Duran Varlıklar

457 soru

Soru 201Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (S) Anonim Şirketi’nin sermayesinin %55\%55’ini temsil eden pay senetlerini 1.100.0001.100.000 TL bedelle satın almıştır. İşletme bu tutarın 400.000400.000 TL’sini banka mevduatından ödemiş, kalan tutar için ise sermaye taahhüdünde bulunmuştur. Bu işleme ilişkin yapılması gereken günlük defter kaydında alacaklandırılacak hesaplar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar - 246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri

Cevap

İşletme, %55 pay oranıyla yönetim kontrolünü sağladığı bu yatırım için '102 Bankalar' ve '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri' hesaplarını alacaklandırmalıdır.
İşletmenin (S) A.Ş. üzerindeki payı %55\%55 olduğu için bu yatırım bir 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Satın alma bedelinin bankadan ödenen kısmı için '102 Bankalar' hesabı, kalan taahhüt edilen kısmı için ise bu varlık hesabını düzenleyen '246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabı alacaklandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Pay oranının ve ilgili hesabın belirlenmesi
%55 pay oranı, %50 sınırının üzerinde olduğu için '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabı kullanılmalıdır.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %50'den fazla sermaye payı bağlı ortaklık olarak sınıflandırılır.
2
Ödeme ve taahhüt tutarlarının ayrıştırılması
Toplam bedel 1.100.0001.100.000 TL; ödenen 400.000400.000 TL (Bankalar), kalan 700.000700.000 TL (Taahhüt).
Varlık edinimi sırasında yapılan nakit ödeme ilgili varlık hesabından düşülürken, kalan borç taahhüt hesabına kaydedilir.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
Borç tarafına 245 nolu hesap, alacak tarafına ise 102 ve 246 nolu hesaplar kaydedilir.
Bağlı ortaklık yatırımı varlık artışıdır (Borç), banka ödemesi varlık azalışıdır (Alacak), taahhüt ise düzenleyici pasif karakterli hesap artışıdır (Alacak).

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda %50 sermaye payı sınırı ve bağlı ortaklık kavramı.

Daha Fazla Pratik

Bağlı ortaklık payının daha sonra %50'nin altına düşmesi durumunda yapılacak sınıflandırma değişikliği kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 202Soru

Bir işletme, üretim hattında kullanmak amacıyla yurt dışından bir sanayi robotu ithal etmiştir. Robotun edinimi ve kurulumuna ilişkin bilgiler aşağıda sunulmuştur:

İşlem KalemiTutar / Oran
Liste fiyatı800.000800.000 TL
Ticari iskonto%10\%10
İthalat vergileri ve gümrük masrafları60.00060.000 TL
Nakliye ve sigorta giderleri25.00025.000 TL
Kurulum alanı hazırlığı ve montaj giderleri35.00035.000 TL
Robotun aktife alınma tarihine kadar gerçekleşen kredi faizi20.00020.000 TL
Katma Değer Vergisi (KDV)%20\%20
Robotu kullanacak personelin eğitimi için ödenen bedel10.00010.000 TL

İlgili KDV'nin indirilebilir nitelikte olduğu ve işletmenin Tekdüzen Hesap Planı'na uygun hareket ettiği bilindiğine göre, söz konusu sanayi robotunun "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 860.000860.000

Cevap

Sanayi robotunun maliyet bedeli 860.000860.000 TL'dir.
Doğru hesaplamada net alış bedeli olan 720.000720.000 TL üzerine, gümrük vergileri (60.00060.000 TL), nakliye (25.00025.000 TL) ve montaj giderleri (35.00035.000 TL) eklenmiştir. Ayrıca mevzuat gereği aktife alma tarihine kadar oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki kredi faizi de maliyete dahil edilerek toplam 860.000860.000 TL'ye ulaşılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Net satın alma bedelinin hesaplanması
800.000×(10,10)=720.000800.000 \times (1 - 0,10) = 720.000 TL
Maliyet bedeli hesaplanırken ticari iskontolar liste fiyatından düşülür.
2
Doğrudan maliyetlerin toplanması
60.00060.000 (Gümrük) + 25.00025.000 (Nakliye) + 35.00035.000 (Montaj) = 120.000120.000 TL
Varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma getirilmesi için yapılan tüm harcamalar maliyete eklenir.
3
Finansman giderlerinin değerlendirilmesi
20.00020.000 TL faiz gideri maliyete eklenir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, duran varlığın aktife girdiği dönemin sonuna kadar oluşan kredi faizlerinin maliyete eklenmesi zorunludur.
4
Toplam maliyetin hesaplanması
720.000+120.000+20.000=860.000720.000 + 120.000 + 20.000 = 860.000 TL
KDV (indirilebilir olduğu için) ve personel eğitimi (faaliyet gideri olduğu için) maliyet dışında tutulur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Esası
Soru 203Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli envanter çalışmaları sırasında, "221 Alacak Senetleri" hesabında kayıtlı olan 440.000440.000 TL nominal değerli bir alacak senedinin vadesine 200200 gün kaldığı tespit edilmiştir. İşletme, dönem sonunda vadesi bir yılın altına düşen bu alacak senedini ilgili dönen varlık hesabına aktarmış ve ihtiyatlılık kavramı gereği iç iskonto yöntemine göre %40\%40 faiz oranı üzerinden reeskont hesaplamıştır. (Yıl 360360 gün kabul edilecektir.)

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı muhasebe işlemleri ve bilanço sunumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Senedin ana kaynağı duran varlık grubu olduğu için, hesaplanan reeskont tutarı "222 Alacak Senetleri Reeskontu (-)" hesabında izlenmelidir.

Cevap

Senedin ana kaynağı duran varlık grubu olsa dahi, vadesi bilanço gününde bir yılın altına düştüğü için alacağın kendisi 121 nolu hesaba, reeskontu ise 122 nolu hesaba kaydedilmelidir.
Bilanço tarihinde vadesine bir yıldan az süre kalan senetli alacaklar, duran varlıklar grubundaki "221 Alacak Senetleri" hesabından dönen varlıklar grubundaki "121 Alacak Senetleri" hesabına aktarılmalıdır. Bu aktarım yapıldıktan sonra, söz konusu senetler için hesaplanan reeskont tutarı da dönen varlıkların düzenleyicisi olan "122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)" hesabında izlenmelidir. Senedin orijinal vadesinin uzun olması veya başlangıçta duran varlık olarak kaydedilmiş olması, dönem sonu raporlamasında 222 nolu hesabın kullanılmasını haklı kılmaz; çünkü varlık artık kısa vadeli bir nitelik kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sınıflandırma işleminin yapılması
221 Alacak Senetleri hesabındaki 440.000440.000 TL bakiye, vadesi 1 yılın altına düştüğü için 121 Alacak Senetleri hesabına borç, 221 hesabına alacak kaydıyla aktarılır.
Dönemsellik ve tam açıklama kavramları gereği varlıkların vadelerine göre doğru grupta raporlanması gerekir.
2
İç iskonto yöntemi ile reeskont tutarının hesaplanması
R=440.000×200×4036.000+(200×40)=3.520.000.00044.000=80.000R = \frac{440.000 \times 200 \times 40}{36.000 + (200 \times 40)} = \frac{3.520.000.000}{44.000} = 80.000 TL
Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartları uyarınca senetli alacakların tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto formülü uygulanır.
3
Reeskont kaydının yapılması
657 Reeskont Faiz Giderleri hesabı 80.00080.000 TL borçlandırılır, 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) hesabı 80.00080.000 TL alacaklandırılır.
Senet artık 121 nolu hesapta (Dönen Varlıklar) izlendiği için, düzenleyici hesap olarak da 122 nolu hesap kullanılmalıdır.
4
Bilanço sunum değerinin belirlenmesi
Net Değer = 440.00080.000=360.000440.000 - 80.000 = 360.000 TL
Dönen varlıklar grubunda 121 ve 122 hesapların netleştirilmesi sonucu oluşan tutar raporlanır.

Anahtar Kavram

Uzun Vadeli Senetli Alacakların Kısa Vadeye Aktarımı ve Reeskont Değerlemesi
Soru 204Soru

Yıldız Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir mermer sahasında üretim aşamasına geçmeden önce 400.000400.000 TL arama harcaması (Hesap 271) ve 600.000600.000 TL hazırlık ve geliştirme harcaması (Hesap 272) yapmıştır. Maden sahasının toplam rezervi 50.00050.000 ton olarak tahmin edilmiştir. İlk faaliyet yılında 8.0008.000 ton mermer çıkarıldığına göre, işletmenin dönem sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı ve alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 160.000160.000 TL - 278 Birikmiş Tükenme Payları Hesabı

Cevap

160.000160.000 TL tutarındaki tükenme payı için 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı alacaklandırılmalıdır.
Doğru yanıt, hem arama hem de hazırlık giderlerini içeren toplam maliyetin (1.000.0001.000.000 TL) rezerv miktarına bölünerek birim payın bulunmasını ve bu payın üretimle çarpılması sonucu oluşan 160.000160.000 TL'nin, düzenleyici hesap olan 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabına kaydedilmesini doğru şekilde ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin belirlenmesi
400.000+600.000=1.000.000400.000 + 600.000 = 1.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıkların maliyeti, arama (271) ve hazırlık-geliştirme (272) giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payının hesaplanması
1.000.000/50.000=201.000.000 / 50.000 = 20 TL/ton
Toplam maliyetin tahmini rezerv miktarına bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönemlik tükenme payı tutarının hesaplanması
8.000×20=160.0008.000 \times 20 = 160.000 TL
Üretilen miktar ile birim tükenme payının çarpımı dönem sonunda giderleştirilecek tutarı verir.
4
Muhasebe kaydının yapılması
730 Genel Üretim Giderleri (Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları (Alacak)
Tükenme payı üretim maliyetiyle ilişkili olduğundan gider hesabına borç, pasif karakterli düzenleyici olan 278 nolu hesaba alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Tükenme payı hesaplamasında maliyetin (271+272) üretim miktarına göre dağıtılması ve 278 hesabının kullanımı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 205Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım stratejisi kapsamında sermayesinde %8\%8 oranında paya sahip olduğu ve "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında 160.000160.000 TL maliyetle izlediği (Z) A.Ş.’nin sermaye artırımına katılarak %7\%7 oranında yeni pay edinmiştir. Yeni edinilen paylar için 140.000140.000 TL tutarında sermaye taahhüdünde bulunulmuştur.

Bu bilgilere göre, sermaye artırımı ve sınıflandırma işlemi ile ilgili yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler hesabı 300.000300.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin toplam payı %15\%15 ( %8+%7\%8 + \%7 ) olduğu için yatırımın tamamı 242 İştirakler hesabı altında izlenmeli ve bu hesap 300.000300.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletme sahip olduğu payları sermaye artırımı yoluyla %8\%8’den %15\%15’e çıkarmıştır. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, bir başka şirketin sermayesine %10\%10 ile %50\%50 arasında bir payla ortak olunması durumunda bu varlıklar '242 İştirakler' hesabında takip edilir. Bu nedenle önceki 160.000160.000 TL'lik tutar ve yeni 140.000140.000 TL'lik taahhüt birleştirilerek toplam 300.000300.000 TL tutarında İştirakler hesabı borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sahiplik oranını ve ilgili hesabı belirle.
Önceki pay %8\%8 + Yeni pay %7\%7 = Toplam %15\%15. %10\%10 ile %50\%50 arası paylar "242 İştirakler" hesabında izlenir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10\%10 eşiği iştirak ilişkisinin başlangıcıdır.
2
Önceki kaydı sınıflandır ve yeni taahhüdü ekle.
Mevcut 160.000160.000 TL'lik bakiye 240 nolu hesaptan çıkarılır; yeni 140.000140.000 TL'lik taahhüt ile birleştirilerek 300.000300.000 TL olarak 242 nolu hesaba borç yazılır.
Varlığın niteliği değiştiği için tüm tutarın yeni sınıfa aktarılması gerekir.
3
Yevmiye kaydının alacak tarafını oluştur.
240 Bağlı Menkul Kıymetler 160.000160.000 TL alacaklandırılır, 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri 140.000140.000 TL alacaklandırılır.
Eski hesap kapatılırken yeni taahhüt borcu kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma ve Eşik Değerler

Alternatif Yöntem

Pay oranlarını ayrı ayrı hesaplamak yerine doğrudan toplam sermaye payı üzerinden ( %15\%15 ) sınıflandırma kuralını ( %10\%10 - %50\%50 aralığı) hatırlamak en hızlı yoldur.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 206Soru

Bir işletme, aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki verilere sahip bir taşıtı 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka üzerinden peşin olarak satmıştır:

KalemTutarı
Taşıtlar Hesabı (Maliyet Bedeli)300.000300.000 TL
Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)120.000120.000 TL

Buna göre, bu satış işleminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000 TL tutarında '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabı borçlandırılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda oluşan 30.00030.000 TL zarar, '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borcuna kaydedilir.
Varlığın kayıtlı maliyet bedelinden (300.000300.000 TL), birikmiş amortismanlar (120.000120.000 TL) düşüldüğünde ulaşılan 180.000180.000 TL net defter değerinin, 150.000150.000 TL tutarındaki satış bedeli ile karşılaştırılması sonucunda ortaya çıkan 30.00030.000 TL tutarındaki zarar, '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borç tarafına kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın Net Defter Değerini hesapla.
NetDefterDeg˘eri=300.000120.000=180.000Net Defter Değeri = 300.000 - 120.000 = 180.000 TL
Varlığın satış anındaki güncel değerini bulmak için maliyetten amortisman düşülmelidir.
2
Satış Kâr/Zarar durumunu tespit et.
Satıs\cKar/Zarar=150.000180.000=30.000Satış Kar/Zarar = 150.000 - 180.000 = -30.000 TL (Zarar)
Satış bedeli net defter değerinden düşük olduğu için zarar oluşmuştur.
3
Uygun hesabı ve kayıt tarafını belirle.
689 nolu hesabın borcuna 30.00030.000 TL kayıt yapılır.
Maddi duran varlık satış zararları 689 nolu hesapta izlenir ve gider karakterli olduğu için borç taraflıdır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Zararı

İpuçları

1
Öncelikle varlığın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplamalısınız.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştırın; negatif fark zararı temsil eder.
3
Duran varlık satış zararları için Tekdüzen Hesap Planı'nda hangi hesap grubunun (Olağan/Olağandışı) kullanıldığını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Satış işleminin kârlı sonuçlanması durumunda '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydını bütün olarak düşünün: Banka (180.000180.000 B), Birikmiş Amortismanlar (120.000120.000 B) ile Taşıtlar (300.000300.000 A) ve Hesaplanan KDV (30.00030.000 A) karşılaştırıldığında, borç tarafındaki 30.00030.000 TL eksiklik zararı gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 207Soru

Aras Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir bakır sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce 1.200.0001.200.000 TL arama harcaması (Hesap 271) ve 1.800.0001.800.000 TL hazırlık ve geliştirme harcaması (Hesap 272) gerçekleştirmiştir. Sahadaki toplam bakır cevheri rezervi 600.000600.000 ton olarak tahmin edilmektedir.

Buna göre, bu maden sahası için hesaplanacak birim tükenme payı kaç TL'dir ve dönem sonunda ayrılacak pay hangi hesabın alacağına kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Birim tükenme payı 55 TL'dir ve "278 Birikmiş Tükenme Payları" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

Birim tükenme payı 55 TL'dir ve hesaplanan tutar "278 Birikmiş Tükenme Payları" hesabının alacağına kaydedilir.
Bakır sahası için katlanılan arama (1.200.0001.200.000 TL) ve hazırlık-geliştirme (1.800.0001.800.000 TL) giderlerinin toplamı olan 3.000.0003.000.000 TL, sahadaki toplam cevher rezervi olan 600.000600.000 tona bölündüğünde birim tükenme payı 55 TL olarak hesaplanır. Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, bu varlıklar için ayrılan paylar pasif karakterli (aktif düzenleyici) bir hesap olan '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Özel tükenmeye tabi varlığın toplam maliyetini belirleyin.
1.200.000+1.800.000=3.000.0001.200.000 + 1.800.000 = 3.000.000 TL
Birim tükenme payı hesaplanırken varlık için yapılan tüm arama, hazırlık ve geliştirme giderleri maliyete dahil edilir.
2
Birim tükenme payını hesaplayın.
3.000.000 TL/600.000 ton=53.000.000 \text{ TL} / 600.000 \text{ ton} = 5 TL/ton
Maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Muhasebe kaydı için doğru hesabı ve yönünü belirleyin.
278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı alacaklandırılır.
Özel tükenmeye tabi varlıklarda değer azalışları, pasif karakterli bir düzenleyici hesap olan 278 hesabının alacağına kaydedilerek izlenir.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda birim tükenme payı, toplam aktifleştirilen maliyetin tahmini rezerve bölünmesiyle bulunur ve 278 numaralı hesapta izlenir.

Alternatif Yöntem

Toplam maliyetin rezerv miktarına oranlanması (3.000.000/600.0003.000.000 / 600.000) yerine, her bir tonun maliyet içindeki payını yüzde olarak bulup üretim miktarıyla çarpmak da aynı sonucu verir, ancak birim pay yöntemi standart uygulamadır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 208Soru

Bir işletme, üretim tesisindeki hassas ürünlerin muhafaza şartlarını optimize etmek amacıyla 450.000450.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir endüstriyel iklimlendirme ve soğutma sistemi satın almıştır. Varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar şu şekildedir:

Harcama TürüTutarı (TL)
Nakliye ve Sigorta15.00015.000
Montaj ve Kurulum İşçiliği25.00025.000
Sistemin Çalışabilirliğine İlişkin Test ve Kalibrasyon10.00010.000
Sistemi Kullanacak Personele Yönelik Kullanıcı Eğitimi5.0005.000

Buna göre, söz konusu iklimlendirme sisteminin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek olan maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500.000500.000

Cevap

İklimlendirme sisteminin maliyet bedeli 500.000500.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
İklimlendirme sisteminin maliyetine; alış bedeli (450.000450.000 TL), nakliye (15.00015.000 TL), montaj (25.00025.000 TL) ve test (10.00010.000 TL) harcamaları dahil edilerek toplam 500.000500.000 TL tutarına ulaşılır. Bu harcamaların tamamı varlığın amaçlanan şekilde çalışabilmesi için zorunlu olan doğrudan maliyetlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğrudan ilişkilendirilebilir maliyetlerin tespiti
450.000450.000 (Alış) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Montaj) + 10.00010.000 (Test) = 500.000500.000 TL
Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın kullanılabilir hale getirilmesine kadar yapılan tüm doğrudan giderleri kapsar.
2
İstisna edilen kalemlerin analizi
KDV (90.00090.000 TL) ve Eğitim Gideri (5.0005.000 TL) maliyete dahil edilmez.
KDV indirilecek bir vergidir; personel eğitimi ise varlığı hazır hale getirmekle değil, varlık hazır olduktan sonraki operasyonel süreçle ilgilidir.
3
Nihai kayıt tutarının belirlenmesi
500.000500.000 TL
253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabının borcuna bu tutar kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet bedeli esası (VUK md. 269-270 ve TMS 16)

İpuçları

1
KDV tutarının indirilebilir bir vergi olduğunu ve duran varlık maliyetine girmediğini hatırlayınız.
2
Personel eğitim giderleri, varlığın 'çalışabilir hale getirilmesi' süreci bittikten sonraki operasyonel verimlilikle ilgilidir.
3
Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye + Montaj + Test formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

VUK ve TMS arasındaki maliyet farklarını, özellikle vade farklarının maliyete dahil edilip edilmemesi açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 209Soru

İşletme, 5 yıl süreyle kiraladığı bir üretim tesisi için 01.08.202501.08.2025 tarihinde 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV harcayarak tesisin elektrik ve havalandırma sistemini yeniletmiş ve bu tutarı "264 Özel Maliyetler" hesabına aktifleştirmiştir. İşletme normal amortisman yöntemini benimsemiştir. Buna göre, 2025 yılı dönem sonuna yapılacak itfa payı kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 730 Genel Üretim Giderleri hesabı 60.00060.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Üretim tesisine yapılan özel maliyet harcaması için tam yıl üzerinden hesaplanan 60.00060.000 TL tutarındaki itfa payı, 730 Genel Üretim Giderleri hesabına borç kaydedilmelidir.
Doğru olan seçenek, itfa payının tam yıl üzerinden (60.00060.000 TL) hesaplandığı ve üretim faaliyeti bağlamında 730 Genel Üretim Giderleri hesabının borçlandırıldığı ifadedir. Maddi olmayan duran varlıklar için kıst amortisman ayrılmayacağı ve üretim tesisine yapılan harcamaların üretim maliyetlerine yansıtılması gerektiği kuralına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman matrahını belirle.
300.000300.000 TL
KDV tutarı (60.00060.000 TL) indirilecek KDV olarak izlenir, duran varlık maliyetine veya amortisman matrahına dahil edilmez.
2
Yıllık itfa payını hesapla.
60.00060.000 TL
Özel maliyetler kira süresi olan 5 yıla göre itfa edilir (300.000/5=60.000300.000 / 5 = 60.000 TL). Maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman uygulaması olmadığından Ağustos ayında alınsa dahi tam yıl itfa payı ayrılır.
3
Gider yerini ve muhasebe hesabını tespit et.
730 Genel Üretim Giderleri
Varlık bir üretim tesisinde kullanıldığı için ayrılan pay bir üretim maliyeti unsuru olarak değerlendirilir.
4
Yevmiye kaydını oluştur.
730 (Borç) / 268 (Alacak)
İtfa payları ilgili fonksiyonel gider hesabına borç, 268 Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetlerde İtfa ve Fonksiyonel Gider Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Özel maliyetler kapsamındaki harcamaların kira süresi sonunda bedelsiz bırakılması veya bedel alınması durumlarındaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 210Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesinin %12\%12'sine sahip olduğu (X) A.Ş.'ye ait hisse senetlerini 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. 2024 yılı sonu değerleme işlemlerinde bu hisse senetleri için 40.00040.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 31.12.2025 tarihinde yapılan envanter çalışmalarında, ilgili hisse senetlerinin borsa rayicinin 530.000530.000 TL olduğu ve değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği kesinleşmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.2025 tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 30.00030.000 (Borç) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 30.00030.000 (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt, mevcut 40.000 TL'lik karşılığı 70.000 TL'ye tamamlamak için 30.000 TL tutarında Karşılık Giderleri borç ve Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı alacak kaydıdır.
İşletmenin elindeki iştirak hisselerinin toplam değer kaybı 70.000 TL'dir. Ancak defterlerde zaten 40.000 TL'lik bir karşılık bakiyesi bulunmaktadır. Muhasebenin tamamlama mantığı gereği, bakiyeyi 70.000 TL'ye ulaştırmak için 30.000 TL daha karşılık ayrılması yeterlidir. Bu işlemde 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü ihtiyacını hesapla
600.000530.000=70.000600.000 - 530.000 = 70.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile güncel borsa rayici arasındaki fark, olması gereken toplam karşılık tutarını verir.
2
İlave edilecek karşılık tutarını belirle
70.00040.000=30.00070.000 - 40.000 = 30.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, mevcut bakiyenin üzerine sadece eksik kalan kısım ilave edilir (Tamamlama ilkesi).
3
Yevmiye kaydını gerçekleştir
654 (B) 30.000 / 244 (A) 30.000
Karşılık gideri borçlandırılırken, aktif düzenleyici pasif karakterli hesap alacaklandırılarak varlığın net değeri düşürülür.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı çerçevesinde, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılırken, önceki yıllardan devreden bakiye varsa sadece fark kadar kayıt yapılır.

Alternatif Yöntem

Önce bilançodaki net değeri (600.00040.000=560.000600.000 - 40.000 = 560.000) bulunuz. Yeni piyasa değerine (530.000530.000) ulaşmak için net değerin ne kadar azaltılması gerektiğini hesaplayarak (560.000530.000=30.000560.000 - 530.000 = 30.000) sonuca daha hızlı ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 211Soru

İşletmenin "221 Alacak Senetleri" hesabında takip ettiği 300.000300.000 TL nominal değerli bir alacak senedinin vadesinin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılan envanter çalışmaları sonucunda 77 aya düştüğü saptanmıştır. Ayrıca söz konusu senet için dönem sonu değerleme işlemleri kapsamında 22.00022.000 TL tutarında reeskont hesaplanmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken dönem sonu muhasebe kayıtları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "121 Alacak Senetleri" hesabı 300.000300.000 TL borçlandırılırken; "657 Reeskont Faiz Giderleri" hesabı 22.00022.000 TL borçlandırılır ve "122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)" hesabı 22.00022.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Vadesi bir yılın altına düşen senet 121 nolu hesaba aktarılmalı ve reeskont işlemi 122 nolu hesap üzerinden kaydedilmelidir.
Dönem sonu envanter işlemlerinde vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli ticari alacaklar (221), dönen varlıklar içindeki ilgili hesaplara (121) aktarılır. Bu aktarım yapıldığında, söz konusu senet için hesaplanan reeskont tutarı da kısa vadeli düzenleyici hesap olan '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' hesabına kaydedilmelidir. Doğru cevapta hem aktarma mantığı hem de reeskont hesabının grup uyumu tam olarak sağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Vade sınıflandırmasını kontrol et.
Vade 77 ay olduğu için uzun vadeden (221) kısa vadeye (121) aktarım gereklidir.
Bilançoda dönen varlık ve duran varlık ayrımı vadenin 1 yılın altında olup olmamasına dayanır.
2
Aktarma kaydını yap.
121 ALACAK SENETLERİ (Borç) 300.000300.000 TL / 221 ALACAK SENETLERİ (Alacak) 300.000300.000 TL.
Varlığın duran varlık vasfından dönen varlık vasfına geçişini göstermek için.
3
Reeskont kaydını gerçekleştir.
657 REESKONT FAİZ GİDERLERİ (Borç) 22.00022.000 TL / 122 ALACAK SENETLERİ REESKONTU (-) (Alacak) 22.00022.000 TL.
Alacak senedi 121 hesabına aktarıldığı için düzenleyici hesabın da 122 (kısa vadeli) olması gerekir.

Anahtar Kavram

Vadesi Bir Yılın Altına Düşen Duran Varlıkların Aktarılması ve Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Vadesi bir yılın altına düşen uzun vadeli kredilerin (400) kısa vadeli kısımlarının (303) aktarılması konusunu inceleyerek pasif hesaplardaki benzer mantığı pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 212Soru

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir demirbaşı satmış ve yönetim kurulu kararıyla elde edilen kârı yenileme fonuna aktarmıştır. Satılan ve yeni alınan demirbaşa ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BilgiTutar (TL)
Satılan Demirbaşın Maliyet Bedeli1.200.0001.200.000
Satılan Demirbaşın Birikmiş Amortismanı750.000750.000
Demirbaşın Satış Bedeli (KDV Hariç)950.000950.000
Yeni Demirbaşın Alış Bedeli (20252025 Başı)2.000.0002.000.000
Yeni Demirbaşın Amortisman Oranı (Normal)%10\%10

İşletme 20242024 yılında herhangi bir duran varlık alımı yapmadığına göre, 20262026 yılı sonunda "549 Özel Fonlar" hesabından "671 Önceki Dönem Gelir ve Karları" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

100.000100.000 TL (Üçüncü yılın sonunda fonda kalan ve gelire aktarılan bakiye)
Doğru seçenek olan tutar, 500.000500.000 TL tutarındaki satış kârından, yeni alınan demirbaşın 20252025 ve 20262026 yıllarına ait toplam 400.000400.000 TL'lik amortisman paylarının düşülmesiyle elde edilen 100.000100.000 TL'dir. Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonunun satış yılını takip eden üçüncü yılın (20262026) sonunda kapatılması zorunludur ve kalan bakiye o yılın gelirlerine dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan demirbaşın net defter değerini ve satış kârını hesapla.
Net Defter Değeri: 1.200.000750.000=450.0001.200.000 - 750.000 = 450.000 TL. Satış Kârı: 950.000450.000=500.000950.000 - 450.000 = 500.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak olan tutar, varlığın satışından elde edilen net kârdır.
2
Yenileme fonunun kullanım süresini ve amortisman mahsup işlemini belirle.
Satış yılı 20232023 olduğu için fon en geç 20262026 sonunda kapatılmalıdır. 20252025 ve 20262026 amortismanları fondan mahsup edilir.
VUK 328'e göre fon, satış yılını takip eden üçüncü yılın sonuna kadar kullanılabilir; yeni varlığın amortismanı bu fondan karşılanır.
3
Yıllık amortisman tutarını ve fondan yapılan mahsupları hesapla.
Yıllık Amortisman: 2.000.000×%10=200.0002.000.000 \times \%10 = 200.000 TL. Toplam Mahsup (2025+20262025 + 2026): 200.000×2=400.000200.000 \times 2 = 400.000 TL.
Yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman payları, fonda biriken kâr tükenene kadar gider yazılmayıp fondan düşülür.
4
Fonun son bakiyesini ve aktarılacak tutarı bul.
Kalan Bakiye: 500.000400.000=100.000500.000 - 400.000 = 100.000 TL.
Üçüncü yılın sonunda (2026) fonda kalan bakiye, o yılın kârına eklenerek (671 veya 679 hesap) kapatılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328) mahsup ve süre sınırı uygulaması.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yöntemi kullanıldığında fonun daha hızlı tükenip tükenmeyeceğini analiz ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 213Soru

İşletme, üretim hattında kullandığı ve yenileme kararı aldığı bir makineyi 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle satmıştır. Satış bedelinin 150.000150.000 TL'si için müşteri çeki alınmış, kalan tutar için ise alıcıya borç kaydedilmiştir. Söz konusu makinenin işletme kayıtlarındaki maliyet bedeli 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı ise 420.000420.000 TL'dir.

Buna göre, işletmenin bu satış işlemine ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılır.

Cevap

120 Alıcılar hesabının 100.000100.000 TL borçlandırılacağı ifadesi yanlıştır; doğru tutar 150.000150.000 TL olmalıdır.
Verilen senaryoda toplam satış bedeli KDV dahil 300.000300.000 TL'dir. Bu tutarın 150.000150.000 TL'si müşteri çeki ile karşılandığına göre, 120 Alıcılar hesabına borç kaydedilmesi gereken kalan tutar 150.000150.000 TL olmalıdır. Seçenekte belirtilen 100.000100.000 TL tutarı hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
KDV ve Toplam Tahsilat Tutarının Hesaplanması
250.000×0,20=50.000250.000 \times 0,20 = 50.000 TL KDV. Toplam bedel: 250.000+50.000=300.000250.000 + 50.000 = 300.000 TL.
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, alıcıdan tahsil edilecek toplam tutara dahil edilmelidir.
2
Alıcılar Hesabı Bakiyesinin Belirlenmesi
300.000150.000=150.000300.000 - 150.000 = 150.000 TL.
Toplam bedelin 150.000150.000 TL'si çekle tahsil edildiğinden, kalan tutar veresiye (alıcılar) olarak kaydedilir.
3
Net Defter Değerinin Belirlenmesi
600.000420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL.
Varlığın satış tarihindeki net değeri, maliyet bedeli ile birikmiş amortisman arasındaki farktır.
4
Satış Karının ve Yenileme Fonunun Hesaplanması
250.000180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL kar.
Satış fiyatı (250.000250.000), net defter değerinden (180.000180.000) yüksek olduğu için kar oluşmuştur. Yenileme kararı alındığı için bu kar 549 nolu hesaba aktarılır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışında kar/zarar tespiti ve yenileme fonu (549) uygulaması.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 214Soru

İşletme, 11 Ekim 20252025 tarihinde 33 yıl süreli bir teknik danışmanlık hizmeti için toplam ödemeyi peşin olarak gerçekleştirmiştir. Bu ödemenin 20272027 yılına ait olan kısmı, 3131 Aralık 20252025 tarihinde düzenlenecek olan bilançoda aşağıdaki hesapların hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 280280 Gelecek Yıllara Ait Giderler

Cevap

İşletmenin 2027 yılına ait olan uzun vadeli gider tutarı 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında izlenmelidir.
Muhasebede dönemsellik ilkesi uyarınca, bir yıldan daha uzun bir süre sonra giderleşecek olan peşin ödenmiş tutarlar duran varlıklar içerisinde yer alan Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabında takip edilir. 2025 yılı sonunda hazırlanan bilançoda 2026 yılı kısa vade (180 hesap), 2027 yılı ise uzun vade (280 hesap) olarak sınıflandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Bilanço tarihini ve hedef dönemi belirleyin.
Bilanço Tarihi: 31.12.202531.12.2025, Hedef Dönem: 20272027 Yılı.
Hesap seçimi yapılırken bilanço tarihinden itibaren geçen süre dikkate alınır.
2
Vade süresini analiz edin.
20272027 yılı, 20252025 yıl sonundan itibaren 11 yıldan daha uzun bir süre sonrasını (2424 ay sonrası) kapsamaktadır.
Tekdüzen Hesap Planı'nda 1212 ayı aşan süreler 'Uzun Vadeli' olarak kabul edilir.
3
İşlemin niteliğine uygun hesap grubunu seçin.
Peşin ödenen bir gider söz konusu olduğu için 'Duran Varlıklar' grubundaki uygun hesap seçilir.
Dönemsellik ilkesi gereği, gelecek dönemlere ait giderler aktif bir hesapta bekletilmelidir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik İlkesi ve Uzun Vadeli Peşin Ödenen Giderlerin Sınıflandırılması

İpuçları

1
Bilanço tarihinden itibaren 1212 ay kuralını hatırlayın.
2
20252025 yılının sonundan 20272027 yılına kadar ne kadar süre olduğunu hesaplayın.
3
Bir yıldan uzun süreli peşin ödenen giderler duran varlıklar grubundaki (22 ile başlayan) ilgili hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda, 2026 yılı sonunda 280 nolu hesaptan 180 nolu hesaba yapılacak aktarım kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 215Soru

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli genel geçici mizanında "221 Alacak Senetleri" hesabının borç kalanı 750.000750.000 TL'dir. Envanter çalışmaları sırasında, bu tutarın 300.000300.000 TL'lik kısmının vadesinin 15.08.202615.08 .2026 olduğu, geri kalan kısmın vadesinin ise 20272027 yılı içerisinde olduğu tespit edilmiştir. İşletme, vadesi bir yılın altına düşen senetler için 22.00022.000 TL tutarında reeskont hesaplamıştır.

Buna göre, vadesi bir yılın altına düşen senetli alacağın dönem sonunda yapılması gereken sınıflandırma (aktarma) kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 ALACAK SENETLERİ 300.000300.000 (Borçlu) / 221 ALACAK SENETLERİ 300.000300.000 (Alacaklı)

Cevap

Vadesi bir yılın altına düşen 300.000300.000 TL tutarındaki senetli alacak, '121 Alacak Senetleri' hesabına borç, '221 Alacak Senetleri' hesabına alacak kaydedilerek aktarılmalıdır.
Dönem sonu işlemleri kapsamında, Duran Varlıklar grubunda (221) izlenen alacakların vadesi bir yılın altına (takip eden yıl sonuna kadar) düştüğünde, bu tutarların Dönen Varlıklar grubundaki (121) hesaplara aktarılması gerekir. Bu işlem 'sınıflandırma' olarak adlandırılır ve alacağın üzerindeki nominal değer (300.000300.000 TL) ile yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Vadesi bir yılın altına düşen tutarı belirle
300.000300.000 TL (vadesi 15.08.202615.08.2026 olan kısım)
Bilanço gününden itibaren 1 yıl içinde tahsil edilecek alacaklar kısa vadeli (Dönen Varlık) kabul edilir.
2
Uygun hesapları seç
121 Alacak Senetleri ve 221 Alacak Senetleri
Alacak senede bağlı olduğu için ticari alacaklar grubundaki senetli alacak hesapları kullanılır.
3
Nominal değer üzerinden aktarma kaydını yap
121 (Borç) 300.000300.000 / 221 (Alacak) 300.000300.000
Sınıflandırma işlemleri değerleme (reeskont) işlemlerinden bağımsız olarak nominal tutar üzerinden gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Uzun vadeli alacakların vadesi bir yılın altına düştüğünde dönen varlıklar grubundaki ilgili hesaba aktarılması zorunluluğu.

Alternatif Yöntem

Önce nominal tutarın tamamı üzerinden aktarma kaydı yapılır, ardından dönem sonu envanterinde hesaplanan reeskont tutarı için 657 / 122 kaydı gerçekleştirilir. Bu iki işlemin sırasını karıştırmamak için önce 'Vade' kontrolü, sonra 'Değer' kontrolü yapılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 216Soru

Bir işletme, konferans salonunda kullanılmak üzere 80.00080.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir projeksiyon ve ses sistemi satın almıştır. Varlığın işyerine getirilmesi ve kurulumu için ayrıca 4.0004.000 TL nakliye ve montaj gideri ödenmiştir. Buna göre, bu sistemin muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 84.00084.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 84.00084.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru yanıt olan tutar, alış bedeli olan 80.00080.000 TL ile kurulum için zorunlu olan 4.0004.000 TL montaj ve nakliye giderinin toplamını (84.00084.000 TL) temsil eder. Muhasebe standartlarına göre varlığın ekonomik ömrüne katkı sağlayan ve onu çalışır hale getiren harcamalar maliyete eklenirken, indirilebilir KDV maliyet dışı tutulur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net alış bedelini belirleyin.
80.00080.000 TL
Maliyet bedelinin temel bileşeni satıcıya ödenen çıplak alış bedelidir.
2
Varlığı kullanılabilir hale getirmek için yapılan doğrudan giderleri ekleyin.
80.000+4.000=84.00080.000 + 4.000 = 84.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe ilkelerine göre nakliye, montaj ve sigorta gibi doğrudan edinim giderleri varlık maliyetine eklenir.
3
KDV tutarının maliyete dahil edilip edilmeyeceğine karar verin.
16.00016.000 TL KDV, maliyete dahil edilmez.
İndirilebilir nitelikteki KDV, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir ve varlığın maliyetine dahil edilmez.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir; maliyet bedeli ise alış fiyatına, varlığın işe hazır hale getirilmesine kadar yapılan tüm doğrudan giderlerin eklenmesiyle bulunur.

İpuçları

1
KDV'nin işletmeler için bir maliyet mi yoksa bir alacak mı olduğunu hatırlayın.
2
Varlığın çalışabilmesi için montajın zorunlu olup olmadığını düşünün. Zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
Maliyet = Alış Bedeli + Nakliye/Montaj formülünü uygulayın ancak KDV'yi bu toplama dahil etmeyin.

Daha Fazla Pratik

Varlık ediniminden sonraki dönemlerde yapılan bakım-onarım giderlerinin maliyete mi yoksa gidere mi atılması gerektiğini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Muhasebe kaydını hayal edin: 255 Demirbaşlar borçlu, 191 İndirilecek KDV borçlu, 100/102/320 alacaklı. 255 hesabının borcuna yazacağınız tutar, KDV hariç tüm edinim giderleridir.
Tahmini Süre:45s
Soru 217Soru

İşletme, 20242024 yılı içerisinde yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir makineyi 350.000350.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır.

KalemTutar
Makine Maliyeti500.000500.000 TL
Birikmiş Amortismanlar300.000300.000 TL

Satıştan doğan kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20252025 yılında herhangi bir alım yapmamış; 20262026 yılı Mart ayında ise 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için azalan bakiyeler yöntemi uygulanmakta olup ekonomik ömür 1010 yıldır.

Buna göre, 20262026 yılı sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabından "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000 TL

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda, fon bakiyesinden mahsup edilen amortisman sonrası kalan 70.00070.000 TL tutarın kâr hesabına aktarılması gerekmektedir.
Satıştan elde edilen 150.000150.000 TL kâr 20242024 yılında fona alınmıştır. 20262026 yılında yeni varlık alındığı için o yılın amortismanı (80.00080.000 TL) fondan mahsup edilir. Üç yıllık süre (202420262024-2026) 20262026 sonunda dolduğu için kalan 70.00070.000 TL bakiye kâr olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış kârını hesapla
350.000(500.000300.000)=150.000350.000 - (500.000 - 300.000) = 150.000 TL
Yenileme fonuna alınacak kâr tutarını belirlemek için net defter değeri ile satış bedeli arasındaki fark bulunur.
2
Fonun geçerlilik süresini belirle
2024,2025,20262024, 2025, 2026
VUK uyarınca yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere en fazla 33 yıl pasifte bekletilebilir.
3
Yeni makinenin 20262026 yılı amortismanını hesapla
400.000×%20=80.000400.000 \times \%20 = 80.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortismanın (1/10=%101/10 = \%10) iki katıdır (%20\%20). Makinelerde kıst amortisman uygulanmadığından mart ayında alınsa dahi tam yıl amortisman ayrılır.
4
Amortisman mahsubunu gerçekleştir
150.00080.000=70.000150.000 - 80.000 = 70.000 TL bakiye
Yeni alınan varlığın amortismanı, gelir tablosuna gider yazılmadan önce fon hesabındaki kârdan düşülür.
5
Kalan fon bakiyesini kâr hesabına aktar
70.00070.000 TL'nin '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına devri
Üçüncü yılın (20262026) sonunda fon hesabında kalan bakiye, sürenin dolması nedeniyle o yılın kârına eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu ve Amortisman Mahsubu

İpuçları

1
Yenileme fonunda 33 yıllık süre satışın yapıldığı yıl ile başlar.
2
Yeni alınan varlığın amortismanı doğrudan gider yazılmaz, önce fondaki tutardan mahsup edilir.
3
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranını hesaplarken normal oran olan %10\%10'un iki katını almayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Varlık 33. yılın sonunda değil de 22. yılında alınsaydı mahsup işlemlerinin kâr-zarar etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle 20262026 yılı sonu mizanında fon hesabının vereceği alacak bakiyesini düşünün (150.000150.000 TL). Ardından 20262026 amortisman kaydında fonun borçlandırılacağı tutarı bulun (80.00080.000 TL). Hesabı kapatmak için gereken tutar cevaptır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 218Soru

Özel tükenmeye tabi varlıklarda, maddi duran varlıklardan farklı olarak 'amortisman' yerine 'tükenme payı' ayrılmaktadır. Bir maden işletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir sahada gerçekleştirdiği hazırlık ve geliştirme harcamaları için toplam 2.400.0002.400.000 TL maliyete katlanmıştır. Söz konusu sahadaki toplam cevher rezervi 600.000600.000 ton olarak tahmin edildiğine göre, işletmenin bu saha için uygulayacağı 'birim tükenme payı oranı' kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 44

Cevap

Birim tükenme payı oranı 44 TL olarak hesaplanmıştır.
Birim tükenme payı oranı, ilgili duran varlığın toplam maliyetinin (2.400.0002.400.000 TL), sahadaki toplam rezerv miktarına (600.000600.000 ton) bölünmesiyle hesaplanır. Yapılan işlem sonucunda birim başına 44 TL olan değer doğru orandır.

Adım Adım Çözüm

1
Birim tükenme payı formülünü hatırla.
Birim Tükenme Payı Oranı = Varlık Maliyeti / Toplam Rezerv
Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı yöntemine göre hesaplanır.
2
Verilen değerleri formülde yerine koy.
2.400.000/600.000=42.400.000 / 600.000 = 4
Varlığın toplam maliyeti olan 2.400.0002.400.000 TL, tahmin edilen toplam rezerv olan 600.000600.000 tona bölünür.
3
Sonucu birim başına tutar olarak ifade et.
44 TL/ton
Her bir ton üretim başına ayrılacak tükenme payı tutarı belirlenmiş olur.

Anahtar Kavram

Birim Tükenme Payı Oranı Hesaplaması

İpuçları

1
Birim başına düşen maliyeti bulmak için toplam maliyeti toplam miktara bölmelisiniz.
2
Formül: Birim Oran = Maliyet / Rezerv şeklindedir.

Daha Fazla Pratik

Bu oranı kullanarak, belirli bir üretim miktarı (örneğin 50.00050.000 ton) için ayrılacak toplam tükenme payını hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 219Soru

İşletme, aktifinde kayıtlı olan bir fotokopi makinesine ilişkin şu bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Maliyet Bedeli120.000120.000 TL
Birikmiş Amortisman90.00090.000 TL

Söz konusu makine 25.00025.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka aracılığıyla peşin olarak satılmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda oluşan 5.0005.000 TL tutarındaki zarar '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borcuna kaydedilir.
Satış bedeli (25.00025.000 TL), varlığın net defter değerinden (30.00030.000 TL) daha düşük olduğu için işletme bu işlemden 5.0005.000 TL zarar etmiştir. Muhasebe standartlarına göre duran varlık satışından doğan zararlar '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borç tarafında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerini hesapla
120.00090.000=30.000120.000 - 90.000 = 30.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini bulmak için maliyetten amortisman düşülür.
2
KDV tutarını hesapla
25.000×0,20=5.00025.000 \times 0,20 = 5.000 TL
Satış bedeli üzerinden yasal KDV oranı uygulanır.
3
Satış kâr veya zararını tespit et
25.00030.000=5.00025.000 - 30.000 = -5.000 TL (Zarar)
Satış bedeli net defter değerinden küçük olduğu için zarar oluşmuştur.
4
Yevmiye kaydı mantığını kur
Banka borç (30.00030.000), Amortisman borç (90.00090.000), Zarar borç (5.0005.000), Varlık alacak (120.000120.000), KDV alacak (5.0005.000)
Hesapların kapanış ve işleyiş kurallarına göre kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışında net defter değeri ile satış bedeli arasındaki farkın (zararın) muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Önce fotokopi makinesinin net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli net defter değerinden küçükse bir zarar oluşur; bu zararın hangi kodlu hesapta izlendiğini hatırlayın.
3
Zarar tutarı 5.0005.000 TL'dir ve bu tutar 689 nolu hesabın borcuna yazılır.

Daha Fazla Pratik

Satış işleminin kârlı olması ve kârın bir 'Yenileme Fonu'na aktarılması durumunda hangi hesabın kullanılacağını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Varlığın net defter değerini (30.00030.000 TL) bir kenara not edin. Bankaya giren toplam parayı (Satış + KDV = 30.00030.000 TL) ve kapatılacak amortismanı (90.00090.000 TL) toplayın (120.000120.000 TL). Alacak tarafındaki kalemleri (Varlık 120.000120.000 TL + KDV 5.0005.000 TL = 125.000125.000 TL) toplayın. Aradaki 5.0005.000 TL'lik denkleştirici rakam borç tarafında eksiktir, bu da zararı gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 220Soru

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullandığı ve aşağıdaki bilgilere sahip olan kamyoneti 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle satmıştır. Satış bedelinin yarısı nakit olarak tahsil edilmiş, kalan kısmı için ise alacak senedi alınmıştır.

KalemTutar
Maliyet Bedeli500.000500.000 TL
Birikmiş Amortismanlar300.000300.000 TL

Bu satış işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar Hesabı 50.00050.000 TL Alacaklı

Cevap

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının 50.00050.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
Doğru seçenek olan 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının kullanımı doğrudur; çünkü kamyonetin net defter değeri 200.000200.000 TL iken 250.000250.000 TL'ye satılması sonucunda işletme 50.00050.000 TL tutarında olağandışı bir satış karı elde etmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin Hesaplanması
200.000200.000 TL
Varlığın bilançodaki net değerini bulmak için maliyet bedelinden (500.000500.000 TL) birikmiş amortismanlar (300.000300.000 TL) düşülür.
2
Satış Karı veya Zararının Belirlenmesi
50.00050.000 TL Kar
Satış bedeli (250.000250.000 TL), net defter değerinden (200.000200.000 TL) büyük olduğu için aradaki fark satış karıdır.
3
KDV ve Tahsilat Hesaplaması
KDV: 50.00050.000 TL, Toplam: 300.000300.000 TL
250.000250.000 TL'nin %20\%20 KDV'si 50.00050.000 TL'dir. Toplam 300.000300.000 TL'nin yarısı (150.000150.000 TL) nakit, yarısı senettir.
4
Hesapların Yönünün Belirlenmesi
254 Alacaklı, 257 Borçlu, 679 Alacaklı
Duran varlık çıkışında varlık hesabı alacaklı, birikmiş amortisman borçlu kapatılır. Kar ise gelir tablosu hesabının alacağına yazılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Karı Hesaplaması
ÖncekiSayfa 11 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 11 | Examkin