Ticari Alacaklar

144 soru

Soru 1Öğrencilerin %0'i bunu doğru yanıtladıSoru

İşletme, bir satıcıya olan 40.00040.000 TL tutarındaki ticari borcunu ödemek amacıyla, portföyünde bulunan 42.00042.000 TL nominal değerli bir alacak senedini ciro etmiştir. Aradaki farkın ciro iskontosu (finansman gideri) olarak kaydedilmesi kararlaştırılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 320 SATICILAR 40.00040.000, Borçlu: 780 FİNANSMAN GİDERLERİ 2.0002.000 / Alacaklı: 121 ALACAK SENETLERİ 42.00042.000

Cevap

Borç tarafında 320 SATICILAR (40.00040.000 TL) ve 780 FİNANSMAN GİDERLERİ (2.0002.000 TL), alacak tarafında ise 121 ALACAK SENETLERİ (42.00042.000 TL) hesaplarının yer aldığı kayıt doğrudur.
Doğru cevapta, işletmenin pasifindeki borç azalışı (40.00040.000 TL) borç tarafa, aktifindeki senetli varlık azalışı ise nominal değerle (42.00042.000 TL) alacak tarafa kaydedilmiştir. Aradaki 2.0002.000 TL tutarındaki olumsuz fark, finansal bir yükümlülük maliyeti olarak 780 Finansman Giderleri hesabında izlenir. Bu kayıt hem bilanço denkliğini sağlar hem de işlemin ekonomik özünü yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari borçtaki azalışın belirlenmesi
320 Satıcılar hesabı 40.00040.000 TL borçlandırılır.
Pasif karakterli borç hesaplarındaki azalışlar borç tarafa kaydedilir.
2
Elden çıkarılan varlığın nominal değerle kaydı
121 Alacak Senetleri hesabı 42.00042.000 TL alacaklandırılır.
Aktif karakterli varlık hesaplarındaki azalışlar alacak tarafa kaydedilir ve senetler nominal değerle izlenir.
3
Aradaki farkın finansal maliyet olarak tanımlanması
780 Finansman Giderleri hesabı 2.0002.000 TL borçlandırılır.
Daha yüksek değerli bir senedin daha düşük bir borç karşılığında devredilmesi işletme için bir finansman gideridir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Ciro Edilmesi ve Vade Farkı Muhasebeleştirmesi
Soru 2Soru

İşletme, vadesi dolan ve ödenmeyen 20.00020.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için yasal takip başlatmış ve bu alacağı şüpheli alacaklar hesabına aktarmıştır. Söz konusu alacağın 6.0006.000 TL'lik kısmı için daha önce müşteriden alınan banka teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, ilgili dönem sonunda bu alacak için karşılık ayırma işlemini gerçekleştirmiştir. Bir sonraki dönemde, takibe konu olan alacağın 15.00015.000 TL'lik kısmı nakden tahsil edilmiş, geri kalan tutarın ise tahsil imkanının kalmadığı kesinleşmiştir.

Alacak VerileriTutar
Toplam Senetsiz Ticari Alacak20.00020.000 TL
Alınan Banka Teminat Mektubu6.0006.000 TL
Tahsil Edilen Tutar15.00015.000 TL

Buna göre, tahsilatın yapıldığı tarihte yapılacak muhasebe kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000

Cevap

İptal edilecek karşılık tutarı 9.0009.000 TL olarak hesaplanmıştır.
Doğru cevap olan tutar, işletmenin ayırmış olduğu karşılık tutarı ile gerçekleşen fiili zarar arasındaki farktır. İşletme 20.00020.000 TL alacağın 6.0006.000 TL'lik teminatlı kısmını düşerek 14.00014.000 TL karşılık ayırmıştır. Tahsilat sonrasında 20.00015.000=5.00020.000 - 15.000 = 5.000 TL'lik bir zarar oluşmuştur. Ayrılan 14.00014.000 TL karşılığın 5.0005.000 TL'si bu zararı kapatmakta kullanılmış, kalan 9.0009.000 TL ise artık gerek kalmadığı için 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına aktarılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesapla
20.0006.000=14.00020.000 - 6.000 = 14.000 TL
Şüpheli alacaklar için karşılık, alacağın teminat dışında kalan kısmı için ayrılır.
2
Gerçekleşen fiili zararı belirle
20.00015.000=5.00020.000 - 15.000 = 5.000 TL
Toplam alacaktan tahsil edilen tutar çıkarılarak, artık tahsil edilemeyeceği kesinleşen zarar bulunur.
3
İptal edilecek karşılık tutarını (644) hesapla
14.0005.000=9.00014.000 - 5.000 = 9.000 TL
Önceden ayrılan karşılık, fiili zararı karşılamak için kullanılır; artan tutar ise gelir kaydedilerek iptal edilir.

Anahtar Kavram

Teminatlı Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık İptali

İpuçları

1
Karşılığın sadece alacağın güvencesiz kısmı için ayrılabileceğini unutmayın.
2
Tahsilat kaydında 129 No'lu hesap borçlandırılarak kapatılırken, 128 No'lu hesap alacaklandırılarak tamamen kapatılmalıdır.
3
Konusu Kalmayan Karşılıklar tutarı = (Ayrılan Karşılık) - (Toplam Alacak - Tahsil Edilen Tutar) formülü ile bulunur.

Daha Fazla Pratik

Teminatlı alacağın döviz cinsinden olduğu ve kur farkı oluştuğu durumlar için değerleme kurallarını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce yevmiye kaydını düşünün: Borç tarafına 'Kasa' (15.000) ve 'Karşılık' (14.000) yazılır. Alacak tarafına ise 'Şüpheli Alacaklar' (20.000) yazılır. Aradaki denkleştirici fark olan 9.000 TL alacak tarafına 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' olarak kaydedilir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru

İşletme, bir müşterisine 15.00015.000 TL tutarındaki ticari malı veresiye (açık hesap) olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borç tarafta yer alması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı

Cevap

İşletmenin veresiye (senetsiz) olarak gerçekleştirdiği satışlardan doğan alacakları '120 Alıcılar Hesabı' altında izlenir ve bu hesap bir varlık hesabı olduğu için artışlar borç tarafına kaydedilir.
İşletmenin ticari faaliyeti kapsamında senet almadan (açık hesap/veresiye) gerçekleştirdiği satışlar neticesinde ortaya çıkan alacaklar '120 Alıcılar Hesabı'nda takip edilir. Bu hesap bir dönen varlık (aktif) hesabı olduğundan, alacak hakkı doğduğunda hesap borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Veresiye (senetsiz) mal satışı yapılmıştır.
Soruda satışın 'veresiye' ve 'açık hesap' olduğu belirtilmiştir.
2
Kullanılacak hesapları tespit et
Alacak hakkı için '120 Alıcılar', gelir için '600 Yurtiçi Satışlar' hesapları belirlenir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre senetsiz ticari alacaklar 120 kodlu hesapta izlenir.
3
Kayıt yönünü tayin et
120 Alıcılar hesabı borçlandırılır.
Aktif karakterli hesaplarda meydana gelen artışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Veresiye (Senetsiz) Ticari Alacakların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Satışın 'veresiye' mi yoksa 'senetli' mi olduğuna dikkat edin.
2
Senetsiz ticari alacaklar için Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 120 kodlu hesabı hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı işlemin senetli (bono alınarak) yapılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru

01.11.202501.11.2025 tarihinde 5.0005.000 USD tutarındaki ticari malı veresiye (senetsiz) olarak satan bir işletmede (Kur: 11 USD = 3030 TL), 31.12.202531.12.2025 tarihinde dönem sonu değerlemesi yapılmış ve kur 11 USD = 3333 TL olarak belirlenmiştir. 15.02.202615.02 .2026 tarihinde vadesi dolan alacak tahsil edilememiş, yapılan yasal takip sonucu alacağın tamamının şüpheli hale geldiği kesinleşmiş ve aynı tarihte alacağın tamamı için karşılık ayrılmıştır. Buna göre, 15.02.202615.02 .2026 tarihinde şüpheli alacak için karşılık ayrılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 165.000165.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Dönem sonu değerlemesi yapılmış yabancı paralı şüpheli ticari alacak için, güncel değer olan 165.000165.000 TL üzerinden "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılır.
İşletme dönem sonunda kur değerlemesi yaparak alacağını 165.000165.000 TL seviyesine yükseltmiştir. Alacak şüpheli hale geldiğinde, bu güncel tutar üzerinden karşılık ayrılması gerekir. Karşılık ayırma işleminde gider hesabı olan "654 Karşılık Giderleri" borçlandırılırken, aktif düzenleyici hesap olan "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış tarihindeki TL değerini hesapla
5.0005.000 USD ×30\times 30 TL = 150.000150.000 TL
İlk kayıt maliyet esasına göre satış tarihindeki kurla yapılır.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) değerleme farkını hesapla ve alacak bakiyesini güncelle
5.0005.000 USD ×(3330)=15.000\times (33 - 30) = 15.000 TL (Kambiyo Karı). Yeni bakiye: 165.000165.000 TL.
Dönemsellik kavramı gereği yabancı paralı varlıklar dönem sonu kuruyla değerlenir.
3
Alacağı şüpheli alacaklar hesabına aktar
128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Borç) 165.000165.000 TL / 120 Alıcılar (Alacak) 165.000165.000 TL
Vadesi geçen ve yasal takibe başlanan alacaklar ilgili hesaba devredilir.
4
Karşılık ayırma kaydını gerçekleştir
654 Karşılık Giderleri (Borç) 165.000165.000 TL / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak) 165.000165.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği şüpheli hale gelen alacağın tamamı için gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yabancı Paralı Alacaklarda Değerleme ve Karşılık Ayrılması

İpuçları

1
Yabancı paralı bir varlığın karşılığı ayrılmadan önce, o varlığın en son hangi değerle bilançoda yer aldığını (değerleme sonrası tutarını) bulun.
2
31.12.2025 tarihindeki kur (3333 TL) ile satış tarihindeki kur (3030 TL) arasındaki fark, alacağın defter değerini artırmıştır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacağın ileride bir kısmının tahsil edilmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 5Soru

İşletme, daha önce kredili (veresiye) olarak mal sattığı bir müşterisinden olan 30.00030.000 TL tutarındaki alacağını, müşterinin işletme banka hesabına yaptığı havale ile tahsil etmiştir.

Bu tahsilat işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR HS. 30.00030.000 (Borçlu) / 120 ALICILAR HS. 30.00030.000 (Alacaklı)

Cevap

Banka hesabına yapılan havale ile veresiye alacağın tahsil edilmesi durumunda 102 Bankalar Hesabı borçlu, 120 Alıcılar Hesabı alacaklı kaydedilir.
Doğru kayıt, işletmenin banka varlığındaki artışı temsil eden 102 Bankalar hesabının borçlandırıldığı ve müşteriden olan senetsiz alacağın sona erdiğini gösteren 120 Alıcılar hesabının alacaklandırıldığı kayıttır.

Adım Adım Çözüm

1
Tahsilat yöntemini belirle
Banka havalesi ile tahsilat yapılmıştır (102102 Bankalar Hesabı kullanılır).
İşletmenin bankadaki varlıkları artmaktadır.
2
Tahsil edilen alacağın niteliğini belirle
Kredili (veresiye) satıştan doğan bir alacaktır (120120 Alıcılar Hesabı kullanılır).
Senetsiz ticari alacaklar Alıcılar hesabında izlenir.
3
Muhasebe kayıt kuralını uygula
Aktif karakterli olan 102 Hesabı borçlandırılırken, yine aktif karakterli olan ancak azalış gösteren 120 Hesabı alacaklandırılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar borç, azalışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların tahsilatında aktif hesapların işleyişi

İpuçları

1
Banka hesabına para geldiğinde hangi hesap borçlanır?
2
Müşteriden olan veresiye alacaklar hangi hesap kodunda takip edilir?
3
Alacağın tahsil edilmesi, o alacağın artık işletme için var olmaması demektir. Varlık hesaplarındaki azalışlar hangi tarafa yazılır?

Daha Fazla Pratik

Aynı alacak için bir senet alınsaydı (alacağın senede bağlanması) kaydın nasıl değişeceğini düşününüz.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru

İşletmenin portföyünde bulunan 200.000200.000 TL nominal değerli bir alacak senedi vadesinde ödenmemiş ve işletme banka aracılığıyla 2.0002.000 TL protesto gideri ödeyerek senedi protesto ettirmiştir. Borçlu ile yapılan görüşmeler sonucunda alacağın yenilenmesine karar verilmiştir. Anlaşmaya göre borçlu; protesto gideri dahil toplam borcuna karşılık 50.00050.000 TL nakit ödeme yapmış, kalan tutar için ise %15\%15 yıllık faiz ve bu faiz üzerinden hesaplanan %20\%20 KDV tutarını da içeren 66 ay vadeli yeni bir senet vermiştir.

Buna göre, yeni senedin alınmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "121 Alacak Senetleri" hesabının borcuna kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.680165.680

Cevap

Yeni senedin nominal değeri olan 165.680165.680 TL, hesabın borç tarafına kaydedilmelidir.
Senedin yenilenmesi işleminde, eski borç bakiyesi üzerine eklenen vade farkı faizi ve bu faizin KDV'si yeni senedin nominal değerini oluşturur. Hesaplamada protesto gideri borca dahil edildikten sonra (202.000202.000 TL) yapılan nakit ödeme düşülmüş (152.000152.000 TL), bu tutar üzerinden 66 aylık faiz (11.40011.400 TL) ve %20\%20 KDV (2.2802.280 TL) eklenerek doğru sonuca ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam borç tutarını belirleyin.
200.000+2.000=202.000200.000 + 2.000 = 202.000 TL
Senet protesto edildiğinde, ödenen protesto gideri borçlunun borcuna eklenir.
2
Nakit tahsilat sonrası kalan borcu hesaplayın.
202.00050.000=152.000202.000 - 50.000 = 152.000 TL
Yeni senet, nakit ödeme yapıldıktan sonra kalan bakiye üzerinden düzenlenecektir.
3
6 aylık vade farkı faizini hesaplayın.
152.000×0,15×(6/12)=11.400152.000 \times 0,15 \times (6/12) = 11.400 TL
Vade uzatımı nedeniyle işletme yıllık %15\%15 üzerinden faiz geliri elde edecektir.
4
Faiz üzerinden hesaplanacak KDV'yi bulun.
11.400×0,20=2.28011.400 \times 0,20 = 2.280 TL
Finansman hizmeti mahiyetindeki vade farkları KDV'ye tabidir.
5
Yeni senedin toplam nominal değerini hesaplayın.
152.000+11.400+2.280=165.680152.000 + 11.400 + 2.280 = 165.680 TL
Yeni senet; ana para, faiz ve KDV'nin tamamını kapsamaktadır.

Anahtar Kavram

Alacak Senedi Yenilemesi (Vade Farkı ve Vergi Uygulaması)

İpuçları

1
Protesto giderini borçlunun toplam borcuna ekleyerek işe başlayın.
2
Nakit ödeme yapıldıktan sonra kalan tutarı (ana para) bulun ve faizi bu tutar üzerinden hesaplayın.
3
Faiz tutarının %20\%20'si kadar KDV hesaplamayı ve bunu da yeni senedin tutarına eklemeyi unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir senaryoda, senedin ciro edilmesi ve rücu hakkının kullanılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 7Soru

İşletme, daha önce şüpheli hale gelen 100.000100.000 TL tutarındaki ticari alacağı için, bu alacağın 40.00040.000 TL'lik kısmının teminatlı olduğunu tespit etmiş ve geri kalan kısmı için karşılık ayırmıştır. İzleyen dönemde alacağın takibi sonucunda banka aracılığıyla 75.00075.000 TL tahsil edilmiş, bakiye kısmın ise tahsil kabiliyetinin kalmadığı kesinleşerek takibat durdurulmuştur.

Bu bilgilere göre, alacağın tahsiline ve dosyanın kapatılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı" hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Tahsilat kaydında, daha önce ayrılan 60.00060.000 TL tutarındaki karşılık hesabı borçlandırılarak kapatılmalıdır.
Doğru yanıt, daha önce teminatsız kısım (60.00060.000 TL) için ayrılmış olan karşılığın, tahsilat anında borç tarafa yazılarak kapatılmasını ifade eder. Alacak senedi veya veresiye alacak şüpheli hale geldiğinde 128 hesaba alınır ve karşılık 129 hesabın alacağına kaydedilir. Dosya kapatılırken bu hesaplar ters kayıtla sıfırlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan karşılık tutarını hesapla
100.00040.000=60.000100.000 - 40.000 = 60.000 TL
VUK ve muhasebe standartlarına göre şüpheli alacak karşılığı sadece teminatsız kısım için ayrılır.
2
Alacağın net defter değerini belirle
100.000(128)60.000(129)=40.000100.000 (128) - 60.000 (129) = 40.000 TL
İşletmenin bu alacaktan tahsil etmeyi beklediği (net) tutar budur.
3
Tahsilatın net değer üzerindeki etkisini hesapla
75.000(Tahsilat)40.000(NetDeg˘er)=35.00075.000 (Tahsilat) - 40.000 (Net Değer) = 35.000 TL (Gelir)
Net defter değerinden daha fazla tahsilat yapıldığı için aradaki fark 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına kaydedilir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 102 Bankalar 75.00075.000, Borç: 129 Şüpheli Tic. Alac. Karş. 60.00060.000 / Alacak: 128 Şüpheli Tic. Alac. 100.000100.000, Alacak: 644 Konusu Kalmayan Karş. 35.00035.000
Dosyanın kapanması için ilgili aktif ve düzenleyici hesaplar ters kayıtla sıfırlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacaklarda karşılık ayırma sınırı ve tahsilatın muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Şüpheli alacaklarda karşılığın sadece teminatsız tutar üzerinden ayrıldığını hatırlayın.
2
Alacağın net defter değeri (128 - 129) ile tahsil edilen nakit tutarı karşılaştırın; fazlalık gelirdir.
3
Yevmiye kaydında 128 (borç bakiyeli) ve 129 (alacak bakiyeli) hesapların dosya kapanırken tamamen sıfırlanması gerektiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılmamış bir alacağın değersiz hale gelmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Net Değer Analizi: Alacağın işletmeye maliyeti (riski) 40.00040.000 TL idi. İşletme 75.00075.000 TL tahsil ettiğine göre, 35.00035.000 TL kar (Konusu Kalmayan Karşılık) elde etmiştir. Kayıt bu dengeyi sağlamalıdır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 8Soru

İşletme, bir satıcısına olan borcu karşılığında ciro ettiği 60.00060.000 TL nominal değerli alacak senedinin vadesinde ödenmediğini, satıcının senedi protesto ettirdiğini ve 600600 TL protesto masrafı ile birlikte senedi işletmeye iade ettiğini öğrenmiştir. İşletme, söz konusu toplam tutarı satıcıya banka aracılığıyla ödeyerek senedi geri almış ve aynı gün borçlu hakkında icra takibi başlatmıştır.

Bu bilgilere göre, icra takibi başlatılmasına ilişkin yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR HS. 60.60060.600 (BORÇLU) / 121 ALACAK SENETLERİ HS. 60.60060.600 (ALACAKLI)

Cevap

İcra takibi başlatılması durumunda, protesto masrafı dahil toplam alacak tutarı '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabına borç, '121 Alacak Senetleri' hesabına alacak kaydedilerek aktarılır.
İşletme, ciro ettiği senedin ödenmemesi üzerine satıcıya yaptığı ödeme ile senedi ve protesto masrafını üstlenmiştir. İcra takibi başlatılması, alacağın kesinlikle 'şüpheli' nitelik kazandığını gösterir. Bu durumda, nominal değer ile masrafın toplamı olan 60.60060.600 TL, Alacak Senetleri hesabından çıkarılarak Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Geri alınan senedin toplam maliyetinin belirlenmesi
60.00060.000 (Nominal) + 600600 (Masraf) = 60.60060.600 TL
Ciro edilen senet ödenmediğinde, işletme satıcıya hem senedin bedelini hem de protesto masrafını ödemekle yükümlüdür.
2
Senedin işletmeye geri dönüş kaydının yapılması (Mantıksal ön adım)
121 Alacak Senetleri (B) 60.60060.600 / 102 Bankalar (A) 60.60060.600
Senet satıcıdan geri alındığı için tekrar alacak senetleri portföyüne girer (protestolu senet niteliğinde).
3
İcra takibine ilişkin şüpheli alacak aktarım kaydının yapılması
128 (B) 60.60060.600 / 121 (A) 60.60060.600
Alacak için yasal süreç (dava veya icra) başladığında, alacak ilgili aktif hesaptan çıkarılarak şüpheli ticari alacaklar hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Ciro edilen senetlerin geri dönmesi ve protesto masraflarının alacak maliyetine eklenerek şüpheli hale getirilmesi.

İpuçları

1
Ciro edilen senedin ödenmemesi durumunda işletme satıcıya ödediği masrafları borçludan isteyebilir.
2
İcra takibi başlatılması, muhasebe açısından alacağın 'şüpheli' sınıfına girmesi için yeterli bir nedendir.
3
Yevmiye kaydında, alacak asıl hesabı olan Alacak Senetleri'nden çıkarılıp Şüpheli Ticari Alacaklar'a aktarılırken tutar masraflar dahil olarak alınmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Bu işlemin ardından dönem sonunda ayrılacak karşılık tutarı ve şüpheli alacağın bir kısmının tahsil edilmesi durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru

İşletme, daha önce veresiye (kredili) olarak gerçekleştirdiği bir mal satışı nedeniyle müşterisinden olan 40.00040.000 TL tutarındaki senetsiz alacağı karşılığında bir bono almıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 ALACAK SENETLERİ Hs. 40.00040.000 (Borçlu) / 120 ALICILAR Hs. 40.00040.000 (Alacaklı)

Cevap

121 Alacak Senetleri hesabının borçlandırılması ve 120 Alıcılar hesabının alacaklandırılması gerekir.
Senetsiz (veresiye) bir alacak için müşteriden bono alındığında, işletmenin 'senetli alacakları' artarken 'senetsiz alacakları' aynı tutarda azalır. Bu nedenle, bir aktif hesap olan 121 Alacak Senetleri hesabı borçlandırılırken, yine bir aktif hesap olan 120 Alıcılar hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Mevcut alacağın niteliğini belirle
Alacak başlangıçta 'veresiye' (senetsiz) olduğu için 120 Alıcılar hesabında izlenmektedir.
Müşterilerden olan senetsiz ticari alacaklar 120 Alıcılar hesabında takip edilir.
2
İşlem sonrası yeni durumu analiz et
Müşteriden bono (senet) alındığı için alacak artık 'senetli' hale gelmiştir.
Senetli ticari alacaklardaki artışlar 121 Alacak Senetleri hesabının borcuna kaydedilir.
3
Eski hesabın kapatılması/azaltılması
120 Alıcılar hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılarak bu tutar kadar azaltılır.
Alacağın şekli değiştiği için eski (senetsiz) durumun kaydı silinmelidir.

Anahtar Kavram

Ticari alacakların şekil değiştirmesi (Senetsiz alacağın senetli hale gelmesi)

İpuçları

1
İşlem sonucunda işletmenin toplam ticari alacak tutarı değişir mi, yoksa sadece alacağın türü mü değişir?
2
Bono (senet) almak, 121 Alacak Senetleri hesabında bir artış yaratır.
3
Daha önce veresiye mal satıldığında 120 Alıcılar hesabı borçlandırılmıştı; şimdi bu alacak kapandığına göre hesaba ne yapılmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Senetli alacağın vadesinde nakit olarak tahsil edilmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 10Soru

İşletme, portföyünde bulunan 20.00020.000 TL nominal değerli bir alacak senedini tahsil edilmek üzere bankaya teslim etmiştir. Banka, vadesi gelen bu senedi tahsil etmiş ve 500500 TL komisyon kestikten sonra net tutarı işletmenin ticari mevduat hesabına yatırmıştır.

Buna göre, senedin banka aracılığıyla tahsil edilmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR Hs. 19.50019.500 (Borçlu), 653 KOMİSYON GİDERLERİ Hs. 500500 (Borçlu) / 121 ALACAK SENETLERİ Hs. 20.00020.000 (Alacaklı)

Cevap

Senedin nominal değeri olan 20.00020.000 TL Alacak Senetleri hesabının alacağına, bankaya giren net tutar olan 19.50019.500 TL Bankalar hesabının borcuna ve kesilen 500500 TL ise Komisyon Giderleri hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Doğru kayıt, işletmenin aktifinde bulunan senetli alacağın sona ermesini (121 Alacak Senetleri - Alacaklı), banka hesabındaki nakit artışını (102 Bankalar - Borçlu) ve bu işlem için katlanılan maliyeti (653 Komisyon Giderleri - Borçlu) tam ve doğru hesaplarla yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlıklardaki azalışın belirlenmesi
121 Alacak Senetleri hesabı 20.00020.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin elindeki senet tahsil edildiği için bu varlık kalemi işletmeden çıkmıştır.
2
Varlıklardaki artışın ve giderin belirlenmesi
102 Bankalar hesabı 19.50019.500 TL borçlandırılır; 653 Komisyon Giderleri hesabı 500500 TL borçlandırılır.
Bankadaki mevduat artışı aktif hesaba borç, ortaya çıkan komisyon maliyeti ise gider hesabına borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak senetlerinin banka aracılığıyla tahsili ve komisyon giderlerinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Senetli bir alacağın tahsilinde hangi aktif hesabın azaldığını düşünün.
2
Bankanın kestiği komisyon, işletme için bir giderdir ve borç tarafında izlenmelidir.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bir alacak senedi için karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru

İşletme, 01.02.202501.02.2025 tarihinde yabancı bir müşterisine 10.00010.000 USD tutarında senetsiz mal satmış ve bu tarihte kur 11 USD = 3030 TL olarak gerçekleşmiştir. 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan envanter ve değerleme işlemlerinde kurun 11 USD = 3434 TL olduğu tespit edilmiştir. 20262026 yılı başında alacak vadesinde ödenmemiş, yapılan takipler sonucunda şüpheli hale gelmiş ve işletme ihtiyatlılık kavramı gereği bu alacağın %60\%60'ı oranında karşılık ayırmıştır. Söz konusu alacağın tamamı, 15.03.202615.03 .2026 tarihinde kur 11 USD = 3636 TL iken banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Buna göre, alacağın tahsil edildiği tarihte yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına 204.000204.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

"644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına 204.000204.000 TL alacak kaydedilmesi doğrudur.
Tahsilat tarihinde, önceden ayrılan şüpheli ticari alacak karşılığı (340.000×%60=204.000340.000 \times \%60 = 204.000 TL) artık gereksiz hale geldiği için kapatılmalı ve "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına alacak kaydedilerek gelir yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu değerleme işleminin yapılması
Alacak tutarı: 10.000×34=340.00010.000 \times 34 = 340.000 TL; Kambiyo Karı: 340.000300.000=40.000340.000 - 300.000 = 40.000 TL
Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kurla değerlenmelidir.
2
Şüpheli alacak karşılığının hesaplanması
Karşılık Tutarı: 340.000×%60=204.000340.000 \times \%60 = 204.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği değerlenmiş tutar üzerinden karşılık ayrılır.
3
Tahsilat anındaki kur farkının belirlenmesi
Tahsil Edilen: 10.000×36=360.00010.000 \times 36 = 360.000 TL; Kur Farkı Karı: 360.000340.000=20.000360.000 - 340.000 = 20.000 TL
Son değerleme tarihinden tahsilat tarihine kadar olan kur artışı kambiyo karıdır.
4
Tahsilat kaydının yapılması
102 Bankalar (B) 360.000360.000, 129 Karşılık (B) 204.000204.000 / 128 Şüpheli Alacak (A) 340.000340.000, 644 Konusu Kalm. Karş. (A) 204.000204.000, 646 Kambiyo Karı (A) 20.00020.000
Varlık ve karşılık hesapları kapatılarak kar ve gelir unsurları kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı Paralı Şüpheli Ticari Alacaklarda Değerleme ve Karşılık İptali
Soru 12Soru

İşletme, dönem içinde vadesi gelen 10.00010.000 USD tutarındaki senetli ticari alacağını tahsil edememiş ve alacağın tamamını 11 USD = 3030 TL kuru üzerinden "128 Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına aktararak teminatı bulunmayan kısım için karşılık ayırmıştır. Söz konusu alacağın 4.0004.000 USD'lik kısmı banka teminatı altındadır. Dönem sonunda kur 11 USD = 3232 TL olarak gerçekleştiğine göre, yapılacak değerleme ve karşılık güncelleme işlemleri sonucunda "654 Karşılık Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.00012.000 TL

Cevap

Dönem sonunda 654 Karşılık Giderleri hesabına kaydedilmesi gereken tutar 12.00012.000 TL'dir.
Dönem sonunda yabancı paralı şüpheli alacaklar öncelikle kur değerlemesine tabi tutulur. Alacağın 4.0004.000 USD'lik kısmı teminatlı olduğu için, sadece kalan 6.0006.000 USD'lik kısım için karşılık ayrılabilir. Başlangıçta 3030 TL kurundan 180.000180.000 TL karşılık ayrılmışken, dönem sonunda kur 3232 TL'ye çıktığı için gerekli karşılık tutarı 192.000192.000 TL'ye yükselmiştir. Bu durumda aradaki 12.00012.000 TL'lik fark (192.000180.000192.000 - 180.000) '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Şüpheli alacağın teminatsız kısmını belirle
10.00010.000 USD (Toplam) - 4.0004.000 USD (Teminatlı) = 6.0006.000 USD
İhtiyatlılık kavramı ve VUK gereği, şüpheli alacakların sadece teminatla güvence altına alınmamış kısmı için karşılık ayrılabilir.
2
Dönem başındaki/içindeki mevcut karşılık bakiyesini hesapla
6.0006.000 USD ×30\times 30 TL = 180.000180.000 TL
Alacak şüpheli hale geldiğinde ayrılan ilk karşılık tutarı bu değerdir.
3
Dönem sonu kuruna göre gerekli toplam karşılık tutarını hesapla
6.0006.000 USD ×32\times 32 TL = 192.000192.000 TL
Yabancı paralı şüpheli alacaklar dönem sonunda değerlenmeli ve karşılık tutarı güncel kura göre revize edilmelidir.
4
Dönem sonunda ayrılacak ek karşılık giderini bul
192.000192.000 TL - 180.000180.000 TL = 12.00012.000 TL
Mevcut karşılık ile olması gereken bakiye arasındaki fark, Karşılık Giderleri hesabına borç kaydedilerek tamamlanır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı şüpheli ticari alacaklarda teminatlı kısım ayrımı ve dönem sonu değerleme esasları.
Soru 13Soru

İşletme, ticari mal satışı nedeniyle müşterisinden olan 12.00012.000 TL tutarındaki vadesi dolmuş veresiye (senetsiz) alacağı için, yapılan uyarılara rağmen ödeme yapılmaması üzerine icra takibi başlatmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu alacağın ilgili hesaptan çıkarılarak aktarılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı

Cevap

Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, vadesi geçmiş ve tahsili için dava veya icra safhasına gelinmiş ticari alacakların sınıflandırıldığı hesaptır.
Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı, ticari işlemlerden doğan ve tahsili şüpheli hale gelmiş (dava veya icra aşamasındaki) alacakların izlendiği aktif bir hesaptır. Soru kökündeki icra takibi başlatılması durumu, alacağın doğrudan bu hesaba devredilmesini gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın durumunu analiz etme
Alacak ticari niteliktedir (12.00012.000 TL veresiye satış) ve icra takibi (yasal süreç) başlamıştır.
Bir alacağın 'şüpheli' olarak nitelendirilmesi için yasal takibe başlanmış olması veya birden fazla kez istenmesine rağmen tahsil edilememiş olması gerekir.
2
Hesap planındaki karşılığını belirleme
Ticari alacaklar grubunda (12) bu tür durumlar için '128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı' kullanılır.
Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği, riskli hale gelen varlıklar ilgili özel hesaplarda izlenmelidir.
3
Yevmiye kaydı mantığını kurma
120 Alıcılar hesabı alacaklandırılarak kapatılır, 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borçlandırılır.
Varlığın niteliği 'normal alacak'tan 'şüpheli alacak' statüsüne dönüştüğü için sınıflandırma kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacakların Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bir alacak için yasal takip (icra/dava) başladığında artık normal alacak hesaplarında izlenmez.
2
Ticari nitelikteki bu alacağın 'şüpheli' olduğunu belirten hesap kodunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacak için dönem sonunda karşılık ayrılması durumunda hangi gider hesabının kullanılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 14Soru

İşletme, satıcılara olan 15.00015.000 TL tutarındaki borcuna karşılık, portföyünde kayıtlı bulunan aynı tutardaki bir alacak senedini satıcıya ciro ederek devretmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satıcılar hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılır, Alacak Senetleri hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satıcılar hesabının borçlandırılması ve Alacak Senetleri hesabının alacaklandırılması gerekir.
İşletme satıcılara olan borcunu kapattığı için pasif karakterli 'Satıcılar' hesabı borçlandırılarak azaltılır. Bu borca karşılık portföydeki bir alacak senedi devredildiği (ciro edildiği) için aktif karakterli 'Alacak Senetleri' hesabı alacaklandırılarak varlık çıkışı kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz etme
İşletme bir borcunu (Satıcılar) ödemek için elindeki bir varlığı (Alacak Senedi) kullanmaktadır.
Yevmiye kaydında hangi hesapların artıp azaldığını belirlemek için işlemin özü anlaşılmalıdır.
2
Hesapların işleyiş kurallarını uygulama
320 Satıcılar (Pasif) azaldığı için borç tarafına, 121 Alacak Senetleri (Aktif) azaldığı için alacak tarafına kaydedilir.
Bilanço hesaplarında aktif azalışları alacak, pasif azalışları borç tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senedinin Cirosu
Soru 15Soru

İşletmenin önceki dönemde şüpheli hale gelen ve tamamı (60.00060.000 TL) için karşılık ayırdığı senetli ticari alacağıyla ilgili olarak cari dönemde borçluyla sulh olunmuştur. Yapılan anlaşma çerçevesinde işletme; borçludan 40.00040.000 TL anapara, 8.0008.000 TL gecikme faizi ve bu faiz üzerinden %20\%20 KDV'yi (1.6001.600 TL) nakit olarak tahsil etmiş; alacağın geri kalan kısmından ise feragat etmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı tahsilat kaydında "644 Konusu Kalmayan Karşılıklar" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Tahsilat kaydında 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına 40.00040.000 TL alacak kaydı yapılır.
İşletme daha önce alacağın tamamı (60.00060.000 TL) için karşılık ayırmış ve bunu gider kaydetmiştir. Bu alacağın 40.00040.000 TL'lik anapara kısmı tahsil edildiğinde, bu kısma isabet eden karşılık tutarı artık 'konusu kalmayan' hale gelir ve gelir tablosunda 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabının alacağına kaydedilir. Vazgeçilen 20.00020.000 TL'lik kısım ise bilançoda 128 ve 129 hesaplarının birbirini kapatmasıyla yok edilir, ek bir gelir yaratmaz. Faiz ve KDV tutarları ise işlemin anaparasıyla değil, cari dönem geliri ve vergi yükümlülüğü ile ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahsilat tutarlarının ayrıştırılması
Anapara: 40.00040.000 TL, Faiz: 8.0008.000 TL, KDV: 1.6001.600 TL. Toplam Nakit: 49.60049.600 TL.
Her bir unsurun farklı muhasebe hesaplarında izlenmesi gerekir.
2
Şüpheli alacak ve karşılık hesaplarının kapatılması
128 Şüpheli Ticari Alacaklar (60.00060.000 TL alacaklı) ve 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (60.00060.000 TL borçlu).
Alacak ya tahsil edilmiştir ya da feragat edilmiştir; her iki durumda da takip hesapları kapatılmalıdır.
3
Gelir ve vergi kayıtlarının yapılması
642 Faiz Gelirleri: 8.0008.000 TL, 391 Hesaplanan KDV: 1.6001.600 TL, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar: 40.00040.000 TL.
Tamamı karşılık ayrılmış bir alacakta tahsil edilen anapara tutarı kadar karşılık 'konusu kalmayan' hale gelir ve gelir yazılır.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacakların tahsilatında karşılık iptali ve faiz geliri ayrımı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

İşletme, vadesi gelen 80.00080.000 TL tutarındaki senetli ticari alacağını tahsil edememiş ve ilgili alacak için yasal takip başlatmıştır. Söz konusu alacağın 30.00030.000 TL'lik kısmı banka teminat mektubu ile güvence altına alınmıştır. İşletme, alacağın tamamını şüpheli hale getirmiş ve dönem sonunda mevzuat gereği ayrılabilecek azami tutarda karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin şüpheli alacak için ayıracağı karşılık kaydında borçlandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 50.00050.000 TL

Cevap

İşletmenin yapacağı karşılık kaydında 654 Karşılık Giderleri hesabı 50.00050.000 TL tutarı ile borçlandırılmalıdır.
Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, şüpheli hale gelen bir alacağın teminatlı (ipotek, banka teminat mektubu vb.) olan kısmı için karşılık ayrılamaz. İşletmenin 80.00080.000 TL'lik senetli alacağının 30.00030.000 TL'si banka teminatı ile korunduğundan, sadece geriye kalan 50.00050.000 TL'lik güvencesiz kısım için karşılık ayrılabilir. Bu işlemde 654 Karşılık Giderleri hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılırken, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılık ayrılabilecek net tutarı hesapla
80.00080.000 TL (Toplam) - 30.00030.000 TL (Teminat) = 50.00050.000 TL
VUK madde 323 gereği, şüpheli alacaklarda karşılık ancak teminat dışı kalan kısım için ayrılabilir.
2
İlgili gider hesabını belirle
654 Karşılık Giderleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ticari alacaklar için ayrılan karşılıklar bu hesapta izlenir.
3
Yevmiye kaydını oluştur
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak)
Gider hesapları borç taraflı çalışır, düzenleyici pasif hesaplar ise alacak tarafında artış gösterir.

Anahtar Kavram

Teminatlı Şüpheli Ticari Alacaklarda Karşılık Ayırma Sınırı

İpuçları

1
Şüpheli bir alacağın teminatlı kısmı için karşılık ayrılıp ayrılamayacağını hatırlayın.
2
VUK'a göre sadece teminatı aşan kısım şüpheli alacak karşılığına konu edilebilir.
3
Toplam 80.00080.000 TL'den 30.00030.000 TL teminatı düşün ve gider hesabını borç tarafına yazın.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen dönemde bu teminatın nakde çevrilmesi veya alacağın tamamen değersizleşmesi durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Önce alacağın tamamını 128 hesaba aktarın, ardından teminatlı tutarı bir kenara ayırıp kalan için karşılık kaydı yapın.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru

İşletme, vadesi gelen 50.00050.000 TL tutarındaki alacak senedini, borçlunun talebi üzerine 2.0002.000 TL faiz ve bu faiz üzerinden hesaplanan %20\%20 KDV'yi de ekleyerek yeni bir senet ile değiştirmiştir. Buna göre, yapılacak yevmiye kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 Alacak Senetleri hesabı 52.40052.400 TL borçlandırılır.

Cevap

Yeni düzenlenen senedin toplam tutarı olan 52.40052.400 TL, işletmenin alacak senedi varlığındaki artışı temsil ettiği için 121 Alacak Senetleri hesabının borç tarafına kaydedilmelidir.
Senet yenileme işlemlerinde eski senet tutarı, üzerine eklenen faiz ve bu faizden doğan KDV toplamı kadar yeni bir senet düzenlenir. Bu yeni senet işletme için yeni bir varlık girişidir. Aktif karakterli olan 121 Alacak Senetleri hesabında meydana gelen bu artış, muhasebe ilkeleri gereği hesabın borç tarafına kaydedilmelidir. Dolayısıyla 52.40052.400 TL tutarındaki borç kaydı doğru uygulamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Faiz üzerinden KDV tutarını hesaplayınız.
2.000×0,20=4002.000 \times 0,20 = 400 TL
Senet yenileme faizi KDV'ye tabidir.
2
Yeni senedin toplam nominal değerini belirleyiniz.
50.000+2.000+400=52.40050.000 + 2.000 + 400 = 52.400 TL
Yeni senet; eski anapara, faiz ve KDV toplamını içermektedir.
3
Eski senedin iptalini ve gelir tahakkukunu kaydediniz.
121 Alacak Senetleri (Eski) 50.00050.000 TL Alacak, 642 Faiz Gelirleri 2.0002.000 TL Alacak, 391 Hesaplanan KDV 400400 TL Alacak.
Eski varlık sona ererken, elde edilen gelir ve KDV borçludan alınmak üzere kaydedilir.
4
Yeni senedin girişini kaydediniz.
121 Alacak Senetleri (Yeni) 52.40052.400 TL Borç.
Toplam alacak tutarı yeni bir varlık olarak aktifte yerini alır.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Yenilenmesi (Protestosuz Senet Değişimi)

İpuçları

1
Senet yenileme işlemlerinde yeni senedin tutarına faiz ve KDV'nin de dahil edileceğini unutmayın.
2
Yeni senet alındığında eski senet işletmeden çıkar; bu durumda eski senet hesabı alacaklandırılırken yeni senet hesabı borçlandırılır.
3
Toplam tutar: 50.00050.000 (Anapara) + 2.0002.000 (Faiz) + 400400 (KDV) = 52.40052.400 TL olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bir alacak senedi için karşılık ayrılması durumunda yapılacak değerleme işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla cüzdanında bulunan ve nominal değeri 120.000120.000 TL olan alacak senetleri için yapılan değerleme çalışması sonucunda, senetlerin tasarruf değeri 114.000114.000 TL olarak belirlenmiştir. Dönemsellik kavramı gereği yapılması gereken reeskont kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ 6.0006.000, Alacak: 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) 6.0006.000

Cevap

Dönem sonunda nominal değer ile tasarruf değeri arasındaki 6.0006.000 TL'lik fark, 657 Reeskont Faiz Giderleri hesabına borç, 122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabına alacak kaydedilmelidir.
Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartları uyarınca, işletmenin elinde bulunan vadesi gelmemiş senetli alacakların bilanço tarihindeki gerçek (tasarruf) değerine indirgenmesi işlemine reeskont denir. Nominal değer olan 120.000120.000 TL ile tasarruf değeri olan 114.000114.000 TL arasındaki 6.0006.000 TL fark, cari dönemin gideri olarak kabul edilir. Bu nedenle 'Reeskont Faiz Giderleri' hesabı borçlandırılırken, bilançoda alacak senetlerinin net değerini göstermek amacıyla aktif düzenleyici 'Alacak Senetleri Reeskontu' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Reeskont tutarının hesaplanması
120.000114.000=6.000120.000 - 114.000 = 6.000 TL
Nominal değer ile tasarruf değeri (öz değer) arasındaki fark, dönem sonu reeskont tutarını belirler.
2
Gider hesabının belirlenmesi
657 Reeskont Faiz Giderleri
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre alacak senetlerindeki değer düşüklüğü reeskont faiz gideri olarak muhasebeleştirilir.
3
Düzenleyici hesabın belirlenmesi
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)
Senetlerin bilanço günündeki tasarruf değerini göstermek için aktif karakterli varlık hesabını düzenleyen eksi (-) karakterli hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

Alacak Senetleri Reeskontu ve Dönemsellik Kavramı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru

İşletme, tahsil edilmek üzere bankaya gönderdiği 45.00045.000 TL nominal değerli bir alacak senedinin banka tarafından tahsil edildiğini; bankanın bu işlem karşılığında 400400 TL komisyon ve bu komisyon üzerinden %5\%5 oranında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) kestikten sonra kalan tutarı işletmenin ticari mevduat hesabına aktardığını banka dekontundan tespit etmiştir.

Buna göre, söz konusu tahsilat işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı 44.58044.580 TL borçlandırılır.

Cevap

Bankalar hesabı, nominal değerden komisyon ve BSMV düşüldükten sonra kalan tutar olan 44.58044.580 TL üzerinden borçlandırılır.
İşletmenin bankadaki mevduatı, senedin nominal değerinden (45.00045.000 TL) bankanın kestiği toplam masrafların (400400 TL komisyon + 2020 TL BSMV = 420420 TL) düşülmesiyle bulunan 44.58044.580 TL kadar artmıştır. Aktif bir hesap olan Bankalar hesabındaki bu artış borç tarafına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Komisyon üzerinden ödenecek BSMV tutarını hesaplayınız.
400×0,05=20400 \times 0,05 = 20 TL
Bankacılık işlemlerinde kesilen komisyonlar üzerinden %5\%5 oranında vergi alınması yasaldır.
2
Toplam gider tutarını (Komisyon + BSMV) belirleyiniz.
400+20=420400 + 20 = 420 TL
İşletme için toplam katlanılan maliyet hem komisyonu hem de vergiyi kapsar.
3
Bankaya aktarılacak net tutarı hesaplayınız.
45.000420=44.58045.000 - 420 = 44.580 TL
Banka, toplam masrafları nominal değerden düştükten sonra kalan tutarı hesaba aktarır.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
102 Bankalar (B) 44.58044.580 / 653 Komisyon Giderleri (B) 420420 / 121 Alacak Senetleri (A) 45.00045.000
Aktif bir varlık olan senedin azalışı alacak, bankadaki artış ve giderin oluşumu borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetlerinin Banka Aracılığıyla Tahsili

İpuçları

1
Bankanın kestiği toplam tutarı bulmak için komisyonun üzerine BSMV'yi de eklemeyi unutmayın.
2
Senedin tahsil edilmesi durumunda işletmenin cüzdanındaki senetler azalır, bu azalışın muhasebe kuralına göre hangi tarafa yazılacağını düşünün.
3
Net tutar = Nominal Değer - (Komisyon + BSMV). Bu net tutar banka hesabına girişi temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Bankaya iskonto ettirilen (kırdırılan) senetlerde faiz ve komisyon hesaplamalarını içeren bir soru çözerek finansman giderleri (660) ile olan farkı pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce nominal değer ile net tutar arasındaki farkı bulun (420420 TL). Bu tutarın gider (653) olduğunu, senedin ise tam bedelle (45.00045.000 TL) kapanacağını bildiğinizde, bankaya giren rakamın matematiksel olarak doğru olup olmadığını kontrol ederek seçenekleri eleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru

İşletme, vadesi dolan 75.00075.000 TL nominal değerli alacak senedi borçlu tarafından ödenmediği için protesto ettirilmiş ve bu işlem için 800800 TL protesto gideri nakit olarak ödenmiştir. Yapılan tüm girişimlere rağmen tahsil edilemeyen bu alacak için dönem sonunda yasal takip başlatılmasına karar verilmiştir. Buna göre, yasal takip sürecinin başlatıldığı tarihte yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 75.80075.800 TL borçlu, 121 Alacak Senetleri hesabı 75.80075.800 TL alacaklı

Cevap

Yasal takip süreci başladığında, protesto masrafları dahil edilen toplam alacak tutarı (75.80075.800 TL) '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabının borcuna, '121 Alacak Senetleri' hesabının alacağına kaydedilir.
Şüpheli ticari alacaklar süreci, alacağın vadesinde ödenmemesi ve yasal takibe konu edilmesiyle başlar. İşletmenin ödediği 800800 TL protesto gideri, borçlunun sorumluluğunda olduğu için ana borç olan 75.00075.000 TL'ye eklenerek toplam 75.80075.800 TL üzerinden '128 Şüpheli Ticari Alacaklar' hesabına devredilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Protesto sonrası alacak tutarının hesaplanması
75.000+800=75.80075.000 + 800 = 75.800 TL
VUK ve muhasebe uygulamalarına göre borçlu adına ödenen protesto masrafları alacak aslına eklenerek borçludan talep edilir.
2
Alacağın şüpheli hale gelme kriterinin tespiti
Yasal takip (icra/dava) süreci başlatılmıştır.
Vadesi gelmiş, protesto edilmiş ve yasal yollara başvurulmuş ticari alacaklar 'Şüpheli Ticari Alacak' niteliği kazanır.
3
Muhasebe kaydının yapılması
128 Şüpheli Ticari Alacaklar (B) / 121 Alacak Senetleri (A)
Alacağın niteliği değiştiği için eski hesap kapatılır ve yeni durumuna uygun hesaba aktarılır.

Anahtar Kavram

Şüpheli Ticari Alacakların Sınıflandırılması

İpuçları

1
Protesto giderleri kimin borcuna eklenir, düşününüz.
2
Yasal takip başladığında alacağın hangi hesaba devredilmesi gerektiğini hatırlayınız.
3
Toplam alacak tutarı nominal değer ile protesto masrafının toplamıdır: 75.000+80075.000 + 800.

Daha Fazla Pratik

Bu alacak için dönem sonunda karşılık ayrılması durumunda yapılacak kaydı çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Sayfa 1 / 8Sonraki