Examkin

Stoklar

155 soru

Soru 41Soru →

İşletme, stoklarında bulunan ve maliyet bedeli 200.000200.000 TL olan bir grup ticari malın dönem sonu değerlemesi sırasında, piyasa koşullarındaki değişimler nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin 185.000185.000 TL'ye düştüğünü tespit etmiştir. Daha önce bu mallar için herhangi bir karşılık ayrılmadığı bilinmektedir.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 15.00015.000 (Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 15.00015.000 (Alacaklı)

Cevap

İhtiyatlılık kavramı gereği stoklardaki değer düşüklüğü için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır.
Doğru yevmiye kaydında, değer düşüklüğü tutarı olan 15.00015.000 TL (maliyet bedeli 200.000200.000 TL - net gerçekleşebilir değer 185.000185.000 TL) için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır. Bu tutarın karşılığı olarak aktifi düzenleyici bir hesap olan '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır. Bu kayıt hem ihtiyatlılık hem de maliyet esası kavramlarına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Stoklardaki değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
200.000−185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL
Değer düşüklüğü karşılığı, maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer arasındaki olumsuz fark kadar ayrılır.
2
İlgili gider hesabının belirlenmesi
654 Karşılık Giderleri
Dönem içindeki değer düşüşleri ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık giderleri hesabında izlenir.
3
Aktifi düzenleyici hesabın belirlenmesi
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Varlıkların maliyet bedeliyle izlenmeye devam edilmesi için değer düşüklüğü doğrudan varlıktan düşülmez, düzenleyici bir hesapta gösterilir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Uygulaması

İpuçları

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplamak için maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer arasındaki farka odaklanın.
2
İhtiyatlılık kavramı gereği, stoklardaki değer düşüşleri için maliyet bedeli doğrudan düşürülmez, bunun yerine aktifi düzenleyici eksi bir hesap kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın, sonraki dönemde maliyet bedelinin altına ancak ayrılan karşılıktan daha yüksek bir bedelle satılması durumunda yapılacak kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 42Soru →

İşletmenin dönem içindeki bir ticari mal alımına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem TürüTutar (TLTL)
Mal Alış Bedeli (\%20 KDV hariç)150.000150.000
Nakliye Gideri (KDV hariç)6.0006.000
Alış Sigortası (KDV hariç)2.0002.000

İşletme satın aldığı bu malların \%20'lik kısmının istenen niteliklere uygun olmadığını tespit ederek satıcıya iade etmiştir. İade tutarı satıcıya olan borçtan düşülmüştür.

Buna göre, işletmenin stoklarına giriş yapan bu malların net maliyet bedeli kaç TLTL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128.000128.000

Cevap

İşletmenin stoklarına giriş yapan malların net maliyet bedeli 128.000128.000 TLTL'dir.
Doğru cevap olan 128.000128.000 TLTL, işletmenin mal alışı için ödediği 150.000150.000 TLTL'ye, maliyete eklenmesi gereken 6.0006.000 TLTL nakliye ve 2.0002.000 TLTL sigorta giderinin eklenmesi (158.000158.000 TLTL) ve ardından iade edilen %20\%20'lik kısmın bedeli olan 30.00030.000 TLTL'nin bu toplamdan düşülmesiyle hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam brüt maliyetin hesaplanması
150.000+6.000+2.000=158.000150.000 + 6.000 + 2.000 = 158.000 TLTL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre malın alış bedeli ile birlikte katlanılan nakliye ve sigorta gibi giderler malın maliyetine eklenir.
2
Alış iadesi tutarının hesaplanması
150.000×%20=30.000150.000 \times \%20 = 30.000 TLTL
İade işlemi, satın alınan malın orijinal alış bedeli üzerinden hesaplanır.
3
Net stok maliyetinin belirlenmesi
158.000−30.000=128.000158.000 - 30.000 = 128.000 TLTL
Net maliyet, brüt maliyetten alış iadelerinin ve iskontoların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Net Maliyet Hesaplama

İpuçları

1
Malın deposuna girene kadar yapılan nakliye ve sigorta gibi harcamaların hangi hesaba kaydedilmesi gerektiğini düşünün.
2
Önce alış bedeli ve ek giderlerle bir toplam maliyet oluşturun, ardından bu toplamdan iade edilen malın bedelini çıkarın.

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu, 'aralıklı envanter' yönteminde alış iadeleri için '610 Satıştan İadeler' (hatalı kullanım uyarısı) yerine '153 Ticari Mallar' hesabının nasıl kullanıldığı üzerinden inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 43Soru →

Aralıksız (sürekli) envanter yöntemini uygulayan bir işletme, daha önce %20\%20 KDV hariç 50.00050.000 TL tutarında kredili olarak sattığı ticari malların yarısının, kalite standartlarına uygun olmadığı gerekçesiyle müşteri tarafından iade edildiğini tespit etmiştir. Söz konusu malların işletmeye toplam maliyeti 35.00035.000 TL'dir.

Buna göre, işletmenin bu iade işleminin maliyet bedeli üzerinden stok hareketlerine ilişkin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 TİCARİ MALLAR 17.50017.500 (Borçlu), 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ 17.50017.500 (Alacaklı)

Cevap

153 TİCARİ MALLAR 17.50017.500 (Borçlu) ve 621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ 17.50017.500 (Alacaklı) şeklinde yapılan kayıt doğrudur.
Doğru yanıt olan kayıt, işletmeye geri dönen malların maliyet değerini (17.50017.500 TL) tekrar stoklara dahil ederken, daha önce gider yazılan tutarı Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabından düşerek düzeltmektedir. Aralıksız envanter yönteminde bu işlem iadenin gerçekleştiği anda yapılmak zorundadır.

Adım Adım Çözüm

1
İade edilen malların maliyet tutarını hesaplayınız.
Toplam maliyet 35.00035.000 TL olduğu için yarısının maliyeti: 35.000/2=17.50035.000 / 2 = 17.500 TL'dir.
Muhasebe kayıtlarında stok hareketleri maliyet bedeli üzerinden takip edilir.
2
Uygulanan envanter yöntemine göre kayıt mantığını belirleyiniz.
Aralıksız envanter yöntemi kullanıldığı için satış anında yapılan maliyet kaydı (621621 Borçlu, 153153 Alacaklı), iade anında ters çevrilerek düzeltilir.
Aralıksız envanterde stok mevcudu ve satış maliyeti her işlemden sonra güncellenmelidir.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
153 Ticari Mallar hesabına 17.50017.500 TL borç, 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına 17.50017.500 TL alacak kaydedilir.
Malların geri gelmesi aktifi artırırken, iptal edilen satışın maliyeti gideri azaltır.

Anahtar Kavram

Aralıksız Envanter Sisteminde Satış İadelerinin Maliyet Kaydı
Soru 44Soru →

Bir işletmenin 2025 yılındaki ticari mal hareketlerine ilişkin bilgiler şöyledir:

- 01 Ocak Dönem Başı Stok: 200200 adet, birim maliyeti 2020 TL
- 15 Nisan Alış: 300300 adet, birim maliyeti 2525 TL
- 10 Eylül Alış: 500500 adet, birim maliyeti 3030 TL

İşletme dönem içinde toplam 700700 adet mal satmıştır. "İlk Giren İlk Çıkar" (FIFO) yöntemini kullanan bu işletmenin "Dönem Sonu Stok" değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000

Cevap

Dönem sonu stok değeri 9.0009.000 TL'dir.
FIFO (First-In, First-Out) yönteminde, işletmenin stoklarına giren ilk malların ilk olarak satıldığı kabul edilir. Bu durumda dönem sonunda ambarda kalan mallar, kronolojik olarak en son satın alınan mallardan oluşur. İşletmenin toplam 1.0001.000 adet malından 700700 adedi satıldığına göre, kalan 300300 adet malın tamamı 10 Eylül tarihinde alınan 3030 TL birim maliyetli gruptandır. Dolayısıyla hesaplama 300×30=9.000300 \times 30 = 9.000 TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam mal mevcudunu ve satılan mal miktarını belirlemek
Toplam mevcut: 200+300+500=1.000200 + 300 + 500 = 1.000 adet. Satılan: 700700 adet.
Kalan stok miktarını bulmak için toplam mevcuttan satış miktarını çıkarmak gerekir.
2
Dönem sonu stok (kalan mal) miktarını hesaplamak
1.000−700=3001.000 - 700 = 300 adet mal kalmıştır.
Envanterde değerlenecek olan miktar kalan stoktur.
3
FIFO yöntemine göre kalan malların hangi partiden olduğunu belirlemek
Kalan 300300 adedin tamamı en son alınan (10 Eylül) 500500 adetlik partiden kalmıştır.
FIFO yönteminde ilk alınanlar satıldığı için, kalan mallar her zaman en son satın alınanlardır.
4
Dönem sonu stok değerini hesaplamak
300×30300 \times 30 TL = 9.0009.000 TL.
Kalan miktarın ilgili partinin birim maliyeti ile çarpılması gerekir.

Anahtar Kavram

FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) Yöntemi ile Stok Değerleme

İpuçları

1
FIFO yönteminde ambarda kalan malların, en son satın alınan mallar olduğunu unutmayın.
2
Önce toplam mal mevcudundan satılanları çıkararak kalan adet sayısını bulun, ardından bu adedi en son alınan malın fiyatıyla çarpın.

Daha Fazla Pratik

Fiyatların sürekli arttığı bir dönemde FIFO yönteminin dönem sonu karı üzerindeki etkisini LIFO ile karşılaştırarak inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 45Soru →

Bir işletme, %20\%20 KDV hariç 400.000400.000 TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Bu işleme ilişkin diğer veriler aşağıda sunulmuştur:

İşlem / Harcama TürüTutar (TLTL)
Malların işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye bedeli8.0008.000
Malların sevkiyatı sırasındaki riskler için yapılan sigorta harcaması4.0004.000
Mallar satışa hazır hale geldikten sonra ödenen depolama ücreti3.0003.000
Satın alınan malların kontrolü sonrası satıcıya yapılan iadeler10.00010.000

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı ve maliyet esası kavramı gereği söz konusu malların işletmeye net maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 402.000402.000

Cevap

Ticari malların işletmeye net maliyeti 402.000402.000 TL olarak hesaplanır.
Net maliyet hesaplanırken; malın fatura bedeli olan 400.000400.000 TL'ye, alışla doğrudan ilgili nakliye (8.0008.000 TL) ve sigorta (4.0004.000 TL) giderleri eklenir. Bulunan 412.000412.000 TL tutarındaki brüt maliyetten, iade edilen malların tutarı (10.00010.000 TL) düşülerek 402.000402.000 TL net maliyete ulaşılır. Mallar satışa hazır hale geldikten sonra oluşan depolama giderleri maliyetin parçası değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Fatura bedelini ve maliyete dahil edilecek unsurları belirle
Alış bedeli 400.000400.000 TL, nakliye 8.0008.000 TL ve sigorta 4.0004.000 TL maliyet unsuru olarak belirlendi.
Maliyet esası gereği, varlığın kullanım yerine ve satışa hazır hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Maliyeti azaltan unsurları belirle
Alıştan iade tutarı olan 10.00010.000 TL maliyetten düşülmek üzere belirlendi.
Alınan malların iadesi, stokun brüt maliyetini azaltan bir unsurdur.
3
Maliyet dışı kalemleri ayıkla
Depolama gideri (3.0003.000 TL) ve KDV maliyete dahil edilmedi.
Satışa hazır hale geldikten sonraki depolama giderleri ve indirilebilir KDV dönem gideridir, stok maliyetine girmez.
4
Net maliyeti hesapla
400.000+8.000+4.000−10.000=402.000400.000 + 8.000 + 4.000 - 10.000 = 402.000 TL.
Tüm geçerli bileşenler toplanıp indirimler düşüldüğünde net stok maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Sınırları

İpuçları

1
Stok maliyetine hangi harcamaların dahil edileceği 'satışa hazır hale gelme' anına göre belirlenir.
2
Nakliye ve sigorta alış maliyetini artırırken, iadeler ve iskontolar maliyeti azaltır.
3
Mallar depoya ulaşıp satışa hazır hale geldikten sonra yapılan depolama ve finansman giderleri stok maliyetine değil, ilgili dönem gider hesaplarına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin malları peşin ödeme yaparak satın aldığı ve erken ödeme nedeniyle iskonto kazandığı bir senaryoyu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle brüt alış maliyeti hesaplanabilir: 400.000+8.000+4.000=412.000400.000 + 8.000 + 4.000 = 412.000 TL. Ardından bu rakamdan indirimler ve iadeler düşülerek (412.000−10.000412.000 - 10.000) net sonuca ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 46Soru →

Ticari mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izleyen bir işletmenin, bir faaliyet dönemine ait muhasebe kayıtlarından elde edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem TürüTutar (TLTL)
Dönem Başı Ticari Mal Stoku120.000120.000
Dönem İçi Brüt Alışlar450.000450.000
Alış Nakliye Giderleri10.00010.000
Alış İadeleri20.00020.000
Alış İskontoları15.00015.000
Dönem Sonu Ticari Mal Stoku150.000150.000

Bu verilere göre, işletmenin dönem sonu Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 395.000395.000

Cevap

İşletmenin dönem sonu Satılan Ticari Malların Maliyeti (STMM) 395.000395.000 TL'dir.
Doğru cevap, aralıklı envanter yönteminin temel STMM hesaplama mantığını yansıtmaktadır. Önce dönem içindeki net alış tutarı bulunur: 450.000450.000 (brüt) + 10.00010.000 (gider) - 20.00020.000 (iade) - 15.00015.000 (iskonto) = 425.000425.000 TL. Ardından dönem başı stok ile net alışlar toplanarak satışa hazır malların toplam maliyeti (120.000+425.000=545.000120.000 + 425.000 = 545.000 TL) hesaplanır. Son olarak, dönem sonunda depoda kalan malların maliyeti (150.000150.000 TL) bu toplamdan çıkarılarak satılan malların maliyeti olan 395.000395.000 TL'ye ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış maliyetini hesaplayınız.
425.000425.000 TL
Net Alışlar = Brüt Alışlar + Alış Giderleri - (Alış İadeleri + Alış İskontoları) formülü uygulanır. 450.000+10.000−(20.000+15.000)=425.000450.000 + 10.000 - (20.000 + 15.000) = 425.000 TL.
2
Satılabilir mal maliyetini hesaplayınız.
545.000545.000 TL
Satılabilir Mal Maliyeti = Dönem Başı Stok + Net Alışlar. 120.000+425.000=545.000120.000 + 425.000 = 545.000 TL.
3
Satılan Ticari Malların Maliyeti'ni (STMM) hesaplayınız.
395.000395.000 TL
STMM = Satılabilir Mal Maliyeti - Dönem Sonu Stok. 545.000−150.000=395.000545.000 - 150.000 = 395.000 TL.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde STMM, dönem sonu sayımı yapıldıktan sonra toplam satılabilir mal tutarından mevcut stokun düşülmesiyle hesaplanır.

İpuçları

1
STMM'yi bulmak için önce dönem içinde alınan malların 'Net Alış Maliyeti'ni hesaplamalısınız.
2
Unutmayın: Nakliye giderleri maliyete eklenirken, iade ve iskontolar maliyetten düşülür.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu hesaplamanın ardından yapması gereken 621 Satılan Ticari Malların Maliyeti borçlu, 153 Ticari Mallar alacaklı olan yevmiye kaydını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Sürekli envanter yöntemi kullanılsaydı her satış anında maliyet kaydı yapılırdı; ancak aralıklı envanterde bu işlem sadece dönem sonunda envanter sayımı (Dönem Sonu Stok) yapıldıktan sonra tek bir formülle gerçekleştirilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 47Soru →

İşletme, %20\%20 KDV hariç 200.000200.000 TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malın işletme deposuna getirilmesi için katlanılan 5.0005.000 TL nakliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan malların %10\%10'luk kısmının istenilen nitelikte olmadığı anlaşılarak satıcıya iade edilmiş, kalan borç tutarı üzerinden ise %5\%5 oranında alış iskontosu sağlanmıştır.

Aralıklı envanter yöntemini uygulayan bu işletmede, söz konusu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borç kalanında meydana gelen net artış kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 176.000176.000

Cevap

İşlemler sonucunda hesapta meydana gelen net artış 176.000176.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan seçenek, maliyet esası uyarınca nakliye giderini (5.0005.000 TL) borç tarafına eklemiş; iade (20.00020.000 TL) ve net borç üzerinden hesaplanan iskontoyu (9.0009.000 TL) alacak tarafına kaydederek net bakiyeyi 176.000176.000 TL olarak doğru hesaplamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Mal alış bedelinin ve alış giderinin belirlenmesi
200.000+5.000=205.000200.000 + 5.000 = 205.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye gibi giderler malın maliyetine eklenir.
2
Mal iadesi tutarının hesaplanması
200.000×0,10=20.000200.000 \times 0,10 = 20.000 TL
Satın alınan ana bedel üzerinden iade oranı uygulanarak iade tutarı bulunur.
3
Alış iskontosu tutarının hesaplanması
(200.000−20.000)×0,05=9.000(200.000 - 20.000) \times 0,05 = 9.000 TL
İskonto, genellikle kalan net borç (iade sonrası tutar) üzerinden hesaplanır.
4
Hesap kalanındaki net artışın hesaplanması
205.000(Borc\c)−29.000(Alacak)=176.000205.000 (Borç) - 29.000 (Alacak) = 176.000 TL
153 Ticari Mallar hesabı aktif karakterli olduğu için borç kayıtları artışı, alacak kayıtları azalışı ifade eder.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Hesap İşleyişi

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi 'Sürekli Envanter' yöntemine göre STMM kaydını da içerecek şekilde çözmeyi deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 48Soru →

İşletme, %20\%20 KDV hariç 20.00020.000 TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malların işletme deposuna getirilmesi için ayrıca %20\%20 KDV hariç 1.0001.000 TL nakliye bedeli nakit olarak ödenmiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borcuna kaydedilecek toplam tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21.00021.000 TL

Cevap

Ticari malların maliyetine alış bedeli ve nakliye gideri dahil edilerek toplam 21.00021.000 TL kaydedilmelidir.
Muhasebenin temel kavramlarından olan 'Maliyet Esası' gereğince, stoklar elde edilme maliyetiyle değerlenir. Elde edilme maliyeti; satın alma bedeli ile bu malın işletme stoklarına girene kadar yapılan nakliye, sigorta, gümrük vergisi gibi ek giderlerin toplamından oluşur. Bu nedenle 20.00020.000 TL alış bedeli ile 1.0001.000 TL nakliye giderinin toplamı olan 21.00021.000 TL, '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Malın çıplak alış bedelini belirle.
20.00020.000 TL
VUK ve muhasebe standartlarına göre alış bedeli maliyetin temel unsurudur.
2
Alışla ilgili ek giderleri (nakliye) tespit et.
1.0001.000 TL
Maliyet Esası kavramı uyarınca, bir varlığın işletmeye getirilene kadar katlanılan giderler maliyete eklenir.
3
Toplam stok maliyetini hesapla.
20.000+1.000=21.00020.000 + 1.000 = 21.000 TL
KDV hariç tutarlar toplanarak 153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası Kavramı ve Stok Maliyet Unsurları

Daha Fazla Pratik

Stoklardan yapılan iadeler ve alınan iskontoların stok maliyetini nasıl etkilediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 49Soru →

İşletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihindeki stoklarına ilişkin maliyet ve piyasa değerleri aşağıda sunulmuştur:

Stok KalemiMaliyet BedeliPiyasa Değeri
X Mamulü150.000150.000 TL142.000142.000 TL
Y Mamulü90.00090.000 TL96.00096.000 TL
Z Mamulü60.00060.000 TL53.00053.000 TL

Dönem sonu mizanında "158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" hesabının alacak kalanı 12.00012.000 TL olarak görülmektedir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapması gereken envanter kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 3.0003.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"654 Karşılık Giderleri" hesabının 3.0003.000 TL borçlandırılması işlemi doğrudur.
İşletmenin stokları kalem bazlı incelendiğinde X mamulünde 8.0008.000 TL, Z mamulünde ise 7.0007.000 TL değer kaybı olduğu görülmektedir. Y mamulündeki 6.0006.000 TL'lik değer artışı İhtiyatlılık kavramı gereği dikkate alınmaz. Dolayısıyla dönem sonunda bilançoda olması gereken toplam karşılık tutarı 15.00015.000 TL'dir. Mizanda halihazırda 12.00012.000 TL alacak bakiyesi bulunduğundan, bu bakiyeyi 15.00015.000 TL'ye tamamlamak için 3.0003.000 TL daha karşılık ayrılmalı ve giderleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Stok kalemlerinin değer düşüklüğünü tek tek analiz et.
X Mamulü: 8.0008.000 TL düşüş; Y Mamulü: 6.0006.000 TL artış; Z Mamulü: 7.0007.000 TL düşüş.
İhtiyatlılık kavramı gereği her kalem ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
2
İhtiyatlılık kavramı uyarınca değer artışlarını ele.
Y Mamulü için herhangi bir kayıt yapılmaz (00 TL).
Gerçekleşmemiş gelirler ve değer artışları muhasebeleştirilmez.
3
Dönem sonunda olması gereken toplam karşılık tutarını hesapla.
8.000+7.000=15.0008.000 + 7.000 = 15.000 TL.
X ve Z mamullerindeki toplam değer kaybı karşılık tutarını belirler.
4
Mevcut karşılık bakiyesi ile gereken tutarı karşılaştır.
15.000−12.000=3.00015.000 - 12.000 = 3.000 TL artış ihtiyacı.
Yeni karşılık tutarı mevcut bakiyeden büyük olduğu için aradaki fark kadar ilave kayıt gerekir.
5
Muhasebe kaydını belirle.
654 Karşılık Giderleri (Borçlu) / 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı) 3.0003.000 TL.
Karşılık artışları gider hesaplarında izlenir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği stok değer düşüklüğü karşılığı işlemlerinde kalem bazlı değerlendirme ve bakiye tamamlama mantığı uygulanır.

İpuçları

1
Her stok kalemini bağımsız düşünün ve piyasa değeri maliyetin üzerine çıkan kalemi neden görmezden gelmeniz gerektiğini hatırlayın.
2
Gereken toplam karşılık tutarını bulduktan sonra, mizandaki bakiyeyi bu tutara eşitlemek için ne kadar ekleme yapmanız gerektiğini hesaplayın.
3
İhtiyatlılık gereği sadece X ve Z için toplam 15.00015.000 TL karşılık ihtiyacı vardır. Mevcut 12.00012.000 TL'yi 15.00015.000 TL yapmak için 3.0003.000 TL ilave 'Karşılık Gideri' yazılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu malların bir sonraki dönem maliyet bedelinin altında bir fiyata satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle kalemler için farkları (Zarar/Kâr) hesaplayın: X=(-8k), Y=(+6k), Z=(-7k). Sadece negatif olanları toplayın: |-8k| + |-7k| = 15k. Sonra formül: 'Yıl Sonu Hedef Bakiyesi - Mevcut Bakiye = Kayıt Tutarı' (15.000−12.000=3.00015.000 - 12.000 = 3.000).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 50Soru →

İşletme, maliyet bedeli 50.00050.000 TL olan ve önceki dönem sonunda %20\%20 oranında değer düşüklüğü takdir edilerek karşılık ayrılan ticari malları, cari dönemde 45.00045.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin satmıştır. İşletme stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlediğine göre, bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 158158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda, satılan mallara ait 10.00010.000 TL tutarındaki karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Satılan ticari mallar için daha önce ayrılmış olan 10.00010.000 TL (50.000×%2050.000 \times \%20) tutarındaki karşılık, satış işlemiyle birlikte artık 'konusu kalmayan' bir nitelik kazanır. Bu durumda, aktifte eksi karakterli (düzenleyici) olarak yer alan 158158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı borçlandırılarak kapatılırken, karşılık tutarı kadar 644644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına alacak kaydı yapılarak dönem karına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesapla
50.000×%20=10.00050.000 \times \%20 = 10.000 TL
Önceki dönemde ayrılan karşılık tutarının belirlenmesi gerekir.
2
Satış ve maliyet kaydı mantığını belirle
Satış bedeli 45.00045.000 TL, Maliyet 50.00050.000 TL
Aralıksız envanter yönteminde maliyet kaydı satış anında yapılır.
3
Karşılık hesabının kapatılması
158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 10.00010.000 TL Borç, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 10.00010.000 TL Alacak
Varlık işletmeden çıktığı için ona ait düzenleyici hesabın da kapatılması ve karşılığın gelire dönüştürülmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığının Satış Anında İptali

İpuçları

1
Aralıksız envanter yönteminde satış anında hem hasılat hem de maliyet kaydı yapılır.
2
Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir mal satıldığında, bu mal için ayrılan karşılık hesabının da kapatılması gerektiğini unutmayın.
3
50.00050.000 TL maliyetli bir malın %20\%20 karşılığı 10.00010.000 TL'dir. Bu mal satıldığında karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılır.

Daha Fazla Pratik

Aralıklı envanter yöntemi kullanılsaydı satış anında hangi kayıtlar yapılmazdı?

Alternatif Yöntem

Önce karşılık iptali ve maliyet kaydını ayrı düşünün: Maliyet kaydı her zaman 153153 (Alacak) ve 621621 (Borç) hesaplarına 50.00050.000 TL yazılarak yapılır. Ardından 158158 (Borç) ve 644644 (Alacak) hesaplarına 10.00010.000 TL yazılarak karşılık sıfırlanır.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 51Soru →

Ticari mal hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre ve FIFO (ilk giren ilk çıkar) maliyet akış varsayımıyla izleyen bir işletmenin dönem içi hareketleri şöyledir:

İşlem TürüMiktarBirim Fiyat / Tutar
Dönem Başı Stok100100 adet8080 TL
Ticari Mal Alışı200200 adet100100 TL
Alış Nakliye Gideri-1.0001.000 TL
Ticari Mal Satışı150150 adet150150 TL
Satıştan İade3030 adet-

İşletmenin dönem sonu envanter sayımında tüm stokların mevcut olduğu görülmüş ve birim piyasa değerinin 9898 TL olduğu tespit edilmiştir.

Bu bilgilere göre işletmenin dönem sonunda ayırması gereken Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.2601.260

Cevap

İşletmenin ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı 1.2601.260 TL'dir.
Doğru çözümde, öncelikle malın alış maliyeti nakliye gideri dahil edilerek 105105 TL olarak hesaplanmıştır. Ardından FIFO yöntemi uygulanarak eldeki mevcut stokların hangi maliyet grubuna ait olduğu belirlenmiştir. Satış iadesi sonrası eldeki 180180 adet malın tamamının 105105 TL maliyetli olduğu (son alış grubundan) saptanmış, piyasa değeri olan 9898 TL ile arasındaki birim başına 77 TL'lik fark toplam miktarla çarpılarak 1.2601.260 TL sonucuna ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Alış maliyetini ve birim maliyeti hesapla.
200 adet×100 TL+1.000 TL (Nakliye)=21.000 TL200 \text{ adet} \times 100 \text{ TL} + 1.000 \text{ TL (Nakliye)} = 21.000 \text{ TL}; Birim maliyet: 21.000/200=10521.000 / 200 = 105 TL.
TMS-2 Stoklar standardı ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca alışla ilgili nakliye giderleri malın maliyetine eklenmelidir.
2
FIFO varsayımına göre satılan malların maliyetini (STMM) belirle.
Satılan 150150 adedin 100100 adedi dönem başı stoktan (8080 TL), kalan 5050 adedi dönem içi alıştan (105105 TL) çıkmıştır.
FIFO yönteminde ilk giren mallar ilk önce satılır.
3
Satıştan iadenin maliyetini ve dönem sonu stok miktarını belirle.
İade edilen 3030 adet mal, son satılan gruptan (105105 TL'lik grup) olduğu için maliyeti 3.1503.150 TL'dir. Dönem sonu miktar: 150 (kalan)+30 (iade)=180150 \text{ (kalan)} + 30 \text{ (iade)} = 180 adet.
Aralıksız envanterde iade edilen mal, hangi maliyetle çıkış yapıldıysa o maliyetle stoğa geri alınır.
4
Dönem sonu stok maliyeti ile piyasa değerini karşılaştır.
Toplam Maliyet: 180×105=18.900180 \times 105 = 18.900 TL. Toplam Piyasa Değeri: 180×98=17.640180 \times 98 = 17.640 TL.
İhtiyatlılık kavramı gereği stoklar maliyet veya piyasa değerinden düşük olanı ile değerlenir.
5
Karşılık tutarını hesapla.
18.900−17.640=1.26018.900 - 17.640 = 1.260 TL.
Maliyet bedeli piyasa değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeli ile piyasa değerinden düşük olanıyla değerlenmesi (İhtiyatlılık Kavramı)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 52Soru →

Ticari mal hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre ve hareketli ağırlıklı ortalama maliyet varsayımıyla izleyen bir işletmenin Ocak ayı içerisindeki mal hareketleri şöyledir:

TarihİşlemMiktar (Adet)Birim Fiyat (TL)
01.01Dönem Başı Stok1001005050
10.01Alış4004006060
15.01Satış300300-
20.01Alış3003007070
25.01Satış400400-

İşletme, 1010 Ocak tarihindeki alış işlemi için ayrıca 1.0001.000 TL nakliye giderini nakit olarak ödemiştir.

Buna göre, işletmenin Ocak ayı sonu itibarıyla toplam Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44.40044.400

Cevap

İşletmenin Ocak ayı sonu itibarıyla toplam Satılan Ticari Mallar Maliyeti 44.40044.400 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekte, işletmenin her alış işleminden sonra eldeki stokların toplam maliyetini toplam miktara bölerek yeni bir birim maliyet hesapladığı ve nakliye giderlerini bu maliyete dahil ettiği görülmektedir. 10 Ocak alışında birim maliyet 6060 TL'ye, 20 Ocak alışından sonra ise 6666 TL'ye yükselmiştir. Bu maliyetler üzerinden yapılan iki satışın toplamı 44.40044.400 TL tutmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
10 Ocak alış maliyetinin ve ilk ortalama maliyetin hesaplanması
Yeni Birim Maliyet: 6060 TL
Nakliye gideri (1.0001.000 TL) alış maliyetine eklenir. Toplam stok değeri: (100×50)+(400×60+1.000)=5.000+25.000=30.000(100 \times 50) + (400 \times 60 + 1.000) = 5.000 + 25.000 = 30.000 TL. Ortalama maliyet: 30.000/500=6030.000 / 500 = 60 TL.
2
15 Ocak tarihindeki satışın maliyetinin hesaplanması
STMM 1: 18.00018.000 TL
Aralıksız envanterde satış anında maliyet kaydedilir. 300300 adet ×60\times 60 TL = 18.00018.000 TL. Kalan stok: 200200 adet ×60\times 60 TL = 12.00012.000 TL.
3
20 Ocak alışından sonraki yeni ortalama maliyetin hesaplanması
Yeni Birim Maliyet: 6666 TL
Mevcut stok değeri (12.00012.000 TL) ile yeni alış (300×70=21.000300 \times 70 = 21.000 TL) toplanır: 33.00033.000 TL. Toplam miktar: 200+300=500200 + 300 = 500 adet. Yeni ortalama: 33.000/500=6633.000 / 500 = 66 TL.
4
25 Ocak tarihindeki satışın maliyetinin hesaplanması
STMM 2: 26.40026.400 TL
400400 adet ×66\times 66 TL = 26.40026.400 TL.
5
Toplam STMM'nin bulunması
44.40044.400 TL
Dönem içindeki tüm satış maliyetleri toplanır: 18.000+26.400=44.40018.000 + 26.400 = 44.400 TL.

Anahtar Kavram

Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet Yöntemi

İpuçları

1
Aralıksız envanterde her satıştan önce o ana kadar olan stokların ortalama maliyetini bulmalısınız.
2
10 Ocak alışındaki nakliye giderini 400400 adetlik alışın toplam tutarına (24.00024.000 TL) eklemeyi unutmayın.
3
İlk satıştan sonra elinizde kalan 200200 adedin maliyeti ile 20 Ocak'taki yeni alış maliyetini birleştirip tekrar ortalama almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Dönem sonu stok değerini (25 Ocak sonrası kalan 100 adet için) hesaplayarak sağlamasını yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 53Soru →

İşletme, maliyet bedeli 50.00050.000 TL olan bir grup ticari mal için dönem sonunda %20\%20 oranında değer düşüklüğü tespit etmiş ve gerekli karşılığı ayırmıştır. Bir sonraki dönemde bu malların tamamı %20\%20 KDV hariç 42.00042.000 TL bedelle peşin olarak satılmıştır.

Aralıksız envanter yöntemi uygulayan bu işletmede, satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kayıtlarında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına yapılacak kayıt ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.00010.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 10.00010.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
İşletme bir stok birimi için karşılık ayırdığında (654 Borç / 158 Alacak), bu stok satıldığında veya başka bir sebeple envanterden çıktığında, ilgili karşılık hesabı da kapatılmalıdır. Kapatma işlemi sırasında pasif karakterli bir düzenleyici hesap olan 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı borçlandırılırken, daha önce gider yazılan tutarın geri alınması mahiyetinde olan 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı alacaklandırılır. Soru verilerine göre ayrılan karşılık 50.000×%20=10.00050.000 \times \%20 = 10.000 TL olduğundan, bu tutarın tamamı 644 hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesaplayın.
50.000 TL×0,20=10.000 TL50.000 \text{ TL} \times 0,20 = 10.000 \text{ TL}
Dönem sonunda tespit edilen değer düşüklüğü oranı üzerinden karşılık tutarı belirlenir.
2
Satış anında karşılık hesabının kapatılma mantığını belirleyin.
158 nolu hesap borçlandırılır, 644 nolu hesap alacaklandırılır.
Stoklar işletmeden çıktığında, o stoklara ait karşılıkların (158) tamamı iptal edilerek gelir (644) kaydedilmelidir.
3
Kayıt tutarını kesinleştirin.
10.000 TL10.000 \text{ TL} Alacak
İptal edilecek tutar, daha önce ayrılmış olan karşılığın tamamıdır.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığının İptali
Soru 54Soru →

İşletme, ticari mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. İşletmenin dönem içi mal hareketlerine ilişkin veriler aşağıda sunulmuştur:

Mal HareketleriTutar (TL)
Dönem Başı Mal Stoku40.00040.000
Dönem İçi Alışlar150.000150.000
Alış Nakliye Giderleri6.0006.000
Alış İadeleri ve İskontoları11.00011.000
Dönem Sonu Mal Mevcudu50.00050.000

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı maliyet kaydında esas alacağı Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 135.000135.000

Cevap

İşletmenin Satılan Ticari Mallar Maliyeti 135.000135.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru hesaplamada dönem içi net alışlar (150.000+6.000−11.000=145.000150.000 + 6.000 - 11.000 = 145.000 TL) belirlenmiş, bu tutar dönem başı stoka (40.00040.000 TL) eklenmiş ve elde edilen toplam maliyetten dönem sonu mevcudu (50.00050.000 TL) çıkarılmıştır. Sonuç olarak 135.000135.000 TL tutarına ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Net Alışlar tutarını hesaplayınız.
150.000+6.000−11.000=145.000150.000 + 6.000 - 11.000 = 145.000 TL
Net alışlar; alış bedeline nakliye, sigorta gibi alış giderlerinin eklenmesi ve alış iadeleri ile iskontolarının düşülmesiyle bulunur.
2
Satışa Hazır Mal Maliyetini (SHMM) bulunuz.
40.000+145.000=185.00040.000 + 145.000 = 185.000 TL
Dönem başında elde bulunan stoklar ile dönem içinde net olarak alınan malların toplamı satışa sunulabilecek maksimum mal tutarını verir.
3
Satılan Ticari Mallar Maliyetini (STMM) hesaplayınız.
185.000−50.000=135.000185.000 - 50.000 = 135.000 TL
Satışa hazır mallardan dönem sonunda depoda kalan kısım çıkarıldığında, dönem içinde satılan malların maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde STMM hesaplaması
Soru 55Soru →

İşletme, KDV hariç 60.00060.000 TL tutarında ticari malı veresiye (kredili) olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna taşınması için 3.0003.000 TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir. Mallar teslim alındığında yapılan kontrolde, bazı malların sipariş edilen kaliteye uygun olmaması nedeniyle satıcı işletme ile anlaşılarak 1.5001.500 TL tutarında bir fiyat indirimi (alış iskontosu) yapılması kararlaştırılmıştır.

İşletme stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlediğine göre, bu işlemler sonucunda "153 Ticari Mallar" hesabının borç kalanında meydana gelen net artış kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 61.50061.500

Cevap

İşletmenin stok maliyetindeki net artış 61.50061.500 TL'dir.
Muhasebenin maliyet esası kavramı gereğince, stoklar elde edilme maliyeti ile değerlenir. Bir varlığın maliyet bedeli, o varlığın satın alma bedeline, varlığın işletmeye getirilip kullanıma hazır hale gelinceye kadar yapılan tüm giderlerin eklenmesi ve varsa iskontoların düşülmesiyle bulunur. Bu soruda 60.00060.000 TL alış bedeline 3.0003.000 TL nakliye eklenmiş ve 1.5001.500 TL iskonto düşülerek net artış 61.50061.500 TL olarak hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Malın çıplak alış bedelini belirle
60.00060.000 TL
Ticari malın faturadaki temel bedeli 153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilir.
2
Nakliye giderini maliyete dahil et
60.000+3.000=63.00060.000 + 3.000 = 63.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı'na göre stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine eklenmelidir.
3
Alış iskontosunu maliyetten düş
63.000−1.500=61.50063.000 - 1.500 = 61.500 TL
Satın alınan mallar için yapılan fiyat indirimleri (iskontolar), stokun maliyetini azalttığı için 153 Ticari Mallar hesabının alacağına (veya ilgili hesabın borcuna eksi olarak) kaydedilerek maliyeti düşürür.

Anahtar Kavram

Stokların Maliyet Bedeli Esası

Daha Fazla Pratik

Satın alınan malın bir kısmının iade edilmesi durumunda 153 Ticari Mallar hesabında yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 56Soru →

Bir işletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. İşletmenin 2026 yılı dönem içi ticari mal hareketlerine ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Hesap / İşlem KalemiTutar (TL)
Dönem Başı Ticari Mallar80.00080.000
Dönem İçi Ticari Mal Alışları220.000220.000
Alış Nakliye Giderleri15.00015.000
Alış İadeleri25.00025.000
Alış İskontoları10.00010.000
Satış Nakliye Giderleri12.00012.000
Dönem Sonu Ticari Mallar100.000100.000

(Tüm tutarlar KDV hariçtir.)

Bu bilgilere göre, işletmenin bu döneme ait Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000

Cevap

İşletmenin Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) 180.000180.000 TL'dir.
Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesaplanırken önce işletmeye giren malların net maliyeti bulunur. Net alış maliyeti; brüt alışlara (220.000220.000 TL) alış giderlerinin (15.00015.000 TL) eklenmesi ve alış iadeleri (25.00025.000 TL) ile iskontolarının (10.00010.000 TL) düşülmesiyle 200.000200.000 TL olarak bulunur. STMM ise dönem başı mevcut (80.00080.000 TL) ile bu net alışların toplamından dönem sonu stokun (100.000100.000 TL) çıkarılması sonucunda 180.000180.000 TL olarak hesaplanır. Satış nakliyesi stok maliyetine değil, faaliyet giderlerine yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net alış maliyetini hesaplayınız.
200.000200.000 TL
Net Alışlar = Alışlar + Alış Giderleri - Alış İadeleri - Alış İskontoları (220.000+15.000−25.000−10.000=200.000220.000 + 15.000 - 25.000 - 10.000 = 200.000 TL). Satış nakliyesi bir dönem gideridir ve bu hesaba dahil edilmez.
2
Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) formülünü uygulayınız.
180.000180.000 TL
STMM = (Dönem Başı Stok + Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok (80.000+200.000−100.000=180.00080.000 + 200.000 - 100.000 = 180.000 TL).

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde STMM; dönem başı stok ve net alışların toplamından dönem sonu stoğun çıkarılmasıyla hesaplanır. Alış nakliyesi stok maliyetine dahil edilirken, satış nakliyesi pazarlama gideridir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 57Soru →

İşletme, KDV hariç 100.000100.000 TL tutarında ticari malı veresiye satın almıştır. Malların işletmeye getirilmesi için nakliye firmasına KDV hariç 5.0005.000 TL nakit ödenmiştir. Satın alınan malların 10.00010.000 TL’lik kısmı kusurlu olduğu gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir. Kalan borcun süresinden önce ödenmesi nedeniyle satıcı işletmeye %5\%5 oranında nakit iskontosu uygulamıştır. Ticari mal hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izleyen bu işletmede, söz konusu işlemlerden sonra "153 Ticari Mallar" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.50090.500

Cevap

İşletmenin stok maliyeti; alış bedeline nakliye gibi ek maliyetlerin eklenmesi, iade ve iskontoların ise düşülmesiyle 90.50090.500 TL olarak hesaplanır.
Doğru hesaplamada, malın alış bedeli (100.000100.000 TL) ile işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye gideri (5.0005.000 TL) stok maliyetine eklenir. Kusurlu malların iadesi (10.00010.000 TL) ve sağlanan nakit iskontosu (4.5004.500 TL) ise bu maliyetten düşülür. Neticede 105.000−14.500=90.500105.000 - 14.500 = 90.500 TL borç kalanı oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Mal alış bedelini ve nakliye giderini belirle.
Alış: 100.000100.000 TL, Nakliye: 5.0005.000 TL (Toplam Borç: 105.000105.000 TL)
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca alışla ilgili giderler malın maliyetine eklenir.
2
İade tutarını borç tutarından düş.
105.000−10.000=95.000105.000 - 10.000 = 95.000 TL
Aralıklı envanter yönteminde alış iadeleri 153 hesabın alacağına kaydedilerek stok tutarı azaltılır.
3
Nakit iskontosunu hesapla ve düş.
İskonto: (100.000−10.000)×(100.000 - 10.000) \times %5 = 4.500 TL. Kalan: 95.000−4.500=90.50095.000 - 4.500 = 90.500 TL
Alış iskontoları malın maliyetini azaltan unsurlardır ve net borç (veya alış bedeli) üzerinden hesaplanır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bileşenleri

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemleri Aralıksız Envanter yöntemine göre yaparak 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Hesap özeti şeklinde: 153153 Borç Toplamı (100.000+5.000100.000 + 5.000) - 153153 Alacak Toplamı (10.000+4.50010.000 + 4.500) = 90.50090.500 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 58Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemektedir. İşletmenin Mart 20262026 dönemine ait işlemleri aşağıdadır:

Tarihİşlem Detayı
10.03.202610.03.2026KDV hariç 50.00050.000 TL tutarında ticari mal veresiye satın alınmıştır.
12.03.202612.03.2026Satın alınan malların işletmeye getirilmesi için 4.0004.000 TL nakliye gideri nakit ödenmiştir.
15.03.202615.03.2026Söz konusu malların yarısı, maliyet bedeli üzerinden %20\%20 kâr marjı ile peşin satılmıştır.

Buna göre, 15.03.202615.03.2026 tarihinde yapılacak satış kaydında "621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti" hesabına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir? (KDV dikkate alınmayacaktır.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 27.00027.000

Cevap

Satılan kısmın maliyeti olan 27.00027.000 TL
Doğru çözümde, 50.00050.000 TL'lik alış bedeline 4.0004.000 TL'lik nakliye gideri eklenerek toplam stok maliyeti 54.00054.000 TL olarak bulunur. Malların yarısı satıldığı için bu tutarın yarısı olan 27.00027.000 TL, aralıksız envanter yöntemi gereği satış anında '621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti' hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış maliyetinin hesaplanması
50.000+4.000=54.00050.000 + 4.000 = 54.000 TL
Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, stoklar işletme deposuna girene kadar katlanılan tüm giderler (nakliye vb.) alış maliyetine eklenir.
2
Satılan malların payına düşen maliyetin belirlenmesi
54.000/2=27.00054.000 / 2 = 27.000 TL
Malların sadece yarısı satıldığı için, toplam maliyetin yarısı satışın maliyeti olarak kabul edilir.
3
Aralıksız envanter yönteminde maliyet kaydının yapılması
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabına 27.00027.000 TL borç kaydı
Aralıksız envanter yönteminde her satışla eş zamanlı olarak maliyet kaydı yapılır ve bu kayıt maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Aralıksız Envanter Kayıt Düzeni
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 59Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. 2026 yılı hesap dönemine ait ticari mal hareketleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem TürüMiktar (Adet)Birim Maliyet (TL)
Dönem Başı Stok1001004040
Dönem İçi Alış 12002006060
Dönem İçi Alış 22402407070

Diğer Bilgiler:
- Dönem içi alış 1 kapsamında satın alınan malların 4040 adedi işletme tarafından iade edilmiştir.
- Malların işletme deposuna nakliyesi için 1.6001.600 TL ödeme yapılmıştır.
- Satın alınan mallar için satıcı tarafından 2.0002.000 TL alış iskontosu uygulanmıştır.

İşletmenin stok değerleme yöntemi olarak ağırlıklı ortalama maliyet yöntemini kullandığı varsayıldığında, satılabilir ticari malların ortalama birim maliyeti kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6060

Cevap

Satılabilir ticari malların ağırlıklı ortalama birim maliyeti 6060 TL'dir.
Ortalama birim maliyet, satılabilir malların toplam maliyetinin toplam miktara bölünmesiyle bulunur. Hesaplamada dönem başı stok (4.0004.000 TL) ve alışların maliyeti (12.000+16.800=28.80012.000 + 16.800 = 28.800 TL) toplanır, nakliye giderleri (1.6001.600 TL) ilave edilir, iadeler (2.4002.400 TL) ve iskontolar (2.0002.000 TL) düşülür. Sonuçta bulunan 30.00030.000 TL'lik toplam maliyet, netleşmiş 500500 adetlik miktara bölündüğünde 6060 TL birim maliyet sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Net mal miktarını hesapla
100+200−40+240=500100 + 200 - 40 + 240 = 500 adet
Ortalama birim maliyet hesaplanırken sadece işletme elinde kalan net miktar dikkate alınmalıdır.
2
Net mal maliyetini hesapla
(100×40)+(200×60)−(40×60)+(240×70)+1.600−2.000=30.000(100 \times 40) + (200 \times 60) - (40 \times 60) + (240 \times 70) + 1.600 - 2.000 = 30.000 TL
Maliyet esası gereği; dönem başı stok ve alışlara nakliye giderleri eklenmeli, iadeler ve iskontolar ise maliyetten düşülmelidir.
3
Ağırlıklı ortalama birim maliyeti bul
30.000/500=6030.000 / 500 = 60 TL
Toplam net maliyetin toplam net miktara bölünmesiyle ağırlıklı ortalama elde edilir.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeli; satın alma fiyatı, ithalat vergileri, nakliye, yükleme-boşaltma gibi doğrudan giderlerin eklenmesi ve ticari iskontolar ile iadelerin düşülmesiyle hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle FIFO (İlk Giren İlk Çıkar) yöntemine göre dönem sonu stok değerini hesaplamayı deneyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Net alışların (Alışlar - İade - İskonto + Nakliye) toplamını bulup dönem başı stokla birleştirmek de aynı sonuca ulaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 60Soru →

İşletme, KDV hariç 300.000300.000 TL tutarında 1.0001.000 adet ticari malı veresiye satın almıştır. Malların işletmeye sevki sırasında KDV hariç 15.00015.000 TL nakliye ve 5.0005.000 TL sigorta gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Dönem sonu envanter çalışmalarında, söz konusu mallardan 200200 adedinin değerinde önemli ölçüde düşüş olduğu ve bu malların net gerçekleşebilir değerinin birim başına 200200 TL olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği gerekli işlemlerin yapılacağı varsayıldığında, işletmenin yapması gereken dönem sonu kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 24.00024.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 24.00024.000 TL alacaklandırılır.
Doğru cevap, 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 24.00024.000 TL alacaklandırılmasıdır. Çünkü toplam maliyet 320.000320.000 TL, birim maliyet 320320 TL olup, hasarlı 200200 adet malın maliyeti 64.00064.000 TL'dir. Bu malların piyasa değeri 40.00040.000 TL'ye düştüğü için aradaki 24.00024.000 TL'lik fark ihtiyatlılık kavramı gereği 158 nolu hesabın alacağına kaydedilerek karşılık ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ticari mal maliyetini hesaplayınız.
300.000300.000 (Alış) + 15.00015.000 (Nakliye) + 5.0005.000 (Sigorta) = 320.000320.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, stokların elde edilmesi için katlanılan tüm giderler maliyete eklenir.
2
Birim maliyeti ve değeri düşen malların toplam maliyetini hesaplayınız.
Birim Maliyet: 320.000/1.000=320320.000 / 1.000 = 320 TL/birim; Hasarlı Malların Maliyeti: 200×320=64.000200 \times 320 = 64.000 TL
Karşılık ayrılacak kısmın orijinal maliyet bedelini belirlemek gerekir.
3
Hasarlı malların net gerçekleşebilir değerini hesaplayınız.
200 adet×200 TL/birim=40.000200 \text{ adet} \times 200 \text{ TL/birim} = 40.000 TL
Piyasa değerindeki düşüşün boyutunu ölçmek için net gerçekleşebilir değer kullanılır.
4
Ayrılması gereken karşılık tutarını hesaplayınız.
64.00064.000 (Maliyet) - 40.00040.000 (Piyasa Değeri) = 24.00024.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, maliyet bedeli ile piyasa değerinden düşük olanı esas alınarak aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
5
Muhasebe kaydını belirleyiniz.
Borç: 654 Karşılık Giderleri 24.00024.000; Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı 24.00024.000
Karşılık ayırma işlemi bir gider kalemidir ve ilgili düzenleyici hesap alacaklandırılarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı ve Maliyet Oluşumu

İpuçları

1
Stokların maliyetine nelerin dahil edilmesi gerektiğini hatırlayın (Maliyet Esası).
2
Önce hasarlı malları ticari mallardan çıkarıp başka bir stok hesabına aktarmalı, sonra aradaki değer farkı için karşılık ayırmalısınız.
3
Birim maliyet 320320 TL olarak bulunur. Hasarlı malların maliyeti 64.00064.000 TL, piyasa değeri 40.00040.000 TL'dir. Fark tutarını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu malların bir sonraki dönem maliyetinin üzerinde veya altında satılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce toplam maliyeti bulup (320.000320.000), hasarlı malların oranını (%2020) belirleyerek hasarlı kısmın maliyetine (64.00064.000 TL) daha hızlı ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 3 / 8Sonraki
Stoklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3 | Examkin