Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 181Soru →

Zirve Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir bakır sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce 600.000600.000 TL arama (Hesap 271) ve 900.000900.000 TL hazırlık ve geliştirme (Hesap 272) harcaması gerçekleştirmiştir. Söz konusu sahadaki toplam görünür rezervin 300.000300.000 ton olduğu tahmin edilmektedir. İşletme, ilk üretim döneminde bu sahadan 40.00040.000 ton bakır cevheri çıkarmıştır. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilmiştir.)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 730 Genel Üretim Giderleri: 200.000200.000 (Borç) / 278 Birikmiş Tükenme Payları: 200.000200.000 (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt, 730 Genel Üretim Giderleri hesabının 200.000200.000 TL borçlandırılması ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının 200.000200.000 TL alacaklandırılmasıdır.
Doğru kayıt, toplam tükenmeye tabi maliyet olan 1.500.0001.500.000 TL'nin (600.000+900.000600.000 + 900.000), görünür rezerv olan 300.000300.000 tona bölünmesiyle elde edilen 55 TL/ton birim maliyetin, üretim miktarı olan 40.00040.000 ton ile çarpılması sonucu bulunan 200.000200.000 TL tutarının 730 Genel Üretim Giderleri borcuna ve 278 Birikmiş Tükenme Payları alacağına yazılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam tükenmeye tabi maliyeti hesaplayın.
600.000+900.000=1.500.000600.000 + 900.000 = 1.500.000 TL
Arama (271) ve Hazırlık/Geliştirme (272) giderleri, varlığın maliyetini oluşturur.
2
Birim tükenme payını hesaplayın.
1.500.000/300.000=51.500.000 / 300.000 = 5 TL/ton
Toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönem tükenme payı tutarını hesaplayın.
40.000×5=200.00040.000 \times 5 = 200.000 TL
Üretilen miktar ile birim tükenme payının çarpımı dönemsel gideri verir.
4
Muhasebe kaydını yapın.
730 GÜG (Borç) / 278 BTP (Alacak)
Tükenme payları ilgili üretim maliyet hesabına borç, düzenleyici aktif hesap olan 278'e alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, üretim miktarı esasına göre hesaplanır ve 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı kullanılarak muhasebeleştirilir.

Daha Fazla Pratik

Tükenmeye tabi varlıkların rezerv tahmini değiştiğinde birim tükenme payının nasıl revize edildiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 182Soru →

İşletme, aktifinde 200.000200.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 185.000185.000 TL'ye düştüğünü ve bu düşüşün sürekli olduğunu tespit etmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği tam tutarda karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri

Cevap

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılması işleminde gider hesabı olarak "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılır.
İşletmenin mali duran varlıklarında meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için ayrılan karşılıklar, gelir tablosunda "654 Karşılık Giderleri" hesabının borcuna kaydedilerek dönem giderlerine yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
200.000−185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Gider kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılır.
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrıldığında ilgili gider hesabı borçta çalışır.
3
Varlık düzenleyici hesabın kaydedilmesi
244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.
Mali duran varlığın net değerini düşürmek amacıyla aktif düzenleyici hesap alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken gider unsuru "654 Karşılık Giderleri" hesabında, varlığı düzenleyici unsur ise "244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabında izlenir.

İpuçları

1
Muhasebede ihtiyatlılık gereği ayrılan karşılıklar için hangi gider hesabı grubunun kullanıldığını hatırlayın.
2
Karşılık ayırma kaydında gider hesabı borçlanırken, aktif düzenleyici hesap alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu iştirak payları ileride değer kazandığında veya satıldığında yapılacak iptal kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 183Soru →

İşletme, yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 150.000150.000 TL, birikmiş amortismanı 90.00090.000 TL olan bir cihazı 80.00080.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin satmıştır. Buna göre, bu satıştan elde edilen kârın yenileme fonuna aktarılması durumunda yapılacak muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar Hesabı, 20.00020.000 TL

Cevap

Satıştan elde edilen 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, yenileme amacı taşıdığı için 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmelidir.
İşletme duran varlığını yenilemek amacıyla sattığında, bu satıştan elde edilen kârı Vergi Usul Kanunu hükümleri gereği '549 Özel Fonlar' hesabında (yenileme fonu olarak) izleyebilir. Soruda verilen verilerle net defter değeri 60.00060.000 TL (150.000−90.000150.000 - 90.000) olan cihaz, 80.00080.000 TL'ye satılmıştır. Bu durumda oluşan 20.00020.000 TL tutarındaki kâr, 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net defter değerini hesapla
150.000−90.000=60.000150.000 - 90.000 = 60.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel muhasebe değerini bulmak gerekir.
2
Satış kârını hesapla
80.000−60.000=20.00080.000 - 60.000 = 20.000 TL
KDV hariç satış tutarı ile net defter değeri arasındaki fark satış kârıdır.
3
Hesap seçimi yap
549 Özel Fonlar Hesabı (Alacak)
Yenileme amacı varsa kâr, Vergi Usul Kanunu kapsamında özkaynaklarda geçici bir fon hesabında tutulur.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Oluşturma

İpuçları

1
Yenileme fonu oluşturmak için önce satıştan doğan kârı hesaplamalısınız.
2
Kâr tutarı = Satış Fiyatı - (Maliyet - Birikmiş Amortisman) formülüyle bulunur.
3
Yenileme niyeti olduğunda kâr, Tekdüzen Hesap Planı'ndaki 549 Özel Fonlar hesabına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunda bekletilen bu kârın, ileride alınacak yeni cihazın amortismanına nasıl mahsup edileceği üzerine bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 184Soru →

BİRLİK Madencilik İşletmesi, mülkiyetinde bulunan bir krom sahasında üretim aşamasına geçmeden önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama TürüTutar
Arama Giderleri (Hesap 271)400.000400.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri (Hesap 272)600.000600.000 TL

Teknik raporlara göre sahadaki toplam rezerv 50.00050.000 tondur. 2025 yılı sonunda bu sahadan 8.0008.000 ton maden çıkarıldığına göre, işletmenin dönem sonunda yapacağı muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabı 160.000160.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Tükenme payı kaydında '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabı 160.000 TL alacaklandırılmalıdır.
Doğru seçenek olan 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının 160.000 TL alacaklandırılması ifadesi, hem hesaplamanın doğruluğunu (1.000.000 / 50.000 * 8.000) hem de aktif düzenleyici bir hesabın alacak taraflı çalıştığını doğru yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam maliyetin belirlenmesi
400.000+600.000=1.000.000400.000 + 600.000 = 1.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıkların maliyeti, arama ve hazırlık-geliştirme giderlerinin toplamından oluşur.
2
Birim tükenme payı oranının hesaplanması
1.000.000/50.000=201.000.000 / 50.000 = 20 TL/ton
Toplam maliyetin toplam rezerve bölünmesiyle birim başına düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönem tükenme payı tutarının hesaplanması
8.000×20=160.0008.000 \times 20 = 160.000 TL
Birim oran ile o dönem çıkarılan maden miktarının çarpılması gerekir.
4
Muhasebe kaydının yapılması
730 Genel Üretim Giderleri (Borç), 278 Birikmiş Tükenme Payları (Alacak)
Tükenme payı üretim maliyetiyle ilişkilendirilir ve pasif karakterli düzenleyici hesapta biriktirilir.

Anahtar Kavram

Birim Tükenme Payı ve 278 Numaralı Hesabın İşleyişi

Daha Fazla Pratik

Maden sahasının rezerv tahmininde revize yapılması durumunda tükenme payının nasıl hesaplanacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 185Soru →

Kuvars Maden İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı yeni bir maden sahasında üretim faaliyetlerine başlamadan önce aşağıdaki harcamaları gerçekleştirmiştir:

Harcama TürüTutar
Maden arama faaliyetleri (271)1.400.0001.400.000 TL
Hazırlık ve geliştirme çalışmaları (272)1.600.0001.600.000 TL

İşletme teknik raporlarına göre sahadaki toplam rezerv kapasitesi 600.000600.000 ton olarak öngörülmektedir. Sahada ilk yıl 80.00080.000 ton, ikinci yıl ise 100.000100.000 ton cevher üretimi yapılmıştır.

Buna göre, ikinci yılın dönem sonu bilançosunda "278 Birikmiş Tükenme Payları (-)" hesabının kalanı kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000900.000

Cevap

İkinci yılın sonunda hesapta biriken toplam tutar 900.000900.000 TL'dir.
Doğru cevap, işletmenin katlandığı tüm özel tükenmeye tabi varlık maliyetlerinin (3.000.0003.000.000 TL) toplam rezerve bölünmesiyle elde edilen 55 TL'lik birim maliyetin, iki yıl boyunca gerçekleşen toplam 180.000180.000 tonluk üretimle çarpılması sonucu bulunan 900.000900.000 TL tutarıdır. Bu tutar, 278 numaralı pasif karakterli (aktif düzenleyici) hesapta alacak bakiyesi olarak birikir.

Adım Adım Çözüm

1
Tükenmeye tabi toplam varlık maliyetinin belirlenmesi
1.400.000+1.600.000=3.000.0001.400.000 + 1.600.000 = 3.000.000 TL
Özel tükenmeye tabi varlıklarda hem arama (271) hem de hazırlık ve geliştirme (272) giderleri tükenme payına konu olan maliyeti oluşturur.
2
Birim tükenme payı oranının hesaplanması
3.000.000/600.000=53.000.000 / 600.000 = 5 TL/ton
Birim tükenme payı, toplam maliyetin öngörülen toplam rezerv miktarına bölünmesiyle bulunur.
3
İki yıllık toplam üretim miktarının hesaplanması
80.000+100.000=180.00080.000 + 100.000 = 180.000 ton
Birikmiş tükenme payları hesabı bilançoda kümülatif tutarı gösterdiği için tüm üretim yıllarının toplamı dikkate alınmalıdır.
4
Toplam birikmiş tükenme payının hesaplanması
180.000×5=900.000180.000 \times 5 = 900.000 TL
Toplam üretim miktarı ile birim tükenme payı çarpılarak bilançoda görünecek olan birikmiş tutara ulaşılır.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı (itfa), varlığın maliyetinin üretim miktarına oranlanmasıyla (üretim miktarı yöntemi) hesaplanır ve birikmiş tutarlar 278 numaralı pasif karakterli hesapta izlenir.
Soru 186Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı 360.000360.000 TL olan bir makineyi 450.000450.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin satmıştır. İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde yeni bir makine alınmasına karar vermiş ve satıştan doğan kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı başında 1.000.0001.000.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için %20\%20 oranında normal amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yeni makine için ayrılan amortismana ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 ÖZEL FONLAR 200.000200.000 (Borç) / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 200.000200.000 (Alacak)

Cevap

549 ÖZEL FONLAR hesabının 200.000200.000 TL borçlandırılması ve 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR hesabının 200.000200.000 TL alacaklandırılması gereken seçenektir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, yenileme amacıyla satılan duran varlığın kârı '549 Özel Fonlar' hesabında izlenir. Yeni bir varlık alındığında, bu yeni varlık için ayrılan amortismanlar, dönem gideri olarak kaydedilmek yerine doğrudan bu fon hesabından mahsup edilir. Soru senaryosunda yeni makinenin yıllık amortismanı 200.000200.000 TL olarak hesaplandığından, bu tutar fon hesabından düşülerek birikmiş amortismanlara aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satışından doğan kârı hesaplayınız.
Net Defter Değeri: 600.000−360.000=240.000600.000 - 360.000 = 240.000 TL. Satış Kârı: 450.000−240.000=210.000450.000 - 240.000 = 210.000 TL.
Yenileme fonuna alınacak tutarı belirlemek için önce satış kârı hesaplanmalıdır.
2
Yeni makinenin 20252025 yılı amortisman tutarını hesaplayınız.
Amortisman Tutarı: 1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL.
VUK uyarınca yeni varlık için ayrılan amortisman fon ile mahsup edilecektir.
3
Amortisman mahsup kaydını yapınız.
549 ÖZEL FONLAR (B) 200.000200.000 / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR (A) 200.000200.000
Yenileme fonu varken amortisman gider yazılmaz, fon hesabından düşülür.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinin dönem kârı ile ilişkilendirilmeden fon hesabından karşılanmasını sağlar.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonu bakiyesinin 3. yılın sonunda yeni bir varlık alınmaması durumunda hangi hesaba aktarılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 187Soru →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 100.000100.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir sanayi tipi fırın satın almıştır. Varlığın edinimiyle ilgili olarak aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

- Nakliye gideri: 2.0002.000 TL
- Kurulum ve montaj gideri: 5.0005.000 TL

Tekdüzen Hesap Planı ve muhasebe standartlarına göre, bu duran varlığın maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 107.000107.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 107.000107.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
Duran varlıkların maliyetine; alış bedeli (100.000100.000 TL) ile birlikte varlığın işletmeye getirilmesi ve çalışır duruma gelmesi için yapılan nakliye (2.0002.000 TL) ve kurulum (5.0005.000 TL) giderleri dahil edilir. Toplam maliyet 107.000107.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
100.000100.000 TL
Maliyetin temel bileşenidir.
2
Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan doğrudan giderleri topla.
2.0002.000 (Nakliye) + 5.0005.000 (Montaj) = 7.0007.000 TL
Maliyet esası kavramı gereği, varlık kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
3
KDV tutarını hariç tutarak toplam maliyeti hesapla.
100.000+7.000=107.000100.000 + 7.000 = 107.000 TL
KDV, duran varlık alımlarında maliyete eklenmez, '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli, ithalat vergileri ve varlığın yerleştirileceği yere nakliyesi ile kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan doğrudan giderlerden oluşur.
Soru 188Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermaye payı %8\%8 olan bir şirkete ait hisse senetlerini 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin 365.000365.000 TL'ye düştüğü ve bu değer düşüşünün sürekli olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri Hesabı 35.00035.000 TL (Borçlu) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) 35.00035.000 TL (Alacaklı)

Cevap

654 Karşılık Giderleri Hesabı borçlu, 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı alacaklı olmalıdır.
Doğru kayıt, değer düşüklüğü tutarı olan 35.00035.000 TL'nin karşılık gideri olarak borç kaydedilmesi ve bu düşüşün bilançoda net değer üzerinden görünebilmesi için düzenleyici bir hesap olan Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesapla
400.000−365.000=35.000400.000 - 365.000 = 35.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa rayici arasındaki olumsuz fark karşılık tutarını belirler.
2
İlgili gider hesabını belirle
654 Karşılık Giderleri
Karşılık ayırma işlemlerinde kullanılan standart gider hesabıdır.
3
İlgili düzenleyici varlık hesabını belirle
244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Varlık 24 grubunda (Mali Duran Varlıklar) olduğu için düzenleyici hesabın da bu grupta olması gerekir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılarak gider yazılmalıdır.

İpuçları

1
Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken hangi temel muhasebe kavramı gereği gider kaydı yapılır?
2
Varlığın bulunduğu hesap grubuna (24) dikkat ederek doğru karşılık hesabını seçin.
3
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farkı hesaplayın ve gider hesabını borçlandırın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride borsa değerinin üzerinde satılırsa yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 189Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmış ve bu satıştan doğan 90.00090.000 TL tutarındaki kârı "549 Özel Fonlar" hesabına devretmiştir. 20252025 yılı Ocak ayında, satılan makinenin yerine 500.000500.000 TL maliyet bedeli ile yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı uygulanacaktır.

Buna göre, 20252025 yılı sonunda yeni makine için hesaplanan amortisman tutarının muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000 TL "549 Özel Fonlar" hesabına, 10.00010.000 TL ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Cevap

Yeni makinenin amortisman tutarı hesaplanmalı, bu tutarın fon bakiyesi kadar olan kısmı fon hesabından, kalan kısmı ise dönem giderlerinden karşılanmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kârlar yeni alınan varlığın amortismanlarından mahsup edilir. Yeni makinenin amortismanı 100.000100.000 TL olup, fon bakiyesi olan 90.00090.000 TL'den fazla olduğu için fonun tamamı (90.00090.000 TL) mahsup edilerek kapatılır ve fonu aşan 10.00010.000 TL'lik kısım dönem gideri olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL
Amortisman tutarı, maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpımıyla bulunur.
2
Hesaplanan amortisman tutarını mevcut yenileme fonu bakiyesi ile karşılaştırın.
Amortisman (100.000100.000 TL) > Fon (90.00090.000 TL)
VUK 328. maddeye göre yeni varlığın amortismanları öncelikle bu fondan mahsup edilmelidir.
3
Mahsup işlemini ve aşan kısmın kaydını belirleyin.
90.00090.000 TL mahsup (549 Borç), 10.00010.000 TL gider (7xx Borç)
Fon bakiyesi amortismanı karşılamaya yetmediği için fonun tamamı kullanılır, kalan tutar genel hükümlere göre giderleştirilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 190Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım yapmak amacıyla sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (B) Anonim Şirketi'nin sermayesinin %8\%8’ini temsil eden pay senetlerini 160.000160.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Bu işlemin muhasebeleştirilmesinde borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler

Cevap

Sermaye payı %10'un altında olduğu ve yatırım uzun vadeli amaçlandığı için '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabı borçlandırılmalıdır.
Muhasebe standartlarına ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bir işletmenin başka bir işletmedeki payı %10'dan az ise ve bu yatırım uzun vadeli bir amaçla (duran varlık niteliğinde) yapılmışsa, ilgili tutar '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yatırımın amacını ve vadesini belirlemek
Uzun vadeli yatırım (Duran Varlıklar grubu)
İşletme pay senetlerini uzun vadeli yatırım amacıyla almıştır.
2
Ortaklık pay oranını hesaplamak
Sermaye payı: %8
Pay oranı, sermayenin %10 barajının altında olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'na göre uygun hesabı seçmek
240 Bağlı Menkul Kıymetler
Yüzde 10'un altındaki paylar mali duran varlıklar içinde bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırması (%10 Kuralı)

İpuçları

1
Yatırımın uzun vadeli mi yoksa kısa vadeli mi olduğuna dikkat edin.
2
Yüzde 10, yüzde 50 ve daha yüksek pay oranları arasındaki sınıflandırma farklarını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Aynı işletme payını %15'e çıkarsaydı hangi hesabın kullanılacağını düşünerek iştirak kavramını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 191Soru →

İşletme, 20252025 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir makineyi 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır:

KalemTutar
Maliyet Bedeli500.000500.000 TL
Birikmiş Amortisman350.000350.000 TL

İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde makineyi yenileme kararı alarak satış kârını yenileme fonuna aktarmıştır. 20262026 yılı başında ise 1.000.0001.000.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanacaktır.

Buna göre, 20262026 yılı sonunda yapılacak amortisman işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.00050.000

Cevap

Yeni makinenin ilk yıl amortismanı fondan mahsup edildikten sonra "549 Özel Fonlar" hesabının bakiyesi 50.00050.000 TL olur.
İşletme eski makineyi sattığında 250.000250.000 TL kâr elde etmiştir (400.000400.000 Satış - 150.000150.000 Net Defter Değeri). Bu kâr yenileme amacıyla "549 Özel Fonlar" hesabına alınmıştır. 20262026 yılında alınan 1.000.0001.000.000 TL değerindeki yeni makinenin normal amortisman payı yıllık 200.000200.000 TL'dir. Bu amortisman tutarı doğrudan gider yazılmak yerine fondan mahsup edilir (549549 Borç / 257257 Alacak). Bu işlemden sonra fon hesabının alacak kalanı 250.000−200.000=50.000250.000 - 200.000 = 50.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış kârını hesapla
400.000−(500.000−350.000)=250.000400.000 - (500.000 - 350.000) = 250.000 TL
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârı hesaplanmalıdır.
2
Satış kârını fon hesabına kaydet
"549 Özel Fonlar" hesabı alacak bakiyesi: 250.000250.000 TL
Yönetim yenileme kararı aldığı için kâr gelir yazılmayıp pasif bir fon hesabında bekletilir.
3
Yeni makinenin ilk yıl amortisman payını hesapla
1.000.000/5=200.0001.000.000 / 5 = 200.000 TL
Fondan mahsup edilecek yıllık amortisman tutarını belirlemek gerekir.
4
Amortisman tutarını fondan mahsup et
250.000−200.000=50.000250.000 - 200.000 = 50.000 TL (Kalan Bakiye)
VUK uyarınca, alınan yeni varlığın amortismanları, fon tamamen tükenene kadar gider yazılmayıp fondan düşülür.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, satılan duran varlığın kârının, yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilerek verginin ertelenmesini sağlayan bir uygulamadır.
Soru 192Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir taşıtı 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satıştan doğan kârın tamamı yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir taşıt iktisap etmediğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık BilgileriTutar
Taşıtlar Maliyet Bedeli200.000200.000 TL
Birikmiş Amortismanlar120.000120.000 TL
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar 70.00070.000 (Borçlu), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 70.00070.000 (Alacaklı)

Cevap

549 Özel Fonlar hesabının borçlandırılması ve 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan kayıt doğrudur.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla satılan iktisadi kıymetin kârı 3 yıl boyunca fonda bekletilebilir. Satışın yapıldığı yıl (20232023) birinci yıl kabul edilir. 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarının sonunda fon hala kullanılmamışsa, 20252025 yılı sonunda bu tutar 549 Özel Fonlar hesabından çıkarılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Taşıtın net defter değerini hesapla
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Satış kârını bulmak için varlığın güncel maliyet değeri tespit edilmelidir.
2
Satış kârını hesapla
150.000−80.000=70.000150.000 - 80.000 = 70.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, fon hesabına alınacak kârı verir.
3
Yenileme fonu süresini kontrol et
20232023 (Satış yılı), 20242024 ve 20252025 yılları (Toplam 3 yıl)
VUK'a göre fon, satışın yapıldığı yıl dahil 3. yılın sonuna kadar kullanılabilir.
4
Süre sonunda fonun kapatılması kaydını yap
549 (Borç) 70.00070.000 / 679 (Alacak) 70.00070.000
Süre sonunda yeni varlık alınmadığı için fon kâr hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonunun (549 Özel Fonlar) 3 yıllık bekleme süresi ve süre sonu işlemleri
Soru 193Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde 1.600.0001.600.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeli ile bir paketleme makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup, ilk iki yıl (20242024 ve 20252025) için "Azalan Bakiyeler Yöntemi" uygulanmıştır. İşletme, 20262026 yılı başında amortisman hesaplama yöntemini değiştirerek "Normal Amortisman Yöntemi"ne geçmeye karar vermiştir. Aynı tarihte makineye yönelik kapasite ve verimlilik artırıcı nitelikte 144.000144.000 TL (KDV hariç) tutarında bir modernizasyon harcaması yapılmış ve makinenin faydalı ömründe bir değişiklik meydana gelmemiştir.

**Buna göre, işletmenin 20262026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000240.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı 240.000240.000 TL'dir.
Doğru çözüm için öncelikle ilk iki yılın azalan bakiyeler amortismanı hesaplanmalıdır. 2024 yılı için 640.000640.000 TL, 2025 yılı için ise kalan bedel olan 960.000960.000 TL üzerinden 384.000384.000 TL amortisman ayrılır. 2026 yılına gelindiğinde net defter değeri 576.000576.000 TL olur. Bu tutara 144.000144.000 TL'lik kapasite artırıcı harcama eklendiğinde yeni amortisman matrahı 720.000720.000 TL'ye ulaşır. Azalan bakiyelerden normal yönteme geçişte, VUK gereği bu tutar kalan faydalı ömür olan 3 yıla (5-2=3) eşit şekilde bölünerek her yıl için 240.000240.000 TL amortisman hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Azalan bakiyeler yöntemi için amortisman oranını belirle.
1/5×2=0,401 / 5 \times 2 = 0,40 (%40)
VUK uyarınca azalan bakiyeler yöntemi oranı, normal amortisman oranının iki katıdır (maksimum %50).
2
2024 ve 2025 yılları (ilk iki yıl) için ayrılan amortismanı hesapla.
2024: 1.600.000×0,40=640.0001.600.000 \times 0,40 = 640.000 TL; 2025: (1.600.000−640.000)×0,40=384.000(1.600.000 - 640.000) \times 0,40 = 384.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde her yıl net defter değeri üzerinden hesaplama yapılır.
3
2026 yılı başındaki net defter değerini ve modernizasyon sonrası yeni matrahı bul.
Net Defter Değeri: 1.600.000−(640.000+384.000)=576.0001.600.000 - (640.000 + 384.000) = 576.000 TL. Yeni Matrah: 576.000+144.000=720.000576.000 + 144.000 = 720.000 TL
Maliyet artırıcı harcamalar varlığın net defter değerine eklenerek kalan ömürde itfa edilir.
4
Yöntem değişikliği sonrası 2026 yılı amortisman tutarını hesapla.
720.000/3=240.000720.000 / 3 = 240.000 TL
Azalan bakiyelerden normal amortismana geçildiğinde, kalan net değer kalan faydalı ömre (5-2=3 yıl) eşit şekilde dağıtılır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyelerden Normal Amortismana Geçiş ve Maliyet Artırıcı Giderlerin İtfası

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal oranın iki katıdır. Önce 2024 ve 2025 yıllarını bu yöntemle hesaplamayı deneyin.
2
2026 başında yöntem normale döndüğünde, artık kalan değer kalan yıla bölünür. Ayrıca maliyet artırıcı gideri eklemeyi unutmayın.
3
Makinenin 5 yıllık ömrünün 2 yılı geçmiştir. Kalan 3 yıl için amortisman ayıracaksınız. Matrahınız ise (Net Defter Değeri + Yeni Harcama) olacaktır.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortismana geçişin yasal zorunluluklarını ve tersi bir geçişin (Normalden Azalan Bakiyelere) mümkün olup olmadığını araştırınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 194Soru →

İşletme, sermayesi 1.000.0001.000.000 TL olan (Z) A.Ş.'nin %15\%15 payına sahiptir. Bu paylar için daha önce 150.000150.000 TL sermaye taahhüdünde bulunulmuş ve bu tutarın %60\%60’ı nakden ödenmiştir. İşletme, kalan sermaye taahhüdünü banka aracılığıyla ödeyerek yerine getirmiştir. Buna göre, kalan sermaye taahhüdünün ödenmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri Hesabı, 60.00060.000 TL

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabı 60.00060.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
İşletme bir başka şirkete iştirak ettiğinde, toplam taahhüt tutarı kadar '242 İştirakler' borçlandırılırken, henüz ödenmemiş kısım '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)' hesabının alacağına yazılır. Kalan %40\%40'lık (60.00060.000 TL) kısım ödendiğinde, bu aktif düzenleyici hesap borçlandırılarak kapatılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam taahhüt tutarı üzerinden ödenmemiş (kalan) pay oranını hesaplayınız.
%100−%60=%40\%100 - \%60 = \%40 ödenmemiş pay.
İşletme daha önce %60\%60'ını ödediği için kalan yükümlülüğü bulmamız gerekir.
2
Kalan ödeme tutarını matematiksel olarak hesaplayınız.
150.000 TL×%40=60.000 TL150.000 \text{ TL} \times \%40 = 60.000 \text{ TL}.
Ödenmesi gereken nakit çıkışı ve kapatılması gereken taahhüt tutarı budur.
3
Muhasebe kayıt mantığına göre ilgili hesabı belirleyiniz.
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-) hesabı borçlandırılır, 102 Bankalar hesabı alacaklandırılır.
Aktif düzenleyici (eksi) karakterli hesaplar, azalış gösterdiklerinde (taahhüt yerine getirildiğinde) borç tarafa kaydedilirler.

Anahtar Kavram

İştiraklere sermaye taahhütlerinin yerine getirilmesi ve aktif düzenleyici hesapların işleyişi.

Daha Fazla Pratik

İştirak payı %50\%50'nin üzerine çıksaydı, hangi hesabın kullanılması gerektiğini ve hesaplar arası aktarım kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 195Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde üretim hattında kullanılmak üzere 2.400.0002.400.000 TL maliyet bedeliyle bir sanayi robotu satın almıştır. Varlık için 88 yıl faydalı ömür belirlenmiş ve başlangıçta "Azalan Bakiyeler Yöntemi" seçilmiştir. İşletme, 20272027 yılı başında amortisman yöntemini "Normal Amortisman Yöntemi" olarak değiştirmiştir. Buna göre, 31.12.202731.12.2027 tarihi itibarıyla bu sanayi robotu için ayrılan toplam (birikmiş) amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.590.000

Cevap

Sanayi robotu için 31.12.202731.12.2027 tarihine kadar ayrılan toplam (birikmiş) amortisman tutarı 1.590.0001.590.000 TL'dir.
Doğru çözümde, sanayi robotunun ilk üç yılı için azalan bakiyeler yöntemi uygulanmıştır (2.400.000×2.400.000 \times %25 = 600.000; kalan 1.800.000×1.800.000 \times %25 = 450.000; kalan 1.350.000×1.350.000 \times %25 = 337.500). 20272027 yılında normal yönteme geçildiğinde, kalan net değer (1.012.5001.012.500 TL) kalan faydalı ömre (8−3=58-3=5 yıl) bölünerek dördüncü yıl payı (202.500202.500 TL) bulunur. Dört yılın toplamı olan 1.590.0001.590.000 TL birikmiş amortismanı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle
Normal oran: 1/8=1/8 = %12,5; Azalan bakiyeler oranı: %12,5 \times 2 = %25
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.
2
2024, 2025 ve 2026 yılları amortismanını hesapla
2024: 600.000600.000 TL; 2025: 450.000450.000 TL; 2026: 337.500337.500 TL
Yöntem değişikliğine kadar geçen sürede azalan bakiyeler üzerinden hesaplama yapılır.
3
Yöntem değişikliği sonrası (2027) amortismanını hesapla
Kalan Net Değer: 1.012.5001.012.500 TL; Kalan Ömür: 55 yıl; 2027 Amortismanı: 202.500202.500 TL
Azalan bakiyelerden normale geçişte kalan net değer kalan faydalı ömre eşit bölünür.
4
Toplam birikmiş amortismanı bul
600.000+450.000+337.500+202.500=1.590.000600.000 + 450.000 + 337.500 + 202.500 = 1.590.000 TL
İstenen tarihteki birikmiş amortisman bakiyesi tüm yılların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyelerden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş İşlemleri

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Yöntem değişikliği yapıldığında, kalan net değer kalan yıla eşit olarak dağıtılır.
3
20272027 başına kadar 33 yıl geçmiştir, dolayısıyla kalan amortisman süresi 55 yıldır.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde yöntem değişikliği ve kıst amortismanın bir arada olduğu senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 196Soru →

ABC İşletmesi, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan, maliyet bedeli 500.000500.000 TL ve birikmiş amortismanı 350.000350.000 TL olan bir kamyoneti 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV tutarına peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi kamyonetin yenilenmesine karar vermiş ve satış kârını ilgili fon hesabına almıştır. 20252025 yılı başında 700.000700.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir kamyonet satın alınmıştır. Yeni kamyonet için azalan bakiyeler yöntemiyle (%20 normal amortisman oranı) amortisman ayrılmaktadır. Bu verilere göre, 20252025 yılı sonunda ayrılan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesi ve kalan tutarın giderleştirilmesi işleminde "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 130.000

Cevap

Yeni kamyonetin 2025 yılı amortisman gideri olarak kaydedilecek tutar 130.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, yeni varlığın hızlandırılmış amortisman oranı (%40) ile hesaplanan toplam amortisman yükünden (280.000280.000 TL), eski varlığın satışından elde edilen ve fonlanan kârın (150.000150.000 TL) düşülmesiyle elde edilir. Bu işlem sonucunda fon tamamen tükenmekte ve karşılanamayan kısım dönemin genel yönetim gideri olarak muhasebeleştirilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski kamyonet satışından doğan kârın (Yenileme Fonu) hesaplanması
150.000 TL
Net Değer = 500.000−350.000=150.000500.000 - 350.000 = 150.000 TL. Kâr = Satış Bedeli (300.000300.000) - Net Değer (150.000150.000) = 150.000150.000 TL. Bu tutar 549 Özel Fonlar hesabına alınır.
2
Yeni kamyonet için 2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
280.000 TL
Azalan bakiyeler oranında normal amortisman oranının iki katı uygulanır: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40. Amortisman Tutarı = 700.000×0,40=280.000700.000 \times 0,40 = 280.000 TL.
3
Mahsup işleminin yapılması ve gider tutarının belirlenmesi
130.000 TL
Amortisman tutarının öncelikle fon hesabından karşılanması gerekir. 549 Özel Fonlar hesabındaki 150.000150.000 TL borçlandırılarak kapatılır. Kalan tutar (280.000−150.000=130.000280.000 - 150.000 = 130.000 TL) ise 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu uygulaması kapsamında, yeni alınan varlığın amortismanları öncelikle fon hesabındaki kârdan mahsup edilir; fonu aşan amortisman tutarı ise gider olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıl içinde kullanılmaması durumunda 3. yılın sonunda hangi hesaba aktarılacağını içeren bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 197Soru →

İşletme, ticari faaliyetlerini yürütmek amacıyla 33 yıllığına kiraladığı bir hizmet binası için mülk sahibine 120.000120.000 TL tutarında nakit depozito (güvence bedeli) ödemiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu ödemenin muhasebeleştirileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 226 Verilen Depozito ve Teminatlar

Cevap

İşletmenin yaptığı 3 yıl vadeli depozito ödemesi '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabına kaydedilmelidir.
Soruda verilen işlemde işletme, bir sözleşmenin (kira sözleşmesi) teminatı olarak 33 yıl vadeli bir ödeme yapmıştır. Bu tür işlemler Tekdüzen Hesap Planı'nda vadesi 11 yılı aştığı için 'Duran Varlıklar' ana grubunda ve spesifik olarak depozito işlemlerinin izlendiği '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
İşletme bir depozito (güvence bedeli) ödemesi yapmıştır. Bu durum işletme için bir alacak hakkı doğurur.
Ödenen depozitolar işletmenin aktifinde bir varlık olarak izlenmelidir.
2
Vade süresini kontrol etmek
Kiralama süresi 3 yıl olarak belirtilmiştir. Vade 1 yılı aştığı için bu bir 'Duran Varlık' kalemidir.
Bilançoda 1 yılı aşan alacaklar dönen varlıklarda değil, duran varlıklar grubunda (2 nolu hesap sınıfı) yer alır.
3
Uygun hesap kodunu seçmek
Duran Varlıklar sınıfında yer alan '22. Ticari Alacaklar' grubu altındaki '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabı seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'nda depozito ödemeleri için özel olarak tanımlanmış hesap budur.

Anahtar Kavram

Uzun Vadeli Alacakların Sınıflandırılması

İpuçları

1
Ödemenin vadesine (3 yıl) dikkat ederek hangi ana hesap grubunda (1 mi, 2 mi) olması gerektiğini düşünün.
2
Nakit olarak ödenen 'güvence bedelleri' veya 'depozitolar' için hesap planında özel bir isimle tanımlanmış hesap bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu depozitonun vadesi dönem sonunda 1 yılın altına düşerse yapılacak aktarma kaydını inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 198Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesi 1.000.0001.000.000 TL olan (A) A.Ş.'nin %7\%7 oranındaki paylarına sahiptir ve bu payları 70.00070.000 TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. (A) A.Ş. sermayesini 2.000.0002.000.000 TL'ye çıkarma kararı almış, işletme de rüçhan haklarını kullanarak yeni sermayenin %12\%12'sine sahip olacak şekilde payını artırmıştır. Bu amaçla 170.000170.000 TL tutarında yeni sermaye taahhüdünde bulunulmuş ve mevcut paylar yeni ortaklık payı oranına göre yeniden sınıflandırılmıştır.

BilgiEski DurumYeni Durum
Sermaye Payı Oranı%7\%7%12\%12
Kayıtlı Değer / Yeni Taahhüt70.00070.000 TL170.000170.000 TL

Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler hesabı 240.000240.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin toplam payı %12'ye ulaştığı için (A) A.Ş.'deki tüm yatırımlar 242 İştirakler hesabında toplanmalı ve bu hesap toplam maliyet olan 240.000240.000 TL kadar borçlandırılmalıdır.
İşletmenin (A) A.Ş.'deki toplam payı %12'ye yükselmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10 ile %50 arasındaki sermaye payları '242 İştirakler' hesabında izlenir. Bu nedenle, eski payların değeri (70.00070.000 TL) ile yeni verilen taahhüt tutarı (170.000170.000 TL) toplamı olan 240.000240.000 TL, 242 İştirakler hesabının borcuna kaydedilerek varlık artışı gösterilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni ortaklık payının hangi hesap grubuna girdiğini belirle.
%12 pay, %10 - %50 aralığında olduğu için '242 İştirakler' hesabına girer.
Muhasebe standartlarına göre %10-%50 arası ortaklık payları iştirak olarak sınıflandırılır.
2
Eski payların transfer tutarını ve yeni taahhüt tutarını hesapla.
Eski: 70.00070.000 TL, Yeni Taahhüt: 170.000170.000 TL. Toplam: 240.000240.000 TL.
Yeni sınıfa geçişte mevcut maliyet bedeli ile yeni taahhüt tutarı toplanarak yeni hesaba aktarılır.
3
Yevmiye kaydını oluştur.
242 İştirakler (Borç) 240.000240.000; 240 Bağlı Menkul Kıymetler (Alacak) 70.00070.000 ve 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (Alacak) 170.000170.000.
Varlık hesaplarındaki artış borca, azalış alacağa kaydedilir. Taahhüt hesabı pasif karakterli (düzenleyici) olduğu için artışı alacakta izlenir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sınıflandırma Eşikleri ve Sermaye Taahhüt Kaydı

İpuçları

1
Öncelikle yeni ortaklık payının (%12) hangi hesap koduna (240, 242, 245) uygun olduğunu belirleyin.
2
Sermaye payı %10'u geçtiğinde eski hesabın (240) kapatılıp yeni hesabın (242) tüm tutarla açılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerden elde edilen temettü (kar payı) gelirlerinin hangi hesapta (640 İştiraklerden Temettü Gelirleri) izlendiğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 199Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı olan bir makineye ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar / Bilgi
Maliyet Bedeli600.000600.000 TL
Birikmiş Amortisman (01.01.202501.01.2025)240.000240.000 TL
Faydalı Ömür1010 yıl
Amortisman YöntemiNormal (Eşit Tutarlı)

İşletme, söz konusu makineyi 01.09.202501.09.2025 tarihinde 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Amortisman payları aylık bazda takip edildiğine göre, bu satış işlemi sonucunda "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.00080.000 TL

Cevap

Satış işlemi sonucunda 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilecek tutar 80.000 TL'dir.
Satış karı, varlığın satış tarihindeki net defter değeri (320.000320.000 TL) ile KDV hariç satış bedeli (400.000400.000 TL) arasındaki farktır. Bu tutar da 80.00080.000 TL olarak hesaplanır ve gelir hesaplarına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
2025 yılına ait satış tarihine kadar olan amortisman payını hesaplayınız.
600.000/10=60.000600.000 / 10 = 60.000 TL (Yıllık); 60.000×(8/12)=40.00060.000 \times (8/12) = 40.000 TL (8 Aylık).
VUK ve muhasebe standartları gereği, satış anına kadar geçen süre için amortisman ayrılmalıdır.
2
Satış tarihindeki toplam birikmiş amortisman tutarını bulunuz.
240.000+40.000=280.000240.000 + 40.000 = 280.000 TL.
Geçmiş yıllardan gelen tutar ile cari dönem payı toplanarak toplam azalış belirlenir.
3
Makinenin net defter değerini (NDD) hesaplayınız.
600.000−280.000=320.000600.000 - 280.000 = 320.000 TL.
NDD, varlığın bilançodaki kayıtlı değerinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.
4
Satış karını belirleyiniz.
400.000400.000 (Satış Bedeli) - 320.000320.000 (NDD) = 80.00080.000 TL Kar.
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında cari dönem amortismanının hesaplanması ve net defter değeri üzerinden kar/zarar tespiti.

İpuçları

1
Satış tarihi 1 Eylül olduğuna göre, 2025 yılı içinde makineyi kaç ay kullandığınızı hesaplayarak başlayın.
2
Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli - Toplam Birikmiş Amortisman formülünü kullanın. Toplam amortismana satış yılındaki payı eklemeyi unutmayın.
3
8 aylık amortisman payı 40.000 TL'dir. Toplam birikmiş amortisman 280.000 TL olur. 400.000 TL satış bedelinden net değeri düşerek sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Satış zarar çıksaydı hangi hesap kullanılmalıydı? (Cevap: 689 Olağandışı Gider ve Zararlar)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 200Soru →

İşletme, 01.01.202301.01.2023 tarihinde üretim hattında kullanılmak üzere bir sanayi tipi paketleme makinesi satın almıştır. Varlığa ilişkin harcamalar ve bilgiler şöyledir:

- Makine Bedeli: 800.000800.000 TL (KDV Hariç)
- Gümrük Vergisi ve Harçlar: 150.000150.000 TL
- Nakliye ve Montaj Giderleri: 50.00050.000 TL
- Makineyi Kullanacak Personele Verilen Eğitim Gideri: 20.00020.000 TL
- Faydalı Ömür: 55 yıl
- Amortisman Yöntemi: Azalan Bakiyeler (Başlangıçta)

İşletme, 20252025 yılında (3. yıl) yöntem değiştirerek 'Normal Amortisman Yöntemi'ne geçmeye karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri dikkate alındığında, işletmenin 20262026 yılı (4. yıl) için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 120.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenek, yöntem değişikliği kuralını tam olarak uygular. 1.000.000 TL maliyetli varlık için ilk iki yıl azalan bakiyeler yöntemiyle (sırasıyla 400.000 TL ve 240.000 TL) toplam 640.000 TL amortisman ayrılmıştır. Üçüncü yılın başında kalan 360.000 TL'lik net defter değeri, yöntemin değiştirilmesi nedeniyle kalan 3 yıllık süreye (2025, 2026, 2027) eşit olarak dağıtılır. Bu işlem sonucunda 2026 yılı için 120.000 TL amortisman hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedelini hesapla
800.000 + 150.000 + 50.000 = 1.000.000 TL
VUK uyarınca gümrük vergisi, nakliye ve montaj giderleri maliyete eklenirken, personel eğitim gideri dönem gideridir.
2
Azalan bakiyeler oranını belirle ve 1. yıl (2023) amortismanını hesapla
Normal oran: 1/5 = %20; Azalan oran: %20 x 2 = %40. Amortisman: 1.000.000 x %40 = 400.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
3
2. yıl (2024) amortismanını ve dönem sonu net defter değerini hesapla
Amortisman: (1.000.000 - 400.000) x %40 = 240.000 TL. Net Defter Değeri: 600.000 - 240.000 = 360.000 TL
Yöntem gereği amortisman, birikmiş amortismanlar düşüldükten sonra kalan değer üzerinden hesaplanır.
4
3. yılda (2025) yöntem değişikliği kuralını uygula
360.000 / 3 (Kalan Yıl) = 120.000 TL
VUK'a göre azalan bakiyelerden normal yönteme geçildiğinde, kalan net değer kalan faydalı ömür süresine eşit olarak bölünür.
5
4. yıl (2026) amortisman tutarını belirle
120.000 TL
Yöntem değişikliği sonrası 3, 4 ve 5. yıllarda her yıl eşit miktarda (120.000 TL) amortisman ayrılacaktır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş

İpuçları

1
Makine maliyetini hesaplarken personel eğitim giderini dahil etmemeye dikkat edin.
2
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortisman oranının iki katıdır, ancak yöntem değişikliğinde kalan tutar kalan yıla eşit bölünür.
3
2023 ve 2024 yılları için %40 üzerinden amortismanı ayırın, ardından kalan 360.000 TL'yi kalan 3 yıla paylaştırın.

Daha Fazla Pratik

VUK'a göre binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması ile azalan bakiyeler yönteminin birleştiği senaryoları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 10 / 23Sonraki