hesabı Borçlu

4.000

TL, 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı Alacaklı

4.000

TL

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

4.000

TL, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı Alacaklı

4.000

TL

770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı Borçlu

4.000

TL, 153 Ticari Mallar Hesabı Alacaklı

4.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı Borçlu $4.000$ TL, 153 Ticari Mallar Hesabı Alacaklı $4.000$ TL

Cevap

Sayım noksanlığının tespiti anında '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı borçlandırılırken, '153 Ticari Mallar' hesabı alacaklandırılır.

Muhasebe ilkelerine göre, envanter sırasında tespit edilen ancak nedeni henüz bilinmeyen noksanlıklar '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabında toplanır. Fiili durumun kayıtlardan düşük olması, '153 Ticari Mallar' hesabının alacaklandırılarak azaltılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1

Envanter farkını hesapla

180.000 - 176.000 = 4.000

TL noksanlık

Muhasebe kayıtları (mizan) ile fiili durum arasındaki farkın tutarını belirlemek gerekir.

2

Eksilen varlığı kayıtlardan düş

153 Ticari Mallar hesabı

4.000

TL alacaklandırılır

Fiili sayım sonucuna ulaşmak için borç bakiyesi veren varlık hesabının azaltılması gerekir.

3

Geçici hesabı kullan

197 Sayım ve Tesellüm noksanları hesabı

4.000

TL borçlandırılır

Neden belirlenene kadar farkın izleneceği geçici aktif hesap borç çalışır.

Anahtar Kavram

Stok Sayım Farkları ve Geçici Hesap Kullanımı

İpuçları

1

Kayıtlarda görünen ile fiilen elde olan arasındaki farkı belirleyin.

2

Eldeki mal daha azsa, 153 Ticari Mallar hesabını nasıl düzeltirsiniz?

3

Nedeni bilinmeyen noksanlıklar için kullanılan 19x kodlu geçici hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin personelden kaynaklandığı anlaşıldığında yapılacak kaydı inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 2Öğrencilerin %100'i bunu doğru yanıtladıSoru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde satmak amacıyla $2.000$ adet ticari malı tanesi $150$ TL’den kredili olarak satın almıştır. Bu alım işlemiyle ilgili olarak $10.000$ TL nakliye ve $6.000$ TL sigorta gideri nakit olarak ödenmiştir. Daha sonra malların $200$ adedi istenilen nitelikte olmadığı için satıcıya iade edilmiş, kalan mallar için ise satıcı tarafından $4.000$ TL alış iskontosu yapılmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmalarında, söz konusu stokların birim piyasa değerinin $135$ TL'ye düştüğü tespit edilmiştir. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) değerleme hükümleri (değerde %10 ve üzeri düşüş) dikkate alındığında, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

23.400

37.800

41.400

42.000

45.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $37.800$

Cevap

İşletmenin ayırması gereken Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı tutarı

37.800

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, malların işletmeye maliyetini oluşturan brüt tutara (

300.000

TL), alışla ilgili ek giderlerin (

16.000

TL) eklenmesi ve yapılan iskontonun (

4.000

TL) düşülmesiyle elde edilen

156

TL'lik birim maliyete dayanır. İade edilen mallardan sonra kalan

1.800

birimin toplam maliyet bedeli (

280.800

TL) ile piyasa değeri (

243.000

TL) arasındaki fark, ihtiyatlılık gereği karşılık olarak ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alış maliyetini (ek masraflar dahil) hesapla.

2.000 \times 150 + 10.000 + 6.000 = 316.000

TL

TMS ve VUK'a göre nakliye ve sigorta gibi alışa bağlı giderler stok maliyetine eklenir.

2

Alış iskontosunu düşerek net maliyeti ve birim maliyeti bul.

316.000 - 4.000 = 312.000

TL; Birim Maliyet:

312.000 / 2.000 = 156

TL

Alış iskontoları ilgili stokun maliyet bedelinden indirilir.

3

İade sonrası kalan stok miktarını ve toplam maliyet bedelini belirle.

2.000 - 200 = 1.800

adet; Toplam Maliyet:

1.800 \times 156 = 280.800

TL

İade edilen mallar miktar ve maliyet olarak envanterden çıkarılır.

4

Değer düşüklüğünün anlamlılığını (%10 kuralı) ve karşılık tutarını hesapla.

Düşüş oranı:

(156 - 135) / 156 \approx \%13,46

(> %10); Karşılık:

280.800 - (1.800 \times 135) = 37.800

TL

VUK'a göre maliyet bedeline oranla %10 ve üzeri düşüşlerde karşılık ayrılabilir; ihtiyatlılık kavramı gereği bu tutar gider kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli ve Değer Düşüklüğü Karşılığı

İpuçları

1

Stokun birim maliyetini hesaplarken sadece alış fiyatını değil, işletmeye gelene kadar yapılan masrafları da düşünün.

2

Alış iskontosu maliyeti azaltırken, nakliye giderleri maliyeti artırır. Birim maliyeti bulduktan sonra iade edilen miktarı düşmeyi unutmayın.

3

Kalan stokun toplam maliyeti (

1.800 \times 156

) ile toplam piyasa değeri (

1.800 \times 135

) arasındaki farkı bulun.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılması işleminin yevmiye kaydını (654 Karşılık Giderleri borçlu, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklı) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam maliyet üzerinden gitmek yerine birim başına düşüşü (

156 - 135 = 21

TL) bulup, bu farkı depoda kalan miktar (

1.800

) ile çarparak da aynı sonuca ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru 3Soru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere $150.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Satıcı tarafından düzenlenen faturada $10.000$ TL tutarında vade farkı ve $5.000$ TL tutarında ticari iskonto yer almaktadır. Ayrıca, malların işletmeye nakliyesi için $8.000$ TL nakliye bedeli ve $2.000$ TL sigorta bedeli nakit olarak ödenmiştir. Mallar işletme deposuna alındıktan sonra, depolama ve muhafaza işlemleri için $3.000$ TL tutarında harcama yapılmıştır. Dönem sonunda yapılan envanter ve değerleme çalışmalarında, bu malların net gerçekleşebilir değerinin $135.000$ TL olduğu ve bu düşüşün süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Tekdüzen Hesap Planı (THP) ilkeleri dikkate alındığında, ihtiyatlılık kavramı gereği bu stoklar için dönem sonunda ayrılması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

30.000

20.000

33.000

35.000

25.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30.000$

Cevap

Otuz bin TL tutarındaki stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmalıdır.

Muhasebe ilkeleri ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde stokların maliyeti, alış fiyatına alışla ilgili yapılan tüm doğrudan giderlerin eklenmesi ve yapılan ticari iskontoların düşülmesiyle bulunur. Ayrıca faturada yer alan vade farkları da stok maliyetine dahil edilir. Yapılan hesaplamada

150.000

TL brüt bedelden

5.000

TL iskonto düşülmüş;

10.000

TL vade farkı,

8.000

TL nakliye ve

2.000

TL sigorta eklenerek toplam maliyet

165.000

TL olarak bulunmuştur. Piyasa değeri

135.000

TL olduğu için ortaya çıkan

30.000

TL'lik fark, değer kaybı %10 sınırını da aştığından karşılık olarak ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Ticari malların maliyet bedelini hesaplayınız.

150.000 - 5.000 + 10.000 + 8.000 + 2.000 = 165.000

TL

Maliyet esası gereği; brüt fiyattan iskontolar düşülür, faturadaki vade farkı ve alışla ilgili doğrudan giderler (nakliye, sigorta vb.) eklenir.

2

Dönem gideri niteliğindeki harcamaları ayırt ediniz.

3.000

TL depolama gideri maliyete dahil edilmez.

Mallar depoya girdikten sonra yapılan depolama ve muhafaza giderleri stok maliyetine değil, ilgili dönem gider hesaplarına kaydedilir.

3

Değer düşüklüğü oranını ve karşılık ayrılma şartını kontrol ediniz.

Düşüş oranı:

(165.000 - 135.000) / 165.000 \approx \%18,18

Vergi Usul Kanunu'na göre emsal bedelin maliyet bedeline göre %10 veya daha fazla düşmesi durumunda karşılık ayrılabilir.

4

Ayrılacak karşılık tutarını belirleyiniz.

165.000 - 135.000 = 30.000

TL

Maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer (piyasa değeri) arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerlemesi

İpuçları

1

Stokların maliyetini hesaplarken faturadaki indirimleri düşmeyi ve doğrudan alış giderlerini eklemeyi unutmayın.

2

Depolama harcamaları mal depoya girdikten sonra yapıldığı için maliyet unsuru değil, dönem gideridir.

3

VUK'a göre faturada yer alan vade farkı maliyete eklenir. Bulduğunuz maliyet ile piyasa değeri arasındaki fark %10'dan fazla mı kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki dönemde malların satılması durumunda yapılacak muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 4Soru →

İşletme, dönem içinde $100.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Malların depoya nakliyesi için $8.000$ TL nakliye ve $2.000$ TL sigorta bedeli işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Ayrıca satıcı, fatura üzerinde $5.000$ TL tutarında bir alış iskontosu uygulamıştır. Dönem sonu envanter çalışmalarında, maliyet bedeli üzerinden değeri $60.000$ TL olarak saptanan stokların net gerçekleşebilir değerinin $45.000$ TL olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

654 Karşılık Giderleri hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı

10.000

TL borçlandırılır.

689 Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

153 Ticari Mallar hesabı

15.000

TL alacaklandırılır.

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı

15.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı $15.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklardaki net gerçekleşebilir değer düşüşü olan

15.000

TL tutarı için 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılmalıdır.

İşletmenin dönem sonunda tespit ettiği

15.000

TL tutarındaki değer azalışı, ihtiyatlılık kavramı gereği '654 Karşılık Giderleri' hesabının borcuna ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacağına kaydedilmelidir. Bu işlem, varlıkların bilançoda gerçek değerinden fazla gösterilmesini engeller.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların toplam maliyetini hesaplayınız.

100.000

(Fatura) +

8.000

(Nakliye) +

2.000

(Sigorta) -

5.000

(İskonto) =

105.000

TL.

TMS-2 ve VUK uyarınca malın elde edilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir, iskontolar düşülür.

2

Dönem sonu stok değer düşüklüğü tutarını belirleyiniz.

60.000

(Maliyet) -

45.000

(Net Gerçekleşebilir Değer) =

15.000

TL.

Eğer piyasa değeri maliyetin altına düşerse, ihtiyatlılık kavramı gereği fark kadar karşılık ayrılır.

3

Muhasebe kaydını oluşturunuz.

654 Karşılık Giderleri (Borç)

15.000

/ 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak)

15.000

.

Değer düşüklüğü karşılığı gider yazılarak pasif düzenleyici bir hesapta biriktirilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası ve İhtiyatlılık Kavramı çerçevesinde stok değerleme ve karşılık ayırma işlemleri.

İpuçları

1

Malın maliyetine nelerin dahil edileceğine ve dönem sonu değerlemenin hangi kavram gereği yapıldığına odaklanın.

2

Alış iskontosunu maliyetten düşmeyi ve nakliye giderlerini maliyete eklemeyi unutmayın. Ardından yıl sonu değerlemesi için maliyet ile net gerçekleşebilir değeri karşılaştırın.

3

Karşılaştırma sonucunda oluşan

15.000

TL fark için karşılık ayırma kaydı yapmalısınız. 654 nolu gider hesabını borçlandırmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu stoklar gelecek dönemde maliyet bedelinin üzerinde satılırsa, ayrılan karşılığın '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına nasıl aktarılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Eğer işletme bu malları dönem içinde satmış olsaydı, maliyet hesaplanırken bu nakliye ve sigorta giderleri 'Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ne dahil edilecekti. Değerleme ise sadece elde kalan stoklar için yapılır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 5Soru →

İşletme, bir önceki faaliyet döneminde maliyet bedeli $300.000$ TL olan ticari mallarının piyasa değerindeki düşüş nedeniyle $60.000$ TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayırmıştır. Cari dönem içerisinde, karşılık ayrılan bu malların $\%60$ 'lık kısmı $220.000$ TL + $\%20$ KDV bedelle kredili olarak satılmıştır.

Buna göre, satış işleminin ardından yapılacak maliyet ve karşılık iptal kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı -

36.000

TL alacaklandırılır

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı -

60.000

TL borçlandırılır

621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hesabı -

144.000

TL borçlandırılır

153 Ticari Mallar Hesabı -

220.000

TL alacaklandırılır

654 Karşılık Giderleri Hesabı -

36.000

TL alacaklandırılır

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı - $36.000$ TL alacaklandırılır

Cevap

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının

36.000

TL alacaklandırılması doğrudur.

İşletme, değeri düşen stokları için karşılık ayırdığında bunu 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabında izler. Bu stoklar satıldığında, 153 Ticari Mallar hesabı maliyet bedeli olan

180.000

TL üzerinden alacaklandırılırken, satılan kısma isabet eden karşılık tutarı (

36.000

TL) da kapatılmalıdır. Tekdüzen Hesap Planı gereği, önceki dönemde gider yazılmış bir karşılığın cari dönemde iptali, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydedilerek yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Satılan malların maliyet bedelinin hesaplanması

300.000 \times 0,60 = 180.000

TL

Varlık çıkışları maliyet bedeli üzerinden kaydedilir.

2

Satılan mallara isabet eden karşılık tutarının hesaplanması

60.000 \times 0,60 = 36.000

TL

Stoklar satıldığında, sadece o stoklara ait karşılık payı iptal edilmelidir.

3

Maliyet ve karşılık iptal kaydının kurgulanması

621 (B)

180.000

/ 153 (A)

180.000

ve 158 (B)

36.000

/ 644 (A)

36.000

Tekdüzen Hesap Planı'na göre önceki dönemde ayrılan karşılıkların iptali gelir tablosunda 644 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı ve Brüt Maliyet Esası

İpuçları

1

Karşılık ayrılan mallar satıldığında, maliyet kaydı her zaman orijinal maliyet üzerinden yapılır.

2

Satılan kısma isabet eden karşılık payını hesaplayın (

60.000 \times 0,60

).

3

Önceki dönemde ayrılmış bir karşılığın cari dönemde iptali için kullanılan özel gelir tablosu hesabını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan malların satışı yerine, piyasa değerinin tekrar yükselmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle satılan kısmın maliyetini (

180.000

TL) ve net değerini (

180.000 - 36.000 = 144.000

TL) belirleyin. Muhasebe standartları gereği bu iki tutar arasındaki farkın (yani karşılığın) iptal edilerek gelir yazılması gerektiğini düşünerek 644 hesabına ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 6Soru →

Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletmenin dönem sonu verileri aşağıdaki gibidir:

İşlem	Tutar (TL)
Dönem Başı Mal Mevcudu	$120.000$
Dönem İçi Alışlar	$400.000$
Alış İadeleri	$20.000$
Alış İskontoları	$15.000$
Alış Nakliye Giderleri	$10.000$
Dönem Sonu Fiziki Stok	$150.000$

Dönem sonu stok sayımında, maliyet bedeli $30.000$ TL olan bir grup malın net gerçekleşebilir değerinin $20.000$ TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır.

Buna göre, işletmenin bu bilgilere dayanarak hesaplayacağı "Satılan Ticari Mallar Maliyeti" kaç TL'dir?

345.000

355.000

335.000

380.000

495.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $345.000$

Cevap

345.000

TL olan seçenek doğrudur.

Satılan Ticari Mallar Maliyeti, işletmenin elindeki toplam mal maliyetinden (

495.000

TL) dönem sonunda kalan mal maliyetinin (

150.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilir. Net alış maliyeti hesaplanırken alış nakliye giderleri maliyete eklenmiş, iade ve iskontolar düşülmüştür. Değer düşüklüğü karşılığı ise ayrı bir gider hesabında (654) izlendiği için STMM rakamını değiştirmez.

Adım Adım Çözüm

1

Net alış maliyetini hesaplayınız.

400.000 (Alışlar) - 20.000 (İadeler) - 15.000 (İskontolar) + 10.000 (Nakliye) = 375.000

TL

Stokların maliyet bedeli; alış bedeline yapılan eklemeler ve yapılan indirimlerin netleştirilmesiyle bulunur.

2

Satışa hazır mal mevcudunu bulunuz.

120.000 (DBMM) + 375.000 (Net Alışlar) = 495.000

TL

İşletmenin dönem boyunca satabileceği toplam mal stokunu belirlemek için dönem başı mevcuda dönem içi net girişler eklenir.

3

Satılan Ticari Mallar Maliyetini (STMM) hesaplayınız.

495.000 (Toplam) - 150.000 (Dönem Sonu Fiziki Stok) = 345.000

TL

Aralıklı envanter yönteminde STMM, satışa hazır mal mevcudundan dönem sonu stokun maliyet bedelinin çıkarılmasıyla bulunur.

4

Değer düşüklüğü karşılığının etkisini analiz ediniz.

10.000

TL tutarındaki karşılık 654 nolu hesapta izlenir, STMM'yi etkilemez.

İhtiyatlılık kavramı gereği ayrılan stok değer düşüklüğü karşılığı bir dönem gideridir (654 Karşılık Giderleri) ve 153 Ticari Mallar hesabının maliyet değerini STMM hesaplaması aşamasında doğrudan değiştirmez.

Anahtar Kavram

Aralıklı Envanterde STMM Hesaplama ve Değerleme İlişkisi

İpuçları

1

Aralıklı envanter yönteminde STMM formülünü hatırlayın: Dönem Başı Stok + Net Alışlar - Dönem Sonu Stok.

2

Net alış tutarını bulurken nakliye giderlerini eklemeyi, iade ve iskontoları çıkarmayı unutmayın.

3

Ayrılan 'Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' bir giderdir ancak bu tutar STMM içerisinde değil, '654 Karşılık Giderleri' hesabında raporlanır.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu malların bir sonraki dönem maliyet bedelinin üzerinde veya altında satılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce 153 Ticari Mallar hesabının mizan borç toplamını ve borç kalanını bulup, fiziki sayım değeri ile karşılaştırarak doğrudan STMM kaydına ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde satmak amacıyla yurt dışındaki bir firmadan tanesi $500$ TL olan $200$ adet ticari malı kredili olarak ithal etmiştir. İthalat işlemi sırasında mal başına $50$ TL gümrük vergisi ve toplamda $10.000$ TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir. (KDV ihmal edilecektir.)

Buna göre, bir adet ticari malın işletmeye olan maliyet bedeli kaç TL'dir?

600

550

500

650

450

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $600$

Cevap

Bir adet ticari malın maliyeti

600

TL'dir.

Ticari malların maliyet bedeli, Tekdüzen Hesap Planı ve 'Maliyet Esası Kavramı' uyarınca; fatura bedeline alışla ilgili ödenen nakliye, gümrük vergisi, sigorta, yükleme ve boşaltma gibi giderlerin eklenmesiyle oluşur. Bu soruda birim alış bedeli

500

TL, birim gümrük vergisi

50

TL ve birim başına düşen nakliye gideri (

10.000 / 200

)

50

TL toplandığında toplam

600

TL birim maliyete ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Birim nakliye giderini hesapla

10.000 / 200 = 50

TL

Toplam nakliye giderinin birim maliyete etkisini bulmak için toplam adet sayısına bölünmesi gerekir.

2

Birim maliyet bileşenlerini topla

500

(Alış Bedeli) +

50

(Gümrük Vergisi) +

50

(Nakliye) =

600

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkeleri gereği, malın işletme deposuna girene kadar katlanılan tüm zorunlu giderler maliyete eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli Hesaplaması

İpuçları

1

Malın deposuna ulaşana kadar yapılan tüm harcamalar maliyete eklenir mi?

2

Toplam nakliye bedelini mal adedine bölerek birim başına düşen tutarı bulmalısın.

3

500

TL üzerine hem gümrük vergisini hem de birim nakliye giderini eklemeyi dene.

Daha Fazla Pratik

Farklı stok değerleme yöntemlerinde (FIFO, Ortalama Maliyet) bu birim maliyetin nasıl kullanıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bir işletme, stoklarına dahil ederek satmak üzere satın aldığı ticari mallar için aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama Türü	Tutar (TL)
Malın Alış Bedeli	$40.000$
Nakliye Gideri	$2.500$
Taşıma Sigortası	$1.500$

Muhasebenin temel kavramlarından biri olan 'Maliyet Esası' uyarınca, söz konusu ticari malların stoklara giriş maliyeti toplam kaç TL'dir?

40.000

TL

42.500

TL

44.000

TL

41.500

TL

36.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $44.000$ TL

Cevap

Ticari malların stoklara giriş maliyeti

44.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

44.000

TL tutarı, muhasebenin temel kavramlarından 'Maliyet Esası'na dayanmaktadır. Bu kavram uyarınca bir varlığın iktisap edilmesi için katlanılan her türlü fedakarlık o varlığın maliyetini oluşturur. Ticari mallar için bu; alış bedeli (

40.000

TL) + nakliye (

2.500

TL) + taşıma sigortası (

1.500

TL) formülüyle hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Malın çıplak alış bedelini belirle.

40.000

TL

Maliyet hesaplamasının başlangıç noktası fatura üzerindeki mal bedelidir.

2

Maliyet bedeline dahil edilmesi gereken yan giderleri (nakliye ve sigorta) tespit et.

2.500 + 1.500 = 4.000

TL

Maliyet esası kavramı uyarınca, malın depoya girene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar stok maliyetine eklenmelidir.

3

Tüm tutarları toplayarak toplam maliyeti hesapla.

40.000 + 4.000 = 44.000

TL

Toplam giriş değeri, alış bedeli ve yan giderlerin toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası Kavramı (Stok Değerleme)

İpuçları

1

Muhasebede malın maliyeti sadece ödenen etiket fiyatından ibaret değildir.

2

Malın deponuza girene kadar geçirdiği sürece odaklanın; nakliye ve sigorta harcamaları da malı elde etmek için zorunludur.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen sorularda, alış iskonto ve iadelerinin maliyet bedelini nasıl azalttığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı üzerinden düşünülürse; 153 Ticari Mallar hesabının borcuna hem

40.000

TL alış bedeli hem de

2.500 + 1.500

TL tutarındaki yan giderler kaydedilir. Bu da hesabın borç kalanının

44.000

TL olmasını sağlar.

Tahmini Süre:45s

Soru 9Soru →

Aralıklı envanter yöntemini kullanan bir işletmenin dönem içi ticari mal hareketlerine ilişkin veriler aşağıdadır:

İşlem Türü	Detaylar
Dönem Başı Stok	100 adet, birim maliyeti $80$ TL
Dönem İçi Alış	500 adet, birim fiyatı $100$ TL
Alış Nakliye ve Sigorta Giderleri	$5.000$ TL
Alış İadesi (Son alıştan)	100 adet
Alış İskontosu	$3.000$ TL

Dönem sonunda yapılan fiili sayımda ambarda 150 adet mal olduğu tespit edilmiştir. İşletme stok değerleme yöntemi olarak 'Ağırlıklı Ortalama Maliyet' yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin bu dönemdeki 'Satılan Ticari Malların Maliyeti' (STMM) kaç TL'dir?

35.000

15.000

31.500

37.100

50.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.000$

Cevap

İşletmenin bu dönemdeki Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM)

35.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan 35.000 TL; dönem başı stok ve net alışların toplam maliyetinin (

50.000

TL), toplam satılabilir mal miktarına (

500

adet) bölünmesiyle elde edilen birim maliyetin (

100

TL), satılan mal miktarı (

350

adet) ile çarpılması sonucunda hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem Başı Mal Mevcudu (DBMM) tutarını hesapla.

100 \text{ adet} \times 80 \text{ TL} = 8.000 \text{ TL}

Başlangıç stok değerini belirlemek için.

2

Net Alış Tutarı ve Net Alış Miktarını hesapla.

Miktar:

500 - 100 = 400 \text{ adet}

. Tutar:

(500 \times 100) + 5.000 - (100 \times 100) - 3.000 = 42.000 \text{ TL}

Maliyet esası gereği alış giderleri eklenir, iade ve iskontolar düşülür.

3

Ağırlıklı Ortalama Birim Maliyeti hesapla.

(8.000 + 42.000) / (100 + 400) = 50.000 / 500 = 100 \text{ TL/adet}

Stok değerleme yöntemi uyarınca ortalama birim maliyeti bulmak için.

4

Satılan mal miktarını belirle.

500 \text{ (Toplam)} - 150 \text{ (Kalan)} = 350 \text{ adet satılmıştır.}

Aralıklı envanterde satılan miktar, toplam mevcuttan kalan miktar çıkarılarak bulunur.

5

Satılan Ticari Malların Maliyetini (STMM) hesapla.

350 \text{ adet} \times 100 \text{ TL} = 35.000 \text{ TL}

Satılan miktarın birim maliyetle çarpılması sonucunda maliyet kaydına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Esası ve Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri kullanarak 'İlkgiren İlkçıkar' (FIFO) yöntemine göre STMM tutarını hesaplamayı deneyiniz.

Alternatif Yöntem

STMM formülü kullanılarak da doğrulanabilir: STMM = (DBMM + Dönem İçi Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok. Hesaplanan veriler yerine konulduğunda; STMM = (8.000 + 42.000) - 15.000 = 35.000 TL sonucuna ulaşılır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 10Soru →

İşletme, aralıksız envanter yöntemini benimsemiştir. Ticari mal hareketlerine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

* $10.12.2025$ tarihinde birim maliyeti $200$ TL olan $1.000$ adet ticari malı kredili satın almıştır. Malların işletmeye nakliyesi için $20.000$ TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir.
* $15.12.2025$ tarihinde alınan malların $200$ adedi, evsafına uygun olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir.
* $31.12.2025$ tarihinde yapılan envanterde, eldeki malların net gerçekleşebilir değerinin birim başına $180$ TL olduğu tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmıştır.
* $15.01.2026$ tarihinde bu malların $400$ adedi satılmıştır.

Buna göre, satış işlemi ile eş zamanlı olarak yapılacak maliyet kaydında "621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabı kaç TL üzerinden borçlandırılmalıdır?

88.000

80.000

72.000

100.000

108.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $88.000$

Cevap

88.000

TL. Aralıksız envanter yönteminde satılan ticari malların maliyeti, ilgili stok hesabındaki kayıtlı birim maliyet üzerinden hesaplanır.

Ticari malların birim maliyeti, alış fiyatı olan

200

TL'ye nakliye giderinin (

20.000 / 1.000 = 20

TL) eklenmesiyle

220

TL olarak bulunur.

200

adet malın iade edilmesi birim maliyeti değiştirmez, ancak eldeki toplam stok miktarını

800

adede düşürür. Aralıksız envanter yönteminde satış yapıldığı anda maliyet kaydı yapılır ve bu kayıt malın 153 nolu hesaptaki kayıtlı maliyeti olan

220

TL üzerinden gerçekleştirilir (

400 \times 220 = 88.000

TL). Değer düşüklüğü karşılığı (158) ayrı bir hesapta izlenir ve satış anında kapatılır (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına aktarılır), ancak maliyet tutarını (621) etkilemez.

Adım Adım Çözüm

1

Birim maliyetin hesaplanması

Birim Maliyet =

(1.000 \times 200 + 20.000) / 1.000 = 220

TL

Ticari malların maliyetine alış bedelinin yanı sıra nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler de eklenmelidir.

2

İade sonrası stok miktarının ve bakiyesinin tespiti

Kalan Stok =

1.000 - 200 = 800

adet; Toplam Maliyet =

800 \times 220 = 176.000

TL

İade edilen malların maliyeti stok hesabından (153) çıkarılmalıdır. Birim maliyet sabit kalır.

3

Değer düşüklüğü karşılığının değerlendirilmesi

Birim başına

40

TL karşılık ayrılır (

220 - 180

); Toplam Karşılık =

32.000

TL

Maliyet değeri piyasa değerinden yüksek olduğu için ihtiyatlılık gereği aradaki fark için 158 hesap kullanılır.

4

Satılan ticari malın maliyetinin (STMM) hesaplanması

STMM =

400 \times 220 = 88.000

TL

Aralıksız envanterde maliyet kaydı, stokların '153 Ticari Mallar' hesabındaki kayıtlı değeri (

220

TL) üzerinden yapılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyetine Giren Unsurlar ve Aralıksız Envanter Kayıt Düzeni

Soru 11Soru →

İşletme, ticari mallarını aralıksız envanter yöntemiyle takip etmektedir. Dönem başı stoku bulunmayan işletmenin dönem içindeki ticari mal hareketlerine ilişkin veriler aşağıdadır:

İşlem Detayı	Veri
Satın Alınan Mal Miktarı	$2.000$ adet
Birim Alış Fiyatı	$200$ TL
Toplam Nakliye Gideri (KDV hariç)	$20.000$ TL
Toplam Alış İskontosu	$10.000$ TL
Dönem İçi Satılan Mal Miktarı	$1.200$ adet
Dönem Sonu Fiili Sayımda Tespit Edilen Miktar	$750$ adet
Sayım Tarihindeki Birim Piyasa Değeri	$180$ TL

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

18.750

TL

11.250

TL

22.500

TL

20.000

TL

15.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18.750$ TL

Cevap

İşletmenin ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı

18.750

TL'dir.

Doğru tutar hesaplanırken önce birim maliyet tüm unsurlarıyla (alış fiyatı + nakliye - iskonto)

205

TL olarak bulunur. Ardından, aralıksız envanter yönteminde depoda bulunması gereken

800

adet ile fiili

750

adet arasındaki fark olan noksan miktar ayıklanır. Elde kalan gerçek stok olan

750

adet üzerinden maliyet (

205

TL) ve piyasa değeri (

180

TL) farkı alınarak karşılık tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Birim maliyetin hesaplanması

Birim Maliyet =

205

TL

Maliyet =

(2.000 \times 200) + 20.000 - 10.000 = 410.000

TL. Birim Maliyet =

410.000 / 2.000 = 205

TL.

2

Kaydi stok ve fiili stok farkının analizi

Sayım Noksanı =

50

adet

Aralıksız envanterde kaydi stok

2.000 - 1.200 = 800

adettir. Fiili sayım

750

adet olduğundan

50

adet noksan vardır.

3

Stok bakiyesinin güncellenmesi

Güncel Stok Maliyeti =

153.750

TL

Karşılık ayırmadan önce noksanlar düşülür; geriye kalan

750

adet malın toplam maliyeti

750 \times 205 = 153.750

TL'dir.

4

Değer düşüklüğü karşılığının hesaplanması

Karşılık Tutarı =

18.750

TL

Birim başına düşüş =

205 - 180 = 25

TL. Toplam Karşılık =

750 \text{ adet} \times 25 \text{ TL} = 18.750

TL.

Anahtar Kavram

Stok maliyet unsurları (nakliye, iskonto) ve fiili envanter esaslı değerleme

İpuçları

1

Önce satın alınan malların toplam ve birim maliyetini, nakliye ve iskontoyu dikkate alarak hesaplayın.

2

Aralıksız envanter yönteminde satılan mallar düşüldükten sonra kalan 'kaydi' miktar ile 'fiili' miktarı karşılaştırıp noksanlığı tespit edin.

3

Değer düşüklüğü karşılığı sadece işletmenin elinde fiilen bulunan mallar için ayrılır. Birim maliyet ile piyasa değeri arasındaki farkı

750

adet ile çarpın.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin ardından, sayım noksanının sebebinin bulunamaması durumunda yapılacak dönem sonu kaydını düşünerek '197' nolu hesabın nasıl kapatılacağını çalışın.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 12Soru →

İşletme, ticari faaliyetlerinde satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $40.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletmeye nakliyesi için $3.000$ TL nakliye bedeli (KDV hariç) nakit olarak ödenmiştir. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, bu ticari malların giriş kaydında "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna yazılacak tutar kaç TL'dir?

43.000

TL

40.000

TL

51.600

TL

48.000

TL

3.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $43.000$ TL

Cevap

Ticari malların maliyeti, alış bedeli (

40.000

TL) ile nakliye giderinin (

3.000

TL) toplamı olan

43.000

TL'dir.

Doğru cevap olan tutar, ticari malın net alış bedeli ile işletmeye ulaşana kadar yapılan nakliye giderinin toplamını ifade etmektedir (

40.000 + 3.000 = 43.000

TL). Muhasebe standartlarına göre alış KDV'si maliyete eklenmez.

Adım Adım Çözüm

1

Alış bedelini belirle

40.000

TL

Varlığın temel edinim değeridir.

2

Alışla ilgili maliyet unsurlarını ekle

40.000 + 3.000 = 43.000

TL

Stokların maliyet bedeli; alış bedeli ile nakliye, sigorta ve montaj gibi alış giderlerinin toplamından oluşur.

3

KDV tutarını hariç tut

43.000

TL (Değişmez)

KDV, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir, maliyet unsuru değildir.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Bedeli Esası

İpuçları

1

Stoklar, Tekdüzen Hesap Planı'na göre maliyet bedeli ile kaydedilir.

2

Maliyet bedeline nakliye gideri eklenir ancak KDV eklenmez.

3

40.000

TL ana bedele

3.000

TL nakliyeyi ekleyin, KDV'yi ise '191' nolu hesapta ayrı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Eğer mal alımında bir iskonto yapılsaydı, bu tutar maliyetten düşülmeliydi.

Tahmini Süre:45s

Soru 13Soru →

İşletme, aralıklı envanter yöntemini benimsemiştir. Daha önce veresiye (kredili) olarak satın alınan $8.000$ TL tutarındaki ticari malın, istenilen niteliklere sahip olmaması sebebiyle satıcıya iadesine karar verilmiştir ( $KDV$ ihmal edilecektir).

Buna göre, bu iade işleminin muhasebeleştirilmesinde alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

153 Ticari Mallar

320 Satıcılar

610 Satıştan İadeler

150 İlk Madde ve Malzeme

600 Yurtiçi Satışlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 Ticari Mallar

Cevap

İade işlemi sonucunda ticari mallarda meydana gelen azalış, 153 Ticari Mallar hesabının alacak tarafına kaydedilmelidir.

Tekdüzen Hesap Planı'na ve aralıklı envanter yöntemine göre, satın alınan ticari malların satıcıya iade edilmesi durumunda, işletmenin varlıklarında (stoklarında) bir azalış meydana gelir. Aktif karakterli bir hesap olan 153 Ticari Mallar hesabındaki azalışlar, muhasebe kuralları gereği hesabın alacak tarafına kaydedilerek izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini analiz etme

Alış iadesi gerçekleşmiştir.

Satın alınan malın satıcıya geri gönderilmesi stoklarda bir azalış yaratır.

2

Kullanılan envanter yöntemine göre hesabı belirleme

153 Ticari Mallar hesabı kullanılmalıdır.

Aralıklı envanter yönteminde alıştan iadeler doğrudan ana stok hesabına kaydedilir.

3

Kayıt yönünü belirleme

Hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.

Aktif karakterli hesaplarda (stoklar gibi) meydana gelen azalışlar hesabın alacağına yazılır.

Anahtar Kavram

Alış İadesi Muhasebe Kaydı

İpuçları

1

İade işlemi işletmenin elindeki mal miktarını nasıl etkiler?

2

Ticari mallar hesabı aktif karakterli bir hesaptır; aktif hesaplarda azalışlar hangi tarafa yazılır?

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemin aralıksız envanter yönteminde ve maliyet kaydıyla birlikte nasıl yapıldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 14Soru →

İşletme, ticari faaliyeti kapsamında satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $50.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için $2.000$ TL nakliye bedeli ve $1.000$ TL nakliye sigortası işletme tarafından peşin olarak ödenmiştir. Buna göre, bu işlem sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

50.000

52.000

53.000

60.000

63.600

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $53.000$

Cevap

İşletmenin stok maliyeti, fatura bedeli ile malın depoya girene kadar katlanılan nakliye ve sigorta giderlerinin toplamı olan

53.000

TL'dir.

Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, stokların maliyetine alış bedelinin yanı sıra malın işletmeye getirilmesi, depolanması ve satışa hazır hale getirilmesi için yapılan nakliye, gümrük, sigorta ve montaj gibi tüm giderler dahil edilir. Bu soruda

50.000

TL fatura bedeli,

2.000

TL nakliye ve

1.000

TL sigorta gideri toplanarak

53.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Malın çıplak fatura bedelini belirle.

50.000

TL

Maliyet hesaplamasının temel bileşenidir.

2

Stok maliyetine dahil edilmesi gereken ek giderleri topla.

2.000

(Nakliye) +

1.000

(Sigorta) =

3.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve Muhasebe Standartları gereği stokun elde edilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.

3

Toplam stok maliyetini hesapla.

50.000 + 3.000 = 53.000

TL

153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilecek nihai tutara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Esası

İpuçları

1

Stokların maliyetine hangi giderlerin dahil edilmesi gerektiğini hatırlayın.

2

Fatura bedeli ile nakliye ve sigortayı toplayın ancak KDV'yi ayrı tutun.

Daha Fazla Pratik

İşletme malı iade etseydi hangi hesapların nasıl alacaklandırılacağını düşünün.

Tahmini Süre:45s

Soru 15Soru →

Bir işletme, ticari faaliyeti çerçevesinde satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $25.000$ TL tutarında ticari mal satın almıştır. Satın alınan bu malların işletme deposuna taşınması için nakliye firmasına KDV hariç $1.500$ TL ödeme yapılmıştır.

Buna göre, 'Maliyet Esası' kavramı uyarınca '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

26.500

TL

25.000

TL

30.000

TL

31.800

TL

23.500

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $26.500$ TL

Cevap

Ticari malların maliyeti, alış bedeli ile nakliye giderinin toplamı olan

26.500

TL'dir.

Doğru yanıt olan

26.500

TL, maliyet esası kavramına tam olarak uygundur. Muhasebede stoklar, satın alma bedeli ile bu varlığın işletmeye getirilmesi, depolanması ve satışa hazır hale getirilmesi için katlanılan nakliye, gümrük vergileri, sigorta ve benzeri alış giderlerinin toplamı üzerinden kaydedilir. Bu soruda KDV indirilebilir nitelikte olduğu için maliyete dahil edilmez; dolayısıyla

25.000

TL alış bedeli ile

1.500

TL nakliye giderinin toplamı olan tutar '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

Malın çıplak alış bedelini belirle.

25.000

TL

Maliyet hesaplamasının temel bileşenidir.

2

Alış ile ilgili ek giderleri (nakliye) tespit et.

1.500

TL

Maliyet esası gereği malın değerine eklenmesi gereken bir unsurdur.

3

Alış bedeli ve ek giderleri topla.

25.000 + 1.500 = 26.500

TL

Stokların '153 Ticari Mallar' hesabına kaydedilecek toplam maliyet değerini bulmak için.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası Kavramı ve Stok Maliyeti Bileşenleri

İpuçları

1

Muhasebede 'Maliyet Esası' gereği, malı işletmeye getirmek için ödenen nakliye bedeli malın kendi değerine eklenir.

2

KDV tutarı genellikle stok maliyetine dahil edilmez, ayrı bir hesapta (191) takip edilir.

3

Hesaplama şu şekildedir: Alış Bedeli + Nakliye Gideri. KDV'yi işleme katmayın.

Daha Fazla Pratik

İşletme malı iade ederse veya nakliye sırasında mal hasar görürse kayıtların nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydını düşünerek de çözebilirsiniz: Borç tarafında hem malın bedeli hem nakliye toplamı '153' hesabında toplanırken, KDV '191' hesabında ayrıca borçlandırılır.

Tahmini Süre:45s

Soru 16Soru →

İşletme, ticari faaliyeti kapsamında satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $120.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna nakliyesi için $6.000$ TL + % $20$ KDV tutarındaki taşıma bedeli işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alma işleminden bir hafta sonra, malların bir kısmının sözleşme şartlarına uygun olmaması nedeniyle satıcı işletme tarafından $4.000$ TL tutarında alış iskontosu yapıldığı bildirilmiştir. Aralıklı envanter yöntemini izleyen bu işletmede, söz konusu işlemler sonucunda ticari malların net alış maliyeti kaç TL olarak hesaplanır?

116.000

120.000

122.000

126.000

146.400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $122.000$

Cevap

Ticari malların net alış maliyeti

122.000

TL'dir.

Muhasebe ilkelerine göre stokların maliyet bedeli; satın alma bedeli, ithalat vergileri ve diğer vergiler (indirilebilir olanlar hariç) ile nakliye, yükleme-boşaltma gibi stokların mevcut durumuna ve konumuna getirilmesi için yapılan doğrudan giderlerden oluşur. Ayrıca alış iskontoları bu maliyetten düşülür. İşlemde:

120.000

(Alış) +

6.000

(Nakliye) -

4.000

(İskonto) =

122.000

TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt alış bedelini belirle.

120.000

TL

Malın fatura üzerindeki ana bedelidir.

2

Alışla ilgili ek maliyetleri (nakliye gideri) brüt bedele ekle.

120.000 + 6.000 = 126.000

TL

TMS-2 Stoklar standardı ve Tekdüzen Hesap Planı gereği, stokların işletmeye getirilmesine kadar katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.

3

Yapılan alış iskontosunu toplam tutardan düş.

126.000 - 4.000 = 122.000

TL

Alış iskontoları ve alış iadeleri, stokların net alış maliyetini azaltan unsurlardır.

Anahtar Kavram

Net Alış Maliyeti Hesaplaması

İpuçları

1

Stokların maliyetini hesaplarken faturadaki bedele nelerin eklenip nelerin çıkarılacağını düşünün.

2

Malı depoya getirene kadar ödediğiniz nakliye gideri fiyata eklenir, ancak aldığınız indirimler (iskontolar) fiyattan düşülür.

3

KDV tutarlarını hesaplamaya dahil etmeyin. Formül: Alış Bedeli + Nakliye - İskonto.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme aralıksız envanter yöntemini kullansaydı, alış iskontosu yapıldığında doğrudan 153 Ticari Mallar hesabının alacağına kayıt yapılırdı.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 17Soru →

Aralıksız envanter yöntemi ve FIFO maliyet akış varsayımını kullanan bir işletmenin dönem içi stok hareketleri şu şekildedir:

İşlem	Miktar	Birim Fiyat	Ek Maliyet
1. Alış	$100$ birim	$100$ TL	-
2. Alış	$200$ birim	$120$ TL	$2.000$ TL (Nakliye)
3. Satış	$120$ birim	-	-

Dönem sonunda yapılan envanter sayımında depoda $175$ birim sağlam mal bulunduğu tespit edilmiş ve bu malların net gerçekleşebilir değerinin birim başına $95$ TL olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

6.125

4.375

6.300

4.200

5.250

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $6.125$

Cevap

6.125

TL tutarındaki stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılmalıdır.

6.125

TL tutarı doğrudur çünkü işletme aralıksız envanter ve FIFO yöntemini kullanmaktadır. İkinci alışın birim maliyeti, alış fiyatına nakliye gideri eklenerek

130

TL olarak hesaplanır. FIFO yöntemine göre, satılan

120

birimin ilk

100

birimi 1. partiden, kalan

20

birimi ise 2. partiden çıkmıştır. Bu durumda depoda kalması gereken

180

birimin tamamı 2. partiye aittir. Ancak sayım sonucunda fiilen

175

birim bulunduğu tespit edilmiştir. Değer düşüklüğü karşılığı, fiilen mevcut olan bu

175

birim için, maliyet bedeli (

130

TL) ile net gerçekleşebilir değer (

95

TL) arasındaki

35

TL'lik fark üzerinden hesaplanmalıdır (

175 \times 35 = 6.125

TL).

Adım Adım Çözüm

1

İkinci alış partisinin birim maliyetini hesaplayın.

Birim Maliyet =

(200 \times 120 + 2.000) / 200 = 130

TL/birim.

TMS-2 ve VUK uyarınca alışla ilgili nakliye giderleri stok maliyetine eklenmelidir.

2

FIFO varsayımına göre elde kalan malların hangi partiye ait olduğunu ve teorik miktarı belirleyin.

Toplam

300

birim -

120

birim (satış) =

180

birim (teorik stok). FIFO gereği ilk giren

100

birim satılmış, kalan

180

birimin tamamı 2. partiye aittir.

İlk giren mallar ilk önce çıkar, bu nedenle dönem sonu stoku son alınan mallardan oluşur.

3

Fiili envanter sonucuna göre değer düşüklüğü miktarını hesaplayın.

Fiili stok:

175

birim. Birim değer düşüklüğü:

130 - 95 = 35

TL.

Karşılık, sadece depoda fiilen bulunan ve piyasa değeri maliyetinin altına düşen mallar için ayrılır.

4

Toplam karşılık tutarını bulun.

175 \text{ birim} \times 35 \text{ TL/birim} = 6.125

TL.

Maliyet değeri ile net gerçekleşebilir değer arasındaki farkın fiili miktarla çarpılmasıyla toplam karşılık tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyeti ve Değer Düşüklüğü Karşılığı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Ağırlıklı Ortalama Maliyet' yöntemi için çözerek nakliye giderlerinin ortalama maliyete etkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 18Soru →

Bir işletme, satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $80.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu alımla ilgili diğer bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

İşlem / Gider Kalemi	Tutar (TL)
Nakliye Gideri	$4.000$
Sigorta Gideri	$2.000$
Alış İskontosu (Kasa İskontosu)	$3.000$
Finansman (Kredi Faizi) Gideri	$2.500$

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe temel kavramları çerçevesinde, bu bilgilere göre işletmenin "153 Ticari Mallar" hesabına kaydedeceği net maliyet tutarı kaç TL'dir?

80.000

83.000

85.500

86.000

99.600

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $83.000$

Cevap

İşletmenin ticari mallar için kaydedeceği net maliyet tutarı

83.000

TL'dir.

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca stoklar maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet bedeli; alış bedeline ek olarak nakliye, gümrük, sigorta gibi alış giderlerinin eklenmesi ve alış iskontoları ile iadelerin düşülmesiyle hesaplanır. Hesaplama:

80.000 + 4.000 + 2.000 - 3.000 = 83.000

TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyete eklenecek unsurları belirle

Alış Bedeli (

80.000

) + Nakliye (

4.000

) + Sigorta (

2.000

) =

86.000

TL

Maliyet esası kavramı gereği, bir varlığın elde edilmesi için katlanılan tüm zorunlu giderler maliyete eklenir.

2

Maliyetten düşülecek unsurları çıkar

86.000

- Alış İskontosu (

3.000

) =

83.000

TL

Alış iskontoları, malın işletmeye giriş maliyetini azaltan bir unsurdur.

3

Stok maliyeti dışındaki kalemleri ayıkla

Finansman Gideri (

2.500

) ve KDV hariç tutulur.

Ticari mallarda alım sonrası ortaya çıkan finansman giderleri doğrudan 780 Finansman Giderleri hesabına kaydedilir, stok maliyetine eklenmez.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Esası ve Maliyet Unsurları

İpuçları

1

Maliyet esası kavramını hatırlayın: Varlığı kullanılabilir/satılabilir hale getirene kadarki giderler maliyete eklenir.

2

Alış iskontolarının stok hesabının alacağına (veya maliyetten düşülerek) kaydedilmesi gerektiğini unutmayın.

3

Finansman giderleri (faizler) kural olarak ticari malların maliyetine girmez, doğrudan sonuç hesaplarına aktarılır.

Daha Fazla Pratik

Farklı bir senaryoda, satın alınan malların bir kısmının iade edilmesi durumunda net maliyetin nasıl değişeceğini hesaplamayı deneyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 19Soru →

İşletme, ticari faaliyeti kapsamında satmak amacıyla % $20$ KDV hariç $60.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Malın işletme deposuna nakliyesi için $3.000$ TL ve nakliye sigortası için $1.000$ TL tutarındaki bedeller işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan bu malların bir kısmının defolu olduğu tespit edilmiş ve $10.000$ TL'lik kısmı satıcıya iade edilmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin stoklarına giriş yapması gereken ticari malların net maliyet bedeli kaç TL'dir?

50.000

TL

54.000

TL

64.000

TL

53.000

TL

66.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $54.000$ TL

Cevap

İşletmenin stoklarına giriş yapması gereken net maliyet bedeli

54.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, alış bedeli olan

60.000

TL'ye, stokun maliyetine dahil edilmesi gereken nakliye (

3.000

TL) ve sigorta (

1.000

TL) giderlerinin eklenmesi ve ardından defolu olduğu için geri gönderilen

10.000

TL tutarındaki iadenin çıkarılmasıyla bulunmuştur (

60.000 + 3.000 + 1.000 - 10.000 = 54.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alış bedelinin ve alış giderlerinin toplanması

60.000

(Alış Fiyatı) +

3.000

(Nakliye) +

1.000

(Sigorta) =

64.000

TL

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, stokların maliyetine satın alma bedeli ile birlikte yapılan tüm doğrudan giderler eklenmelidir.

2

Alış iadesinin maliyetten düşülmesi

64.000 - 10.000 = 54.000

TL

İade edilen mallar işletme stoklarından çıktığı için, iade edilen kısmın maliyet bedeli toplam maliyetten indirilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli Hesaplaması

İpuçları

1

Stokların maliyeti, alış fiyatına yapılan ek harcamaların eklenmesiyle oluşur.

2

KDV tutarları stok maliyetine girmez, iadeler ise maliyeti azaltır.

3

İşlem: (Alış Bedeli + Alış Giderleri) - Alış İadeleri formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Stokların dönem sonu değerlemesinde, piyasa değeri maliyet değerinin altına düşerse yapılacak karşılık ayırma işlemini (İhtiyatlılık kavramı çerçevesinde) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 20Soru →

İşletme, Ocak ayı içerisinde % $20$ KDV hariç $100.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu alım işlemi ve sonrasındaki sürece ilişkin diğer bilgiler şu şekildedir:

İşlem Detayı	Tutar (KDV Hariç)
Malların işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye bedeli	$5.000$ TL
Niteliğe uygun olmadığı için satıcıya iade edilen mallar	$10.000$ TL
Erken ödeme nedeniyle satıcının uyguladığı alış iskontosu	$4.000$ TL
Alım kredisi için dönem içinde tahakkuk eden faiz gideri	$2.000$ TL

Aralıklı envanter yöntemini izleyen bu işletmenin, yukarıdaki işlemler sonucunda ilgili stok kalemi için hesaplayacağı net alış maliyeti kaç TL'dir?

86.000

TL

91.000

TL

93.000

TL

95.000

TL

99.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $91.000$ TL

Cevap

İşletmenin ilgili stok kalemi için hesaplayacağı net alış maliyeti

91.000

TL'dir.

Net alış maliyeti hesaplanırken brüt alış bedeline (

100.000

TL), malın stoklara girmesi için yapılan nakliye gideri (

5.000

TL) eklenir. Bu toplamdan, malın iade edilen kısmı (

10.000

TL) ve elde edilen alış iskontosu (

4.000

TL) düşülür. Finansman giderleri ise maliyet unsuru değildir. Sonuç:

100.000 + 5.000 - 10.000 - 4.000 = 91.000

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Brüt alış bedeli ve ek maliyetlerin belirlenmesi

100.000

TL (Brüt) +

5.000

TL (Nakliye) =

105.000

TL

VUK ve TMS uyarınca stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler alış maliyetine eklenir.

2

Maliyetten indirilecek unsurların (iadeler ve iskontolar) hesaplanması

10.000

TL (İade) +

4.000

TL (İskonto) =

14.000

TL

Alış iadeleri ve alış iskontoları, stokların net alış maliyetini azaltan unsurlardır.

3

Net alış maliyetinin nihai hesaplaması

105.000

TL -

14.000

TL =

91.000

TL

Finansman giderleri (faizler) stokun maliyetine değil, dönemin finansman giderlerine kaydedilir. KDV tutarları ise indirilecek KDV olarak takip edildiğinden maliyete dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Net Alış Maliyeti Hesaplaması

İpuçları

1

Stok maliyeti, malın depoya girene kadar yapılan harcamaları kapsar; ancak finansman giderleri bu kapsamın dışındadır.

2

Net maliyeti bulmak için brüt faturadan iade ve iskontoları çıkarmayı, nakliye giderini ise eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Aralıksız envanter yönteminde alış iskontosunun doğrudan 153 Ticari Mallar hesabının alacağına kaydedildiğini hatırlayarak bu işlemin yevmiye kaydını çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Stoklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar