Stoklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4

Soru 61Soru →

Bir işletme, satmak amacıyla $40.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna ulaştırılması sürecinde ortaya çıkan $1.500$ TL tutarındaki nakliye bedeli ile $500$ TL tutarındaki nakliye sigortası işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. (KDV ihmal edilecektir.)

Bu bilgilere göre, satın alınan malların maliyet bedeli üzerinden "153 Ticari Mallar" hesabının borç tarafına yapılması gereken kayıt tutarı kaç TL'dir?

40.000

40.500

41.500

42.000

42.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $42.000$

Cevap

Satın alınan ticari malların maliyet bedeli

42.000

TL olarak hesaplanır ve bu tutar ilgili hesabın borcuna kaydedilir.

Doğru yanıt olan tutar, malın fatura bedeli olan

40.000

TL ile işletme deposuna ulaşana kadar yapılan

1.500

TL nakliye ve

500

TL sigorta giderlerinin toplamıdır. Muhasebenin temel kavramlarından 'Maliyet Esası' uyarınca, bir varlık edinilirken katlanılan tüm zorunlu giderler o varlığın maliyetine eklenir.

Adım Adım Çözüm

1

Malın çıplak alış bedelini belirle.

40.000

TL

Maliyet hesaplamasının temel bileşenidir.

2

Alışla ilgili yan giderleri (nakliye ve sigorta) tespit et.

1.500

TL +

500

TL =

2.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı ve maliyet esası gereği alışla ilgili giderler stok maliyetine eklenmelidir.

3

Tüm unsurları toplayarak toplam stok maliyetini hesapla.

40.000 + 2.000 = 42.000

TL

İşletmenin varlık kalemine giriş yapacağı nihai tutara ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Maliyet Esası Kavramı ve Stok Maliyet Unsurları

İpuçları

1

Bir malın maliyeti sadece fatura fiyatı mıdır yoksa depoya gelene kadarki ek harcamaları da kapsar mı?

2

Tekdüzen Hesap Planı'na göre nakliye ve sigorta gibi alış giderleri 153 Ticari Mallar hesabının borcuna yazılır.

3

Verilen üç rakamı (

40.000, 1.500

ve

500

) toplayarak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Eğer mal alışından sonra bir 'alış iskontosu' yapılsaydı maliyet nasıl değişirdi konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı düşünülerek de çözülebilir: 153 Ticari Mallar (Borçlu) hesabı toplam maliyet kadar, 320 Satıcılar ve 100 Kasa (Alacaklı) hesapları ise ödeme türlerine göre kaydedilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 62Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemekte ve stok değerlemesinde hareketli ağırlıklı ortalama maliyet yöntemini kullanmaktadır. İşletmenin Mart $2026$ dönemine ait stok hareketleri şu şekildedir:

Tarih	İşlem Açıklaması
01 Mart	Dönem başı stok $100$ adet, birim maliyeti $200$ TL.
05 Mart	KDV hariç $50.000$ TL tutarında $200$ adet ticari mal veresiye satın alınmıştır.
05 Mart	Alınan malların işletmeye nakliyesi için nakliye firmasına KDV hariç $4.000$ TL nakit ödenmiştir.
08 Mart	05 Mart tarihinde alınan mallardan $50$ adedi, kusurlu olduğu gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir.
12 Mart	İşletme $150$ adet ticari malı KDV hariç $60.000$ TL bedelle kredili olarak satmıştır.

Bu bilgilere göre, 12 Mart tarihinde yapılan satış işleminin satılan ticari mallar maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

33.500

34.500

36.900

37.000

38.400

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36.900

Cevap

Satılan ticari mallar maliyeti

36.900

TL olarak hesaplanır.

Doğru cevap olan

36.900

TL'ye ulaşmak için öncelikle alış ve nakliye giderleri 153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilir (

20.000 + 50.000 + 4.000 = 74.000

TL). Ardından gerçekleşen

50

adetlik iade işlemi (

50 \times 250 = 12.500

TL), toplam maliyetten düşülür (

74.000 - 12.500 = 61.500

TL). Satış anındaki toplam stok miktarı olan

250

adede bölündüğünde hareketli ağırlıklı ortalama birim maliyet

246

TL olarak bulunur. Satılan

150

adet malın bu birim maliyetle çarpılması sonucunda satılan ticari mallar maliyeti

36.900

TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Alış ve nakliye sonrası toplam maliyeti hesapla

Dönem başı (

20.000

TL) + Alış (

50.000

TL) + Nakliye (

4.000

TL) =

74.000

TL

Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, alışla ilgili nakliye giderleri malın maliyetine eklenmelidir.

2

Alış iadesi sonrası net stok tutarını ve miktarını belirle

Maliyet:

74.000 - (50 \times 250) = 61.500

TL; Miktar:

300 - 50 = 250

adet

İade edilen mallar, satın alma bedeli üzerinden stoktan çıkarılmalıdır.

3

Hareketli ağırlıklı ortalama birim maliyeti hesapla

61.500

TL /

250

adet =

246

TL/adet

Aralıksız envanter yönteminde, her yeni giriş veya iade sonrası ortalama birim maliyet güncellenir.

4

Satışın maliyetini (STMM) hesapla

150

adet

\times 246

TL =

36.900

TL

Satılan mal miktarı ile satış anındaki güncel ortalama birim maliyet çarpılarak maliyet kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Stok maliyetine giren unsurlar ve aralıksız envanterde hareketli ortalama hesaplaması

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 63Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemektedir. 2026 yılı hesap döneminde gerçekleşen ticari mal hareketleri şöyledir:

- 05.01.2026: $2.000$ adet ticari mal, tanesi $80$ TL'den (%20 KDV hariç) veresiye satın alınmıştır.
- 06.01.2026: Satın alınan bu malların işletme deposuna ulaştırılması için $4.000$ TL nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir.
- 10.01.2026: Alınan malların $\%10$ 'u, istenilen nitelikte olmadığı gerekçesiyle satıcıya iade edilmiştir.
- 20.03.2026: Mevcut stoklardan $1.000$ adedi, tanesi $120$ TL'den peşin olarak satılmıştır.
- 31.12.2026: Dönem sonu envanterinde, ambarda kalan malların birim piyasa satış fiyatının $70$ TL'ye düştüğü, ancak bu malların satılabilmesi için birim başına $2$ TL ek satış giderine katlanılacağı öngörülmüştür.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereğince dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

11.200

9.600

8.000

14.000

4.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $11.200$

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayırması gereken karşılık tutarı

11.200

TL'dir.

Doğru çözümde öncelikle malın birim maliyeti, alış fiyatına nakliye gideri eklenerek

82

TL olarak hesaplanmıştır. Aralıksız envanter sisteminde iadeler birim maliyeti değiştirmez, sadece toplam stok miktarını etkiler. Satış sonrası kalan

800

adet malın maliyet değeri (

82

TL), tespit edilen net gerçekleşebilir değerden (

68

TL) yüksek olduğu için aradaki

14

TL'lik fark ihtiyatlılık gereği karşılık olarak ayrılmıştır (

800 \times 14 = 11.200

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Birim maliyetin hesaplanması

82

TL/adet

Alış bedeli

(2.000 \times 80 = 160.000)

ile nakliye gideri (

4.000

) toplanır (

164.000

). Birim maliyet

164.000 / 2.000 = 82

TL olarak bulunur.

2

Kalan stok miktarının belirlenmesi

800

adet

Başlangıçtaki

2.000

adetten iade edilen

200

adet (

\%10

) ve satılan

1.000

adet düşülür:

2.000 - 200 - 1.000 = 800

adet.

3

Net Gerçekleşebilir Değerin (NGD) hesaplanması

68

TL/adet

NGD = Tahmini Satış Fiyatı - Tahmini Satış Giderleri formülü uygulanır:

70 - 2 = 68

TL.

4

Toplam karşılık tutarının hesaplanması

11.200

TL

Birim Değer Düşüklüğü = Maliyet (

82

) - NGD (

68

) =

14

TL. Toplam Karşılık =

800 \text{ adet} \times 14 \text{ TL} = 11.200

TL.

Anahtar Kavram

Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Net Gerçekleşebilir Değer Esası)

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki dönemde malların maliyet değerinin altına satılması durumunda yapılacak 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 64Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. 2026 yılı hesap dönemine ait stok hareketleri ve ilgili veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem / Stok Kalemi	Tutarı (TL)
Dönem Başı Ticari Mallar Mevcudu	$60.000$
Dönem İçi Brüt Alışlar	$150.000$
Alış Giderleri (Nakliye, Sigorta ve Gümrük)	$10.000$
Alış İadeleri	$12.000$
Alış İskontoları	$8.000$
Dönem Sonu Ticari Mallar Mevcudu	$50.000$

Buna göre, işletmenin bu döneme ait Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

140.000

150.000

160.000

170.000

200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $150.000$

Cevap

İşletmenin ilgili döneme ait Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM)

150.000

TL olarak hesaplanmıştır.

Doğru hesaplama yöntemi, brüt alışlara alış giderlerini ekleyip iade ve iskontoları düştükten sonra elde edilen net alış rakamını (

140.000

TL) dönem başı stokla (

60.000

TL) toplamak ve bu toplamdan dönem sonu stok tutarını (

50.000

TL) çıkarmaktır. Bu işlemler sonucunda maliyet

150.000

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Net alış maliyetini hesaplayınız.

Net Alışlar = 150.000 (Brüt) + 10.000 (Gider) - 12.000 (İade) - 8.000 (İskonto) = 140.000

TL

Ticari malın maliyetine alım sırasında katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler eklenir; işletme lehine oluşan iade ve iskontolar ise maliyetten düşülür.

2

Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) formülünü uygulayınız.

STMM = (Dönem Başı Stok + Net Alışlar) - Dönem Sonu Stok

Aralıklı envanter yönteminde, dönem içinde satılan malların maliyeti, mevcut malların toplam maliyetinden elde kalanların çıkarılmasıyla bulunur.

3

Verileri formülde yerine koyarak sonucu bulunuz.

STMM = (60.000 + 140.000) - 50.000 = 150.000

TL

İşletmenin elindeki toplam

200.000

TL'lik malın

50.000

TL'lik kısmı depoda kaldığına göre, kalan tutar satılan malların maliyetidir.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde STMM; dönem başı stok ve net alışların toplamından dönem sonu stok mevcudunun düşülmesiyle hesaplanır.

Soru 65Soru →

Bir işletme, satmak amacıyla gerçekleştirdiği ticari mal alım sürecine ilişkin aşağıdaki verilere sahiptir:

İşlem Açıklaması	Tutar (TL)
Brüt Alış Bedeli	$120.000$
Nakliye Giderleri	$4.000$
Sigorta Giderleri	$2.500$
Alış Komisyonu	$1.500$
Alıştan İadeler	$8.000$
Alış İskontoları	$3.000$
Vade Farkı (Finansman Gideri)	$5.000$

İşletme stoklarını maliyet bedeli ile takip ettiğine göre, Tekdüzen Hesap Planı ve vergi mevzuatı çerçevesinde hesaplanması gereken net alış maliyeti kaç TL'dir?

117.000

122.000

109.000

115.500

128.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $117.000$

Cevap

Net alış maliyeti

117.000

TL olarak hesaplanır.

Net alış maliyeti hesaplanırken Brüt Alış Bedeli (

120.000

) üzerine Nakliye (

4.000

), Sigorta (

2.500

) ve Alış Komisyonu (

1.500

) eklenir (Toplam

128.000

). Bu toplamdan Alıştan İadeler (

8.000

) ve Alış İskontoları (

3.000

) düşülerek

117.000

TL sonucuna ulaşılır. Vade farkı ise finansman gideri niteliğindedir ve maliyete dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Alış bedeline eklenecek unsurları belirle

120.000

(Brüt) +

4.000

(Nakliye) +

2.500

(Sigorta) +

1.500

(Komisyon) =

128.000

TL

VUK ve Muhasebe Standartlarına göre malın elde edilmesi için katlanılan doğrudan giderler maliyete eklenir.

2

Maliyetten düşülecek unsurları (indirimleri) belirle

8.000

(İade) +

3.000

(İskonto) =

11.000

TL

İşletme varlıkları için ödediği net tutarı bulmak amacıyla iade ve iskontolar brüt maliyetten tenzil edilir.

3

Net maliyeti hesapla

128.000 - 11.000 = 117.000

TL

Eklenecek giderler ve düşülecek indirimler sonrası ulaşılan tutar net stok maliyetidir.

4

Dışarıda bırakılacak unsurları kontrol et

5.000

TL (Vade Farkı) hesaplamaya dahil edilmez.

Ticari mal alımındaki vade farkları, genel kural olarak '660 Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri' hesabında izlenir, maliyete eklenmez.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Netleştirme

İpuçları

1

Malın işletme deposuna girene kadar yapılan zorunlu harcamaları düşünün.

2

İade ve iskontolar maliyeti azaltan, nakliye ve sigorta ise artıran unsurlardır.

3

Vade farkı bir finansman gideridir ve genellikle 153 Ticari Mallar hesabına kaydedilmez.

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin hangi durumlarda maliyete eklenmesi gerektiğini (maddi duran varlıklar) araştırarak farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 66Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. $2026$ yılı dönem sonu itibarıyla işletmenin stok hareketlerine ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

İşlem	Tutar (TL)
Dönem Başı Ticari Mallar Stoku	$50.000$
Dönem İçi Ticari Mal Alışları	$200.000$
Alış Nakliye ve Sigorta Giderleri	$10.000$
Alıştan İadeler	$15.000$
Alış İskontoları	$5.000$
Dönem Sonu Ticari Mal Mevcudu	$60.000$

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaydında ilgili hesabın borcuna yazılacak tutar kaç TL'dir?

170.000

180.000

200.000

220.000

240.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $180.000$

Cevap

Satılan Ticari Mallar Maliyeti

180.000

TL olarak hesaplanır.

Doğru tutar olan

180.000

TL, dönem içi net alışların (

190.000

TL) dönem başı stokla (

50.000

TL) toplanıp, bulunan satışa hazır mal maliyetinden (

240.000

TL) dönem sonu mal mevcudunun (

60.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilir. Bu işlem aralıklı envanter yönteminin temel maliyet hesaplama formülüdür.

Adım Adım Çözüm

1

Net Alış tutarının hesaplanması

Net Alış = 200.000 + 10.000 - 15.000 - 5.000 = 190.000

TL

Ticari malın maliyeti; alış bedeline yapılan ek giderlerin eklenmesi, iade ve iskontoların ise düşülmesiyle bulunur.

2

Satışa Hazır Mal Maliyetinin (SHMM) hesaplanması

SHMM = 50.000 + 190.000 = 240.000

TL

Dönem başındaki stok ile dönem içinde yapılan net alışların toplamı, işletmenin satışa sunabileceği toplam mal maliyetini verir.

3

Satılan Ticari Mallar Maliyetinin (STMM) hesaplanması

STMM = 240.000 - 60.000 = 180.000

TL

Aralıklı envanter yönteminde, satışa hazır mal maliyetinden dönem sonunda depoda kalan mal mevcudu düşülerek satılan kısmın maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Aralıklı envanter yönteminde Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM), dönem sonu sayımı yapıldıktan sonra tek bir kayıtla hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Aralıklı envanter yönteminde yapılan bu maliyet kaydının yevmiye maddesini (621 Borçlu / 153 Alacaklı) inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 67Soru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, 153 Ticari Mallar hesabının büyük defter (borç) kalanının $200.000$ TL olduğu görülmüştür. Aynı tarihte depoda yapılan fiili sayım sonucunda ise stokların değerinin $205.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Farkın nedeni henüz belirlenememiştir.

Bu bilgilere göre, envanter farkının kayda alınması için yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

153 Ticari Mallar

397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

100 Kasa

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 153 Ticari Mallar

Cevap

Envanter farkının kayda alınması için '153 Ticari Mallar' hesabı borçlandırılmalıdır.

İşletmenin kayıtlarında

200.000

TL görünen malların fiilen

205.000

TL olması, kayıtlara girmemiş

5.000

TL değerinde mal olduğunu gösterir. Bu varlık artışını defterlere yansıtmak için '153 Ticari Mallar' hesabı borçlandırılırken, karşılığında nedeninin araştırılması için '397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Kayıtlı değer ile fiili sayım sonucunu karşılaştırın.

Sayım Değeri (

205.000

TL) > Kayıtlı Değer (

200.000

TL)

İşletmenin elindeki fiziki malın kayıtlarından daha fazla olup olmadığını belirlemek için.

2

Farkın niteliğini ve tutarını belirleyin.

205.000 - 200.000 = 5.000

TL Sayım Fazlası

Kayda alınacak tutarın ve kullanılacak yöntemin tespiti için.

3

Varlık artışını kaydetmek için ilgili stok hesabını borçlandırın.

153 Ticari Mallar Hesabı Borç:

5.000

TL

Muhasebenin temel kuralı gereği, aktif karakterli bir varlık hesabındaki artış borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sayım Fazlalarının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1

Depodaki mal, defterdeki maldan fazlaysa stoklarınızın değerini artırmanız gerekir.

2

Aktif bir hesabın (varlık) değerini artırmak için o hesabı borç tarafına kaydetmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Sayım sonucunda noksanlık çıksaydı hangi hesapların nasıl çalışacağını düşünerek bilgilerinizi pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 68Soru →

İşletme, satmak amacıyla $100.000$ TL + $\%20$ KDV tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Malların işletme deposuna taşınması için nakliye firmasına $2.000$ TL + $\%20$ KDV nakliye ücreti nakit olarak ödenmiştir. Dönem sonunda yapılan envanter ve değerleme çalışmalarında, söz konusu malların piyasa değerindeki düşüş nedeniyle net gerçekleşebilir değerinin $95.000$ TL'ye gerilediği belirlenmiş ve bu tutar üzerinden karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 654 Karşılık Giderleri

7.000

TL; Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

7.000

TL

Borç: 654 Karşılık Giderleri

5.000

TL; Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

5.000

TL

Borç: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

7.000

TL; Alacak: 153 Ticari Mallar

7.000

TL

Borç: 654 Karşılık Giderleri

102.000

TL; Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

102.000

TL

Borç: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

7.000

TL; Alacak: 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar

7.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 654 Karşılık Giderleri $7.000$ TL; Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı $7.000$ TL

Cevap

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt, Borç: 654 Karşılık Giderleri

7.000

TL ve Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı

7.000

TL şeklindedir.

Doğru seçenekte, malın alış bedeli ile nakliye giderinin toplamı olan

102.000

TL maliyet olarak alınmıştır. Bu maliyet ile net gerçekleşebilir değer olan

95.000

TL arasındaki

7.000

TL'lik fark, ihtiyatlılık kavramı gereği 654 Karşılık Giderleri borçlu ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklı olarak kaydedilmiştir. Bu kayıt hem giderin tahakkukunu hem de aktif değerin dolaylı olarak azaltılmasını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların toplam maliyet bedelini hesapla.

100.000

(Alış Fiyatı) +

2.000

(Nakliye) =

102.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı'na göre alışla ilgili nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine dahil edilmelidir.

2

Stoklardaki değer düşüklüğü tutarını belirle.

102.000

(Maliyet) -

95.000

(Net Gerçekleşebilir Değer) =

7.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği varlıklar piyasa değerinin üzerinde gösterilemez; maliyet bedeli piyasa değerinden yüksekse aradaki fark karşılık olarak ayrılır.

3

Karşılık ayırma kaydını oluştur.

654 (B) / 158 (A)

Değer düşüklüğü bir giderdir ve ilgili karşılık hesabı pasif karakterli bir düzenleyici hesap olarak alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme

Daha Fazla Pratik

İlerleyen dönemde malların değeri tekrar yükseldiğinde yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydı ile bu soruyu pekiştirin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 69Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemekte ve maliyet hesaplamasında hareketli ağırlıklı ortalama yöntemini kullanmaktadır. 2026 yılındaki ticari mal hareketleri aşağıdaki gibidir:

Tarih	İşlem Açıklaması	Detay
01.01.2026	Dönem Başı Stok	$100$ adet, toplam $10.000$ TL
15.04.2026	Ticari Mal Alımı	$400$ adet, birim fiyatı $140$ TL
15.04.2026	Alış Nakliye Gideri	$5.000$ TL (İşletme tarafından nakit ödenmiştir)
20.05.2026	Alış İadesi	$100$ adet (Son alınan mallardan)
10.09.2026	Ticari Mal Satışı	$300$ adet

31.12.2026 tarihinde yapılan envanter ve değerleme çalışmalarında, kalan stokların birim satış fiyatının $135$ TL olacağı, ancak birim başına $25$ TL satış giderine katlanılacağı öngörülmüştür.

Buna göre, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda ayırması gereken "Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı" tutarı kaç TL'dir?

2.000

2.500

3.000

3.250

13.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.250

Cevap

İşletmenin ayırması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı 3.250 TL'dir.

Doğru cevap olan 3.250 TL, stokların hareketli ağırlıklı ortalama yöntemiyle hesaplanan birim maliyeti (142,5 TL) ile net gerçekleşebilir değeri (110 TL) arasındaki farkın, dönem sonundaki 100 adetlik stok miktarıyla çarpılması sonucu elde edilir. Bu süreçte nakliye gideri maliyete eklenmiş, iade edilen malların fatura bedeli maliyetten düşülmüştür.

Adım Adım Çözüm

1

Alış sonrası toplam maliyeti ve birim sayısını hesapla.

Toplam Maliyet:

10.000 + (400 \times 140) + 5.000 = 71.000

TL; Toplam Miktar:

500

adet.

Ticari malın maliyetine alış bedelinin yanı sıra nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler de eklenir.

2

İade sonrası yeni birim maliyeti (hareketli ortalama) belirle.

Yeni Toplam Maliyet:

71.000 - (100 \times 140) = 57.000

TL; Yeni Miktar:

400

adet. Birim Maliyet:

57.000 / 400 = 142,5

TL.

Alış iadeleri, faturadaki bedel üzerinden stok maliyetinden düşülür.

3

Satış sonrası kalan stok miktarını ve toplam maliyetini hesapla.

Kalan Miktar:

400 - 300 = 100

adet. Kalan Stok Maliyeti:

100 \times 142,5 = 14.250

TL.

Aralıksız envanterde her satış sonrası maliyet kaydı yapıldığı için dönem sonunda sadece kalan mallar için değerleme yapılır.

4

Net gerçekleşebilir değeri (NRV) hesapla.

NRV = Tahmini Satış Fiyatı (

135

TL) - Tahmini Satış Gideri (

25

TL) =

110

TL.

Stoklarda değer düşüklüğü tespiti için maliyet bedeli ile net gerçekleşebilir değer karşılaştırılır.

5

Değer düşüklüğü farkını ve toplam karşılık tutarını bul.

Birim Düşüş:

142,5 - 110 = 32,5

TL. Toplam Karşılık:

100 \times 32,5 = 3.250

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, maliyet bedeli net gerçekleşebilir değerin üzerindeyse aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

Anahtar Kavram

Hareketli Ağırlıklı Ortalama Maliyet ve Net Gerçekleşebilir Değer Üzerinden Karşılık Ayırma

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 70Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem içinde maliyet bedeli $76.000$ TL olan ticari malı kredili olarak satın almış, malların işletme deposuna nakliyesi için $4.000$ TL nakliye bedelini nakit ödemiştir. Dönem sonunda yapılan envanter çalışmasında, bu malların tamamının piyasa değerinin (net gerçekleşebilir değer) $72.000$ TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır. İzleyen dönemde bu malların yarısı $45.000$ TL + $\%20$ KDV tutarıyla peşin olarak satılmıştır.

Bu verilere göre, satış işlemi ile birlikte yapılması gereken karşılık iptal kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

4.000

TL alacak

8.000

TL alacak

2.000

TL alacak

4.000

TL borç

3.000

TL alacak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.000$ TL alacak

Cevap

Satılan malların maliyetine isabet eden karşılık tutarı olan

4.000

TL, "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabının alacak tarafına kaydedilmelidir.

İşletmenin satın aldığı malların toplam maliyeti, alış bedeli ile nakliye giderinin toplamı olan

80.000

TL'dir. Dönem sonunda piyasa değeri

72.000

TL'ye düştüğü için

8.000

TL tutarında karşılık ayrılmıştır. Bir sonraki dönemde malların yarısı satıldığında, bu

8.000

TL'lik karşılığın yarısı olan

4.000

TL'lik kısmın konusu kalmamış olur. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca konusu kalmayan karşılıklar, 644 numaralı hesabın alacak tarafına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam stok maliyetini hesaplayınız.

76.000

TL (Alış) +

4.000

TL (Nakliye) =

80.000

TL

Maliyet Esası kavramı uyarınca, malların işletmeye getirilmesi için katlanılan nakliye ve sigorta gibi giderler stok maliyetine eklenir.

2

Dönem sonu değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.

80.000

TL (Maliyet) -

72.000

TL (Piyasa Değeri) =

8.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır (158 hesabı).

3

Satılan mallara isabet eden karşılık payını bulunuz.

8.000

TL

\times 1/2 = 4.000

TL

Malların sadece yarısı satıldığı için, yalnızca bu kısma ait olan risk ortadan kalkmış olur.

4

İptal kaydını yapınız.

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borçlu) / 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacaklı)

Aralıksız envanterde satış anında maliyet kaydıyla birlikte, varsa o mala ait karşılık hesabı da 644 hesabı kullanılarak kapatılır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyetine Nakliyenin Dahil Edilmesi ve Karşılık İptal Mantığı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 71Soru →

İşletme, satmak amacıyla KDV hariç $80.000$ TL tutarında ticari malı kredili olarak satın almıştır. Söz konusu malların işletme deposuna getirilmesi için $4.000$ TL nakliye ve $2.000$ TL sigorta gideri nakit olarak ödenmiştir. Ayrıca satıcı işletme, fatura tutarı üzerinden $\%5$ oranında alış iskontosu uygulamıştır. (KDV ihmal edilecektir.)

Bu bilgilere göre, işletmenin '153 Ticari Mallar' hesabının borcuna kaydedeceği maliyet bedeli kaç TL'dir?

82.000

76.000

86.000

80.000

84.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $82.000$

Cevap

Ticari malların maliyet bedeli

82.000

TL olarak hesaplanır.

Maliyet bedeli hesaplanırken

80.000

TL'lik faturadan

\%5

oranındaki

4.000

TL iskonto düşülür (

76.000

TL). Üzerine stokun edinilmesi için katlanılan

4.000

TL nakliye ve

2.000

TL sigorta gideri eklenir. Sonuç olarak

76.000 + 4.000 + 2.000 = 82.000

TL tutarına ulaşılır ve bu tutar 153 Ticari Mallar hesabına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Alış iskontosu tutarını hesapla

80.000 \times \%5 = 4.000

TL

İskontolar maliyet bedelini azaltan unsurlardır.

2

Net fatura bedelini bul

80.000 - 4.000 = 76.000

TL

Maliyet hesaplanırken brüt tutardan indirimler düşülür.

3

Alışla ilgili ek giderleri topla

4.000

(Nakliye) +

2.000

(Sigorta) =

6.000

TL

VUK ve TMS'ye göre alışla ilgili nakliye, gümrük ve sigorta gibi giderler maliyete eklenmelidir.

4

Toplam maliyet bedelini hesapla

76.000 + 6.000 = 82.000

TL

Net fatura bedeline alış giderlerinin eklenmesiyle nihai stok maliyetine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Stokların maliyet bedeli; alış fiyatına alışla ilgili nakliye, sigorta, gümrük vergisi gibi her türlü giderin eklenmesi ve yapılan iskonto/indirimlerin düşülmesiyle oluşur.

İpuçları

1

Maliyet bedeline alışla ilgili tüm giderlerin dahil edilmesi gerektiğini hatırlayın.

2

Önce fatura üzerindeki iskontoyu düşüp, sonra nakit ödenen ek giderleri ekleyerek ilerleyin.

3

80.000

TL üzerinden %5 indirim yapın (

4.000

TL), sonra bu tutara

4.000

TL ve

2.000

TL ilave edin.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Alış İadeleri' durumunda maliyetin nasıl etkileneceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel olarak şu formülü kullanabilirsiniz: Maliyet = (Fatura Bedeli - Alış İskontosu) + Alış Giderleri.

Tahmini Süre:45s

Soru 72Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemekte ve maliyet hesaplamasında ağırlıklı ortalama maliyet yöntemini kullanmaktadır. İşletmenin dönem içi stok hareketlerine ilişkin veriler şu şekildedir:

- Dönem başı mal mevcudu: $2.000$ adet, birim maliyeti $10$ TL
- 1. Alış: $3.000$ adet, birim fiyatı $12$ TL (KDV hariç)
- 1. Alış ile ilgili işletme tarafından nakit ödenen nakliye gideri: $3.000$ TL
- 1. Alış bedelinin vadesinden önce ödenmesi nedeniyle sağlanan nakit iskonto: $1.000$ TL
- 2. Alış: $5.000$ adet, birim fiyatı $14$ TL (KDV hariç)

Dönem sonunda yapılan envanter sayımında depoda $4.000$ adet mal bulunduğu tespit edildiğine göre, işletmenin dönem sonu yapması gereken Satılan Ticari Mallar Maliyeti (STMM) kaydındaki tutar kaç TL'dir?

75.000

76.800

77.400

51.200

128.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $76.800$

Cevap

İşletmenin ağırlıklı ortalama maliyet yöntemine göre hesapladığı Satılan Ticari Mallar Maliyeti

76.800

TL'dir.

Doğru yanıt olan

76.800

TL, dönem başı stok değeri (

20.000

TL) ile net alış tutarının (

108.000

TL) toplamı olan

128.000

TL'nin, toplam

10.000

birime bölünmesiyle elde edilen

12,8

TL birim maliyetin, satılan

6.000

birimle çarpılması sonucu bulunur. Bu hesaplamada nakliye giderleri maliyete eklenmiş, sağlanan iskonto ise maliyetten düşülmüştür.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem başı stok değerini ve alışların toplam birim sayısını hesapla.

Dönem Başı Stok:

2.000 \times 10 = 20.000

TL. Toplam birim:

2.000 + 3.000 + 5.000 = 10.000

adet.

Ortalama maliyet hesaplaması için toplam maliyet ve toplam miktar gereklidir.

2

Net alış maliyetini (Alışlar + Nakliye - İskonto) ve toplam mal mevcudu değerini hesapla.

Net Alışlar:

(3.000 \times 12) + 3.000 - 1.000 + (5.000 \times 14) = 36.000 + 3.000 - 1.000 + 70.000 = 108.000

TL. Toplam Değer:

20.000 + 108.000 = 128.000

TL.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre nakliye giderleri maliyete eklenir, iskontolar maliyetten düşülür.

3

Ağırlıklı ortalama birim maliyeti hesapla.

Birim Maliyet:

128.000 / 10.000 = 12,8

TL/adet.

Aralıklı envanterde dönem sonu tek bir ortalama maliyet hesaplanır.

4

Satılan mal miktarını belirle ve STMM tutarını hesapla.

Satılan Miktar:

10.000 - 4.000 = 6.000

adet. STMM:

6.000 \times 12,8 = 76.800

TL.

Envanter sayımı sonrası kalan miktar toplamdan düşülerek satılan miktar bulunur.

Anahtar Kavram

Stok maliyetinin belirlenmesinde alış giderlerinin (nakliye, sigorta vb.) maliyete eklenmesi, alış iskontoları ve iadelerinin ise maliyetten düşülmesi esastır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 73Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre izlemekte ve maliyet hesaplamasında hareketli ortalama maliyet yöntemini kullanmaktadır. Mart ayı içerisindeki stok hareketleri şu şekildedir:

Tarih	İşlem	Miktar (Adet)	Birim Fiyat / Tutar
01.03	Dönem Başı Stok	$100$	$20$ TL
05.03	Ticari Mal Alışı	$200$	$26$ TL
06.03	Alış Nakliye Gideri	-	$1.200$ TL
10.03	Alış İadesi ( $05.03$ tarihli lottan)	$50$	-
15.03	Ticari Mal Satışı	$150$	$45$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin $15.03$ tarihinde gerçekleştirdiği satış işleminin maliyeti (STMM) kaç TL'dir?

4.200

TL

4.260

TL

3.540

TL

3.900

TL

3.600

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.260$ TL

Cevap

İşletmenin 15 Mart tarihindeki satışının maliyeti

4.260

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, Mart ayı başındaki stok değeri (

2.000

TL), Mart ayındaki alışın fatura bedeli (

5.200

TL) ve nakliye giderinin (

1.200

TL) toplanıp (

8.400

TL), Mart ayındaki iadenin fatura bedelinin (

1.300

TL) düşülmesiyle bulunan toplam maliyetin (

7.100

TL), kalan miktar olan

250

adede bölünmesiyle elde edilen

28,4

TL birim maliyetin satış miktarı olan

150

ile çarpılması sonucunda bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

Alış ve nakliye sonrası toplam stok değerini hesapla

2.000 + (200 \times 26) + 1.200 = 8.400

TL

Hareketli ortalama yönteminde alış bedeli ve nakliye gibi maliyet unsurları mevcut stok değerine eklenir.

2

Alış iadesi sonrası güncel stok mevcudunu ve değerini belirle

Miktar:

300 - 50 = 250

adet; Değer:

8.400 - (50 \times 26) = 7.100

TL

İade edilen malların fatura bedeli stok maliyetinden düşülür; ancak bu mallar için ödenen nakliye gideri işletme bünyesinde kaldığından maliyette kalmaya devam eder.

3

Güncel hareketli ortalama birim maliyeti hesapla

7.100 / 250 = 28,4

TL

Satış öncesi gerçekleşen her işlemden sonra birim maliyetin yeniden hesaplanması gerekir.

4

Satılan Ticari Mallar Maliyetini (STMM) hesapla

150 \times 28,4 = 4.260

TL

Aralıksız envanter yönteminde satış anında o anki güncel ortalama maliyet üzerinden STMM kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Hareketli Ortalama Maliyet Yöntemi

İpuçları

1

Hareketli ortalama yönteminde her alış veya alış iadesi işleminden sonra yeni bir birim maliyet hesaplamalısınız.

2

Alış için ödenen nakliye giderini toplam maliyete ekleyin, ancak iade edilen ürünlerin sadece fatura bedelini toplam maliyetten düşün.

3

İade sonrası elinizde kalan

250

adet malın toplam maliyeti

7.100

TL olacaktır. Bu veriyi kullanarak birim maliyete ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle dönem sonu mal mevcudu değerini de hesaplayarak sağlamasını yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 74Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem sonu itibarıyla bazı hesapların mizan bilgileri ve yapılan envanter sayımı sonuçları aşağıda verilmiştir:

Hesap Adı	Borç Toplamı (TL)	Alacak Toplamı (TL)
$153$ Ticari Mallar	$450.000$	$30.000$
$600$ Yurtiçi Satışlar	-	$550.000$
$610$ Satıştan İadeler	$25.000$	-
$611$ Satış İskontoları	$15.000$	-

İşletmenin dönem sonu fiili sayım sonucunda stoklarında $110.000$ TL tutarında ticari mal bulunduğu tespit edildiğine göre, bu döneme ait brüt satış kârı kaç TL'dir?

200.000

240.000

170.000

310.000

90.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $200.000$

Cevap

İşletmenin brüt satış kârı

200.000

TL'dir.

Doğru sonuç, net satış hasılatından satılan malların maliyetinin çıkarılmasıyla elde edilir. Verilere göre net satışlar

510.000

TL, satılan ticari malların maliyeti ise

310.000

TL olup aradaki

200.000

TL kârı temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Net Satışlar tutarını hesapla.

550.000 - (25.000 + 15.000) = 510.000

TL

Brüt satışlardan satış indirimlerinin (iade ve iskontolar) düşülmesi sonucunda net satış hasılatına ulaşılır.

2

Satılabilir malların maliyetini (Ticari Mallar borç kalanı) hesapla.

450.000 - 30.000 = 420.000

TL

Dönem başı stok ve dönem içi alışların toplamından alış iade ve iskontoları düşülerek maliyet havuzu bulunur.

3

Satılan Ticari Malların Maliyetini (STMM) hesapla.

420.000 - 110.000 = 310.000

TL

Satılabilir mal toplamından dönem sonu fiili stok mevcudu çıkarıldığında, satılan malların maliyetine ulaşılır.

4

Brüt Satış Kârını hesapla.

510.000 - 310.000 = 200.000

TL

Net satış hasılatı ile satılan malların maliyeti arasındaki müspet fark brüt satış kârını verir.

Anahtar Kavram

Aralıklı Envanter Yönteminde Brüt Satış Kârı Hesaplaması

İpuçları

1

Brüt satış kârına ulaşmak için önce net satışları ve satılan malların maliyetini ayrı ayrı hesaplamanız gerekir.

2

Aralıklı envanter yönteminde Satılan Ticari Malların Maliyeti = (Dönem Başı Stok + Dönem İçi Alışlar - Alış İndirimleri) - Dönem Sonu Stok formülü ile bulunur.

3

Net satışları

550.000 - 40.000

yaparak, maliyet havuzunu

450.000 - 30.000

yaparak bulun; ardından dönem sonu stoğu düşerek kâra ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle işletmenin dönem sonu kapanış kayıtlarını yaparak kârın 'Dönem Kâr veya Zararı' hesabına nasıl aktarıldığını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce dönem içindeki net alış maliyetini bulup, bunu mizan verileriyle birleştirerek toplam satılabilir mal maliyetine ulaşmak da bir yoldur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 75Soru →

Bir işletmede yapılan dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, '153 Ticari Mallar' hesabının mizan bakiyesinin $120.000$ TL olduğu görülmüş; ancak ambar sayımında mevcut stokların maliyet değerinin $114.000$ TL, piyasa satış değerinin ise $118.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Noksanlığın nedeni henüz belirlenememiştir.

Bu bilgilere göre, noksanlığın tespiti aşamasında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

6.000

TL borçlandırılır.

197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı

2.000

TL borçlandırılır.

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

6.000

TL borçlandırılır.

397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabı

6.000

TL alacaklandırılır.

153 Ticari Mallar hesabı

6.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı $6.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Noksanlığın tespiti aşamasında, defter değeri ile fiili maliyet değeri arasındaki

6.000

TL'lik fark '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

İşletmenin defterlerinde

120.000

TL mal gözükmesine rağmen fiilen

114.000

TL'lik mal olması bir noksanlıktır. Nedeni henüz bilinmeyen bu

6.000

TL'lik fark, varlık hesabını (153) düzelterek geçici bir hesap olan '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların defter değerini (mizan bakiyesi) belirle.

120.000

TL

Kaydi durumun tespiti için mizan verisi esastır.

2

Fiili sayım sonucundaki stokların maliyet değerini belirle.

114.000

TL

Envanter farkları piyasa değeri üzerinden değil, maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.

3

Envanter farkını hesapla.

120.000 - 114.000 = 6.000

TL

Defter değeri fiili değerden büyük olduğu için noksanlık söz konusudur.

4

Tespit kaydını yap.

197 (B)

6.000

, 153 (A)

6.000

Neden belirlenene kadar fark '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabında bekletilir ve varlık hesabı düzeltilir.

Anahtar Kavram

Sayım ve Tesellüm Noksanlığı Tespit Kaydı

İpuçları

1

Envanter farkını hesaplarken 'maliyet bedeli' ile 'defter değeri' arasındaki farkı dikkate alın.

2

Fiili sayım sonucunun defter değerinden düşük olması durumunda kullanılan geçici hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin normal fire olduğu veya sigorta tarafından karşılanacağı anlaşıldığındaki kapanış kayıtlarını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 76Soru →

İşletme, dönem sonunda stoklarını değerlerken ticari mallara ilişkin şu verilere ulaşmıştır:

İşlem / Gider Türü	Tutar
Ticari malların fatura bedeli (KDV hariç)	$200.000$ TL
Malların işletmeye getirilmesi için ödenen nakliye gideri	$12.000$ TL
Gümrük vergisi (iade alınmayan)	$18.000$ TL
Malların depoda bekletilmesi sırasında oluşan genel yönetim giderleri	$7.000$ TL
Malların satışı için planlanan pazarlama giderleri	$5.000$ TL

Dönem sonu itibarıyla bu malların net gerçekleşebilir değerinin $215.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. İşletmenin mizanında '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacak bakiyesi $6.000$ TL'dir (bu tutar tamamen söz konusu mallara ilişkindir).

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken dönem sonu ayarlama kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

9.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

15.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

16.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

21.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

15.000

TL tutarında '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $9.000$ TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılır.

Cevap

İşletme, stok maliyetini doğru belirledikten sonra gerekli olan

15.000

TL'lik toplam karşılığın, zaten mizanında bulunan

6.000

TL'lik kısmını mahsup ederek

9.000

TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabı borç kaydı yapmalıdır.

İşletmenin stok maliyeti hesaplanırken sadece alış bedeli (

200.000

), nakliye (

12.000

) ve gümrük vergisi (

18.000

) dikkate alınır, toplam maliyet

230.000

TL olur. Piyasa değerinin

215.000

TL'ye düşmesi sonucu toplamda

15.000

TL karşılık ayrılması gerekmektedir. Mizanda zaten

6.000

TL alacak bakiyesi bulunduğu için, ihtiyatlılık gereği sadece aradaki

9.000

TL fark için gider kaydı yapılır.

Adım Adım Çözüm

1

Stok maliyet bedelinin hesaplanması

Maliyet Bedeli =

200.000 + 12.000 + 18.000 = 230.000

TL

VUK ve TMS gereği alış bedeli, nakliye ve iade edilmeyen vergiler maliyete eklenir; depolama ve pazarlama giderleri dönem gideridir.

2

Gerekli toplam karşılık tutarının belirlenmesi

Gerekli Karşılık =

230.000 - 215.000 = 15.000

TL

Stokların dönem sonu değeri maliyet bedelinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

3

Mevcut karşılık bakiyesi ile farkın bulunması

Ek Karşılık Tutarı =

15.000 - 6.000 = 9.000

TL

Hali hazırda ayrılmış olan karşılık tutarı, toplam gereksinimden düşülerek sadece eklenen kısım giderleştirilir.

4

Yevmiye kaydının oluşturulması

654 Karşılık Giderleri (B)

9.000

/ 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (A)

9.000

Karşılık artışı ilgili gider hesabını borçlandırırken, aktif düzenleyici pasif hesabı alacaklandırır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değerleme Karşılıkları

İpuçları

1

Stokların maliyetine hangi giderlerin girip hangilerinin girmeyeceğine karar vererek başlayın.

2

Depolama ve pazarlama giderlerini maliyetin dışında tutup, gerekli toplam karşılık tutarını bulun.

3

Mizan bakiyesindeki

6.000

TL'nin zaten bir karşılık ayırma işlemi olduğunu hatırlayarak, sadece eksik kalan kısmı tamamlayın.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu malların bir sonraki dönemde maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılması durumunda yapılacak iptal kaydını inceleyin.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 77Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıklı envanter yöntemine göre izlemektedir. Dönem içinde $80.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Bu alım işlemiyle ilgili olarak $4.000$ TL nakliye gideri işletme tarafından nakit olarak ödenmiştir. Satın alınan bu malların bir kısmının hedeflenen satış hacmine ulaşması nedeniyle satıcı firma tarafından işletmeye $6.000$ TL tutarında alış iskontosu yapılmıştır. (KDV ihmal edilecektir.)

Buna göre, söz konusu ticari malların işletmeye net alış maliyeti kaç TL'dir?

74.000

78.000

80.000

84.000

90.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $78.000$

Cevap

Ticari malların işletmeye net alış maliyeti

78.000

TL'dir.

Ticari malların maliyeti hesaplanırken; brüt alış bedeline alışla ilgili ek giderler (nakliye, gümrük, sigorta) eklenir, alış iskontoları ve iadeleri ise bu toplamdan düşülür. Bu soruda

80.000

TL alış bedeline

4.000

TL nakliye gideri eklenmiş (

84.000

TL), ardından

6.000

TL iskonto düşülerek

78.000

TL net maliyete ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Alış bedeli ile nakliye giderini toplayın.

80.000 + 4.000 = 84.000

TL

Muhasebenin maliyet esası kavramı gereği, stoklar elde edilene kadar katlanılan tüm giderler (nakliye, sigorta, gümrük vb.) stok maliyetine eklenir.

2

Toplam tutardan alış iskontosunu çıkarın.

84.000 - 6.000 = 78.000

TL

Alış iskontoları ve alış iadeleri, ilgili stok hesabının alacağına kaydedilerek net maliyeti azaltan unsurlardır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları

Daha Fazla Pratik

Aralıksız envanter yönteminde mal satışı yapıldığında maliyet kaydının nasıl değiştiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 78Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre takip etmektedir. Dönem içinde gerçekleşen işlemler şu şekildedir:

* $90.000$ TL tutarında ticari mal $\%20$ KDV hariç bedelle veresiye satın alınmıştır.
* Satın alınan bu malların işletmeye getirilmesi için $4.500$ TL + KDV nakliye gideri nakit olarak ödenmiştir.
* Alınan malların $\%20$ ’lik kısmı, istenilen nitelikte olmadığı için satıcıya iade edilmiştir.
* Satıcı, iade sonrası kalan borç üzerinden işletmeye $2.500$ TL tutarında alış iskontosu yapmıştır.

Buna göre, bu işlemler sonucunda '153 Ticari Mallar' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

69.500

72.000

74.000

76.500

92.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $74.000$

Cevap

74.000

TL olan seçenek doğrudur.

Aralıksız envanter yönteminde tüm stok hareketleri '153 Ticari Mallar' hesabı üzerinden anlık olarak izlenir. Bu doğrultuda; ana alış bedeli (

90.000

TL) ve bu alıma ilişkin nakliye gideri (

4.500

TL) hesabın borcuna kaydedilerek stok artışı sağlanır. Daha sonra gerçekleşen alış iadesi (

90.000 \times \%20 = 18.000

TL) ve alış iskontosu (

2.500

TL) ise hesabın alacağına kaydedilerek stok maliyetinde azalış yaratır. Sonuç olarak

94.500 - 20.500 = 74.000

TL bakiye oluşur.

Adım Adım Çözüm

1

Mal alış kaydının stok maliyetine etkisini belirleme

+90.000

TL (Borç)

Aralıksız envanterde satın alınan mallar alış bedeli üzerinden 153 Ticari Mallar hesabının borcuna kaydedilir.

2

Nakliye giderinin stok maliyetine eklenmesi

+4.500

TL (Borç)

Maliyet esası kavramı gereği, stokların işletmeye getirilene kadar katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük giderleri stok maliyetine dahil edilir.

3

Alış iadesinin stok maliyetinden düşülmesi

-18.000

TL (Alacak)

90.000

TL'nin

\%20

'si olan

18.000

TL, aralıksız envanter yönteminde doğrudan 153 hesabının alacağına kaydedilerek stoklardan düşülür.

4

Alış iskontosunun stok maliyetinden düşülmesi

-2.500

TL (Alacak)

Aralıksız envanter yönteminde alış iskontoları doğrudan 153 Ticari Mallar hesabının alacağına kaydedilerek malın maliyeti netleştirilir.

5

Net bakiyenin hesaplanması

90.000 + 4.500 - 18.000 - 2.500 = 74.000

TL

Hesabın borç toplamından alacak toplamının çıkarılmasıyla net borç kalanına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Aralıksız Envanter Yönteminde Stok Maliyeti Takibi

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemlerin 'Aralıklı Envanter' yönteminde nasıl kaydedileceğini ve '153 Ticari Mallar' hesabının dönem sonu bakiyesinin bu yöntemde neyi ifade edeceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

Soru 79Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine göre takip etmektedir. Dönem içinde gerçekleşen stok işlemleri ve dönem sonu değerleme verileri şu şekildedir:

İşlem / Veri Türü	Tutar
Ticari Mal Alış Bedeli	$120.000$ TL
Alış Nakliye Gideri (İşletme tarafından ödenmiştir)	$10.000$ TL
Dönem Sonu Stokların Piyasa (Net Gerçekleşebilir) Değeri	$112.000$ TL

İşletme, dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılığı ayırmıştır. İzleyen dönemde bu malların tamamı $\%20$ KDV hariç $140.000$ TL bedelle peşin satılmıştır.

Bu bilgilere göre, satış işleminin yapıldığı dönemde maliyet ve karşılık iptal kayıtları sonucunda "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına yapılacak kayıt ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

18.000

TL alacak kaydedilir.

8.000

TL alacak kaydedilir.

18.000

TL borç kaydedilir.

28.000

TL alacak kaydedilir.

10.000

TL borç kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $18.000$ TL alacak kaydedilir.

Cevap

Satış anında daha önce ayrılmış olan

18.000

TL tutarındaki karşılık iptal edilerek '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Doğru çözüm için öncelikle malın maliyeti

130.000

TL (

120.000 + 10.000

) olarak bulunmalıdır. Piyasa değerinin

112.000

TL'ye düşmesi sonucu ayrılan karşılık

18.000

TL'dir. Aralıksız envanter sisteminde mallar satıldığında, bu mallara ait olan karşılık hesabı (158) kapatılırken karşılığında gelir hesabı olan '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı

18.000

TL tutarında alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların maliyet bedelini hesaplayınız.

120.000

(Alış Bedeli) +

10.000

(Nakliye) =

130.000

TL.

VUK ve TMS gereği, stokların elde edilmesi için katlanılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler stok maliyetine eklenmelidir.

2

Dönem sonunda ayrılması gereken karşılık tutarını belirleyiniz.

130.000

(Maliyet) -

112.000

(Piyasa Değeri) =

18.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, stokların piyasa değeri maliyetinin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır (158 nolu hesap).

3

Satış anında karşılık iptal kaydını yapınız.

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (Borç)

18.000

, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacak)

18.000

.

Stoklar satıldığında veya işletmeden çıktığında, bu stoklar için daha önce ayrılmış olan karşılıklar artık konusuz kaldığı için iptal edilerek gelir kaydedilir.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Unsurları ve Değer Düşüklüğü Karşılığı İptali

Daha Fazla Pratik

Stokların kısmen satılması durumunda karşılık iptalinin nasıl oranlanacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 80Soru →

İşletme, stok hareketlerini aralıksız envanter yöntemine ve tartılı ortalama maliyet esasına göre takip etmektedir. İşletmenin 2025 yılına ait stok verileri aşağıda tabloda özetlenmiştir:

İşlem / Gider Türü	Miktar (Adet)	Birim Fiyat / Tutar
Dönem Başı Stoku	$200$	$40$ TL
Ticari Mal Alışı	$300$	$50$ TL
Alış Nakliye Gideri	-	$2.000$ TL
Alış İskontosu	-	$1.000$ TL

2025 yıl sonunda yapılan envanter çalışmalarında stokların tamamının mevcut olduğu saptanmış, ancak birim piyasa değerinin $40$ TL'ye düştüğü belirlenerek ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır. 2026 yılı içinde bu stokların $300$ adedi birimi $70$ TL'den (+ % $20$ KDV) peşin olarak satılmıştır.

Buna göre, 2026 yılındaki satış işlemi sonucunda yapılması gereken maliyet kaydında "621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti" ve "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

STMM:

14.400